Ana sayfa Astronomi Her yoldaşı yıldız sanmayın! Düşük kütleli beyaz cüceye pulsar yoldaş!

Her yoldaşı yıldız sanmayın! Düşük kütleli beyaz cüceye pulsar yoldaş!

479
PAYLAŞ
Beyaz cüce-pulsar sistemi. © ESO/L. Calçada

Çeviren: Ece Gülfem Dağdeviren

Uluslararası astronomlardan oluşan bir ekip West Virginia, Green Bank’ta bulunan Robert C. Byrd Green Bank Teleskobu’nu (GBT) kullanarak, düşük kütleli bir sistemde bulunan beyaz cüceye eşlik ediyor olabileceğini tahmin ettikleri yoldaş nötron yıldızını ararlarken rastlantı eseri bir pulsar keşfettiler.

Çok hızlı dönen ve yüksek manyetik alanlara sahip olan nötron yıldızlarına pulsar adı verilir. Bu ışınım, düzenli bir periyodisiteye sahiptir ve genellikle radyo ışınım bölgesinde kısa ışın parlamaları ile tespit edilir. Pulsarlar, genel olarak büyük radyo teleskoplar kullanılarak bulunurlar. Şimdiye dek bu cisimlerden neredeyse binlercesi tespit edildi.

Geçtiğimiz günlerde, Yunanistan’da Jeff J. Andrews of the Foundation for Research and Technology-Hellas’ın önderlik ettiği bir grup araştırmacı GBT teleskobu yardımıyla radyo dalga boyunda gözlemler yaparak  düşük kütleli beyaz cücelere eşlik eden nötron yıldızlarını bulmak üzerine yoğunlaşmışlardı. Çok düşük kütleli beyaz cücelerin kataloglanması üzerine olan gözlemsel projeleri, yakın zamanda oldukça uzun periyoda sahip olan, tanımlanamayan bir pulsar keşfi ile sonuçlandı. Keşfedilen cisme PSR J0802-0955 kodu atandı. Çalışmaya göre, PSR J0802-0955 571 milisaniyelik bir periyoda sahip. Pulsarın, SDSS J080250.13-095549.8 adıyla bilinen 0.2 Güneş kütlesine sahip beyaz cüce ile aynı pozisyonda olduğu saptandı. Ancak araştırmacılar, keşfedilen bu yeni cismin izole bir nötron yıldızı olduğu sonucuna vardılar. PSR J0802-0955’ın oldukça uzun olan atım periyodunu, radyo verisindeki radyal hızı değişimindeki yetersizlik ve GBT’nin gelen ışın demetini 340 MHz frekasında gözlemlenmesi dikkate alarak, neredeyse ayni uzaklık ve konumda olan SDSS J080250.13-095549.8 ile bu zamana dek hiç ilişkilendirilmemiş olduğunu gösterdiler.

Yazarların makalede belirttiğine göre: “PSR J0802-0955 değişmeyen atım periyotları göstermekteydi. Düşük kütleli beyaz cücelerin optik dalga boyundaki radyal hız eğrileri ele alıp yorum yaptığımızda bu cismin aslında izole bir pulsar olabileceği sonucuna vardık.”

Dolayısıyla, PSR J0802-0955 çok düşük kütleli beyaz cüceler kataloğuna tanımlanmış başka bir nesne olmuş oldu.Düşük kütleli beyaz cüceler evrenin yeterince yaşlı olmamasından dolayı tek bir yıldız olarak bu şekilde evrimleşemeyeceğinden dolayı çoğunlukla çift sistemlerde karşımıza çıkmaktadırlar. Çalışmalar, düşük kütleli beyaz cücelerin büyük bir kısmının beyaz cüce olan yoldaş yıldızlar; ufak bir kısmının ise nötron yıldızı yoldaş yıldızlar barındırabileceğini gösteriyor.