Thales \u201cHi\u00e7bir \u015fey yoktan var olmaz, varken de yok olmaz\u201d der ve maddenin temel ta\u015f\u0131n\u0131 \u201csu\u201d olarak a\u00e7\u0131klar. Bu nedenle Thales modern d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ilki olarak kabul edilir. Fenikeli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr geometriden astronomiye felsefeden co\u011frafyaya bir\u00e7ok bilimin \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Birden fazla ve farkl\u0131 alanda \u00e7al\u0131\u015fma yapmak sadece Thales\u2019in de\u011fil t\u00fcm antik Yunan filozoflar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fidir. Ancak Thales\u2019i di\u011ferlerinden ay\u0131ran \u00f6zellik; ihtiyac\u0131 olan konular d\u0131\u015f\u0131nda kalan konular \u00fczerine de d\u00fc\u015f\u00fcnmesidir. Uygulamac\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda daha soyut fikirlere uzanabilmesinin nedeni budur.<\/p>\n
Kendinden sonra gelen bir\u00e7ok filozof ve bilim insan\u0131 gibi Thales de bilgilerinin temelini M\u0131s\u0131r seyahatlerinden al\u0131r. \u00d6zellikle astronomi ve felsefe alan\u0131ndaki bilgilerinin temeli Eski M\u0131s\u0131r\u2019d\u0131r. Kendi efsanesi olan Lidya-Pers sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki me\u015fhur g\u00fcne\u015f tutulmas\u0131 \u201ckehanetini\u201d Babilliler\u2019in Saros Periyodu\u2019ndan M\u0131s\u0131r\u2019dayken \u00f6\u011frenmi\u015ftir.<\/p>\n
Thales ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde fazla soyut oldu\u011fu i\u00e7in ele\u015ftirilmesine ra\u011fmen uygulamal\u0131 bilime bir\u00e7ok alanda katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Y\u00fcksek yap\u0131lar\u0131n boyunun g\u00f6lgeleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile hesaplamas\u0131, uzaktaki bir geminin k\u0131y\u0131ya olan uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7gen ile belirleyebilmesi bunlardand\u0131r. Fakat bunlar bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn gereksiz konularla u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini engelleyememi\u015ftir. Zira Thales paras\u0131zd\u0131r ve bu o zamanki Yunan toplumunda yeteneksiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Buna \u00e7ok i\u00e7erleyen Thales ticaretten para kazanmaya karar verir. Bir y\u0131l sonra zeytin hasad\u0131n\u0131n fazla olaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplayarak zeytin s\u0131kma makinelerinin hepsini t\u00fcm paras\u0131 ile sat\u0131n alm\u0131\u015f ve hasat d\u00f6neminde pres makinelerini fahi\u015f fiyattan kiralayarak halka istedi\u011fi zaman para kazanabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Platon\u2019a g\u00f6re Thales e\u011fer isterse para kazanabilece\u011fini fakat amac\u0131n\u0131n ba\u015fka bir \u015fey oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Para ile ne yapt\u0131\u011f\u0131 ise h\u00e2l\u00e2 bilinmemektedir<\/p>\n
Il\u0131k bir a\u011fustos ak\u015fam\u0131 Thales zeytin bah\u00e7eleri i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcrken ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne ve y\u0131ld\u0131zlara \u00e7evirmi\u015ftir. Thales g\u00f6kbilimin temellerini belirlerken att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131m\u0131 hesaplayamam\u0131\u015f ve bir kuyuya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu Trakyal\u0131 bir hizmet\u00e7i k\u0131z g\u00f6rm\u00fc\u015f ve g\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakarken \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6remeyen filozof, as\u0131rlard\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan bir sorunsal\u0131 kuyuya d\u00fc\u015fmesi ile d\u00fcnyaya kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve fayda getirecek konular \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak ile soyut bilimin gereklili\u011fi aras\u0131ndaki tercih g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzan\u0131r.<\/p>\n
Bilim ve felsefenin ama\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nceleyen bu sorunsal g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilimin felsefeden uzakla\u015fmas\u0131yla belirginle\u015fir. Konusunda derinle\u015ferek uzmanla\u015farak ilerleyen bilim ihtiya\u00e7lara s\u00fcratle cevap verebiliyor konuma gelirken, vizyonu daralm\u0131\u015f ve felsefenin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda bilimin konular\u0131n\u0131 belirleyen en \u00f6nemli etken fonlard\u0131r. Bilimin y\u00f6n\u00fc daha \u00e7ok askeri ve ticari ama\u00e7l\u0131 fonlar taraf\u0131ndan belirlenmektedir.<\/p>\n
K\u00e2r amac\u0131n\u0131n ba\u015fat olmas\u0131, teknolojinin zamanla bilimin de \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesini getirmi\u015ftir. Bilim kurumlar\u0131 ekonomik g\u00fc\u00e7lerle ili\u015fkilerini geli\u015ftirmi\u015f ve zamanla bilim insan\u0131 meta \u00fcreticisi haline gelmi\u015ftir. Tabii ki kurumsal altyap\u0131 da buna uygun olarak geli\u015ftirilmi\u015ftir. Devlete ait olan bilim kurumlar\u0131 zamanla politikle\u015fmi\u015f ve etkinlik alan\u0131 bu y\u00f6nlendirilmeler sonucunda daralm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Fakat daha b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek prati\u011fin teoriyi en \u00e7ok destekleyen \u00f6\u011felerden biri oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Herhangi bir bilin\u00e7 olu\u015fturmak i\u00e7in felsefi altyap\u0131n\u0131n \u00fczerinde \u015fekillenen bir pozitif bilim gereklili\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Felsefe kendi soyutlamalar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131nda, bu soyutlamalar\u0131n izd\u00fc\u015f\u00fcmleri bilim taraf\u0131ndan sorgulanmal\u0131d\u0131r. Alman \u0130deolojisi\u2019nde Marx \u201cDemek ki ger\u00e7ek hayatta kurguculu\u011fun bitti\u011fi yerde pozitif bilim; insanlar\u0131n pratik faaliyetinin g\u00f6sterdikleri pratik geli\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin ortaya konulu\u015fu ba\u015flar. Bilin\u00e7 konusundaki bo\u015f s\u00f6zler biter, onlar\u0131n yerini ger\u00e7ek bilgi almal\u0131d\u0131r\u201d der. Bu ifade Marx taraf\u0131ndan felsefenin g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Bu ifade felsefenin ve pozitif bilimin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkiyle birbirlerinin varl\u0131klar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu anlam\u0131na gelir. \u0130kisinin aras\u0131ndaki diyalektik, \u00fcretimlerini anlaml\u0131 k\u0131lar. Ve birinin yok say\u0131lmas\u0131, di\u011ferinin uzun vadede kolay y\u00f6nlendirilebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, hatta varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan etkenlerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7ar. B\u00f6ylece varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 rasyonel olarak s\u00fcrd\u00fcremez hale gelir.<\/p>\n
Felsefe sadece varl\u0131\u011f\u0131 ile de\u011fil ayn\u0131 zamanda bilim eti\u011fine temel olu\u015fturmas\u0131 ile bilimin geli\u015fmesinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirler. Bilimin var olma ama\u00e7lar\u0131ndan en \u00f6nemlisi tabi ki toplumun, bireyin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermektir. Fakat gelinen herhangi bir noktadan strateji belirleme an\u0131nda bilim insanlar\u0131 felsefenin de yard\u0131m\u0131 ile ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne \u00e7evirmelidirler. Tutucu y\u00f6ntemlerin k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 etkilerinden ve sadece beli s\u0131n\u0131flara yarar sa\u011flayacak dar bilim anlay\u0131\u015f\u0131ndan kurtulman\u0131n yolu Trakyal\u0131 k\u0131z\u0131n g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcndedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Thales \u201cHi\u00e7bir \u015fey yoktan var olmaz, varken de yok olmaz\u201d der ve maddenin temel ta\u015f\u0131n\u0131 \u201csu\u201d olarak a\u00e7\u0131klar. Bu nedenle Thales modern d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ilki olarak kabul edilir. Fenikeli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr geometriden astronomiye felsefeden co\u011frafyaya bir\u00e7ok bilimin \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Birden fazla ve farkl\u0131 alanda \u00e7al\u0131\u015fma yapmak sadece Thales\u2019in de\u011fil t\u00fcm antik Yunan filozoflar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fidir. Ancak Thales\u2019i […]<\/p>\n","protected":false},"author":814,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[109,221,535,1],"tags":[],"class_list":["post-10209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-72-sayi","category-felsefe","category-forum","category-genel"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t