Sinemalarda bug\u00fcnlerde g\u00f6sterilmekte olan \u201cAvatar\u201d filminde insanlar, Pandora isimli ya\u015fan\u0131labilir bir uyduyu ziyaret ediyorlar. \u201cPandora\u201d ya da Y\u0131ld\u0131z Sava\u015flar\u0131\u2019ndaki \u201cEndor\u201d gibi uydular bilimkurgunun temel kaynaklar\u0131ndan. NASA\u2019n\u0131n Kepler projesi D\u00fcnya benzeri gezegenler ve ya\u015fan\u0131labilir uydular\u0131 bulabilme potansiyeli i\u00e7eriyor. E\u011fer onlar\u0131 yak\u0131nlarda bulabilirsek, Harvard Smithsonian Enstit\u00fcs\u00fc Astronomu Dr. Lisa Kaltenegger\u2019in de i\u015faret etti\u011fi gibi, 2013\u2019te y\u00f6r\u00fcngeye oturtulacak James Webb Uzay Teleskopuyla atmosferlerini inceleyebilecek ve ya\u015famsal \u015fartlar\u0131n olu\u015fabilmesi i\u00e7in gerekli karbondioksit, oksijen ve su buhar\u0131 gibi anahtar gazlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilece\u011fiz.<\/p>\n
\u015eu ana kadar y\u00fczlerce Jupiter benzeri gezegen farkl\u0131 y\u00f6r\u00fcngelerde saptanabildi. Bunun gibi gaz devleri, bulunmas\u0131 kolay olabilse de \u00fczerinde ya\u015fam bar\u0131nd\u0131racak yap\u0131da de\u011filler. Yine de, bilim insanlar\u0131 b\u00f6yle gezegenlerin etraf\u0131nda d\u00f6nen uydular\u0131n ya\u015fam bar\u0131nd\u0131rabilme potansiyellerine dikkat \u00e7ekiyorlar. G\u00fcne\u015f sistemindeki gaz devleri olan d\u0131\u015f gezegenlerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n (Jupiter, Saturn, Uran\u00fcs, Nept\u00fcn) etraf\u0131nda d\u00f6nen Europa ve Titan gibi uydular ya\u015fam bar\u0131nd\u0131rma potansiyelleri y\u00fcz\u00fcnden bir s\u00fcredir dikkatle inceleniyor. G\u00fcne\u015f sistemi d\u0131\u015f\u0131nda buna benzer bir durumun olu\u015fabilmesi i\u00e7in uydunun etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc gezegenin kendi y\u0131ld\u0131z\u0131na g\u00f6re ya\u015fan\u0131labilir b\u00f6lge i\u00e7inde yer almas\u0131 gerekiyor (suyun s\u0131v\u0131 halde bulunabilece\u011fi \u0131s\u0131l \u015fartlar\u0131 sa\u011flayabilecek uzakl\u0131k).<\/p>\n
G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019ndeki gaz gezegenlerinin hepsinin kat\u0131 uydular\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, bu \u015fartlar\u0131n G\u00fcne\u015f Sistemi d\u0131\u015f\u0131nda da ola\u015fabilece\u011fine y\u00f6nelik \u00f6nemli bir ipucu konumunda, hatta bu uydular Dr. Lisa Kaltenegger\u2019e g\u00f6re D\u00fcnya boyutunda bile olabilir ve bir atmosfere sahip olabilir.<\/p>\n
Kepler Projesi, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6nen ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir elips yap\u0131p y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00e7ok ufak derecede azaltan gezegenleri ar\u0131yor. Bu ge\u00e7i\u015f sadece saatler s\u00fcrebiliyor ve y\u0131ld\u0131z ile gezegenin tam olarak ayn\u0131 eliptik d\u00fczlemde konumlanm\u0131\u015f olmas\u0131 gezegenin belirlenebilmesi i\u00e7in gerekli bir durum. Kepler, bu \u015fekilde binlerce y\u0131ld\u0131z\u0131 incelemeye devam ederek ya\u015fan\u0131labilir gezegenlerin varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik olarak bizi s\u00fcrekli g\u00fcncelleyecek. E\u011fer Jupiter benzeri bir gezegen bulunabilirse astronomlar ilk olarak o gezegenin etraf\u0131nda d\u00f6nmekte olan ekso-uydular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceleyecekler. B\u00f6yle bir uydunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 o uydunun gezegenin gravitasyonel alan\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri inceleyerek bulmay\u0131 hedefliyorlar. E\u011fer bu tip uydu bulunursa, sorulacak ilk soru \u201cAtmosferi var m\u0131?\u201d olacakt\u0131r. Atmosferin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in, olas\u0131 atmosferi olu\u015fturan gazlar\u0131n, y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 absorbe edi\u015fine ve buradan yap\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcmle gaz kompozisyonunun \u00f6\u011frenilmesine y\u00f6nelik testler denenecek.<\/p>\n
\u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde Dr. Kaltenegger\u2019e g\u00f6re Avatar\u2019da Pandora\u2019ya ula\u015fmak i\u00e7in insanlar\u0131n gitti\u011fi Alpha Centauri A y\u0131ld\u0131z sistemi bu tip ekso-uydular\u0131 aramak i\u00e7in m\u00fckemmel bir hedef. Alpha Centauri A, bize olduk\u00e7a yak\u0131n ve G\u00fcne\u015f\u2019e \u00e7ok benzeyen bir y\u0131ld\u0131z ve yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden olduk\u00e7a kolay \u00f6l\u00e7\u00fclebilir g\u00fc\u00e7l\u00fc sinyaller al\u0131nabiliyor. \u00d6l\u00e7\u00fcmler i\u00e7in harcanmas\u0131 gereken enerji olduk\u00e7a az oldu\u011fundan, oksijen, karbondioksit ve su buhar\u0131 gibi gazlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik deneyler Alpha Centauri A\u2019n\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6nmekte olan olas\u0131 gezegenler ve \u201cPandora\u201d gibi ekso-uydular i\u00e7in olduk\u00e7a kolay ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bunun yan\u0131nda Alpha Centauri A gibi y\u0131ld\u0131zlar i\u00e7in ya\u015fan\u0131labilir alan uzakl\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131za olduk\u00e7a yak\u0131n olmal\u0131 ve bu da y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7mekte olan gezegenin g\u00f6r\u00fclebilirli\u011fini olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131ran bir durum.<\/p>\n
Astronomlar bir s\u00fcredir ya\u015fan\u0131labilir alan i\u00e7erisinde olacak bir gezegenin, y\u0131ld\u0131z\u0131n gravitasyonel alan\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bir s\u00fcre sonra kendi etraf\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yava\u015flayacak ve sonunda duraca\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylelikle o gezegenin bir y\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u00fcrekli y\u0131ld\u0131z \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alabilirken di\u011fer y\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u00fcrekli karanl\u0131k olaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik fikirleri tart\u0131\u015f\u0131yorlar. Buna g\u00f6re bir ekso-uydu i\u00e7in b\u00f6yle bir risk yok \u00e7\u00fcnk\u00fc ekso-uydu, y\u0131ld\u0131za de\u011fil de, etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc gezegene konumland\u0131\u011f\u0131ndan bu durumla kar\u015f\u0131la\u015fmayacak ve d\u00fcnyadaki gibi gece-g\u00fcnd\u00fcz d\u00f6ng\u00fclerine sahip olacakt\u0131r. Is\u0131l da\u011f\u0131l\u0131m e\u015fit olaca\u011f\u0131ndan bu durum karma\u015f\u0131k ya\u015fam\u0131n olu\u015fabilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir \u015fart. Buna g\u00f6re D\u00fcnya benzeri bir gezegende de\u011fil de, bir gaz devinin etraf\u0131nda d\u00f6nmekte olan bir ekso-uyduda ya\u015fam bulma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok daha y\u00fcksek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in Kepler Projesi ile ilgili detaylara, http:\/\/kepler.nasa.gov\/ web adresinden ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
(Kaynak<\/strong>: http:\/\/www.cfa.harvard.edu\/, http:\/\/www.cfa.harvard.edu\/news\/2009\/pr200925.html)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sinemalarda bug\u00fcnlerde g\u00f6sterilmekte olan \u201cAvatar\u201d filminde insanlar, Pandora isimli ya\u015fan\u0131labilir bir uyduyu ziyaret ediyorlar. \u201cPandora\u201d ya da Y\u0131ld\u0131z Sava\u015flar\u0131\u2019ndaki \u201cEndor\u201d gibi uydular bilimkurgunun temel kaynaklar\u0131ndan. NASA\u2019n\u0131n Kepler projesi D\u00fcnya benzeri gezegenler ve ya\u015fan\u0131labilir uydular\u0131 bulabilme potansiyeli i\u00e7eriyor. E\u011fer onlar\u0131 yak\u0131nlarda bulabilirsek, Harvard Smithsonian Enstit\u00fcs\u00fc Astronomu Dr. Lisa Kaltenegger\u2019in de i\u015faret etti\u011fi gibi, 2013\u2019te y\u00f6r\u00fcngeye oturtulacak […]<\/p>\n","protected":false},"author":817,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[109,30,19],"tags":[],"class_list":["post-10243","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-72-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t