{"id":10313,"date":"2010-02-25T13:59:36","date_gmt":"2010-02-25T11:59:36","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10313"},"modified":"2017-05-25T14:32:36","modified_gmt":"2017-05-25T11:32:36","slug":"pythagoras-sayilarin-filozofu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/02\/25\/pythagoras-sayilarin-filozofu","title":{"rendered":"Pythagoras: say\u0131lar\u0131n filozofu"},"content":{"rendered":"

Pythagoras \u00f6nce B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da daha sonra as\u0131l Yunanistan\u2019da hem bilimci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hem gizemci g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle b\u00fcy\u00fck ilgi uyand\u0131rd\u0131. O hem bir filozoftu hem de bir din adam\u0131yd\u0131, bir tarikat \u00f6nderiydi. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da \u00e7ok \u00f6nemli bir felsefe at\u0131l\u0131m\u0131 olmu\u015f, Elea okuluyla birlikte Akdeniz havzas\u0131nda \u00e7ok de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrleri zamansal ve uzamsal geni\u015flikte derinden etkilemi\u015ftir.\"\" <\/em><\/p>\n

Af\u015far Timu\u00e7in<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130onia\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve G\u00fcney \u0130talya\u2019n\u0131n y\u00fckseli\u015fi<\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130onia\u2019n\u0131n Miletos kentinde Thales\u2019le ve onun ard\u0131llar\u0131 Anaksimandros ve Anaksimenes\u2019le do\u011fan felsefe g\u00fcne\u015fi Perslerin Bat\u0131 Anadolu\u2019da yay\u0131lmas\u0131yla pek erken batt\u0131. Herakleitos \u0130onia gelene\u011fini her \u015feye kar\u015f\u0131n \u0130onia\u2019n\u0131n pers i\u015fgali alt\u0131ndaki kenti Ephesos\u2019da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. M\u00d6 VII. y\u00fczy\u0131lda tarih sahnesine \u00e7\u0131kan yay\u0131lmac\u0131 Persler durmadan topraklar\u0131n\u0131 Do\u011fu\u2019ya do\u011fru geni\u015fletiyorlard\u0131. Sonunda Anadolu\u2019nun bat\u0131s\u0131na kadar geldiler. O zaman bir \u0131\u015f\u0131k birdenbire s\u00f6nd\u00fc, ilk filozoflar\u0131n d\u00fcnyaya att\u0131\u011f\u0131 ilk felsefe tohumlar\u0131 bundan b\u00f6yle Bat\u0131 Anadolu\u2019dan G\u00fcney \u0130talya\u2019ya do\u011fru savrulmaya ba\u015flad\u0131. \u0130onia kentleri pers yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyememi\u015flerdi. Yunan sitelerinden bekledikleri yard\u0131m da gelmeyince bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sonu gelmi\u015f oldu: \u0130onia 546\u2019da d\u00fc\u015ft\u00fc. 494\u2019de Persler Miletos\u2019u yak\u0131p y\u0131kt\u0131lar, Miletos\u2019un yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmas\u0131yla bir\u00e7ok \u0130onia\u2019l\u0131 G\u00fcney \u0130talya\u2019ya ve Attika\u2019ya g\u00f6\u00e7t\u00fc. B\u00f6ylece d\u00fc\u015f\u00fcnce etkinlikleri ileride Romal\u0131lar\u0131n B\u00fcy\u00fck Yunanistan diye adland\u0131raca\u011f\u0131 G\u00fcney \u0130talya\u2019ya ve Sicilya\u2019ya do\u011fru kayd\u0131. Bu topraklarda VII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda bir\u00e7ok yunan s\u00f6m\u00fcrgesi kurulmu\u015ftu. Bug\u00fcn Napoli kentinin yak\u0131nlar\u0131ndaki Salerno\u2019nun bulundu\u011fu topraklarda kurulan Elea kenti ikinci b\u00fcy\u00fck felsefe deviniminin merkezi oldu. L\u00e9on Robin \u015f\u00f6yle der: \u201cBuras\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yeni bir ortamd\u0131, geleneklerin b\u00fcy\u00fck bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda de\u011fildi, sonu\u00e7 olarak daha esnek, d\u00fc\u015f\u00fcnceye daha yatk\u0131n, daha tutkulu bir ortamd\u0131; bu ortamda k\u00fclt\u00fcr maddi refah\u0131n geli\u015fimini izler gibiydi: \u00f6rne\u011fin Kroton\u2019da \u00fcnl\u00fc bir hekimler okulu vard\u0131.\u201d<\/p>\n

Bu topraklarda \u00f6nce iki b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Pythagoras\u2019\u0131n gizemcili\u011fi ve Elea okulunun us\u00e7ulu\u011fu. Elea us\u00e7ulu\u011funun temellendiricisi Parmenides duyumcu ya da fizik\u00e7i bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 t\u00fcmden d\u0131\u015flayarak felsefeye ba\u015ftan sona ussal \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirmeye y\u00f6neldi: duyu verileri aldat\u0131c\u0131yd\u0131, ger\u00e7ek olan bizim ancak usla kavrayabilece\u011fimiz \u201cBir Varl\u0131k\u201d olabilirdi. B\u00f6ylece \u0130onia felsefelerinin tam kar\u015f\u0131t\u0131 bir anlay\u0131\u015f ortaya at\u0131lm\u0131\u015f oldu. \u0130nsan\u0131n g\u00f6zlerini do\u011fruca duyulur olandan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr olana \u00e7evirmesiydi bu. Sorun hep o sorundu: de\u011fi\u015fen varsa de\u011fi\u015fmeyen nedir, de\u011fi\u015fmeyen varsa de\u011fi\u015fen nedir? Parmenides\u2019in g\u00f6zleri d\u00fcnyaya kapamak<\/strong> diye \u00f6zetlenebilecek bu \u00e7abas\u0131 g\u00fcn\u00fcnde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkili olmu\u015f olsa da daha sonra ba\u015fka filozoflar\u0131n fizik d\u00fcnyaya d\u00f6n\u00fck a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ardarda gelmesini engelleyemedi. Agrigente\u2019li Empedokles, Klozemenai\u2019li (bug\u00fcnk\u00fc Urla), Anaksagoras ve Abdera\u2019l\u0131 (Trakya\u2019da Mesta \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda) Demokritos fizik d\u00fcnyan\u0131n verilerine dayal\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131lar: herbiri kendine g\u00f6re bir atomculuk anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirdi. Atomculuk usa daha yatk\u0131nd\u0131r: atomcular hem de\u011fi\u015fkenin hem de\u011fi\u015fmezin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 benimsiyorlard\u0131, elbette bunlar\u0131 kar\u015f\u0131t \u00f6geler olarak belirlemeden benimsiyorlard\u0131, birbirini t\u00fcmleyen iki \u015fey olarak, daha do\u011frusu bir ger\u00e7ekli\u011fin iki y\u00fcz\u00fc olarak benimsiyorlard\u0131. Empedokles evreni a\u00e7\u0131klamaya y\u00f6nelirken insan sorunlar\u0131yla da ilgiliydi, atomcu Demokritos ayn\u0131 zamanda bir ahlak\u00e7\u0131yd\u0131. \u00d6te yandan, Miletos\u2019un y\u0131k\u0131m\u0131yla felsefe Bat\u0131\u2019ya kayarken Perslere ba\u015fe\u011fen Ephesos\u2019da Herakleitos olduk\u00e7a \u00f6nemli bir kuram geli\u015ftirmi\u015f, bunu yaparken ahlak sorunlar\u0131n\u0131n uza\u011f\u0131nda kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k: inanca d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f felsefe<\/em><\/strong><\/p>\n

Elea ve \u00e7evresinin en eski felsefi at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren Pythagoras 585-570 aras\u0131nda Samos\u2019da (Sisam) do\u011fdu, 480\u2019e do\u011fru Metapontion\u2019da \u00f6ld\u00fc. Okulunu Yunanistan\u2019\u0131n Kroton kentinde kurdu. Yolculuklara \u00e7\u0131kt\u0131, Fenikelilerin, Kaldelilerin, Perslerin, Hintlilerin, M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131n, Araplar\u0131n ya\u015fam ve inan\u00e7 bi\u00e7imlerini inceledi. Trakya\u2019da Orpheus gizleriyle tan\u0131\u015ft\u0131. Pythagoras \u00f6nce B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da daha sonra as\u0131l Yunanistan\u2019da hem bilimci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hem gizemci g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle b\u00fcy\u00fck ilgi uyand\u0131rd\u0131. O hem bir filozoftu hem de bir din adam\u0131yd\u0131, bir tarikat \u00f6nderiydi. Ki\u015fili\u011fi de ya\u015fam\u0131 da s\u00f6ylencelere bulanm\u0131\u015ft\u0131r, bu y\u00fczden Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ne olup ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam olarak belirlemek olas\u0131 de\u011fildir. Nitekim Pythagoras\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden yar\u0131m y\u00fczy\u0131l sonra Empedokles onu insan\u00fcst\u00fc bir varl\u0131k ilan etti. Bir zaman geldi, Pythagoras Apollon\u2019un ya da Hermes\u2019in o\u011flu olarak an\u0131ld\u0131. O tanr\u0131 kat\u0131yla insan d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fcyd\u00fc, bir t\u00fcr peygamberdi.<\/p>\n

Bir zaman sonra Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar toplumsal ya\u015fam d\u00fczenini ko\u015fullayacak bir a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131lar ve her yerde olmasa da G\u00fcney \u0130talya\u2019da yo\u011fun bir tepkiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Bunun \u00fczerine Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu G\u00fcney \u0130talya\u2019dan ayr\u0131ld\u0131 ya da \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu ki\u015filer genellikle Yunanistan\u2019a gittiler. Yunanistan\u2019a gidenler biri Thebai\u2019de \u00f6b\u00fcr\u00fc Philonte\u2019de Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n iki merkezini kurdular. Thebai merkezini kuran Philolaos oldu. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n Orpheus\u2019\u00e7ulu\u011fa kendi rengini vermesi ve ayn\u0131 zamanda Orpheus\u2019\u00e7ulu\u011fun Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 etkilemesi, onunla b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye do\u011fru gitmesi bu ko\u015fullarda olmu\u015ftur. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k daha sonra Dionysos misterleriyle kar\u0131\u015ft\u0131. Orpheus\u2019\u00e7u-Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 gelenek bir zaman sonra yeniden G\u00fcney \u0130talya\u2019y\u0131 etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Evet, bu bir felsefe oldu\u011fu kadar da bir dindi. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n daha \u00e7ok dinsel bir \u00e7er\u00e7evede ortaya konmu\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k bir t\u00fcr tarikat oldu\u011fu i\u00e7in elbette her y\u00f6n\u00fcyle d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131k de\u011fildi. Onunla ilgili bilgilerin azl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde buradan gelir. \u00d6te yandan Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lardan kald\u0131\u011f\u0131 san\u0131lan metinlerin de \u00f6zg\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 son derece tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden sak\u0131n\u0131k davranmak, san\u0131lar\u0131n pe\u015fine tak\u0131l\u0131p gitmemek, Pythagoras\u2019\u00e7\u0131larla ilgili bir g\u00f6r\u00fc\u015f geli\u015ftirmeye kalkarken \u00e7ok \u00f6zenli olmak gerekir.<\/p>\n

\"\"
Pythagoras, hem bir filozoftu hem de bir
din adam\u0131yd\u0131, bir tarikat \u00f6nderiydi. Ki\u015fili\u011fi
de ya\u015fam\u0131 da s\u00f6ylencelere bulanm\u0131\u015ft\u0131r, bu
y\u00fczden Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ne olup
ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam olarak belirlemek olas\u0131
de\u011fildir. Nitekim Pythagoras\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden
yar\u0131m y\u00fczy\u0131l sonra Empedokles onu
insan\u00fcst\u00fc bir varl\u0131k ilan etti.<\/figcaption><\/figure>\n

Evet, Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k hem bir d\u00fc\u015f\u00fcnce devinimi hem bir inan\u00e7 at\u0131l\u0131m\u0131yd\u0131. Yunanistan\u2019da Yedi Bilgeler\u2019in ahlak alan\u0131ndaki ilgin\u00e7 etkinliklerini izleyen zamanlarda Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 gelenek Orpheus\u2019\u00e7u inan\u00e7 \u00f6geleriyle birle\u015ferek s\u0131n\u0131rl\u0131 bir tarikat olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131 ve bir halk dini olmaya do\u011fru gitti. Bu inan\u00e7 b\u00fct\u00fcn\u00fcnde daha belirleyici olan Orpheus\u2019\u00e7uluk muydu yoksa Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k m\u0131yd\u0131? Bu konuda belli bir \u015fey s\u00f6yleyebilmek \u00e7ok zordur. Her iki anlay\u0131\u015f da birbirini t\u00fcmleyecek kadar birbirine yak\u0131nd\u0131. Bu inan\u00e7 bile\u015fiminde gene de Pythagoras\u2019\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fat olmu\u015f olmal\u0131d\u0131r dersek belki de \u00e7ok yanl\u0131\u015f bir \u015fey s\u00f6ylemi\u015f olmay\u0131z. Pythagoras ger\u00e7ekten \u00e7ok etkili bir ki\u015filikti ve say\u0131lara dayal\u0131 felsefesinin gizemci \u00f6zellikleri onu insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde tanr\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yordu. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k k\u0131sa zamanda dinsel \u00f6zyap\u0131l\u0131 gizli ya da kapal\u0131 bir anlay\u0131\u015f \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131. Pythagoras\u2019\u0131n VI. y\u00fczy\u0131lda kurdu\u011fu tarikat\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra V. y\u00fczy\u0131lda Philolaos ve IV. y\u00fczy\u0131lda Arkhytas ya\u015fatt\u0131. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar insanlara Yedi Bilgeler\u2019in \u00f6zdeyi\u015flerine benzeyen \u00e7ok k\u0131sa \u00f6zdeyi\u015fler sunmu\u015flard\u0131r. Emile Br\u00e9hier Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar\u0131n yaln\u0131z felsefe ve din adam\u0131 olmad\u0131klar\u0131n\u0131, B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da sitelerin y\u00f6netimini ele ge\u00e7irmek amac\u0131n\u0131 g\u00fcden siyaset\u00e7iler olduklar\u0131n\u0131 yazar: \u201cDinsel \u00f6rg\u00fctlenme, ionia evrenbilimi, fizi\u011fe dayal\u0131 matematik\u00e7ilik\u2026 bu \u00fc\u00e7 \u00e7izgiye bir ba\u015fka \u00e7izgi eklenir: bu da tarikat\u0131n siyasal etkinli\u011fidir.\u201d<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Pythagoras: her \u015feyin k\u00f6keninde say\u0131lar var<\/em><\/strong><\/p>\n

T\u00fcm Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar efendilerinin yani Pythagoras\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini tart\u0131\u015fmas\u0131z benimsiyorlar, konu\u015furken s\u0131k s\u0131k autos epha <\/em>yani \u201co da b\u00f6yle der\u201d diyorlard\u0131. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar ruhu ar\u0131nd\u0131racak tek \u015feyin bilgi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, ruhg\u00f6\u00e7\u00fcne inan\u0131yorlar, ruhun insandan hayvana ve hayvandan insana ge\u00e7ebilece\u011fini bildiriyorlard\u0131. Felsefenin ad\u0131n\u0131 koyan, bu k\u00f6kl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131 i\u00e7in al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir y\u00f6nelimle sophos <\/em>(bilge) yerine philosophos<\/em>\u2019u (bilgisever) \u00f6neren Pythagoras felsefe yapmay\u0131 bilgeli\u011fe do\u011fru bir \u00e7aba olarak g\u00f6r\u00fcyordu: felsefe onun i\u00e7in ahlaki ar\u0131nman\u0131n tek yoluydu. Bu ilgin\u00e7 filozofun yolundan gidenler geni\u015f bir k\u00fclt\u00fcr etkinli\u011fi i\u00e7indeydiler: \u00e7e\u015fitli bilimlerle ilgilendikleri gibi Homeros\u2019un ve Hesiodos\u2019un metinlerini yorumlamaya da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem veriyorlard\u0131. Tarikat\u0131n yanda\u015flar\u0131 birbirlerini bir tak\u0131m i\u015faretlerle tan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Son derece kat\u0131 kurallar\u0131 olan bu inan\u00e7ta ussal g\u00f6r\u00fcnmeyen uygulamalar da vard\u0131. \u00d6rne\u011fin Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar bakla ve ebeg\u00fcmeci yemezlerdi. Kesinlikle de\u011fil ama genellikle hayvan eti de yemezlerdi ve bu y\u00fczden kasaplardan ve avc\u0131lardan uzak dururlard\u0131. Horoz kurban etmezler ve \u00f6zellikle beyaz horoz kesmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rlard\u0131. Ekme\u011fi koparmazlar ve somunu sonuna kadar t\u00fcketmezlerdi. Ate\u015fi b\u0131\u00e7akla kar\u0131\u015ft\u0131rmazlard\u0131. Yere d\u00fc\u015feni almazlard\u0131. Y\u00fck\u00fcn\u00fc bo\u015faltan hamala yard\u0131m etmezlerdi. Karanl\u0131kta konu\u015fmazlard\u0131. Bu yasaklar\u0131n neye yarad\u0131\u011f\u0131 ve simgesel olarak ne anlama geldi\u011fi belli de\u011fildir. Emile Br\u00e9hier\u2019nin belirtti\u011fi gibi tarikat\u0131n kad\u0131nlara ve yabanc\u0131lara a\u00e7\u0131k olmas\u0131 onun kentsel boyutlardan evrensel a\u00e7\u0131l\u0131mlara uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar \u201cDostlar aras\u0131nda her \u015fey ortakt\u0131r\u201d derlerdi. Bir Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 her ak\u015fam kendiyle hesapla\u015fmak i\u00e7in \u015fu \u00fc\u00e7 soruyu kendine sorard\u0131: hangi konuda yanl\u0131\u015f yapt\u0131m, iyi denebilecek ne yapt\u0131m, yapmam gerekenlerin hangisini yapmakta eksik kald\u0131m? Her Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 sabah uyan\u0131r uyanmaz o g\u00fcn ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 planlard\u0131. Tanr\u0131lara ba\u015fe\u011fmek, onlara sayg\u0131 g\u00f6stermek de bir ba\u015fka y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fc. Dostlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalmak da, iyilik ederken basit ve al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc olmak da, yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc bir i\u015ften utanmak da, yalan yere yemin etmekten ka\u00e7\u0131nmak da, tarikat\u0131n gizlerini yabanc\u0131ya a\u00e7mamak da Pythagoras\u2019\u00e7\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

Ger\u00e7ekte Pythagoras\u2019dan \u00e7ok Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lardan s\u00f6zetmek do\u011fru olur. Philolaos, Kebes, Simmias, Timaios, Arkhytas gibi filozoflar ba\u015fta olmak \u00fczere Pythagoras\u2019\u0131n \u00f6\u011fretisini izleyen pek\u00e7ok ki\u015fi bu felsefi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 bir tarikat durumuna getirdi. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar matematik, g\u00f6kbilim, m\u00fczik, fizyoloji, t\u0131p alanlar\u0131nda bir\u00e7ok bulu\u015f ortaya koydular. Evrendeki uyuma dikkatimizi \u00e7ekerek felsefe tarihinin ilk estetik\u00e7ileri s\u0131fat\u0131n\u0131 da kazanan Pythagoras ve ard\u0131llar\u0131 \u00f6te yandan gizemci bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 i\u00e7inde say\u0131lara bir varl\u0131k de\u011feri uluyorlard\u0131. Philolaos \u015f\u00f6yle der: \u201cTan\u0131mam\u0131z i\u00e7in bize sunulan t\u00fcm \u015feylerin bir say\u0131s\u0131 vard\u0131r, say\u0131lar olmadan hi\u00e7bir \u015fey anla\u015f\u0131lamaz ve bilinemez.\u201d Yaln\u0131z cisimsel \u015feylerin de\u011fil adalet gibi evlilik gibi durumlar\u0131n ve ili\u015fkilerin de belli say\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Say\u0131 bir kavram de\u011fildir, \u015feylerin yap\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koyar. \u00d6rne\u011fin 4 adalettir, 3 evliliktir, 10 yetkinliktir. Bunlar\u0131n neden b\u00f6yle oldu\u011fu konusunda sonradan yap\u0131lan yorumlar\u0131n daha \u00e7ok yak\u0131\u015ft\u0131rma oldu\u011funu ve pek de belirleyici ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

\"\"
Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar matematik, g\u00f6kbilim, m\u00fczik, fizyoloji ve t\u0131pta bir\u00e7ok bulu\u015f ortaya koydu.
Evrendeki uyuma dikkat \u00e7ekerek felsefe tarihinin ilk estetik\u00e7ileri s\u0131fat\u0131n\u0131 da kazanan Pythagoras
ve ard\u0131llar\u0131 \u00f6te yandan gizemci bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 i\u00e7inde say\u0131lara bir varl\u0131k de\u011feri uluyorlard\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

M\u0131s\u0131r\u2019dan ve Hindistan\u2019dan gelen etkilerle ruhg\u00f6\u00e7\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 inan\u00e7 temeline yerle\u015ftirmi\u015f olan Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lara g\u00f6re ruh da bir say\u0131d\u0131r, bedenin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ya Tanr\u0131\u2019ya do\u011fru gider ya da duyulur d\u00fcnyaya kar\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6ylece Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar bilimsel, siyasal, felsefi, dinsel, ahlaki anlamda bir topluluk olu\u015fturdular. Nesnelerin ilkelerini say\u0131lara ba\u011flarken evrende sars\u0131lmaz bir uyum \u00f6ng\u00f6rd\u00fcler. Aristoteles bize Metaphysika A<\/em>\u2019da Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar\u0131n sol ve sa\u011f, dinginlik ve devinim, e\u011fri ve do\u011fru, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve s\u0131n\u0131rs\u0131z, bir ve \u00e7ok, erkek ve di\u015fi, \u0131\u015f\u0131k ve karanl\u0131k gibi kar\u015f\u0131tlar\u0131 belirlediklerini anlat\u0131r. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar\u0131n bir ilgin\u00e7 yan\u0131 da d\u00fcnya merkezli olmayan bir evren kavray\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re G\u00fcne\u015f de Ay da merkez olan bir ate\u015fin \u00e7evresinde d\u00f6n\u00fcp duruyordu. Bu belirlemede bizi \u00e7ok sonra Copernicus\u2019a kavu\u015fturacak bak\u0131\u015f\u0131n ilk belirtileri var gibidir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Orpheus\u2019\u00e7uluk: ar\u0131 bir ya\u015fam ve tam bir dayan\u0131\u015fma<\/em><\/strong><\/p>\n

Ruhun ceza olarak bedene ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, b\u00f6ylece bir t\u00fcr mezara g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc inanc\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Orpheus\u2019\u00e7ulu\u011fun Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011fa ba\u011flanmas\u0131 bir bak\u0131ma ola\u011fan bir olu\u015fumdu, birbirine \u00e7ok yak\u0131n duran iki anlay\u0131\u015f\u0131n b\u00fct\u00fcnle\u015fmesinden daha do\u011fal ne olabilirdi. Pythagoras\u2019\u0131n Kroton\u2019da okulunu kurdu\u011fu zamanlarda Yunanistan\u2019da ba\u015fta Orpheus\u2019\u00e7uluk olmak \u00fczere pek\u00e7ok tarikat vard\u0131. Bu tarikatlardan herbiri \u00fcyelerine ahlaki a\u00e7\u0131dan ar\u0131nman\u0131n yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyorlard\u0131. Mutlu ya\u015fam\u0131n anlam\u0131 ar\u0131 bir ruha ula\u015fm\u0131\u015f olmakla belirgindi. Bu mutluluk yaln\u0131z ya\u015famla ilgili de\u011fildi, ayn\u0131 zamanda \u00f6l\u00fcmden sonras\u0131yla ilgiliydi. Orpheus\u2019\u00e7uluk b\u00f6ylece ar\u0131 bir ya\u015fam ve inananlar aras\u0131nda tam anlam\u0131nda dayan\u0131\u015fma \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. Orpheus\u2019\u00e7ulu\u011fun kaynaklar\u0131 \u015furada burada olmaktan \u00e7ok yunan gizemcili\u011finde, Demeter\u2019de, Apollon\u2019da, Dionysos\u2019da aranmal\u0131d\u0131r. Onda elbet misterlerin etkisini de bulmak olas\u0131d\u0131r. K\u0131sacas\u0131 Orpheus\u2019\u00e7ulu\u011fun kaynaklar\u0131 yunan topraklar\u0131ndaki en eski inan\u00e7 \u00f6gelerine kadar uzan\u0131r.<\/p>\n

Orpheus\u2019\u00e7ulu\u011fun as\u0131l geli\u015fimi ve yay\u0131l\u0131m\u0131 Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131kla birlikte oldu. Orpheus\u2019\u00e7uluk bedenin kirli oldu\u011funu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ruhun ar\u0131n\u0131k yani tanr\u0131sal oldu\u011funu benimser. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar gibi Orpheus\u2019\u00e7ular da ruhg\u00f6\u00e7\u00fcne inan\u0131rlar, iki ayr\u0131 inan\u00e7 alan\u0131n\u0131 birle\u015ftiren en belirleyici \u00f6zellik budur. Orpheus\u2019\u00e7ular bu d\u00fcnya i\u00e7in \u00e7ileli bir ya\u015fam \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Onlara g\u00f6re Zeus en y\u00fcce tanr\u0131yd\u0131, bu kavray\u0131\u015flar\u0131yla onlar tektanr\u0131c\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bu tektanr\u0131c\u0131l\u0131k heptanr\u0131c\u0131l\u0131\u011fa uzak durmayan bir tektanr\u0131c\u0131l\u0131kt\u0131. \u00d6\u011fretilerden zamanla dogmalara do\u011fru a\u00e7\u0131lan Orpheus\u2019\u00e7u-Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 anlay\u0131\u015f ahlak a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcm davran\u0131\u015flar\u0131 belli kurallara ba\u011flamak istiyordu. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 anlay\u0131\u015fa g\u00f6re en b\u00fcy\u00fck iyilik uyumla en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fck uyumsuzlukla ya da karga\u015fayla ilgili olabilirdi. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar bu anlay\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesinde giderek son derece kat\u0131 ya da tutucu g\u00f6r\u00fc\u015fler geli\u015ftirdiler. D\u00fc\u015f\u00fcncede kat\u0131l\u0131k ya da tutuculuk o topraklar\u0131n havas\u0131na uygun de\u011fildi oysa. Bir yar\u0131 tanr\u0131 gibi g\u00f6r\u00fclen Pythagoras bu y\u00fczden demokratlar\u0131n tepkisini \u00e7ekti ve Kroton\u2019dan (Sicilya) ayr\u0131l\u0131p Metapontion\u2019a yerle\u015fmek zorunda kald\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Yedi Bilgeler gibi basit kurallar\u0131n pe\u015finden giden Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar b\u00f6ylece giderek kat\u0131kuralc\u0131 oldular.<\/p>\n

 <\/p>\n

Geni\u015f bir etki alan\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar \u00f6zellikle siyaset d\u00fczeyinde yeni bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirdiler. Onlar t\u00fcm yunan sitelerinde iktidar\u0131n en soylu ki\u015filere, do\u011fu\u015ftan ya da kafaca en \u00fcst\u00fcn ki\u015filere verilmesini istiyorlard\u0131. Buna g\u00f6re, Emile Br\u00e9hier\u2019nin de belirtti\u011fi gibi \u201cPythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k yaln\u0131zca bir ayd\u0131n devinimi de\u011fildir, o ayn\u0131 zamanda B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019\u0131n sitelerinde propaganda yapmaya ve iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir karde\u015fler toplulu\u011fu \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr. Bu \u00e7ok karma\u015f\u0131k devinimle ilgili olarak tam bir fikre sahip olmak olas\u0131 de\u011fildir: \u00f6ncelikle Pythagoras\u2019\u0131n ya\u015fam\u0131 yaln\u0131zca ilk ku\u015faklardan ba\u015flayarak olu\u015fmu\u015f s\u00f6ylencelerle tan\u0131nmaktad\u0131r, \u00f6te yandan Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n tarihi birbirinden \u00e7ok ayr\u0131 iki evreden olu\u015fmu\u015ftur, bunun birinci evresi okulun Kroton\u2019da kurulmas\u0131ndan (530\u2019a do\u011fru) Platon\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fcne (350) kadar s\u00fcrer, ikinci evresi yani yeni Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k MS I. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flar.\u201d Pythagoras\u2019\u00e7\u0131\u011f\u0131n etkileri Platon\u2019a ve hatta Descartes\u2019a kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n alan\u0131na girmek olduk\u00e7a kaygan bir zeminde i\u015f g\u00f6rmek anlam\u0131na gelir. Bu y\u00fczden Pythagoras\u2019la ve Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131kla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerden \u00e7o\u011funun \u00e7eli\u015fkilerle dolu oldu\u011fu ve hi\u00e7bir ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 bilinir. En belirleyici inan\u00e7 \u00f6gesi ruhg\u00f6\u00e7\u00fcd\u00fcr. Bug\u00fcn bu d\u00fcnyada bir insan bedenine girmi\u015f olan bir ruh bir ba\u015fka zaman bir hayvan\u0131n bedenine girebilir, hatta cans\u0131z bir bedene de girebilir. Ruh i\u00e7in bu d\u00fcnyayla \u00f6b\u00fcr d\u00fcnya aras\u0131nda s\u00fcrekli bir gidi\u015f geli\u015f vard\u0131r.<\/p>\n

Diogenes Laertios, Pythagoras\u2019la ilgili olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u201cBaz\u0131 yazarlara g\u00f6re onun zaman zaman balla ya da ekmekle yetinme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131 ve her g\u00fcn \u015farap i\u00e7mezdi. Yemek yerine \u00e7ok zaman ha\u015flanm\u0131\u015f ya da \u00e7i\u011f sebze yerdi, arada bir de bal\u0131k yerdi. Tertemiz beyaz bir giysisi vard\u0131, beyaz y\u00fcnden \u00f6rt\u00fcler kullan\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc keten hen\u00fcz bu b\u00f6lgelere girmemi\u015fti. Onun sindirim zorlu\u011fu \u00e7ekti\u011fi, a\u015fk yapt\u0131\u011f\u0131 ve sarho\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmemi\u015fti. G\u00fclmezdi ve alay etmezdi, ne n\u00fckte yapard\u0131 ne hafif \u015feyler anlat\u0131rd\u0131. \u00d6fkelendi\u011finde k\u00f6le olsun \u00f6zg\u00fcr insan olsun kimseye vurmam\u0131\u015ft\u0131r. (..) Tanr\u0131lara kanl\u0131 kurban sunmay\u0131 yasakl\u0131yordu. \u0130nsan ibadetini \u00fcst\u00fcnde kan olmayan bir sunakta yapmal\u0131 derdi.\u201d Diogenes Laertios\u2019a g\u00f6re Pythagoras insan yasalara yard\u0131m etmeli ve yasad\u0131\u015f\u0131 olanla sava\u015fmal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Ne bir a\u011faca ne bir insana k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmek do\u011fruydu. Utan\u00e7 duygusu ve inan\u00e7 a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fclmemeyi ve a\u015f\u0131r\u0131 ciddi olmamay\u0131 gerektirirdi. \u00c7ok \u015fi\u015fman olmaktan, \u00e7ok yolculuk etmekten ve az yolculuk etmekten, \u00f6fkeyle konu\u015fmaktan ve \u00f6fkeyle davranmaktan ka\u00e7\u0131nmak gerekirdi. Pythagoras\u2019da \u015feylerin ilkesi monad<\/em>\u2019d\u0131r (birlik ya da birim anlam\u0131nda). Ondan \u201cbelirsiz madde\u201d olan dyad <\/em>(ikili) \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Monad<\/em>\u2019a ba\u011fl\u0131 olan dyad <\/em>bir nedendir. Yetkin monad<\/em>\u2019dan ve belirsiz dyad<\/em>\u2019dan say\u0131lar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, say\u0131lardan noktalar, noktalardan \u00e7izgiler, \u00e7izgilerden y\u00fczeyler, y\u00fczeylerden hacimler, hacimlerden duyulara a\u00e7\u0131lan t\u00fcm cisimler \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu cisimler d\u00f6rt \u00f6geden, su, ate\u015f, toprak ve hava\u2019dan gelirler. Bu \u00f6geler \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler ve canl\u0131, ruhsal, k\u00fcresel olan d\u00fcnyay\u0131 olu\u015ftururlar. Yerdeki hava devinimsiz ve sa\u011fl\u0131ks\u0131zd\u0131r, dokundu\u011fu her \u015fey \u00f6l\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Y\u00fckseklerdeki hava, tersine, her zaman devingendir, ar\u0131d\u0131r ve sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r, dokundu\u011fu her \u015fey \u00f6l\u00fcms\u00fczd\u00fcr ve tanr\u0131sald\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Do\u011fa kavray\u0131\u015f\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

G\u00fcne\u015f, ay ve \u00f6b\u00fcr y\u0131ld\u0131zlar birer tanr\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlarda ya\u015fam ilkesi olan s\u0131cak bask\u0131nd\u0131r. Ay, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015ften al\u0131r. \u0130nsanlar tanr\u0131larla akrabad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlarda da s\u0131cak \u00f6gesi vard\u0131r. Bu nedenle tanr\u0131lar\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00fczerimizdedir. Her \u015fey evrenin d\u00fczeniyle ilgili ilkeye yani yazg\u0131ya boyun e\u011fer. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131 so\u011fuk \u00f6geyi ve yo\u011fun \u00f6geyi yani havayla suyu ge\u00e7erler, topra\u011f\u0131n derinliklerine kadar i\u015flerler, orada ya\u015fam\u0131 olu\u015ftururlar. Her ya\u015fayan varl\u0131k s\u0131cakla ili\u015fkilidir. Bu y\u00fczden bitkiler de canl\u0131d\u0131r. Ama t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n ruhu vard\u0131r diyemeyiz. Ruh so\u011fuk \u00f6geyle s\u0131cak \u00f6genin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, canl\u0131l\u0131ktan ayr\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc kendinde \u00f6l\u00fcms\u00fczd\u00fcr. Hayvanlar spermalar yoluyla birbirlerini \u00fcretirler. Sperma kendinde s\u0131cak bir bu\u011fuyu bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Genel olarak duyum, \u00f6zel olarak g\u00f6rme duyusu \u00e7ok s\u0131cak bir bu\u011fudur. \u0130nsan ruhu \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r: duyumsama, d\u00fc\u015f\u00fcnme, canl\u0131 ilke. Hayvanlarda duyumsama ve canl\u0131 ilke vard\u0131r.<\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fcnce yaln\u0131z insanda vard\u0131r. Ruhun ilkesi y\u00fcrekten beyne kadar uzan\u0131r. Y\u00fcrekte bulunan b\u00f6l\u00fcm canl\u0131 ilkedir. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve duyumsama beyinle ilgilidir. Ruhun kavray\u0131c\u0131 yan\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fcz, kalan\u0131 \u00f6l\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ruh besinini kandan al\u0131r. S\u00f6zc\u00fckler ruhun soluklar\u0131d\u0131r. Ruh ve s\u00f6zc\u00fckler kendilerini bi\u00e7imleyen ilke gibidirler, g\u00f6r\u00fcnmezler. Hava t\u00fcm\u00fcyle tanr\u0131lar ve yar\u0131 tanr\u0131larla doludur. \u0130nsan\u0131 olu\u015fturan \u015feylerin en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc ruhtur, iyilik anlam\u0131nda da k\u00f6t\u00fcl\u00fck anlam\u0131nda da. \u0130nsanlar iyi bir ruha sahip olduklar\u0131 zaman mutludurlar, ancak onlar hi\u00e7bir zaman dingin olamazlar: onlar\u0131n ya\u015fam\u0131 bir aral\u0131ks\u0131z de\u011fi\u015fimdir. Erdem t\u0131pk\u0131 sa\u011fl\u0131k gibi bir uyumdur, t\u00fcmel iyiliktir, tanr\u0131sall\u0131kt\u0131r. Bu y\u00fczden \u015feyler b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde uyumludurlar. Dostluk uyumlu bir e\u015fitliktir. Ya\u015fl\u0131l\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131lan her \u015feye benzer, gen\u00e7lik b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fen her \u015feye benzer. Sa\u011fl\u0131k t\u00fcr\u00fcn sak\u0131n\u0131m\u0131d\u0131r, hastal\u0131k t\u00fcr\u00fcn y\u0131k\u0131m\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu bilgiler Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin ger\u00e7ek anlamda aray\u0131c\u0131 etkinli\u011fini ortaya koyar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce hem do\u011faya hem insana a\u00e7\u0131k bir ara\u015ft\u0131rmad\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ahlak\u00e7\u0131 yakla\u015f\u0131mlar<\/em><\/strong><\/p>\n

Pythagoras belirgin bir ahlak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc b\u0131rakmad\u0131. Oysa Pythagoras\u2019\u00e7\u0131lar yunan sitelerinde ahlaki ve toplumsal bir devrimi ya da d\u00fczenlemeyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131 ahlak anlat\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ok sonra Khrysa epe<\/em>\u2019de (Alt\u0131n dizeler) buldu. Alt\u0131n dizeler <\/em>Pythagoras\u2019\u0131n \u00e7\u00f6mezi Lysis\u2019e maledilir ama b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla \u00e7ok sonra olu\u015fturulmu\u015ftur. Yak\u0131n d\u00f6nem ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 onun M\u00d6 III. y\u00fczy\u0131ldan ya da IV. y\u00fczy\u0131ldan kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedirler. MS V. y\u00fczy\u0131lda \u0130skenderiye\u2019li Hierokles Alt\u0131n dizeler<\/em>\u2019i yeniden yorumlad\u0131. Alt\u0131n dizeler <\/em>pek\u00e7ok erdem \u00f6nerir: yazg\u0131ya boyun e\u011fmek, kendine egemen olmak, adaletli olmak, sab\u0131rl\u0131 olmak, al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc olmak, \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fc olmak, basit ya\u015famak\u2026 Her g\u00fcn\u00fcn sonunda bir bilin\u00e7 hesapla\u015fmas\u0131 yapmak her Pythagoras\u2019\u00e7\u0131n\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Ahlakl\u0131 ya\u015fam ki\u015fiye mutlulu\u011fun ve \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn yolunu a\u00e7acakt\u0131r. Sa\u011flam ahlak insan\u0131 tanr\u0131 olmaya do\u011fru g\u00f6t\u00fcrecektir. Demek ki zaman i\u00e7inde Orpheus\u2019\u00e7ulukla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f olan Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ahlak anlay\u0131\u015f\u0131 tam olarak daha ge\u00e7 bir zamanda belirginle\u015fmi\u015ftir. Orpheus\u2019\u00e7u gelenekten bug\u00fcne baz\u0131 metinler kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu metinlerin de daha ge\u00e7 bir zamanda olu\u015fturulmu\u015f oldu\u011fu san\u0131l\u0131r. Onlar\u0131 bize MS V.y\u00fczy\u0131l ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, hatta h\u0131ristiyan yazarlar\u0131 ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n Orpheus\u2019\u00e7ulukla ilgili ger\u00e7ek metinler olup olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmiyor. Onlardaki d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 ve anlat\u0131m \u00f6zellikleri ilkel bir d\u00f6nemden \u00e7ok geli\u015fmi\u015f bir d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131 duyuruyor. Bu metinleri ne olursa olsun sak\u0131n\u0131kl\u0131kla ele almak do\u011fru olur. Biz yaln\u0131zca \u00f6rnek vermek a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlardan baz\u0131 sat\u0131rlar\u0131 buraya al\u0131yoruz:<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cS\u00f6zlerimi yaln\u0131z bu a\u00e7\u0131n\u0131ma hakk\u0131 olan ki\u015filere y\u00f6neltece\u011fim; hi\u00e7bir ayr\u0131m g\u00f6zetmeden kap\u0131lar\u0131 bu gize ermemi\u015flere kapat\u0131n; ey sen Musaios, parlayan ay\u0131n o\u011flu, beni dikkatle dinle. Do\u011fruyu s\u00f6yleyece\u011fim. G\u00f6nl\u00fcnde daha \u00f6nce benimsenmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceler seni \u00fcst\u00fcn ya\u015famdan yoksun b\u0131rakmas\u0131n. Tanr\u0131 kelam\u0131n\u0131 izle ve birinci yeri al; ruhunun t\u00fcm kavray\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc uygula, sonra ilerle gerekti\u011fi gibi dar yolda ve d\u00fcnyan\u0131n tek kral\u0131n\u0131 g\u00f6zle. O birdir, kendiyle vard\u0131r, her \u015fey yaln\u0131z ondan do\u011fmu\u015ftur. O evrende deviniyor, hi\u00e7bir \u00f6l\u00fcml\u00fc onu g\u00f6rm\u00fcyor ama o herkesi g\u00f6r\u00fcyor. Onlara mutluluktan sonra mutsuzlu\u011fu, kanl\u0131 sava\u015f\u0131 ve b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar\u0131 veren odur. Bu b\u00fcy\u00fck kral\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ikincisi daha yok. Kendi pay\u0131ma ben onu g\u00f6remiyorum: bir bulut onu bak\u0131\u015flardan gizliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcml\u00fclerin g\u00f6zlerinde yaln\u0131zca \u00f6l\u00fcml\u00fc g\u00f6zbebekleri vard\u0131r, bunlar evrenin efendisi Zeus\u2019u g\u00f6rmekte yeterizdir. Tun\u00e7tan g\u00f6\u011fe dayan\u0131yor, bir alt\u0131n tahtta oturuyor, topra\u011f\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyor ve Okyanus\u2019un s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar elini uzat\u0131yor. Onun \u00e7evresinde titriyor y\u00fcce da\u011flar, \u0131rmaklar ve k\u00f6p\u00fcklerle ta\u00e7lanm\u0131\u015f mavi dalgal\u0131 denizin derinlikleri.\u201d<\/p>\n

Alt\u0131n dizeler<\/em>\u2019den de bir par\u00e7a alal\u0131m:<\/p>\n

\u201cHer \u015feyden \u00f6nce kendilerine uygun g\u00f6r\u00fclen s\u0131raya g\u00f6re tanr\u0131lar\u0131 kutsa; s\u00f6z\u00fcne sayg\u0131 duy ve soylu kahramanlarla yeralt\u0131 ruhlar\u0131n\u0131 y\u00fccelt; bunu yaparken yasalar\u0131n gereklerini yerine getirmi\u015f olacaks\u0131n. Yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ve sana kan ba\u011f\u0131yla en yak\u0131n olanlar\u0131 da onurland\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel olarak erdemli olanlar\u0131 dost edin. S\u00f6zlerin tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131na engel olma, yararl\u0131 edimlere kar\u015f\u0131 koyma; k\u00fc\u00e7\u00fck bir yanl\u0131\u015f yapt\u0131 diye dostuna kinle y\u00f6nelme. Bu senin g\u00fcc\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc olas\u0131l\u0131k gereklili\u011fin yan\u0131ba\u015f\u0131nda durur. Yukar\u0131daki kurallara iyice ba\u011flan; ama \u00f6ncelikle i\u015ftah\u0131na ve uykuna, sonra da tutkular\u0131na ve \u00f6fkene egemen olmay\u0131 temel almaya \u00e7al\u0131\u015f. Utan\u0131las\u0131 hi\u00e7bir \u015fey yapma, tek ba\u015f\u0131na da ba\u015fkalar\u0131yla da; her \u015feyden \u00f6nce kendi ki\u015fili\u011fine sayg\u0131 duy. Daha sonra eylemlerinde ve s\u00f6zlerinde adaleti uygulamaya \u00e7al\u0131\u015f; hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcncesizce davranmamay\u0131 \u00f6\u011fren. Bil ki \u00f6l\u00fcm insan i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir yasad\u0131r. Mal m\u00fclk edinmeye de duruma g\u00f6re mal\u0131 m\u00fclk\u00fc yitirmeye de al\u0131\u015ft\u0131r kendini.(..) Nedenini bilmeden hi\u00e7bir \u015fey yapma ve bilinmesi gerekeni \u00f6\u011fren. En g\u00fczel ya\u015faman\u0131n kural\u0131 budur. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na da \u00f6zensiz davranma: yerken i\u00e7erken \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ol, bedenini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaktan geri durma. \u00d6l\u00e7\u00fcden sana zarar vermeyecek olan\u0131 anl\u0131yorum. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir uygulamaya kendini al\u0131\u015ft\u0131r, \u015fi\u015fmanl\u0131ktan uzak dur, h\u0131rs yaratacak her \u015feyden koru kendini.\u201d<\/p>\n

B\u00f6ylece Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da \u00e7ok \u00f6nemli bir felsefe at\u0131l\u0131m\u0131 olmu\u015f, Elea okuluyla birlikte Akdeniz havzas\u0131nda \u00e7ok de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrleri zamansal ve uzamsal geni\u015flikte derinden etkilemi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pythagoras \u00f6nce B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da daha sonra as\u0131l Yunanistan\u2019da hem bilimci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hem gizemci g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle b\u00fcy\u00fck ilgi uyand\u0131rd\u0131. O hem bir filozoftu hem de bir din adam\u0131yd\u0131, bir tarikat \u00f6nderiydi. Pythagoras\u2019\u00e7\u0131l\u0131k B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019da \u00e7ok \u00f6nemli bir felsefe at\u0131l\u0131m\u0131 olmu\u015f, Elea okuluyla birlikte Akdeniz havzas\u0131nda \u00e7ok de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrleri zamansal ve uzamsal geni\u015flikte derinden etkilemi\u015ftir. Af\u015far Timu\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":206,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[109,221,25,222],"tags":[682],"class_list":["post-10313","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-72-sayi","category-felsefe","category-matematik","category-tarih","tag-pisagor"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t