{"id":10350,"date":"2010-02-01T15:29:14","date_gmt":"2010-02-01T13:29:14","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10350"},"modified":"2017-05-25T15:41:07","modified_gmt":"2017-05-25T12:41:07","slug":"yaratiliscilar-evrim-ve-tanri-hakkinda-neden-yaniliyorlar-darwinin-tanrisini-aramak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/02\/01\/yaratiliscilar-evrim-ve-tanri-hakkinda-neden-yaniliyorlar-darwinin-tanrisini-aramak","title":{"rendered":"Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar evrim ve Tanr\u0131 hakk\u0131nda neden yan\u0131l\u0131yorlar? Darwin\u2019in tanr\u0131s\u0131n\u0131 aramak"},"content":{"rendered":"

Bilimden, Tanr\u0131ya ili\u015fkin anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir karara ba\u011flanaca\u011f\u0131 bir sonul kan\u0131t, bu yolda bir sars\u0131lamaz tutum bekleyenler hep hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayacakt\u0131r. Bir bilimci olarak size yeni kan\u0131tlar\u0131m\u0131n, devrimcil verilerimin, do\u011faya y\u00f6nelik dengeyi \u015fu ya da bu y\u00f6ne do\u011fru bozacak nefes kesici bir sezgimin oldu\u011funu s\u00f6yleyemem. Ama inan\u00e7l\u0131 bir kimseye s\u00f6yleyece\u011fim \u015feyler var: en geleneksel anlamda bile evrim biyolojisi \u00e7o\u011funlukla inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi inanc\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel de\u011fildir. Evrim pek \u00e7ok bak\u0131mdan Tanr\u0131\u2019yla olan ili\u015fkimizi anlaman\u0131n bir anahtar\u0131d\u0131r. Her zaman beni dersten sonra s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak isteyen birka\u00e7 \u00f6\u011frenci \u00e7\u0131kar ve dosdo\u011fru sorar: \u201cTanr\u0131\u2019ya inan\u0131yor musunuz?\u201d Ben de her birine \u201cEvet!\u201d derim, \u201cBen Darwin\u2019in Tanr\u0131s\u0131na inan\u0131r\u0131m!\u201d<\/em><\/p>\n

Kenneth Miller<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Brown Alumni Magazine (Nov\/Dec, 1999) dergisinde yay\u0131nlanan bu yaz\u0131, kendi yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cFinding Darwin\u2019s God: A Scientist\u2019s Search for Common Ground Between God and Evolution\u201d (Cliff Street Books, 1999) adl\u0131 kitab\u0131ndan yazar taraf\u0131ndan \u00f6zetlenmi\u015ftir. \u00d6zg\u00fcn metine ve yazar\u0131n bu konudaki konferans videolar\u0131na www.millerandlevine.com\/km adresinden eri\u015febilirsiniz.<\/strong><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Kenneth Miller<\/figcaption><\/figure>\n

Boston\u2019daki Hynes Kongre Merkezindeki b\u00fcy\u00fck salonun kiliseye benzer hi\u00e7 bir yan\u0131 yok. Ama gene de dinleyen biliminsanlar\u0131 aras\u0131nda oturdu\u011fum yerde, uzun zaman \u00f6nce bir kilisede dinleyicileri \u00e7ocuk olan bir ba\u015fka konu\u015fmay\u0131 hat\u0131rlay\u0131p kendi kendime g\u00fcl\u00fcmseyerek ba\u015f\u0131m\u0131 sall\u0131yordum. Bir \u00e2n\u0131, ge\u00e7mi\u015fin da\u011f\u0131n\u0131k an\u0131lar\u0131na hi\u00e7 bir uyar\u0131 olmadan ba\u011flayan deneyimlerden birini ya\u015f\u0131yordum. Psikologlar b\u00f6yle \u015feylerin her zaman olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde hi\u00e7 bir sebep olmad\u0131\u011f\u0131 halde, herhangi bir \u015fey belle\u011fimizi \u201ctazeledi\u011finde\u201d be\u015f bin g\u00fcnl\u00fck \u00e7ocukluk, kronolojik s\u0131rayla de\u011fil de kelimelere, seslere hatta kokularla ba\u011flanarak s\u0131ralan\u0131p bir \u015feyleri akl\u0131m\u0131za getiriyor. \u0130\u015fte t\u0131pk\u0131 b\u00f6yle, sempozyumda geli\u015fim biyolojisi \u00fczerine edilen birka\u00e7 s\u00f6z beni eskiye, ilk kom\u00fcnyonumun bir g\u00fcn \u00f6ncesine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Sekiz ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Ben k\u00fc\u00e7\u00fck kilisemizin sa\u011f taraf\u0131nda erkek \u00e7ocuklarla (k\u0131zlar soldayd\u0131) birlikte otururken, papaz\u0131m\u0131z konu\u015fuyordu.<\/p>\n

Kutsama t\u00f6reni i\u00e7in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bir y\u0131ll\u0131k haz\u0131rl\u0131\u011fa ekledi\u011fi son r\u00f6tu\u015flarla Peder Murphy bize Tanr\u0131\u2019n\u0131n d\u00fcnya \u00fczerindeki g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ekli\u011fini vurgulamay\u0131 ama\u00e7lamaktayd\u0131. Minberin parmakl\u0131klar\u0131na, cil\u00e2l\u0131 mermerinin g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan gelen p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131na i\u015faret ederek, \u0131srarla bunlar\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n kendisi taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirildi\u011fine inanmam\u0131z\u0131 istiyordu. \u201cYok yahu!\u201d diye f\u0131s\u0131ldad\u0131, yan\u0131mdaki \u00e7ocuk. Sayg\u0131de\u011fer Peder, herhalde kilisedeki \u00e7ocuklar aras\u0131nda bir ta\u015f yontucunun o\u011flu ya da k\u0131z\u0131 bulunmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kayg\u0131lanarak s\u00f6zlerini biraz geri ald\u0131. \u201c\u015eimdi, tabii ki parmakl\u0131klar\u0131 O oymad\u0131 ya da buraya getirmedi veya yerine yerle\u015ftirmedi\u201d dedi ; \u201c… ama mermeri Tanr\u0131 yapt\u0131<\/strong> ve birisinin onu bulup da kilisenin bir par\u00e7as\u0131 yapmas\u0131 i\u00e7in bir yerlere b\u0131rakt\u0131.\u201d\"\"<\/p>\n

Tanr\u0131\u2019y\u0131 bir zanaatk\u00e2r olarak betimlemesinin bir ku\u015fku havas\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015f olabilece\u011fini Papaz\u0131m\u0131z\u0131n duyumsay\u0131p duyumsamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemeyece\u011fim, ama fark etmez. Bir numaras\u0131 daha vard\u0131. Hi\u00e7 ka\u00e7mayacak, \u00f6ylesine keskin bir sav ki onu ku\u015fkusuz hi\u00e7 yan\u0131ltmam\u0131\u015ft\u0131: minbere do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc ve vazodan bir \u00e7i\u00e7ek \u00e7ekti ald\u0131.<\/p>\n

\u201c\u015eu \u00e7i\u00e7e\u011fin g\u00fczelli\u011fine bir bak\u0131n\u201d diye ba\u015flad\u0131. \u201cKutsal Kitap bize Hazreti S\u00fcleyman\u2019\u0131n giyim-ku\u015fam\u0131n\u0131n bile t\u00fcm g\u00f6rkemine ra\u011fmen bunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Biliyor musunuz neden? D\u00fcnyada hi\u00e7 bir kimse bize bir \u00e7i\u00e7e\u011fin nas\u0131l a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayamaz. Fen bilimcileri atomu par\u00e7alay\u0131p, jet u\u00e7aklar\u0131 ve televizyonlar yapabilirler ama hi\u00e7 birisi size bir bitkinin \u00e7i\u00e7e\u011finin nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemez.\u201d Nas\u0131l s\u00f6yleyebilirler ki? \u201c\u00c7i\u00e7ekler, t\u0131pk\u0131 sizler gibi Tanr\u0131\u2019n\u0131n marifetidir.\u201d<\/p>\n

Etkilenmi\u015ftim. Kimse itiraz etmedi, kimse dalga ge\u00e7medi. Cici k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar olarak kiliseden s\u0131rayla \u00e7\u0131kt\u0131k gittik; ertesi g\u00fcnk\u00fc ilk kom\u00fcnyonumuz i\u00e7in haz\u0131rd\u0131k. Olay bir daha hi\u00e7 akl\u0131ma gelmedi; t\u00e2 ki bu, geli\u015fim biyolojisi sempozyumuna kadar. Caltech\u2019ten bitkibilimci Elliot M. Meyerowitz, hayvanlar\u0131n geli\u015fimi gibi daha moda konulara ili\u015fkin ba\u015fka iki konu\u015fma aras\u0131nda t\u0131pk\u0131 sandvi\u00e7 gibi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir sunu\u015f yapacakt\u0131. Meslekta\u015flar\u0131m\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bitkilere ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rmalarla ilgilenmediklerinden son konu\u015fma \u00f6ncesi hava almak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Oysa ben a\u011fz\u0131m kulaklar\u0131mda oturuyordum. Tel\u00e2\u015fla notlar al\u0131yor, ekrana yans\u0131yan \u015fekilleri \u00e7iziktiriyor ve kenarlara kendi spek\u00fclasyonlar\u0131m\u0131 yaz\u0131yordum. Anlayaca\u011f\u0131n\u0131z, Meyerowitz bitkilerin \u00e7i\u00e7eklerini nas\u0131l yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yordu.<\/p>\n

\u00c7i\u00e7eklerin d\u00f6rt ana k\u0131sm\u0131 olan, \u00e7anak yapraklar\u0131, ta\u00e7 yapraklar\u0131, erkek organlar\u0131 ve di\u015fi organlar\u0131 asl\u0131nda hep evirilmi\u015f yapraklard\u0131r. Bu, bitkilerin \u00fcreme h\u00fccrelerini neden hemen her yerlerinde \u00fcretebildi\u011finin nedenlerinden birisidir. Oysa hayvanlar \u00e7ok \u00f6zg\u00fcl bir tak\u0131m \u00fcreme organlar\u0131yla k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck parma\u011f\u0131n\u0131z \u00e7ok yak\u0131n bir zamanda \u00fcreme h\u00fccreleri sa\u00e7maya pek ba\u015flamayacakt\u0131r. Ama bahar geldi\u011finde bir elma a\u011fac\u0131n\u0131n herhangi bir dal\u0131n\u0131n ucu \u00e7i\u00e7ek a\u00e7arak \u00e7i\u00e7ektozu sa\u00e7abilir. Bitkiler yeni yaprak \u00e7\u0131karabildikleri her yerde \u00e7i\u00e7ek de a\u00e7abilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bitkiler; s\u0131radan bir yaprak k\u00fcmesine, bir \u00e7i\u00e7e\u011fin k\u0131s\u0131mlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmelerini bir \u015fekilde \u201cs\u00f6yleyebilmektedir\u201d. \u0130\u015fte Meyerowitz\u2019in laboratuar\u0131 i\u015fi buradan ele al\u0131yor.<\/p>\n

Y\u0131llarca s\u00fcren sab\u0131rl\u0131 bir genetik ara\u015ft\u0131rmas\u0131, an\u0131lan d\u00f6rt k\u0131s\u0131mdan yaln\u0131zca iki ya da \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc yapabilen mutant (ba\u015fkala\u015f\u0131k) t\u00fcrler izole edebilmi\u015f; bu mutantlar\u0131 \u00e7aprazla\u015ft\u0131rarak ise normal bir \u00e7i\u00e7e\u011fi yapmak i\u00e7in belli bir s\u0131ralamayla etkinle\u015ftirilmeleri ya da etkisizle\u015ftirilmeleri gereken d\u00f6rt tane geni belirleyebilmi\u015ftir. Bu genlerin her biri yeni filizlerin h\u00fccrelerine birer dizi im salarak bunlar\u0131n ne zaman s\u0131radan bir yaprak yerine bir \u00e7anak ya da ta\u00e7 yapra\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini \u201cs\u00f6yl\u00fcyor\u201d. Ayr\u0131nt\u0131lar dikkate de\u011fer; genler aras\u0131ndaki etkile\u015fmeler hayranl\u0131k verici. Benim i\u00e7in ise bu bilimsel ayr\u0131nt\u0131lar ilk kom\u00fcnyonumdan otuz yedi y\u0131l sonra pastan\u0131n \u00fczerindeki krema gibiydi. As\u0131l mesaj ise \u201cPeder Murphy, yan\u0131l\u0131yordun!\u201d diyordu, \u201c\u00c7i\u00e7ekleri Tanr\u0131 de\u011fil \u00e7i\u00e7ek ind\u00fckleyici genler yap\u0131yor\u201d. Bizim papaz\u0131n hatas\u0131, herkesin her zaman yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Tanr\u0131y\u0131, bilimin hen\u00fcz a\u00e7\u0131klayamad\u0131klar\u0131nda<\/strong> (vurgu \u00e7evirenin) bulmaya u\u011fra\u015fmakt\u0131. O, Tanr\u0131n\u0131n en iyi bulunaca\u011f\u0131 yerin, bilinmeyen y\u00f6reler, anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olman\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hen\u00fcz g\u00f6rmemi\u015f karanl\u0131k k\u00f6\u015feler oldu\u011funu varsay\u0131yordu. Buralar\u0131, \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki bakmak i\u00e7in tam da en yanl\u0131\u015f yerlerdir.<\/p>\n

 <\/p>\n

G\u00f6lgeleri ara\u015ft\u0131rmak<\/em><\/strong><\/p>\n

Peder Murphy, bir \u00e7i\u00e7e\u011fin yap\u0131lma s\u00fcrecini Tanr\u0131\u2019n\u0131n ger\u00e7ekli\u011finin kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6sterirken, Tanr\u0131\u2019n\u0131n do\u011fay\u0131 kendine yetersiz yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine sar\u0131lmaktayd\u0131. Ona g\u00f6re bir nergisin a\u00e7mas\u0131, kendi kendine yeten maddesel bir evrenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, Tanr\u0131\u2019n\u0131n do\u011frudan i\u015fe kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gerektiriyordu. Dolay\u0131s\u0131yla Tanr\u0131\u2019y\u0131 \u00e7evremizdeki maddesel ve bilimsel a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bulunmayan \u015feylerde aramal\u0131yd\u0131k. Do\u011fada, ele gelmeyen ve ara\u015ft\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f yerlerde Yarat\u0131c\u0131 i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Evrim d\u00fc\u015f\u00fcncesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar da benzer savlar ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. Onlar, yery\u00fcz\u00fcnde hayat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yeni t\u00fcrlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6zellikle de insan\u0131n k\u00f6kenlerinin, evrimle de bir di\u011fer do\u011fal s\u00fcre\u00e7le de a\u00e7\u0131klanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 savl\u0131yorlar. Do\u011fan\u0131n kendine yeterlili\u011fini yads\u0131yarak, Tanr\u0131\u2019n\u0131n (ya da hi\u00e7 olmazsa bir \u201ctasar\u0131mc\u0131\u201dn\u0131n), varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilimin eksiklerinde ar\u0131yorlar. Ne var ki, yeterli zaman tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bilim, en \u00e7etin olgular\u0131 bile genellikle a\u00e7\u0131klayabilmekte. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lara, bir strateji \u00f6gesi olarak, bilimcilere hi\u00e7 bir zaman bulamayacaklar\u0131 \u015feyleri s\u00f6ylemekten ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 kuvvetle sal\u0131k verilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih onlara kar\u015f\u0131. Do\u011fan\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fini art\u0131k genel \u00e7izgileriyle eksiksiz anl\u0131yoruz.<\/p>\n

Evrim bu anlaman\u0131n kritik bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturmakta. Evrim tam da, onu ele\u015ftirenlerin a\u00e7\u0131klayamaz dedi\u011fi \u015feyleri a\u00e7\u0131klamakta. D\u00fcnyan\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131, fosil birikiminin ve de evrim mekanizmalar\u0131n\u0131n yeterliliklerini reddeden iddialar, yak\u0131ndan incelendiklerinde y\u0131k\u0131l\u0131p gidiyorlar. A\u00e7\u0131klamalar, en s\u0131k\u0131 evrim kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n bile yads\u0131yamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131kta olma yolunda; onlar\u0131n pek sevdikleri \u201ca\u00e7\u0131klar\u0131\u201d kapat\u0131lmakta ve evrimin molek\u00fcler mekanizmalar\u0131 gittik\u00e7e daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131rken evrimin tarihsel kay\u0131tlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc her ge\u00e7en mevsim daha da zorunlu olaca\u011fa benzemektedir. Bu, bilimin onlar\u0131n evrime meydan okuduklar\u0131 alanlarda apa\u00e7\u0131k yan\u0131tlar bulabildi\u011fini g\u00f6sterir: Tarihsel kay\u0131tlar\u0131 g\u00f6stermekte, verileri sa\u011flamakta, mekanizmay\u0131 ortaya koymakta ve kuramla ger\u00e7ekli\u011fin birbirine yak\u0131nla\u015fmas\u0131 ger\u00e7e\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekte.<\/p>\n

Ne var ki evrim kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n dinin ba\u015f\u0131na sard\u0131\u011f\u0131 daha derin bir sorun var. Onlar da Tanr\u0131 aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bizim papaz gibi do\u011fan\u0131n kendine yeterli olmay\u0131\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine<\/strong> dayand\u0131rarak ba\u015flatmakta. Bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeye g\u00f6re t\u00fcrleri yaln\u0131z Tanr\u0131 yaratabilir; t\u0131pk\u0131 Peder Murphy\u2019nin yaln\u0131zca Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00e7i\u00e7ek yapabildi\u011fine inan\u0131\u015f\u0131 gibi. Her iki g\u00f6r\u00fc\u015fte de Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca bu savlar ger\u00e7eklendi\u011fi takdirde kan\u0131tlanabilir. Ama bunlar\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterildi\u011finde din i\u00e7in ciddi sorunlar do\u011far.<\/p>\n

Baz\u0131 konularda bir bilimsel a\u00e7\u0131klaman\u0131n bulunmamas\u0131n\u0131<\/strong> Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir kan\u0131t olarak kabul edersek, basit bir mant\u0131k zorunlu olarak ba\u015far\u0131l\u0131 bir bilimsel a\u00e7\u0131klaman\u0131n da Tanr\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131<\/strong> bir sav olarak g\u00f6r\u00fclmesi gere\u011fini getirir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 usavurmalar\u0131n zarar\u0131, \u00f6n\u00fcnde sonunda bilimden \u00e7ok daha fazla dine dokunacakt\u0131r. Elliot Meyerowitz\u2019in, \u00e7i\u00e7ek olu\u015fumu \u00fczerindeki g\u00fczel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sa\u011fduyu b\u00f6yle bir \u015fey olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylese de, birdenbire tanr\u0131sal \u015feylere y\u00f6nelik bir tehdit haline geldi. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar, yeni t\u00fcrlerin olu\u015fumunda do\u011fan\u0131n kendine yeterli olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, biyolojik de\u011fi\u015fimi sa\u011flayacak do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in onlarla bir tasar\u0131mc\u0131n\u0131n (Tanr\u0131n\u0131n) varl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda zorlama mant\u0131kla bir ba\u011flant\u0131 kurmaktad\u0131rlar. Ba\u015fka deyi\u015fle yapt\u0131klar\u0131 tam da tanr\u0131tan\u0131mazlara Tanr\u0131\u2019n\u0131n yoklu\u011funun nas\u0131l kan\u0131tland\u0131r\u0131labilece\u011fini g\u00f6stermektir; yani evrimin i\u015fledi\u011fini g\u00f6sterebilirlerse tap\u0131na\u011f\u0131 y\u0131kma zaman\u0131 geldi\u011fini s\u00f6yleyebileceklerdir. Bu t\u00fcm din kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n seve seve kabullenecekleri bir teklif.<\/p>\n

\"\"
Bir bitkinin \u00e7i\u00e7e\u011fini nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131na bilimsel yan\u0131t getiren bitkibilimci Elliot M. Meyerowitz
(\u00f6nde, b\u0131y\u0131kl\u0131), Caltech\u2019te \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131yla.<\/figcaption><\/figure>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekirse yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar Tanr\u0131y\u0131 hep karanl\u0131klarda arayageldiler. Biz neyi bulamam\u0131\u015fsak ve de neyi iyice anlamam\u0131\u015fsak bu onlar\u0131n ilahi inan\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funun en iyi, hatta yeg\u00e2ne kan\u0131tlar\u0131 olmakta. Bir H\u0131ristiyan olarak, bu mant\u0131ktaki kusuru \u00f6zellikle s\u0131k\u0131nt\u0131 yarat\u0131c\u0131 buluyorum. Bu bize yaln\u0131zca bilgi edinmeden (inanc\u0131m\u0131z\u0131 y\u0131kabilir diye) korkmay\u0131 \u00f6\u011fretmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda Tanr\u0131\u2019n\u0131n yaln\u0131zca anlay\u0131\u015f yetimizin ayd\u0131nlatamad\u0131\u011f\u0131 yerlerde bulundu\u011funu s\u00f6ylemektir. Ben diyorum ki, e\u011fer Tanr\u0131 ger\u00e7ekten varsa, onu ba\u015fka bir yerde g\u00f6rebilmeliyiz; insanl\u0131\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu, tinsel ve de bilimsel bilgilerin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda!<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130nan\u00e7 ve ak\u0131l<\/em><\/strong><\/p>\n

Bat\u0131n\u0131n tektanr\u0131l\u0131 dinsel geleneklerinden her biri Tanr\u0131\u2019y\u0131 do\u011fruluk, sevgi ve bilgi olarak g\u00f6r\u00fcr. Bunun anlam\u0131 do\u011fal \u00e2lemi anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki her bir art\u0131\u015f\u0131n, pek \u00e7ok kimsenin sand\u0131\u011f\u0131 gibi Tanr\u0131\u2019dan uzakla\u015fma y\u00f6n\u00fcnde de\u011fil, Tanr\u0131\u2019ya do\u011fru bir ad\u0131m olu\u015fudur. E\u011fer inan\u00e7 ve ak\u0131l Tanr\u0131\u2019n\u0131n arma\u011fanlar\u0131ysa bunlar \u00e7evremizdeki \u00e2lemi anlama yolunda z\u0131t de\u011fil birbirini tamamlay\u0131c\u0131 roller oynamal\u0131d\u0131r. Bir biliminsan\u0131 ve bir H\u0131ristiyan olarak benim inand\u0131\u011f\u0131m da tam bu. Ger\u00e7ek bilgi yaln\u0131zca inan\u00e7 ile akl\u0131n bir araya getirilmesiyle sa\u011flanabilir.<\/p>\n

\u0130nan\u00e7l\u0131 olmayan birisi do\u011fal olarak t\u00fcm g\u00fcvenini bilime dayand\u0131r\u0131p, inanca de\u011fer vermez. Ben ise bilimin, do\u011fal \u00e2lemi, hem inan\u00e7l\u0131lar\u0131n hem de inan\u00e7s\u0131zlar\u0131n, ortak bir g\u00f6zlem, deney ve kuram merce\u011finden incelemelerine izin verdi\u011fini tabii ki teslim ediyorum. Bilimin k\u00fclt\u00fcrel, siyasal ve hatta dinsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6tesinde olma yetene\u011fi, onun k\u0131smen dehas\u0131nda, k\u0131smen bir bilme yolu olmas\u0131ndaki de\u011ferinde bulunur. Bilimin yapamayaca\u011f\u0131 ise, ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e2leme ne bir anlam ne de bir ama\u00e7 y\u00fcklemektir. Bu da kimilerinin bilim g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan d\u00fcnyan\u0131n anlamdan yoksun ve ama\u00e7s\u0131z oldu\u011fu sonucunu \u00e7\u0131karmalar\u0131na yol a\u00e7ar. Hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fil. Ben bunun i\u00e7in, \u201cinsanlar\u0131n ama\u00e7 ve anlam y\u00fckleme e\u011filiminin, bilimin \u00f6tesine ge\u00e7mesi ve \u00f6n\u00fcnde sonunda onun d\u0131\u015f\u0131ndan gelmesi gerekti\u011fini\u201d ileri s\u00fcr\u00fcyorum. Bu yolla var\u0131lacak bilim; inanc\u0131n de\u011fer ve ilkeleriyle kuraca\u011f\u0131 ili\u015fkisiyle zenginle\u015fmi\u015f olacakt\u0131r. Hz. \u0130brahim\u2019in Tanr\u0131\u2019s\u0131 bize hangi proteinlerin h\u00fccre olu\u015fumu d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc denetleyece\u011fini s\u00f6ylemez. Ama bize, ona \u00f6zen g\u00f6stermek, bu yoldaki anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferini bilmek i\u00e7in ve de hepsinden fazla bilginin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 cehaletin karanl\u0131\u011f\u0131na tercih etmemiz i\u00e7in bir sebep sa\u011flar.<\/p>\n

Birden \u00e7ok biliminsan\u0131n\u0131n da dedi\u011fi gibi, evrenin ger\u00e7ekten hayret uyand\u0131ran yan\u0131 ona bir anlam verilebilmesidir. Par\u00e7alar birbirine uyuyor, molek\u00fcller etkile\u015fiyor, \u2026 m\u00fcbarek sahiden i\u015fliyor! Evrimin inan\u00e7l\u0131lar i\u00e7in anlam\u0131 do\u011fan\u0131n eksiksiz oldu\u011fudur. Onlar\u0131n inand\u0131\u011f\u0131 Tanr\u0131 \u00f6yle bir maddesel \u00e2lem yaratm\u0131\u015ft\u0131r ki i\u00e7inde ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z varl\u0131klar evrilebiliyor. Her \u015feyi i\u015fin ba\u015f\u0131nda dosdo\u011fru yerli yerine oturtmu\u015f.<\/p>\n

Kimilerine g\u00f6re insan do\u011fas\u0131n\u0131n apa\u00e7\u0131k k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, Tanr\u0131\u2019n\u0131n yoklu\u011funun ya da \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funun bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 usavurma, Tanr\u0131\u2019n\u0131n bir evrim a\u011fac\u0131n\u0131n ne y\u00f6nde geli\u015fece\u011fi \u00f6nceden bilinemeyen dallan\u0131p budaklanmalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fi sonucuna da var\u0131r. Ancak ger\u00e7ek daha da derindedir. Her iki g\u00f6r\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131, bir tanr\u0131sal varl\u0131\u011f\u0131n, kendisinin kaprislerinden ger\u00e7ekten ba\u011f\u0131ms\u0131z, i\u00e7indeki ak\u0131ll\u0131 yarat\u0131klar\u0131n iyi ile k\u00f6t\u00fc aras\u0131nda se\u00e7im yapmak durumunda kalacaklar\u0131 ve belirgin, maddesel bir ger\u00e7eklik \u015fekillendirmek zorunda kalacaklar\u0131 bir \u00e2lem kurup bu yarat\u0131s\u0131n\u0131 kendi ba\u015f\u0131na b\u0131rakmaya karar vermi\u015f oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Do\u011fan\u0131n kendisine yeterlili\u011fi de, d\u00fcnyada k\u00f6t\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 da Tanr\u0131\u2019n\u0131n yoklu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Dindar bir kimse i\u00e7in her ikisi de \u00e7ok farkl\u0131 anlamlara gelir: Bunlar Tanr\u0131\u2019n\u0131n sevgisinin g\u00fcc\u00fc yan\u0131 s\u0131ra onun yarat\u0131klar\u0131 olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip oldu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130nan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n silahlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Kendimizi t\u00fcrlerin en iyisi ve en parla\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmekten ho\u015flan\u0131r\u0131z. Sanki yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n ama\u00e7lanm\u0131\u015f, \u00f6zel ve birincil yarat\u0131klar\u0131y\u0131z. Evrim a\u011fac\u0131n\u0131n tepesinde do\u011fan\u0131n sonul \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, kerametimiz kendisinden menkul ve kendimizden emin oturmaktay\u0131z. Evrimin hedefinde bizim \u00fcretilmemiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi seviyoruz.<\/p>\n

Do\u011fadaki konumumuz hakk\u0131ndaki bu rahatlat\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, biyolojik a\u00e7\u0131dan bile do\u011fru olmay\u0131p, hayat\u0131 anlamak i\u00e7in tuttu\u011fumuz kahkaha aynalar\u0131n\u0131n yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 ve kendimizi dev aynas\u0131nda g\u00f6steren \u00e7arp\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Nesnel olarak biz do\u011fan\u0131n en karma\u015f\u0131k hayvanlar\u0131 aras\u0131nda bulunuyorsak da her bak\u0131mdan bu konumda de\u011filiz. V\u00fccut sistemleri aras\u0131nda fizyolojik karma\u015f\u0131kl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan yaln\u0131zca bir hususta, sinir sisteminde a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ndeyiz; ama orada bile bir omurgal\u0131 (yunuslar) bize rakip olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrebilir.<\/p>\n

Gene bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc desteklemek \u00fczere, evrim s\u00fcrecinin herhangi bir sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011ferlendirilmesinde bir hayat bi\u00e7iminin bir di\u011ferine g\u00f6re daha ileri noktada bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Her bir organizma, ya\u015fayan her bir h\u00fccre ge\u00e7mi\u015fte ba\u015far\u0131lar kazanm\u0131\u015f atalar silsilesinden gelir. Bu atalar, ba\u015far\u0131l\u0131 evrim stratejilerinden tekrar tekrar yararlanarak bize bu stratejileri anlatacak kadar, ya da hi\u00e7 olmazsa onlar\u0131 yeniden \u00fcretecek kadar ya\u015fad\u0131lar. Kahve fincan\u0131m\u0131n a\u011fz\u0131nda tutunan bir bakteri evrimden benim kadar \u00e7ok ge\u00e7mi\u015ftir. Benim ondan c\u00fcsse ve evrim \u00fczerine yazmam\u0131 sa\u011flamakta etkili olan bilin\u00e7lilik avantaj\u0131m var ama bakterinin de benden say\u0131, esneklik ve en \u00e7ok da \u00fcreme h\u0131z\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bulunmakta. Bu bir tek bakteri uygun ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 bir iki g\u00fcn i\u00e7inde tam anlam\u0131yla kendi soyundan canl\u0131larla doldurabilir. Hi\u00e7 bir insan, hi\u00e7 bir omurgal\u0131, hi\u00e7 bir hayvan bu denli etkileyici bir \u015feyi, bununla uzaktan yak\u0131ndan k\u0131yaslanabilecek \u00f6l\u00e7\u00fcde yapamaz.<\/p>\n

Evrimin bize s\u00f6yledi\u011fi \u015fu ki hayat, herhangi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p giderek dallanan say\u0131s\u0131z yollar boyunca yay\u0131lmakta. Bunlar aras\u0131ndaki incecik dallardan birisinin ucu bize uzan\u0131yor. Bunu dikkate de\u011fer g\u00f6r\u00fcp nas\u0131l olabildi\u011fine \u015fa\u015f\u0131rabiliriz; ama hayat a\u011fac\u0131n\u0131n herhangi bir adil de\u011ferlendirmesi di\u011fer dallar\u0131n\u0131n binlerce farkl\u0131 y\u00f6ne uzanan kalabal\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda bizim dalc\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcnecektir. T\u00fcr\u00fcm\u00fcz, Homo sapiens<\/em>\u2019in, evrim \u00e7abalamas\u0131ndan bir sincap, bir papatya ya da sivrisinekten daha \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Hepimiz \u015fu an var\u0131z! \u00d6nemli olan da bu. Kendimizi bu noktada bulmak i\u00e7in hepimiz farkl\u0131 yollar\u0131 izledik. Do\u011fal se\u00e7ilim oyununda hepimiz kazananlar aras\u0131nday\u0131z. \u015eu an i\u00e7in<\/strong> (vurgu \u00e7evirenin) kazananlar aras\u0131nday\u0131z.<\/p>\n

\u0130\u015fte, pek \u00e7ok kimsenin akl\u0131ndaki problem de tam bu. Dallanan binlerce yoldan birisinin tarihsel ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bize gelmek zorunda oldu\u011fundan nas\u0131l emin olabiliriz? \u015eunu bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: biz bug\u00fcnk\u00fc memelilerin \u00e7o\u011fu ekosistemde iri, ba\u015fat kara hayvanlar\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynamaktay\u0131z. Ama tarihlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda memelilerin varl\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar\u0131n neslini s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi habitatlarla s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc o zamanlar bir di\u011fer omurgal\u0131 grubu d\u00fcnyaya egemendi; taa ki Stephen Jay Gould\u2019un i\u015faret etti\u011fi bi\u00e7imde bir asteroid ya da kuyruklu y\u0131ld\u0131z d\u00fcnyaya feci \u015fekilde \u00e7arparak bu devleri yok olmaya g\u00f6t\u00fcrene dek. Gould, bir iri ve us kullanan hayvan olarak varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kelimesi kelimesine \u201ctamamen talih y\u0131ld\u0131zlar\u0131m\u0131za bor\u00e7luyuz\u201d diyor.<\/p>\n

Peki, ya kuyruklu y\u0131ld\u0131z \u0131skalasayd\u0131? Ya dinozorlar de\u011fil de atalar\u0131m\u0131z yok olu\u015fa s\u00fcr\u00fcklenseydi? Ya Devoniyen d\u00f6neminde Rhipidistia olarak bilinen k\u00fc\u00e7\u00fck bir bal\u0131k obas\u0131 yok olsayd\u0131? Onlarla birlikte ilk d\u00f6rt ayakl\u0131lar\u0131n var olabilme olana\u011f\u0131 da ortadan kalkacakt\u0131. Omurgal\u0131lar hi\u00e7bir zaman karaya \u00e7\u0131kma sava\u015f\u0131m\u0131 vermeyebilirler ve oras\u0131 Stephen Jay Gould\u2019un s\u00f6zleriyle ebediyen \u201cb\u00f6cekler ve \u00e7i\u00e7eklerin meydan okunmayan y\u00f6resi\u201d olarak kalabilirdi.<\/p>\n

Bunlar, gezegenimizde insan\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6nceden tasarlanm\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Yani burada olu\u015fumuz, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz evrimsel ba\u015far\u0131lar dizisinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildir: Bug\u00fcn anl\u0131yoruz ki, ufak bir ayr\u0131nt\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc, tarihte belki bizi d\u0131\u015far\u0131da bile b\u0131rakabilecek olan bir rastlant\u0131n\u0131n sonucudur. Bunun g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, hem ku\u015fkucular\u0131n hem de inan\u00e7l\u0131lar\u0131n yads\u0131yamayaca\u011f\u0131 sonu\u00e7 \u015fudur: hi\u00e7bir Tanr\u0131, \u00f6zendi\u011fi yarat\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koymak i\u00e7in b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 kullanmazd\u0131. \u0130\u015fi evrime b\u0131rakman\u0131n her \u015feyi \u201cistedi\u011fi\u201d yolda y\u00fcr\u00fctece\u011finden nas\u0131l emin olabilirdi? E\u011fer bizi olu\u015fturmak Tanr\u0131\u2019n\u0131n istenci olsayd\u0131, evrimin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fumuzu g\u00f6stermekle Tanr\u0131\u2019n\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131m\u0131\u015f olurduk. Evrimin de\u011feri ya da tehlikesi bunda yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

O kadar da ileri gitmeyelim. Bu gezegen \u00fczerinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131m\u0131za g\u00f6t\u00fcren \u015fansl\u0131 tarihsel olaylar\u0131n biyolojik a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ku\u015fkusuz do\u011fru; do\u011fru olmayan bunun [rastlant\u0131sal olan bir \u015feyin] bir tanr\u0131sal istencin varl\u0131\u011f\u0131yla uyu\u015fmayaca\u011f\u0131 sonucuna varmakt\u0131r. B\u00f6yle bir sonuca varmak ise Tanr\u0131\u2019n\u0131n (bu Tanr\u0131 Bat\u0131 dinlerinin en konvansiyonel olan\u0131n\u0131n anlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle al\u0131nsa bile) Yaratan\u2019\u0131n \u00f6neminin ciddi bi\u00e7imde k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmesidir.\"\"<\/p>\n

Evet, bu gezegende canl\u0131lar\u0131n muazzam \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00f6ns\u00f6y\u00fclemez (\u00f6nceden kestirilemeyecek) bir s\u00fcre\u00e7ti; ama Bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fu\u015fu da, Roma \u0130mparatorlu\u011funun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc de, en son lotoda kazanan numaralar da \u00f6yledir. \u0130nsanl\u0131k tarihindeki bu gibi olaylar\u0131n herhangi birindeki belirsizlik durumunu bir Yaratan\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yads\u0131nmas\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fcyorsak, do\u011fa tarihindeki benzer olaylar\u0131 neden farkl\u0131 g\u00f6relim? B\u00f6yle g\u00f6rmek i\u00e7in ortada hi\u00e7bir sebep bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek isterim. Ailelerdeki tek tek var olmam\u0131za yol a\u00e7an ard\u0131\u015f\u0131k olgular\u0131 bir Yarat\u0131c\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla tutars\u0131z g\u00f6rm\u00fcyorsak, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc \u00fcreten olgular zinciri i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyi yapabilmeliyiz.<\/p>\n

Bunun alma\u015f\u0131\u011f\u0131, her olay\u0131n \u00f6ns\u00f6y\u00fclebilir (\u00f6nceden bilinebilecek) sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve gelece\u011fin ne \u015fansa ne de insan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z eylemlerine a\u00e7\u0131k oldu\u011fu bir d\u00fcnyad\u0131r. Yaln\u0131zca evrilip gidece\u011fimiz bir d\u00fcnyada hi\u00e7bir zaman \u00f6zg\u00fcr olmay\u0131z. Bize kadar uzanan \u00f6zel tarih, inan\u00e7l\u0131 bir kimseye, bizim ne denli dikkate de\u011fer oldu\u011fumuzu, bilin\u00e7lilik yetene\u011finin ne denli nadir ve anlayabilme \u015fans\u0131n\u0131n de denli de\u011ferli oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kesinlik ve inan\u00e7<\/em><\/h2>\n

Evrim dahil t\u00fcm bilimsel fikirlerin s\u0131rf tan\u0131tlara dayanarak y\u00fckselip g\u00f6zden d\u00fc\u015fece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek insana ho\u015f gelebilir. Bu do\u011fru olsayd\u0131 evrim herkesin zihninde \u015fimdiki z\u0131tla\u015fmal\u0131 konumu yerine \u00e7oktan sa\u011fduyunun par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015f olurdu ki, bilim \u00e7evrelerinde g\u00f6r\u00fclen tam da budur. Ne yaz\u0131k ki durum herkes i\u00e7in b\u00f6yle de\u011fil. Evrim ABD kamuoyunun geni\u015f bir kesiminde h\u00e2l\u00e2 tehlikeli bir fikir ve biyoloji \u00f6\u011fretmenleri i\u00e7inse t\u00fckenmeyen bir s\u0131k\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Bana g\u00f6re bunda kusurun \u00e7o\u011fu, evrim biyolojisinin bulgular\u0131n\u0131 her zaman kendi felsef\u00ee s\u00f6ylemlerini desteklemekte kullanan bilim \u00e7evrelerindedir. Bunlar kimi zaman ya\u015fam\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin sert ve kuru s\u00f6ylemlerdir. Kimi zaman da, bu gezegende varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n rastlant\u0131sall\u0131\u011f\u0131n\u0131n herhangi bir insan amac\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilmesine olanak vermeyece\u011finden s\u00f6z edilir. Ayr\u0131ca s\u0131k s\u0131k do\u011fan\u0131n \u00e7\u0131plak ger\u00e7ekli\u011finin, herhangi bir insan\u00ee ahl\u00e2k sisteminin otoritesini sars\u0131p y\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 dinleriz.<\/p>\n

Biyolog E. O. Wilson\u2019un dedi\u011fine g\u00f6re yarat\u0131klar evrimle \u015fekillendirdik\u00e7e, genlerimizin s\u00fcregitmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli olan i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel tutumlarla y\u00fcklenmekteyiz. Bu davran\u0131\u015flardan kimileri, do\u011fal se\u00e7ilimle benimsense bile ba\u015f\u0131m\u0131za i\u015f a\u00e7abilir. Yiyecek, su, \u00fcreme ve stat\u00fc arzular\u0131m\u0131z, kavgaya haz\u0131r olu\u015fumuz ve sosyal gruplar halinde toplanma e\u011filimimiz, hep evrimsel ba\u015far\u0131y\u0131 sa\u011flama ba\u011flayacak davran\u0131\u015flar olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Toplumsal davran\u0131\u015flar\u0131n biyolojik temelleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan sosyobiyoloji, do\u011fal se\u00e7ilimin belli durumlarda i\u015fbirli\u011fi ve yavrular\u0131n bak\u0131m\u0131 gibi i\u00e7g\u00fcd\u00fclerden yana birlikte ya\u015famam\u0131za yard\u0131m eden \u201ciyi\u201d genleri kay\u0131rarak i\u015fledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6te yandan kimi durumlar, dost\u00e7a rekabetten d\u00fcped\u00fcz cinayete kadar uzanan, \u00f6zmerkezli sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131n geli\u015fmesinden yana i\u015fler. B\u00f6ylesine Darwincil ac\u0131mas\u0131zl\u0131k sevecen bir Tanr\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olabilir mi?<\/p>\n

Evet, olabilir. Atalar\u0131m\u0131z\u0131n genleri, bu gezegende varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in, t\u0131pk\u0131 di\u011fer canl\u0131lar\u0131nkiler gibi kendilerini tehlikelerden koruyan ve \u00f6zen g\u00f6steren, savunan ve de s\u00f6z konusu genleri ta\u015f\u0131yan bireylerin \u00fcreme ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye alan davran\u0131\u015flar yaratt\u0131lar. Bu gibi tutkular\u0131 i\u00e7imizde ta\u015f\u0131mam\u0131z \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelmemelidir; Darwincil biyoloji bunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na biyolojik a\u00e7\u0131klama getiriyor diye k\u0131nanamaz. Ger\u00e7ekten de Kutsal Kitap\u2019\u0131n kendisi de kibir, bencillik, \u015fehvet, sald\u0131rganl\u0131k ve cinayet gibi bu t\u00fcr insan e\u011filimlerine bol bol \u00f6rnek vermektedir.<\/p>\n

\"\"
Kenneth Miller: \u201cEvet, Tanr\u0131ya inan\u0131r\u0131m; Darwin\u2019in Tanr\u0131s\u0131na.\u201d<\/figcaption><\/figure>\n

Darwin\u2019i, bu g\u00fcd\u00fclerin biyolojik k\u00f6kenlerini g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in k\u0131namak do\u011fru de\u011fildir. K\u0131nanacak olan t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00f6ylesi \u201cge\u00e7mi\u015ften getirilen g\u00fcnahlar\u0131n\u201d\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 bulurken evrimin s\u0131k s\u0131k bu e\u011filimleri g\u00f6stermemizin insan do\u011fas\u0131n\u0131n en k\u00f6t\u00fc yanlar\u0131 i\u00e7in bir t\u00fcr hakl\u0131la\u015ft\u0131rma sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fclmesidir. Bu, en iyimser taraf\u0131ndan sosyobiyolojinin verdi\u011fi bilimsel derslerin yanl\u0131\u015f alg\u0131lanmas\u0131; en k\u00f6t\u00fcs\u00fc de biyolojiyi, her anlaml\u0131 ahl\u00e2k sistemini ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla kullanma giri\u015fimidir. Evrim en temel biyolojik g\u00fcd\u00fclerimizin ve arzular\u0131m\u0131z\u0131n varl\u0131k nedenlerini a\u00e7\u0131klayabilir; ama bu bizim onlara uyarak davranmam\u0131z\u0131n her zaman do\u011fru olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Evrim bize biyolojimizin a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 verir; ama neyin iyi, neyin do\u011fru ya da ahl\u00e2k\u00ee oldu\u011funu s\u00f6ylemez. Biyolojiyi ne denli iyi bilirsek bilelim bunlar\u0131n yan\u0131tlar\u0131 i\u00e7in ba\u015fka yerlere bakmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ne t\u00fcrl\u00fc bir d\u00fcnya<\/em><\/h2>\n

Be\u011fenseniz de be\u011fenmeseniz de g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131zda herhangi birimizin uydu\u011fu de\u011ferler Charles Darwin\u2019in yapt\u0131klar\u0131ndan etkilendi. Dindarlar\u0131n ise ona \u00f6zel bir sorusu var. Yapt\u0131klar\u0131 \u00f6n\u00fcnde sonunda Tanr\u0131n\u0131n g\u00f6rkemini mi art\u0131rd\u0131 yoksa insan\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 ve yazg\u0131s\u0131n\u0131, dine derinden derine kar\u015f\u0131 olan profesyonel bilim ki\u015filerine mi emanet etti? Darwin\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Tanr\u0131 fikrini peki\u015ftirir mi zay\u0131flat\u0131r m\u0131?<\/p>\n

Yayg\u0131n kanaat bilimine ili\u015fkin ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn Bay Darwin\u2019in ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n dine pek yararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Genel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, din, Darwincilikle zay\u0131flat\u0131ld\u0131 ve \u00f6\u011fretilerini evrimin isterleriyle uyu\u015fabilmesi i\u00e7in e\u011fip b\u00fckme s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na soktu. Stephen Jay Gould, besbelli ki keyif alarak \u015f\u00f6yle ifade ediyor: \u201c\u015eimdi, bilimin varg\u0131lar\u0131 pe\u015finen kabullenilmeli, dinsel yorumlar ise do\u011fa ili ilgili yerinden oynat\u0131lamayacak bilgilerin sonu\u00e7lar\u0131na uyacak bi\u00e7imde ince ince elenip ayarlanmal\u0131d\u0131r!\u201d Bilim ezgiyi seslendirirken din de buna uyup oynayacak.<\/p>\n

Bu zay\u0131flat\u0131l\u0131p kenara itilmi\u015f bir Tanr\u0131\u2019n\u0131n h\u00fcz\u00fcnl\u00fc hayaleti dinin evrime kar\u015f\u0131t tutumunun s\u00fcregiden itici g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturmakta. \u0130\u015fte bu y\u00fczden yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n Tanr\u0131\u2019s\u0131, her \u015feyden \u00f6nce evrimin ge\u00e7mi\u015fte bir i\u015flevinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu g\u00fcn de i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesini ister. Dini Darwincili\u011fin bask\u0131s\u0131ndan kurtarmak i\u00e7in yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar, do\u011fan\u0131n eksikli\u011fini g\u00f6sterecek bir bilime, yerk\u00fcre \u00fczerindeki hayat\u0131n olgular\u0131 yaln\u0131zca do\u011fa\u00fcst\u00fc s\u00fcre\u00e7lerle a\u00e7\u0131klanabilecek bir tarihine gereksiniyorlar. A\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylenmek gerekirse, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar kendilerini do\u011fada s\u00fcrekli var olan ama varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n izi bulunamayacak bir gizem aramaya adam\u0131\u015flar. B\u00f6yle kafalara g\u00f6re, hayal edebilece\u011fimiz en m\u00fckemmel varl\u0131k bile, hayat\u0131n do\u011fup kendi ba\u015f\u0131na (vurgu \u00e7evirmenin) evrilebilece\u011fi bir yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 tasarlayamaz. Do\u011fa \u00f6z\u00fcrl\u00fc, duruk (statik) ve ilelebet eksik olsa gerektir.<\/p>\n

Genelde bilimler, \u00f6zelde ise evrim bilimi bize bundan farkl\u0131 bir do\u011fa g\u00f6steriyor. Kar\u015f\u0131m\u0131za dinamik, esnek ve mant\u0131ksal olarak eksiksiz bir evren \u00e7\u0131kar\u0131yor. Gezegen boyunca sonsuz \u00e7e\u015fitlilik ve karma\u015f\u0131k g\u00fczellikleriyle yay\u0131lan bir hayat g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc sergiliyor. Bize, sihirli, ger\u00e7ek olmas\u0131 olanaks\u0131z bir maddesel varl\u0131\u011fa sahip oldu\u011fumuz yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 de\u011fil, sahici bir varl\u0131k, i\u00e7indeki \u015feylerin tam\u0131 tam\u0131na g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri gibi oldu\u011fu bir alem sunuyor. \u00d6yle bir alem ki, i\u00e7inde bizler, Yarat\u0131c\u0131n\u0131n da bir zamanlar s\u00f6yledi\u011fi gibi, tam da yerin tozlar\u0131ndan olu\u015fmu\u015fuz.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu kez Darwincil bir evrenin, rastlant\u0131sall\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bir anlam ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Buna kat\u0131lm\u0131yorum. Ger\u00e7ekten anlams\u0131z olacak bir alem, i\u00e7inde var olan bir tanr\u0131sal\u0131n her bir insan kuklas\u0131n\u0131n, hatta her bir taneci\u011fin iplerinden \u00e7ekti\u011fi bir evrendir. B\u00f6ylesi bir alemde fiziksel ve ya\u015famsal olgular dikkatle denetlenir, k\u00f6t\u00fcl\u00fckler ve ac\u0131lar en aza indirilebilir ve tarihsel s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 kesinlikle d\u00fczen alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Her \u015fey Yarat\u0131c\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k se\u00e7ik, belirgin ve belirlenmi\u015f ama\u00e7lar\u0131na do\u011fru gider. Ancak, b\u00f6ylesi denetim ve \u00f6ns\u00f6y\u00fclebilirlik (\u00f6nceden kestirilebilirlik) yaln\u0131zca ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k pahas\u0131na olur. Hep kontrol ba\u015f\u0131nda olan b\u00f6ylesine bir Yarat\u0131c\u0131, yarat\u0131klar\u0131ndan onu bilmeleri ve ona tap\u0131nmalar\u0131 yolunda ger\u00e7ek f\u0131rsatlar\u0131 esirger. Sahici sevgi, manip\u00fclasyon de\u011fil \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gerektirir. B\u00f6ylesine \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ise en iyi \u015fekilde evrimin ucu a\u00e7\u0131k rastlant\u0131sall\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flanabilir.<\/p>\n

Y\u00fczelli y\u0131l \u00f6nce Darwin\u2019i b\u00f6yle ac\u0131mas\u0131z ve ama\u00e7s\u0131z bir determinizmle ba\u011fla\u015ft\u0131rmamak olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fclmeyebilirdi; ama bug\u00fcn durum farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Darwinci bak\u0131\u015f yepyeni bir biyoloji alemini kapsayacak \u015fekilde geni\u015fledi. Bu alemde ba\u011flant\u0131lar molek\u00fcllerden h\u00fccrelere, h\u00fccrelerden canl\u0131 varl\u0131klara dek gittik\u00e7e belirginle\u015fiyor. Evrim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u011f\u0131r basmakta ama bu ilk \u00f6ne s\u00fcren kuramc\u0131s\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtacak ve hi\u00e7bir \u015fekilde \u00f6ng\u00f6remeyece\u011fi bir zenginlik ve incelikle yap\u0131lmakta.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin evrenin bir ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011funu astronomiden; gelece\u011fin hem a\u00e7\u0131k hem de \u00f6nceden ne olaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenemeyecek oldu\u011funu fizikten; hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn bir de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci oldu\u011funu ise jeolojiden ve paleontolojiden biliyoruz. Biyolojiden, dokular\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131rr\u0131na erilemez bir hayat sihrinin kaynaklar\u0131 olmay\u0131p, hayret verici karma\u015f\u0131kl\u0131kta harikalar alan\u0131 olu\u015fturdu\u011funu ve \u00f6n\u00fcnde sonunda biyokimya ve molek\u00fcler biyoloji ile a\u00e7\u0131klanabildi\u011fini \u00f6\u011freniyoruz. B\u00f6yle bir bilgiyle, belki de tarihte ilk kez olarak bir Yarat\u0131c\u0131n\u0131n neden kendi t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn evrim s\u00fcreciyle bi\u00e7imlenmesine izin verdi\u011fini g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu Bat\u0131 dinlerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fi Tanr\u0131, e\u011fer istemi\u015f olsayd\u0131 insan da i\u00e7inde olmak \u00fczere her \u015feyi ex nihilio<\/em> (gaipten, yoktan) yaln\u0131zca isteyerek olu\u015fturabilirdi. Bu, bir t\u00fcr olarak \u00e7ocuklu\u011fumuz s\u0131ras\u0131nda tanr\u0131sal iradenin ger\u00e7ekle\u015fmesini hayal edebilmenin tek yolu olabilirdi. Ama art\u0131k b\u00fcy\u00fcd\u00fck ve hayranl\u0131k verici bir \u015fey ger\u00e7ekle\u015fti; hayat\u0131n kendisinin fiziksel temelini anlamaya ba\u015flad\u0131k. H\u00fccre olu\u015fumunun her d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde ya da bir tekh\u00fccreli kam\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n her \u00e7\u0131rp\u0131l\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrekli bir mucizeler zinciri varsa bu Tanr\u0131\u2019n\u0131n parma\u011f\u0131 her canl\u0131ya do\u011frudan dokunuyor demektir; o durumda O\u2019nun insan\u0131n d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kal\u0131b\u0131n ba\u015f\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131ndan ku\u015fku duyulmazd\u0131. Bu gibi varg\u0131lar belki inanc\u0131m\u0131z\u0131 destekleyebilir; ama bunlar ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131n\u0131 oyar. Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcc\u00fc bu denli ortada g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve O\u2019nun her nefesimizi resmen denetledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken Tanr\u0131 ile insan aras\u0131ndaki se\u00e7imi adil olarak nas\u0131l yapabiliriz ki? Onun yarat\u0131klar\u0131 isek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in biraz alan ve biraz tutarl\u0131l\u0131k gerekir. Bu ise, maddesel d\u00fcnyan\u0131n kendine yeterli ve do\u011fa yasalar\u0131yla tutarl\u0131 olmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n

Evrim fiziksel d\u00fcnyan\u0131n zaman i\u00e7indeki ger\u00e7ekli\u011fine ve tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermenin \u00fcr\u00fcn\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olmaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Maddesel yarat\u0131klar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z birer fiziksel varl\u0131k olabilmeleri i\u00e7in bir Yarat\u0131c\u0131n\u0131n bizim zaman i\u00e7indeki evrimimizin rastlant\u0131sal bir olanakl\u0131l\u0131k bi\u00e7iminde i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran ba\u011f\u0131ms\u0131z bir maddesel evren yaratmas\u0131 gerekirdi. \u0130l\u00e2h\u00ee bir varl\u0131\u011fa inan\u00e7l\u0131 olanlar Tanr\u0131\u2019n\u0131n sevgisinin ve arma\u011fan etti\u011fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn sahici oldu\u011funu kabul eder. Bu, o denli ger\u00e7ek bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr ki kendimizi \u00f6zg\u00fcrce cehenneme g\u00f6ndermek isteyecek g\u00fcc\u00fc, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7me g\u00fcc\u00fcn\u00fc de i\u00e7erir. Her inan\u00e7l\u0131 bu pazarl\u0131\u011f\u0131n b\u00f6ylesi kat\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131 kabullenmeyecektir; \u00f6zg\u00fcrce davranabilmemizin fiziksel ve biyolojik bir temelinin bulunmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini kabul edecektir. Bu temeli de evrim ve konusu bilimler olan genetik ve molek\u00fcler biyoloji sa\u011fl\u0131yor. Biyoloji kavramlar\u0131yla s\u00f6ylenirse evrim, bir Yaratan\u0131n bizleri bug\u00fcn oldu\u011fumuz gibi, yani ger\u00e7ek, anlaml\u0131, ahl\u00e2k\u00ee ve manevi bir tercihler d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6zg\u00fcr varl\u0131klar bi\u00e7iminde yapabilmesinin tek yoluydu.<\/p>\n

Bilimden, Tanr\u0131ya ili\u015fkin anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir karara ba\u011flanaca\u011f\u0131 bir sonul kan\u0131t, bu yolda bir sars\u0131lamaz tutum bekleyenler hep hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayacakt\u0131r. Bir bilimci olarak size yeni kan\u0131tlar\u0131m\u0131n, devrimcil verilerimin, do\u011faya y\u00f6nelik dengeyi \u015fu ya da bu y\u00f6ne do\u011fru bozacak nefes kesici bir sezgimin oldu\u011funu s\u00f6yleyemem. Ama inan\u00e7l\u0131 bir kimseye s\u00f6yleyece\u011fim \u015feyler var: en geleneksel anlamda bile evrim biyolojisi \u00e7o\u011funlukla inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi [inanc\u0131n \u00f6n\u00fcnde] bir engel de\u011fildir. Evrim pek \u00e7ok bak\u0131mdan Tanr\u0131\u2019yla olan ili\u015fkimizi anlaman\u0131n bir anahtar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00dcniversite birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerine bir dizi evrim biyolojisi dersi verme onuru sunuldu\u011funda dersleri, genellikle, evrim kuram\u0131n\u0131n ekonomiden politikaya, dine kadar uzanan di\u011fer alanlara olan etkisi \u00fczerine birka\u00e7 s\u00f6zle bitiririm. Bu s\u0131rada da, gerekti\u011fi gibi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, evrimin ne dine ne de maneviyata kar\u015f\u0131 oldu\u011funu anlatman\u0131n bir yolunu bulurum. \u00d6\u011frencilerin \u00e7o\u011fu bu duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimin de\u011ferini kavram\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. Belki de Profes\u00f6r Miller\u2019in kibar bir insan, ama kesinlikle bir agnostik oldu\u011funu ve \u00fcniversite papaz\u0131n\u0131 k\u0131rmamak i\u00e7in evrim konusunda yans\u0131z olmaya u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Her zaman beni dersten sonra s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak isteyen birka\u00e7 \u00f6\u011frenci \u00e7\u0131kar ve dosdo\u011fru sorar: \u201cTanr\u0131\u2019ya inan\u0131yor musunuz?\u201d<\/p>\n

Ben de her birine \u201cEvet!\u201d derim.<\/p>\n

\u015ea\u015f\u0131r\u0131r ama sorarlar: \u201cPeki, nas\u0131l bir Tanr\u0131\u2019ya?\u201d<\/p>\n

Y\u0131llar boyunca bu soruya yal\u0131n ama kesin bir yan\u0131t bulmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7abalad\u0131m. Ve en sonunda buldum: \u201cBen Darwin\u2019in Tanr\u0131s\u0131na inan\u0131r\u0131m!\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c7evirenin notu:<\/strong> Yazar her ne kadar do\u011fa bilimlerinin dinle ba\u011flant\u0131l\u0131 varg\u0131lara \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7ok g\u00fczel ifade ediyorsa da, Tanr\u0131\u2019ya ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ilke bak\u0131m\u0131ndan benimsemiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc duygusal davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n bile bir t\u00fcr fiziksel temellerinin bulunaca\u011f\u0131na olan kan\u0131m bir yana, Tanr\u0131\u2019n\u0131n var oldu\u011funa ve hele nas\u0131l varolabildi\u011fine ili\u015fkin, \u201ciman-inan\u00e7\u201d d\u0131\u015f\u0131nda bir dayanak; hele hi\u00e7bir nesnel kan\u0131t g\u00f6remiyorum. Bu kan\u0131m\u0131 R. P. Feynman\u2019\u0131n -Nobel 1964- a\u015fa\u011f\u0131daki s\u00f6zleri \u00e7ok g\u00fczel ifade ediyor:<\/p>\n

\u201cBenim bilime ilgim sadece aleme ili\u015fkin bir \u015feyler bulmakt\u0131r\u2026 Bunlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya giri\u015firken ne yapmaya u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, yaln\u0131zca daha \u00e7ok \u015fey bulmaktan \u00f6te \u00f6nceden kararla\u015ft\u0131rmamal\u0131y\u0131z\u2026 Has\u0131l\u0131, evrenin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle olan ili\u015fkilerimize dair kurulan \u00f6zel \u00f6yk\u00fclere inanam\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar bana fazla basit, fazla ili\u015fkilenmi\u015f, fazla yerel, fazla ta\u015fral\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor\u2026 Ku\u015fku ve belirsizlikle ya\u015fayabilirim. Bana \u00f6yle geliyor ki bilmeden ya\u015famak yanl\u0131\u015f olabilecek yan\u0131tlardan \u00e7ok daha ilgin\u00e7.\u201d (Richard Paul Feynman, \u201cThe Pleasure of Finding Things Out\u201d, J. Robbins, ed., Perseus Books, Cambridge Mass., 1999.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bilimden, Tanr\u0131ya ili\u015fkin anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir karara ba\u011flanaca\u011f\u0131 bir sonul kan\u0131t, bu yolda bir sars\u0131lamaz tutum bekleyenler hep hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayacakt\u0131r. Bir bilimci olarak size yeni kan\u0131tlar\u0131m\u0131n, devrimcil verilerimin, do\u011faya y\u00f6nelik dengeyi \u015fu ya da bu y\u00f6ne do\u011fru bozacak nefes kesici bir sezgimin oldu\u011funu s\u00f6yleyemem. Ama inan\u00e7l\u0131 bir kimseye s\u00f6yleyece\u011fim \u015feyler var: en geleneksel anlamda bile […]<\/p>\n","protected":false},"author":748,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[109,32,221,222,232],"tags":[461,684],"class_list":["post-10350","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-72-sayi","category-evrim","category-felsefe","category-tarih","category-yerbilimleri","tag-darwin","tag-miller"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t