\u0130yi bir uykunun ruh ve beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olumlu etkileri yan\u0131nda \u00f6\u011frenme s\u00fcrecimize, gerekli bilgilerin depolanmas\u0131, haf\u0131zan\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi yoluyla faydalar\u0131 vard\u0131r. H\u0131zl\u0131 g\u00f6z hareketleri olan uyku d\u00f6nemlerinde r\u00fcya g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ve g\u00f6z hareketleri olmayan uyku d\u00f6nemleri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olu\u015fur. Uykuda kalp ve solunum sistemine ait kaslara gerekti\u011fi kadar sinirsel uyar\u0131lar gitmesine ra\u011fmen di\u011fer v\u00fccut b\u00f6l\u00fcmlerine ait sinir ileti yollar\u0131 istirahat halindedir. R\u00fcya g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz uyku evrelerinde iskelet kaslar\u0131na giden sinir iletileri bloke edilir. Bu makalede anlat\u0131lmak istenen uykunun tabii bir hal olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n beden ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in zorunlu olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Klinisyen Str\u00fcmpell\u2019in bir kundurac\u0131 \u00e7\u0131ra\u011f\u0131nda g\u00f6zlemlediklerini \u00f6zetlersek; bu hastada temas, \u0131s\u0131, a\u011fr\u0131 duyular\u0131 git gide azalarak deri ve v\u00fccut i\u00e7 bo\u015fluklar\u0131n\u0131 \u00f6rten mukozalarda tam bir anestezi olu\u015fmu\u015f, yorgunluk, organlar\u0131n pasif hareket, durum duyumu, koku alma, tat alma, idrar ve d\u0131\u015fk\u0131lama duyumlar\u0131 kaybolmu\u015f, sol g\u00f6z\u00fc k\u00f6rle\u015fmi\u015f, sa\u011f kula\u011f\u0131 sa\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6ren tek g\u00f6z\u00fc ba\u011flan\u0131p, duyan tek kula\u011f\u0131 pamukla t\u0131kand\u0131\u011f\u0131nda hasta bir iki dakika derin uykuya dalm\u0131\u015f, sarsmakla uyand\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f ancak ba\u011fl\u0131 g\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131p \u0131\u015f\u0131k tutulunca veya t\u0131kal\u0131 kula\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131p seslenilince yava\u015f yava\u015f uyanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu vakada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sadece beynimiz olup bir v\u00fccudumuz olmasayd\u0131 devaml\u0131 uyku halinde kalacakt\u0131k. V\u00fccudumuzun beslenme, bar\u0131nma ve soyun devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in uyan\u0131yoruz.<\/p>\n
Fizyolog Hess ara beyinde bir uyku merkezinin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahisle deney hayvan\u0131nda kafatas\u0131ndan a\u00e7\u0131lan deliklerden teller sokulup elektriksel uyar\u0131 verilince hayvan\u0131n yeme\u011fi ve oynamay\u0131 b\u0131rak\u0131p esnemeye ba\u015flay\u0131p uyuyakald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015f. Hess\u2019in bu teorisine kar\u015f\u0131l\u0131k Ranson ve arkada\u015flar\u0131 uykunun ara beyinde bulunan bir merkezin uyar\u0131lmas\u0131ndan de\u011fil, uyanma ile ilgili bir merkezin bask\u0131lanmas\u0131ndan dolay\u0131 oldu\u011funu iddia etmi\u015fler ve deney hayvan\u0131nda hipotalamik b\u00f6lge civar\u0131nda harabiyet olu\u015fturarak derhal olu\u015fan uyku durumu g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n
Cruden 1957\u2019de Lancet<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan bir makalesinde \u201cuyan\u0131kl\u0131k uyku halinin muvakkaten kesilmesidir\u201d demektedir. Cruden\u2019e g\u00f6re uyku tabii bir haldir, buna mukabil uyan\u0131kl\u0131k sonradan kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Prof. Dr. Adnan G\u00fcvener Ankara T\u0131p Fak\u00fcltesi N\u00f6roloji Klini\u011fi\u2019ne Yard\u0131m Derne\u011fi\u2019nin 1971 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim bro\u015f\u00fcrlerinden birinde \u015funlar\u0131 yaz\u0131yordu: Asl\u0131nda do\u011fal olan uyku halidir. Ana rahmindeki \u00e7ocuk devaml\u0131 uyur. Yeni do\u011fan \u00e7ocuklar da kendilerine ac\u0131 veren bir uyar\u0131c\u0131 veya a\u00e7l\u0131k yoksa devaml\u0131 uyurlar. Sonradan \u00e7ocu\u011fun d\u0131\u015far\u0131dan gelen uyar\u0131c\u0131 etkenlere kar\u015f\u0131 reaksiyonu artar ve uyan\u0131k kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre \u00e7o\u011fal\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi insan uyumak i\u00e7in de\u011fil uyan\u0131k kalmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6steriyor.<\/p>\n Orta beyinde VLPO \u00e7ekirde\u011fi denen uyan\u0131k kalma merkezi bask\u0131lan\u0131rsa uyku olu\u015fur. Uyan\u0131k kalma merkezi salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 Oreksin molek\u00fcl\u00fcyle beyin korteksini uyararak uyan\u0131k kalmam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Baz\u0131 hastal\u0131klar sebebiyle uyanma merkezinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bozulursa devaml\u0131 uyku hali olu\u015fur. Uyku halinde d\u0131\u015f \u00e7evreden gelen uyaranlar beyin kabu\u011funda de\u011ferlendirilip duruma g\u00f6re uyand\u0131rma merkezi devreye al\u0131n\u0131yor veya al\u0131nm\u0131yor. Buna uygun olarak de\u011firmenci ve anne \u00f6rne\u011fini g\u00f6sterebiliriz. De\u011firmenci tah\u0131l \u00f6\u011f\u00fct\u00fcrken de\u011firmen \u00e7ark\u0131 ve ta\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcye ra\u011fmen rahat\u00e7a uyur. De\u011firmen herhangi bir sebeple durur ses kesilirse hemen uyan\u0131r. Anne \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fiddetli g\u00fcr\u00fclt\u00fcler aras\u0131nda bile rahat\u00e7a uyurken arada \u00e7ocu\u011fu uyan\u0131p a\u011flarsa uyan\u0131yor.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn hayvanlar\u0131n uyuduklar\u0131 biliniyor. Baz\u0131 hayvanlar g\u00fcnd\u00fcz uyuyup avlanma ve di\u011fer ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gece gideriyorlar. Baz\u0131 deniz canl\u0131lar\u0131n\u0131n beyinlerinin yar\u0131s\u0131 uyku halinde iken di\u011fer yar\u0131s\u0131 uyan\u0131k halde kalabiliyor. K\u0131\u015f uykusuna yatan canl\u0131lar da uykunun esas ama uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n v\u00fccut ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in zorunlulu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n \u015eaban Sezgin \/ Di\u015f Hekimi <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130yi bir uykunun ruh ve beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olumlu etkileri yan\u0131nda \u00f6\u011frenme s\u00fcrecimize, gerekli bilgilerin depolanmas\u0131, haf\u0131zan\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi yoluyla faydalar\u0131 vard\u0131r. H\u0131zl\u0131 g\u00f6z hareketleri olan uyku d\u00f6nemlerinde r\u00fcya g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ve g\u00f6z hareketleri olmayan uyku d\u00f6nemleri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olu\u015fur. Uykuda kalp ve solunum sistemine ait kaslara gerekti\u011fi kadar sinirsel uyar\u0131lar gitmesine ra\u011fmen di\u011fer v\u00fccut b\u00f6l\u00fcmlerine ait sinir ileti […]<\/p>\n","protected":false},"author":819,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123,535],"tags":[425,418],"class_list":["post-10407","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-86-sayi","category-forum","tag-saglik","tag-uyku"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t