\u201cYa\u015fas\u0131n farkl\u0131l\u0131k?\u201d. DNA seviyesinde bu slogan pek de ge\u00e7erli de\u011fil. Erkekler, di\u015filerde iki adet bulunan X kromozomu ile kendi tek X kromozumunu e\u015fle\u015ftirebilmek i\u00e7in bu tek X kromozomundaki gen ekspresyonunu art\u0131rmak zorundad\u0131rlar. Yap\u0131lan yeni \u00e7al\u0131\u015fma erkeklerin bunu nas\u0131l ba\u015farabildi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n
Bir erke\u011fi erkek yapan nedir? Giyimi mi? Arabas\u0131 m\u0131? Yoksa viski se\u00e7imi mi? Brown \u00dcniversitesi biyolo\u011fu Erica Larschan ger\u00e7ek yan\u0131t\u0131n bir protein kompleksinin yeni anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir aktivitesinde oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu protein kompleksinin yeni ke\u015ffedilen aktivitesi t\u0131pk\u0131 g\u00fc\u00e7 veren genetik bir ara\u00e7 gibi X kromozomu \u00fczerindeki enzimlere gen ekspresyonunu art\u0131racak \u015fekilde destek veriyor. Nature <\/em>dergisinin 2 Mart 2011 tarihli bas\u0131m\u0131nda olay\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131 ve biyolojik s\u00fcreci anlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n Di\u015filerin genomunda 2 adet X kromozomu varken erkeklerin genomunda bir adet X ve bir adet de Y kromozomu vard\u0131r ve cinsiyet bu farkla belirlenir. Ama erkeklerin ya\u015fayabilmeleri i\u00e7in bu genetik dengesizli\u011fin giderilmesi gerekir. Bu y\u00fczden, memelilerde h\u00fccreler erkeklerde bulunan tek X kromozomunun ekspresyonunu art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u015filerde bulunan fazla X kromozomunu bask\u0131layarak gen ekspresyonunu azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n Erkeklerin X kromozomlar\u0131ndaki genlerin bu kadar rahat ifade edilmesi, Harvard T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nin Mitzi Kuroda Laboratuar\u0131\u2019nda ve Brigham ve Kad\u0131n Hastanesi\u2019nde kariyerine devam eden Larschan\u2019\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015fti. S\u00fcreci anlayabilmek i\u00e7in uygun meyve sine\u011fi \u00f6rnekleriyle deneyler yapan Larschan, deneylerin analizlerini Ocak 2010\u2019da fak\u00fclteye yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent olarak girdikten sonra Harvard ve Boston \u00dcniversitelerinde lisans \u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencisi olan Eric Bishop ile ortakla\u015fa olarak Brown \u00dcniversitesi\u2019nde tamamlad\u0131.<\/p>\n Ekip avantajl\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapm\u0131\u015ft\u0131. Bilim insanlar\u0131 zaten X kromozomunun bask\u0131lanmamas\u0131n\u0131n X kromozomuna ba\u011flanan MSL ad\u0131ndaki protein kompleksi ile yak\u0131ndan ili\u015fkili oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyorlard\u0131. MSL \u201cmale specific lethal\u201d (t\u00fcr\u00fcn erkekleri i\u00e7in \u00f6l\u00fcmc\u00fcl) anlam\u0131ndad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc erkek meyve sinekleri i\u00e7in bu protein kompleksinin sentezlenmesini sa\u011flayan genin bask\u0131lanmas\u0131 t\u00fcr\u00fcn erkekleri i\u00e7in \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lar do\u011furur.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcnen o ki MSL, X kromozomu \u00fczerindeki gen ekspresyonunu DNA ikili sarmal\u0131n\u0131 s\u0131k\u00e7a a\u00e7arak art\u0131rmay\u0131 ba\u015far\u0131yor. MSL, X kromozomlar\u0131n\u0131n ekspresyonunu art\u0131ranlar i\u00e7in (di\u011fer bir deyi\u015fle erkekler i\u00e7in), \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir matkap gibidir, x kromozomuna \u00f6zel olan bir matkap, beton \u00fczerine uygulanan ta\u015f i\u015f\u00e7ili\u011fi gibi.<\/p>\n Larschan ve meslekta\u015flar\u0131 bu ke\u015ffi \u201cglobal run on sequencing – k\u00fcresel dizileme\u201d denilen, X kromozomu i\u00e7inde ne kadar RNA polimeraz II isimli enzimden bulundu\u011funu \u00f6l\u00e7meye yarayan bir teknikle ba\u015fard\u0131lar. RNA polimeraz II enzimi, gen ekspresyonunun ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in DNA\u2019n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi bilgileri RNA kodlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Belirli bir k\u0131s\u0131m \u00fczerine d\u00fc\u015fen enzim miktar\u0131n\u0131n t\u00fcm kromozomlar i\u00e7in ayn\u0131 miktarda oldu\u011funu bulduklar\u0131nda X kromozomlar\u0131na ait her gene do\u011fru gidildik\u00e7e, X kromozomuna ait genlerin fark edilir derecede daha fazla enzim i\u00e7erdikleri ortadayd\u0131. Di\u011fer bir deyi\u015fle bir \u015fey daha fazla RNA polimeraz II enziminin X kromozomu genleri boyunca gitmesini sa\u011fl\u0131yor ve bu noktadan sonra enzimler di\u011fer kromozomlar\u0131n \u00fczerinde i\u015flevlerini yitirmeye ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n Ekip bunlar\u0131 MSL kompleksine m\u00fcdahale ederek g\u00f6stermeyi ba\u015fard\u0131. Ekip m\u00fcdahaleyi yapt\u0131ktan sonra art\u0131k X kromozomu genlerinde, genomdaki di\u011fer genlere k\u0131yasla daha fazla RNA polimeraz enzimi bulunmuyordu. MSL olmadan, enzim ekspresyonu destekleme yetene\u011fini kaybetmi\u015fti.<\/p>\n Larschan, gen ekspresyonunun X kromozomu \u00fczerinde genler boyunca ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin ke\u015ffinin yeni bir \u015fey oldu\u011funu ve MSL protein kompleksinin bu gen ekspresyonunu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulman\u0131n da bir o kadar yeni bir \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n \u201c\u0130nsanlar uzun zamand\u0131r d\u00fczenlemenin \u00e7o\u011funun genlerin ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131, o y\u00fczden \u015fu anda genlerin geri kalan\u0131na RNA polimeraz II giri\u015fini neyin d\u00fczenledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri yeni bir ad\u0131m\u201d diyor Larschan. \u201cGenlere RNA polimeraz II enzimi giri\u015fini artt\u0131ran \u015fey bu i\u015fte, MSL.\u201d<\/p>\n Bu MSL i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir ad\u0131m, fakat onu ta\u015f\u0131yan erkekler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f.<\/p>\n Kaynak: Scientists Show How Men Amp Up Their X Chromosome http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2011\/03\/110302131842.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cYa\u015fas\u0131n farkl\u0131l\u0131k?\u201d. DNA seviyesinde bu slogan pek de ge\u00e7erli de\u011fil. Erkekler, di\u015filerde iki adet bulunan X kromozomu ile kendi tek X kromozumunu e\u015fle\u015ftirebilmek i\u00e7in bu tek X kromozomundaki gen ekspresyonunu art\u0131rmak zorundad\u0131rlar. Yap\u0131lan yeni \u00e7al\u0131\u015fma erkeklerin bunu nas\u0131l ba\u015farabildi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bir erke\u011fi erkek yapan nedir? Giyimi mi? Arabas\u0131 m\u0131? Yoksa viski se\u00e7imi mi? Brown \u00dcniversitesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":821,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[123,19],"tags":[272,292],"class_list":["post-10449","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-86-sayi","category-bilim-gundemi","tag-dna","tag-genetik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/821"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10449\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}