{"id":10551,"date":"2010-03-01T10:06:41","date_gmt":"2010-03-01T08:06:41","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10551"},"modified":"2017-05-29T10:08:53","modified_gmt":"2017-05-29T07:08:53","slug":"thales-hakli-miydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/03\/01\/thales-hakli-miydi","title":{"rendered":"Thales hakl\u0131 m\u0131yd\u0131?"},"content":{"rendered":"<p>Thales\u2019e atfedilen bilindik hik\u00e2ye \u015f\u00f6yledir: Thales bir g\u00fcn g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne ve y\u0131ld\u0131zlara bakarken \u00f6n\u00fcndeki \u00e7ukuru g\u00f6remez ve i\u00e7ine d\u00fc\u015fer. \u00c7ukurda debelenirken o s\u0131rada orda bulunan, Trakyal\u0131 k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131 Thales\u2019e bak\u0131p alayc\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcler ve \u201cy\u0131ld\u0131zlara bakaca\u011f\u0131na \u00f6n\u00fcne baksayd\u0131n \u00e7ukura d\u00fc\u015fmezdin\u201d der. Kimi rivayetlere g\u00f6re Thales \u00e7ukura d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6l\u00fcr, kimine g\u00f6reyse \u00e7ukurdan \u00e7\u0131kar. Burada \u00f6nemli olan \u00f6lmesi ya da kurtulmas\u0131ndan \u00e7ok \u00e7ukura d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00d6nemli olan Thales gibi b\u00fcy\u00fck bir filozofun, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye u\u011fra\u015f\u0131rken nas\u0131l olup da bu kadar basit ve somut bir ger\u00e7ekli\u011fi; y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yolu bilememi\u015f olmas\u0131d\u0131r? \u0130\u015fte tam bu noktada k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131yla Thales\u2019in ili\u015fkisi felsefenin soyut d\u00fc\u015f\u00fcncesinin kar\u015f\u0131na ya\u015fam\u0131n somut sorunlar\u0131n\u0131 ve teori-pratik ili\u015fkisini g\u00fcndeme getirir.<\/p>\n<p>Thales y\u0131ld\u0131zlara bakaca\u011f\u0131na sadece \u00f6n\u00fcne baksayd\u0131 acaba filozof olabilir miydi? Bilinmezli\u011fin pe\u015finden gidenler bir bedel \u00f6der mi? \u00c7ukura d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in \u00f6n\u00fcne bakan k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131 gibi ya\u015famak m\u0131, yoksa \u00e7ukura d\u00fc\u015fme riskini g\u00f6ze alarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6tesini aramak m\u0131? Peki, hem \u00e7ukuru bilmek hem y\u0131ld\u0131zlara bakmak m\u00fcmk\u00fcn olamaz m\u0131?<\/p>\n<p>Antik Ege\u2019de geli\u015ftirilen soyut d\u00fc\u015f\u00fcnce, uygarl\u0131\u011f\u0131n ve bilimin geli\u015fiminde doruk noktalar\u0131ndan birisi oldu. Daha \u00f6nceleri g\u00f6rd\u00fckleri ve anlayamad\u0131klar\u0131 somut olaylar\u0131 keyfi ve tesad\u00fcf\u00ee bi\u00e7imde, Tanr\u0131 kavram\u0131yla a\u00e7\u0131klama kolayl\u0131\u011f\u0131na ka\u00e7an insanlar bu kavramdan uzakla\u015fmaya ba\u015flay\u0131p \u00f6nce etraflar\u0131ndaki somut olaylar\u0131 sonra t\u00fcm bunlar\u0131n daha da \u00f6tesindeki ger\u00e7ekleri anlamaya \u00e7al\u0131\u015farak soyut d\u00fc\u015f\u00fcnebilme yetisini geli\u015ftirdiler. B\u00fct\u00fcn bu soyut ve teorik d\u00fc\u015f\u00fcnceyse hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ek ya\u015famda \u00e7ukura d\u00fc\u015fmeme garantisini vermedi. Bence burada kritik nokta Thales\u2019in \u00e7ukura d\u00fc\u015fme riskini g\u00f6ze alm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Evet, belki \u00f6n\u00fcndeki \u00e7ukuru g\u00f6remedi ama mevsimleri bulmak, g\u00fcne\u015f tutulmas\u0131n\u0131 \u00f6nceden hesaplamak, bir y\u0131l\u0131 365 g\u00fcne b\u00f6lmek gibi astronomi bilimine dair pek \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131. Yine de b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapm\u0131\u015f olmas\u0131 k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131n\u0131n ona s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z\u00fcn do\u011frulu\u011funu azaltmaz. Pratik bug\u00fcn ya\u015famda ihtiyac\u0131m\u0131z olan somut gereksinimler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olurken, teori \u015fimdi ve ge\u00e7mi\u015fin sentezini yaparak gelece\u011fe dair yeni sorular ve cevaplar \u00fcretebilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa fikrim; teorinin ve soyut d\u00fc\u015f\u00fcncenin de somut ve prati\u011fe giden daha uzun bir yol oldu\u011fudur. Teori daha uzun vadede kendisini prati\u011fe uygularken; pratik, ya\u015fam\u0131n kendi i\u00e7erisinden beslendi\u011fi i\u00e7in \u015fimdinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Teori-Pratik, Soyut-Somut ili\u015fkisini genel bir d\u00fczlemde de\u011ferlendirmektense d\u00f6nem a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmenin daha do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Her \u015feyin fazlas\u0131 zarar kli\u015fesinin do\u011frulu\u011funu belirtip, Thales d\u00f6neminde teorinin olmas\u0131 \u00e7ok gerekliyken Antik Ege\u2019nin kimi d\u00f6nemlerinde abart\u0131larak prati\u011fin hi\u00e7e say\u0131lacak noktaya getirilmesi de art\u0131k k\u00f6yl\u00fc k\u0131zlar\u0131n\u0131 arat\u0131r olmu\u015ftur. Roma ise k\u00f6yl\u00fc k\u0131zlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 Thales\u2019lerin aran\u0131r oldu\u011fu bir d\u00f6nem olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda art\u0131k Thales\u2019ler mumla aran\u0131r oldu. Kapitalist sistemin dayatt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla birlikte bilim insan\u0131 s\u0131fat\u0131ndaki insanlar\u0131n sadece pratik ya\u015fam ihtiya\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 teoriyi ve soyut d\u00fc\u015f\u00fcnceyi \u00e7ok geri plana itmi\u015f durumda olduklar\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r. Kimi d\u00f6nemlerde bilime ciddi katk\u0131lar sa\u011flayan pratik d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fimdinin insan\u0131n\u0131n soyut d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesine ciddi engel te\u015fkil etmektedir. \u015eu c\u00fcmle durumu daha iyi a\u00e7\u0131klar san\u0131r\u0131m \u201dK\u00f6rlerin \u015fifas\u0131z olanlar\u0131, d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6zlerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi g\u00f6renlerdir.\u201d\u00a0 Bu c\u00fcmle zaman\u0131m\u0131z\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6zeti niteli\u011finde. Sistem i\u00e7erisinde teknolojinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 maddi kaynaklar ve ticari bir alan olarak bilimden \u00e7ok daha i\u015flevsel olmas\u0131 insanlara \u00e7okta tercih hakk\u0131 sunmuyor. Sermayeyi elinde bulunduran insanlar\u0131n destekledi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmadan ziyade b\u00fcy\u00fck bir ticari faydas\u0131 olan yeni teknolojik geli\u015fmeler oluyor.\u00a0 Bilim insan\u0131n\u0131n sistem d\u0131\u015f\u0131, soyut d\u00fc\u015f\u00fcnebilme yetisini gitgide kaybetti\u011finden s\u00f6z ederken s\u0131radan insan\u0131n durumu \u00e7ok daha vahim. Sistemin i\u00e7erisinde pratik ya\u015fam\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ba\u015fka bir d\u00fc\u015f\u00fcnme faaliyeti s\u00fcrd\u00fcremeyen insanlar birer zombi gibi dola\u015f\u0131rken kafalar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p y\u0131ld\u0131zlara ilk bakmak istediklerinde \u00f6nlerine yeni bir \u00e7ukur \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. T\u00fcm bu \u00e7\u0131k\u0131\u015fs\u0131zl\u0131kta elbette sistemin b\u00fcy\u00fck bir etkisi varsa da bu sistemin birer par\u00e7as\u0131 olan insan\u0131n da sorumluklar\u0131 var. Kafalar\u0131 \u00f6nlerinde dola\u015fan insanlar ya\u015fabilmek ve nefes almak i\u00e7in o kadar \u00e7ok e\u011filmek durumunda kal\u0131yorlar ki art\u0131k g\u00f6rd\u00fckleri \u00e7ukurlarda da bo\u011fuluyorlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Thales\u2019e atfedilen bilindik hik\u00e2ye \u015f\u00f6yledir: Thales bir g\u00fcn g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne ve y\u0131ld\u0131zlara bakarken \u00f6n\u00fcndeki \u00e7ukuru g\u00f6remez ve i\u00e7ine d\u00fc\u015fer. \u00c7ukurda debelenirken o s\u0131rada orda bulunan, Trakyal\u0131 k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131 Thales\u2019e bak\u0131p alayc\u0131 bir \u015fekilde g\u00fcler ve \u201cy\u0131ld\u0131zlara bakaca\u011f\u0131na \u00f6n\u00fcne baksayd\u0131n \u00e7ukura d\u00fc\u015fmezdin\u201d der. Kimi rivayetlere g\u00f6re Thales \u00e7ukura d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6l\u00fcr, kimine g\u00f6reyse \u00e7ukurdan \u00e7\u0131kar. Burada \u00f6nemli olan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":826,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[110,535],"tags":[],"class_list":["post-10551","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-73-sayi","category-forum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/826"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10551"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10551\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}