{"id":10568,"date":"2009-07-01T00:38:14","date_gmt":"2009-06-30T21:38:14","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10568"},"modified":"2017-07-18T10:03:53","modified_gmt":"2017-07-18T07:03:53","slug":"evrimin-kanitlarini-dnada-bulmak-darwin-yolu-acti-biz-artik-genlerle-dans-ediyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/07\/01\/evrimin-kanitlarini-dnada-bulmak-darwin-yolu-acti-biz-artik-genlerle-dans-ediyoruz","title":{"rendered":"Evrimin kan\u0131tlar\u0131n\u0131 DNA\u2019da bulmak \u2018Darwin yolu a\u00e7t\u0131, biz art\u0131k genlerle dans ediyoruz!\u2019"},"content":{"rendered":"

\u015eu g\u00fcnlerde ikinci alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Darwin\u2019in ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 canl\u0131lar\u0131 m\u00fczelerde toplamak de\u011fil amac\u0131m\u0131z. Bunun yerine genlerin nas\u0131l olu\u015ftuklar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in genetik tariflerini toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Do\u011frudan evrimin kodlar\u0131na bak\u0131yoruz. Hatta soylar\u0131 t\u00fckenmi\u015f olan mamutlarla Neanderthaller\u2019e bakarak onlar\u0131 bize ya da fillere benzer yapan \u015feyleri bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir alt\u0131n \u00e7a\u011f da d\u00fcnyan\u0131n \u00f6tesindeki ya\u015fam\u0131 ke\u015ffimizle ba\u015flayacak. E\u011fer Darwin\u2019le be\u015f dakikam olsayd\u0131 bug\u00fcn yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 anlat\u0131rd\u0131m ve bu akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan al\u0131rd\u0131.<\/em><\/p>\n

Sean Carroll ile s\u00f6yle\u015fi<\/strong><\/p>\n

\u00c7eviren: Deniz Gedizlio\u011flu<\/strong><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

(Wisconsin \u00dcniversitesi Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik profes\u00f6r\u00fc Sean Carroll ile yap\u0131lan okuyaca\u011f\u0131n\u0131z s\u00f6yle\u015fi, Discover<\/em> dergisinin Mart 2009 tarihli say\u0131s\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Dergi edit\u00f6rlerinden Pamela Weintraub\u2019\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u00f6yle\u015fiyi arkada\u015f\u0131m\u0131z Deniz Gedizlio\u011flu T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirdi. Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, araba\u015fl\u0131klar\u0131 ve spotu biz koyduk.)<\/p>\n

Sean Carroll, Tuffs T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019ndeyken meyve sine\u011fi hakk\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f yeni \u00e7al\u0131\u015fmalardan \u00e7ok etkilenmi\u015fti. Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc alan \u00e7al\u0131\u015fma, embriyonik geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda genlerinden yaln\u0131zca bir tanesini de\u011fi\u015ftirmenin bir sine\u011fin b\u00fct\u00fcn v\u00fccut yap\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebildi\u011fini g\u00f6sterdi: Bir uzuv antene d\u00f6n\u00fc\u015fmektense bir baca\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015febiliyordu. Carroll \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam ettik\u00e7e bu durumun yaln\u0131zca meyve sineklerinde ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir resmin bir par\u00e7as\u0131 olarak insandan solucana b\u00fct\u00fcn hayvanlarda ortak bir \u00f6zellik oldu\u011funu ke\u015ffetti.<\/p>\n

Beden olu\u015fumuna etki eden bu evrensel genler, Carroll ve onun gibi bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya evrimin mekanizmalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Embriyonik geli\u015fim evresi s\u0131ras\u0131nda genlerin de\u011fi\u015fimini g\u00f6zlemleyen bilim insanlar\u0131, olu\u015fmakta olan fiziksel uzuvlar\u0131n izini s\u00fcrerek bir t\u00fcr\u00fcn olu\u015fumuna tan\u0131k olabilmi\u015flerdir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ilk kez evrimin mekanizmas\u0131na do\u011frudan bir eri\u015fime sahip olabilmi\u015fler, hatta bunu izleyebilmi\u015flerdir. Bu sayede \u201cEvrimsel Geli\u015fim Biyolojisi\u201d diye yeni bir bilim dal\u0131 da do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f evrimsel bilimin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan birisi de Darwin\u2019in 1859\u2019da T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em>\u2019ni yay\u0131mlamas\u0131ndan beri hi\u00e7 yan\u0131tlanamam\u0131\u015f sorular\u0131 ilk defa yan\u0131tlayabilmesiydi. Carroll bu sayede bu alan\u0131n lideri konumuna gelmi\u015ftir. Bug\u00fcnlerde Carroll bir Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik profes\u00f6r\u00fc olarak Wisconsin \u00dcniversitesi\u2019nde genleri de\u015fifre ederek fiziksel de\u011fi\u015fimlerin nas\u0131l kontrol edildi\u011fini ve genlerdeki de\u011fi\u015fimlerle ger\u00e7ekle\u015fen mutasyonlar\u0131n nas\u0131l evrimsel de\u011fi\u015fimlere neden oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Carroll ayn\u0131 zamanda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Endless Forms Most Beautiful<\/em>, The Making of the Fittest<\/em> ve son olarak da Remarkable Creatures <\/em>kitaplar\u0131yla da insanlara, yapt\u0131\u011f\u0131 ke\u015fiflerin \u00f6nemini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Discover<\/em> dergisi edit\u00f6r\u00fc Pamela Weintraub ile yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ona Darwin, evrimin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve ya\u015fam\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fi hakk\u0131nda kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden s\u00f6z etti.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin b\u00fcy\u00fck soruya yan\u0131t Darwin ve evrimle geldi<\/em><\/strong><\/p>\n

Charles Darwin\u2019in T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em>\u2019nde evrim teorisini ortaya atmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden 150 y\u0131l ge\u00e7ti. \u015eu g\u00fcnlerde evrim konusu hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar tart\u0131\u015fmal\u0131. Sizce neden b\u00f6yle?<\/strong><\/p>\n

Bu k\u00fclt\u00fcrel bir mesele, bilimsel de\u011fil. Bilimsel a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her ge\u00e7en g\u00fcn g\u00fcvenimiz yeni gelen kan\u0131tlarla daha da b\u00fcy\u00fcmekte. Fosil \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6\u011frendiklerimiz DNA \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla kan\u0131tlanmakta ve \u00fczerine de embriyoloji ile teyit edilmekte. Fakat insanlar evrime inanmay\u0131p bunun yerine di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fleri daha de\u011ferli g\u00f6rmekteler. Buna ra\u011fmen halen su\u00e7lu yakalamakta kullan\u0131lan en etkin y\u00f6ntem DNA olabilmekte. DNA\u2019ya ebeveyn tespiti gibi \u015feylerde de ba\u015fvuruyoruz. DNA\u2019ya kanser riskimizi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in de ba\u015fvuruyoruz. DNA bilimi etraf\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7evirmi\u015f ve bu olguya ra\u011fmen onun g\u00f6sterdi\u011fi ger\u00e7ekleri kabul etmekte direniyoruz. J\u00fcriler insanlar\u0131 DNA sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm edebiliyorlar fakat yine de insan\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran etkenleri do\u011furan mekanizmalar\u0131 anlamamakta \u0131srarc\u0131 olabiliyorlar. Bu k\u00f6rl\u00fckt\u00fcr. San\u0131yorum ki bu i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz bir s\u00fcre\u00e7tir yaln\u0131zca.<\/p>\n

Yeni kitab\u0131n\u0131z Remarkable Creatures\u2019<\/em>da Darwin\u2019in evrim teorisine var\u0131\u015f\u0131yla bir ba\u011flant\u0131 kuruyorsunuz. Noktalar birle\u015fiyor mu?<\/strong><\/p>\n

Darwin, \u00fcniversite \u00f6\u011frencisiyken b\u00f6cek topluyordu. Kendisine daha iyi imk\u00e2nlar yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda \u0130ngiliz HMS Beagle gemisiyle bir do\u011fabilimci olarak seyahate \u00e7\u0131kma f\u0131rsat\u0131 do\u011fdu. \u00c7ok uzaklara gidebilir ve \u0130ngiltere\u2019nin so\u011fuk, gri havas\u0131ndan uzakta daha hayat dolu tropik yerleri ziyaret edebilirdi. Hen\u00fcz 22 ya\u015f\u0131nda oldu\u011fundan babas\u0131n\u0131 ikna etmek kolay olmayacakt\u0131, ama \u015fans\u0131 vard\u0131. Bu be\u015f y\u0131ll\u0131k yolculu\u011fun iki y\u0131l\u0131 \u00e7ok \u00f6nemliydi. Arjantin k\u0131y\u0131lar\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok fosille kar\u015f\u0131la\u015fma \u015fans\u0131 buldu ki bunlardan bir tanesi bilim taraf\u0131ndan da bilinmeyen dev boyutlardaki bir tembelhayvan\u0131nkilerdi. G\u00fcney Amerika ormanlar\u0131nda g\u00f6rd\u00fcklerine k\u0131yasla muazzam boyuttayd\u0131lar. B\u00f6ylece akl\u0131n\u0131n bir k\u00f6\u015fesine ya\u015fam\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne dair bir fikir yerle\u015ftirdi.<\/p>\n

Darwin, sonra Galapagos Adalar\u0131\u2019na gitti. Adadan adaya \u00f6ncelikle guguk ku\u015fu ard\u0131ndan ispinoz toplayarak ilerlerken ku\u015flar\u0131n birbirlerine benzemelerine ra\u011fmen k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterdiklerini g\u00f6zlemledi. Galapagos\u2019u terk edip \u0130ngiltere\u2019ye d\u00f6nerken kafas\u0131nda bir ampul yand\u0131. Bu kadar birbirine yak\u0131n adalarda ya\u015f\u0131yor olmalar\u0131na ra\u011fmen ku\u015flarda g\u00f6r\u00fclen bu k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tek bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olabilirdi: Tek bir t\u00fcr olarak ya\u015fam\u0131na ba\u015flayan bu ku\u015flar zaman i\u00e7erisinde ve mek\u00e2n\u0131n de\u011fi\u015fimiyle birbirinden ayr\u0131l\u0131p de\u011fi\u015fiklik t\u00fcrler olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f genel olarak din kar\u015f\u0131t\u0131 kabul edilmi\u015fti. Ama neden?<\/strong><\/p>\n

O zamanlar hakim olan g\u00f6r\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerin tek tek bir do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan yarat\u0131l\u0131p belirlenmi\u015f bir rolle belirlenmi\u015f bir zamanda tamamen mistik bir s\u00fcre\u00e7le d\u00fcnya \u00fczerine geldikleri y\u00f6n\u00fcndeydi. Do\u011fa bilimlerine a\u00e7\u0131k de\u011fildi. Darwin buna kar\u015f\u0131 geldi ve t\u00fcrlerin de\u011fi\u015febilir oldu\u011funu ve aynen fizik gibi yeni t\u00fcrlerin olu\u015fmas\u0131n\u0131n da do\u011fa kanunlar\u0131n\u0131 izleyen tamamen do\u011fal s\u00fcre\u00e7ler oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u0130nsan varl\u0131\u011f\u0131na dair en temel sorulardan birisi bizim d\u00fcnyaya nas\u0131l geldi\u011fimizdi. Evrim bu b\u00fcy\u00fck sorunun b\u00fcy\u00fck yan\u0131t\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere buna alternatif ba\u015fka g\u00f6r\u00fc\u015fler de ortaya at\u0131lmaktad\u0131r, fakat evrim teorisinin yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey do\u011fa\u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yerini do\u011fal a\u00e7\u0131klamalar\u0131n almas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00fczden mi Darwin evrim teorisini yay\u0131nlamak i\u00e7in 20 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre bekledi?
\n<\/strong>Darwin yolculu\u011funa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda 22 ya\u015f\u0131nda kendine g\u00fcveni olmayan bir \u00e7ocuktu. Bu fikirler kafas\u0131nda olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda 27 olmu\u015ftu ve \u0130ngiltere\u2019ye geri d\u00f6n\u00fcyordu. Bu fikirlerin ne anlama geldi\u011fini biliyordu fakat daha yeni yeni bilim \u00e7evrelerinden kabul g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunu neden riske ats\u0131n ki? Oturmu\u015f d\u00fczenin sorgulanaca\u011f\u0131 bir zamanda de\u011fildi. A\u011fz\u0131ndaki baklalar\u0131 \u0131slatmamas\u0131n\u0131n nedenlerine bakarken Darwin\u2019i bir insan olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek.<\/p>\n

Embriyonun incelenmesinden farkl\u0131 t\u00fcrlerin nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu sorusuna\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

Sizin evrimle ilgilenmenizdeki en b\u00fcy\u00fck etken neydi?<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocukken z\u00fcrafalardan, zebralardan ve leoparlardan \u00e7ok etkilenmi\u015ftim. Y\u0131lanlar\u0131n \u00fczerilerindeki renkli motifleri seviyordum. B\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e daha derin sorular sormaya ba\u015flad\u0131m. Motifler ve bi\u00e7imler nas\u0131l olu\u015fuyordu? D\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck harikalardan biri, \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir varl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6llenmi\u015f bir yumurtadan \u00e7\u0131kabiliyor olmas\u0131d\u0131r. Ebeveyn olan herkes h\u00e2l\u00e2 bunun nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa \u015fa\u015f\u0131rmaktad\u0131r. Ben daha \u00f6\u011frenciyken bu s\u00fcre\u00e7leri izleyebiliyor fakat alt\u0131nda yatan mekanik hakk\u0131nda pek bir \u015fey bilmiyorduk. Kar\u015f\u0131 konulamaz bir gizemi vard\u0131. Bir y\u0131lan\u0131 kertenkeleden ay\u0131ran veya bir zebray\u0131 z\u00fcrafadan farkl\u0131 k\u0131lan \u015fey, bu geli\u015fimsel s\u00fcre\u00e7teki de\u011fi\u015fimdi. Geli\u015fim s\u00fcrecini anlamak iki temel soruya giden yoldu: Karma\u015f\u0131k bir canl\u0131 nas\u0131l bir yumurtadan \u00e7\u0131kabiliyordu ve farkl\u0131 t\u00fcrler nas\u0131l olu\u015fabilmi\u015flerdi?<\/p>\n

Bunlar birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 iki soru gibi duruyor: Bir t\u00fcr\u00fcn embriyonik geli\u015fimi ve b\u00fct\u00fcn bir t\u00fcr\u00fcn olu\u015fumu. Bunlar birbirine nas\u0131l ba\u011fland\u0131?<\/strong><\/p>\n

En ba\u015flarda paleantologlar evrimi fosiller arc\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ara\u015ft\u0131r\u0131yorlard\u0131. Sonradan genetik geldi. Genetik\u00e7iler ayn\u0131 t\u00fcr i\u00e7indeki gen mutasyonuna ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yorlard\u0131. 1940\u2019larda bu iki disiplinin birle\u015fimi diyebilece\u011fimiz \u015fey ger\u00e7ekle\u015fti. B\u00fcy\u00fck n\u00fcfuslardaki geneti\u011fe ba\u011fl\u0131 de\u011fi\u015fimleri g\u00f6zlemlerken fosiller yard\u0131m\u0131yla da zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimlerini g\u00f6zlemleyerek bu iki konu aras\u0131ndaki uyum sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f yakla\u015f\u0131m evrim teorisini a\u00e7\u0131klayam\u0131yordu. Halen bir teoriydi. Bilimsel kan\u0131tlar neredeydi? Hangi genetik de\u011fi\u015fimlerin hangi farkl\u0131l\u0131klara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 halen bilmiyorduk. Fakat embriyonik geli\u015fim \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla bu t\u00fcrden canl\u0131lar\u0131n olu\u015fma s\u00fcre\u00e7lerine dahil olabildik. DNA metinlerini ve olu\u015fmakta olan embriyolar\u0131n\u0131 inceleyerek de\u011fi\u015fimin nerede ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi sorusunu sorabilirdik. Bu bize bilimsel bir dayanak verdi. Yeti\u015fkin olan bireyde de\u011fi\u015fim g\u00f6zlenemese de ya\u015fam\u0131n\u0131n ilk evrelerinde amino asitlerinde meydana gelen de\u011fi\u015fimle bu bireyin neden daha koyu renkte oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayabilirdik. Birka\u00e7 \u015feyi de\u011fi\u015ftirince kanatlar\u0131n uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirdiniz. Bunlar DNA\u2019daki de\u011fi\u015fimlerin temelleridir. Bunlar\u0131 tekrar tekrar deneyerek ve g\u00f6zlemlenebilmesini sa\u011flayarak ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z farkl\u0131l\u0131klar bu \u00e7a\u011fda\u015f yakla\u015f\u0131m\u0131n ne kadar do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6stermekte.<\/p>\n

Evrimin birle\u015fik faiz gibi oldu\u011funu s\u00f6ylediniz, bu nas\u0131l olabilir?<\/strong><\/p>\n

T\u0131pk\u0131 iyi bir yat\u0131r\u0131m gibi evrim de k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla ilerler. Bir t\u00fcrdeki farkl\u0131l\u0131k avantaj yarat\u0131yorsa, ne kadar \u00f6nemsiz ve k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa bu \u00f6zellik dikkate al\u0131n\u0131r. E\u011fer ki kanatlardaki noktac\u0131klar bir di\u015fiyi erkekler i\u00e7i daha \u00e7ekici yap\u0131yorsa ya da d\u00fc\u015fmanlara daha iyi kar\u015f\u0131 koymay\u0131 sa\u011fl\u0131yorsa bu \u00f6zellik hakim hale gelir. Bu \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahip olanlar\u0131n daha \u00e7ok yavrusu olabilir. Y\u00fczy\u0131llar, biny\u0131llar i\u00e7erisinde do\u011fal seleksiyonun da katk\u0131s\u0131yla t\u00fcrlerin \u00f6zellikleri aras\u0131nda rekabet olu\u015fur. Bunun sonucunda ger\u00e7ekle\u015fen de\u011fi\u015fim bizim d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rebilece\u011fimiz b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fimlerden daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Bir\u00e7ok insan i\u00e7in bu t\u00fcrden muazzam bir zaman dilimini alg\u0131lamak zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. <\/strong><\/p>\n

Bir y\u00fczy\u0131l kadar \u00f6nce, Teddy Roosevelt ba\u015fkand\u0131 ve az say\u0131da araba kullan\u0131l\u0131yordu. Bu \u00e7ok uzun bir s\u00fcre gibi g\u00f6r\u00fcnse de biyolojik ve jeolojik a\u00e7\u0131dan yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu s\u00fcre\u00e7 bir saniye bile de\u011fildir. Bir milyon y\u0131l bir t\u00fcr\u00fcn evrimi i\u00e7in yaln\u0131zca bir an meselesidir. Deniz seviyelerinin y\u00fckselmesi, nehirlerin kurumas\u0131 zaman almaktad\u0131r. S\u0131cakl\u0131klar de\u011fi\u015ftik\u00e7e, ya\u011fmur ormanlar\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ya da \u00e7\u00f6ller olu\u015ftuk\u00e7a buralarda ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n da bu de\u011fi\u015fimlere ayak uydurmalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Bu kadar farkl\u0131 d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerin alt\u0131nda ayn\u0131 gen setleri yat\u0131yor<\/em><\/strong><\/p>\n

Evrim ve embriyonik geli\u015fimin birle\u015fimine \u201cevo devo\u201d diyorsunuz. Bu tam olarak nedir?<\/strong><\/p>\n

Bu yaln\u0131zca \u201cevolutionary developmental biology (evrimsel geli\u015fim biyolojsi)\u201dnin bir k\u0131saltmas\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck ihtimalle 80\u2019lerin \u00fcnl\u00fc gruplar\u0131ndan Devo ile de alakal\u0131d\u0131r, kafalar\u0131na k\u00f6pek mamas\u0131 kaplar\u0131 ge\u00e7irip \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. 1980\u2019lerden \u00f6nce evrimin yaln\u0131zca zamansall\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabiliyorduk.<\/p>\n

Ve tam da o zamanlarda siz ortaya \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131z. <\/strong><\/p>\n

Do\u011fru. O zamanlar Boston\u2019daki Tuffs \u00dcniversitesi\u2019nde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u00fczerine doktora ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordum. Metroya atlay\u0131p \u00fc\u00e7 d\u00f6rt farkl\u0131 okulda seminerlere kat\u0131l\u0131rd\u0131m. B\u00fct\u00fcn noktalar\u0131n nas\u0131l birle\u015fti\u011fini s\u00f6ylemek zor, fakat s\u00fcrekli olarak evrimin ve geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinin pek de anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fitiyordum. Ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m: Bunu nas\u0131l \u00e7\u00f6zerim? Meyve sineklerinin olu\u015fumunda etki eden genlerle ilgili az say\u0131da bilgiye ula\u015fabildi\u011fim zaman bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ar\u0131yordum. Mutasyona u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f meyve sinekleri \u00e7\u0131kt\u0131 kar\u015f\u0131ma. Tek bir gendeki de\u011fi\u015fiklikle bu sineklerin kafalar\u0131ndaki antenler yerine bacaklar olu\u015fmas\u0131 sa\u011flanabiliyordu. Ba\u015fka genlerde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle sineklere fazladan kanatlar eklenebiliyor ya da g\u00f6zlerin ve kanatlar\u0131n geli\u015fimi tamamen iptal edilebiliyordu. Tek bir gende yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011fin bu kadar dramatik sonu\u00e7lar do\u011furabilmesi akl\u0131ma \u015fu soruyu getirdi: Bu genler nelerdi ve ne anlama geliyorlard\u0131? Aray\u0131\u015f, bu genlerin sine\u011fin beden olu\u015fumunu nas\u0131l sa\u011flad\u0131klar\u0131yd\u0131.<\/p>\n

\"\"
Drosophila melanogaster di\u011fer meyve sine\u011fi t\u00fcrlerinden belirgin farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. Sean Carroll ve ekibi, meyve sineklerinde pigment yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 kontrol eden tek bir geni ke\u015ffederek, renklenmenin kanat \u00fczerinde nerelerde olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen molek\u00fcler anahtar\u0131 buldular. bu bulgu hayvanlardaki sonsuz g\u00f6r\u00fcnen yap\u0131, bezeme ve v\u00fccut mimarisi dizisini \u00fcretmek i\u00e7in ortak genlerin nas\u0131l kontrol edilebilece\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Meyve sineklerini, evrime ve geli\u015fime a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. Aradaki ba\u011flant\u0131y\u0131 nas\u0131l kurdunuz?<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok bariz bir ba\u011flant\u0131 yoktu, \u00e7\u00fcnk\u00fc genel kan\u0131 meyve sineklerinin t\u00fcyl\u00fc hayvanlar\u0131n geli\u015fimiyle hi\u00e7bir ilgileri olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeydi. Fakat 1983 senesinde Kolorado \u00dcniversitesi\u2019nden Matt Scott ile bir laboratuvar kurdum. Hen\u00fcz ba\u015flarken fark ettik ki bu bedensel de\u011fi\u015fimlere neden olan genler yaln\u0131zca meyve sineklerine \u00f6zg\u00fc de\u011fildi, b\u00fct\u00fcn hayvanlarda ayn\u0131 sistem vard\u0131. Birdenbire kendimizi evrimin olu\u015fumunun temelindeki bi\u00e7im olu\u015fumuna ili\u015fkin deneyler yaparken bulduk.<\/p>\n

Yani bilim insanlar\u0131 ayn\u0131 temel genlerin farkl\u0131 t\u00fcrlerin geli\u015fiminde rol ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. <\/strong><\/p>\n

Evet. En \u015fok edici bulu\u015flardan bir tanesi bizim g\u00f6zlerimizle b\u00f6cek g\u00f6zleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiydi. Aralar\u0131nda herhangi bir ba\u011f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmezdiniz, de\u011fil mi? 800 k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6lmeden olu\u015fan b\u00f6cek g\u00f6zleri insan g\u00f6z\u00fcnden farkl\u0131 optik prensiplerle \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. 150 y\u0131ldan uzun bir s\u00fcre boyunca bilim insanlar\u0131 bu g\u00f6zlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde geli\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Her t\u00fcr\u00fcn g\u00f6zlerinin birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde geli\u015fti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bug\u00fcn art\u0131k g\u00f6zlerin aradan ge\u00e7en 500 milyon y\u0131la ra\u011fmen ayn\u0131 genden olu\u015ftu\u011funu biliyoruz. Bu genin fare versiyonunu al\u0131p -ayn\u0131s\u0131na insanlarda da rastlayabiliriz- bir sine\u011fe yerle\u015ftirip biraz oynad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sinek g\u00f6z\u00fc \u00fcretiyoruz.<\/p>\n

Daha sonra g\u00f6sterdik ki, insanlarda ve meyve sineklerinde kol olu\u015fumunu sa\u011flayan gen de ayn\u0131yd\u0131. Bu genin v\u00fccuttan \u00e7\u0131kan her t\u00fcrl\u00fc uzvun geli\u015fiminde rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck, kollar, antenler, boynuzlar, bacaklar vb. Bu t\u00fcrden deneyler b\u00fct\u00fcn beklentilerimizi alt \u00fcst etti ve insanlar\u0131n farkl\u0131 \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesini sa\u011flad\u0131. Bu kadar farkl\u0131 d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerin alt\u0131nda ayn\u0131 gen setleri yatmaktayd\u0131. E\u011fer Darwin\u2019le be\u015f dakikam olsayd\u0131 buradan ba\u015flard\u0131m ve bu akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan al\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Ayn\u0131 dans\u00e7\u0131lara sahipsiniz fakat g\u00f6steri her defas\u0131nda farkl\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

G\u00f6r\u00fcnen o ki Darwin deneycili\u011fi evresine girdik. Deneyler daha spesifik olarak nas\u0131l oluyor?<\/strong><\/p>\n

Belli bir molek\u00fcl\u00fcn atalar\u0131na ili\u015fkin bilgi i\u00e7in farkl\u0131 farkl\u0131 t\u00fcrlere bak\u0131yoruz. Sonra bu molek\u00fcl\u00fc tekrardan in\u015fa ederek bug\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz anlamda bi\u00e7imlere ve fonksiyonlara nas\u0131l yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n izini s\u00fcr\u00fcyoruz. E\u011fer t\u00fcrler aras\u0131ndaki belli bir de\u011fi\u015fikli\u011fin nedeni olarak bir geni g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, t\u00fcrlerin aras\u0131nda o genin yerlerini de\u011fi\u015ftirebilirsiniz. Bu deneyleri \u00f6zellik \u00f6zellik takip ediyoruz. Bug\u00fcne kadar g\u00f6rme \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f muazzam \u00e7al\u0131\u015fmalar var. Ma\u011faralarda m\u0131 yoksa denizin derinliklerinde mi yoksa daha \u00e7ok g\u00fcnd\u00fcz m\u00fc gece mi ya\u015fad\u0131klar\u0131na g\u00f6re hayvanlar\u0131n renk spektrumlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fclebiliyor. G\u00f6r\u00fc\u015f, hayvanlar\u0131n hayatta kalabilmeleri i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. Hayvanlar\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 do\u011fa ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fayabildikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse g\u00f6rmenin de ne kadar \u00e7ok evrimle\u015fti\u011fi anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Bu t\u00fcrden de\u011fi\u015fimlerin laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda tekrardan olu\u015fturulabilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Genlerin yerlerini de\u011fi\u015ftirip retinadaki \u0131\u015f\u0131k al\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan proteinleri de\u011fi\u015ftirince nelerin de\u011fi\u015fti\u011finde hangi sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 deneylerle g\u00f6sterebiliyoruz. \u00d6rnek olarak, laboratuvarda fazladan bir renk geni eklenen fareler daha uzun dalga boyuna sahip renkleri de alg\u0131layabilmekteler.<\/p>\n

Bu ke\u015fifleri insan d\u00fcnyas\u0131na da uyarlayabilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

Art\u0131k biliyoruz ki insan ve \u015fempanze genomlar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k yaln\u0131zca y\u00fczde 1 seviyesinde. Buna ra\u011fmen v\u00fccutlar\u0131m\u0131z ve beyinlerimiz \u00e7ok farkl\u0131. Bu kadar ortak genimiz bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n di\u011fer primatlardan neden bu kadar ayr\u0131y\u0131z? Ellerimizdeki bu yetene\u011fi nas\u0131l kazand\u0131k? Nas\u0131l dik bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyebiliyoruz? Bu sohbeti nas\u0131l devam ettirebiliyoruz? Beyinlerimiz nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc? Yaln\u0131zca bir kez primatlarla aram\u0131zdaki bu anlaml\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin fark\u0131na var\u0131nca genlerdeki k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar\u0131n nas\u0131l da b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abildi\u011fini anlayabiliriz. Evo devo bize bu gizemi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in gerekli materyali sa\u011fl\u0131yor. Ayn\u0131 genler \u00fcretilip farkl\u0131 ama\u00e7larla kullan\u0131l\u0131yor. Baz\u0131 de\u011fi\u015fimler daha k\u0131sa s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015firken di\u011ferlerinin ger\u00e7ekle\u015fmesi vakit al\u0131yor. Bunlar da geli\u015fimin zamansal ve uzaysal ba\u011flam\u0131 oluyor. Kareografi gibi, ayn\u0131 dans\u00e7\u0131lara sahipsiniz fakat g\u00f6steri her defas\u0131nda farkl\u0131.<\/p>\n

\u015ei\u015fenin mantar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131nca\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

Endless Forms Most Beautiful <\/em>kitab\u0131n\u0131zda Cambrian Patlamas\u0131\u2019ndan bahsediyorsunuz. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck miktarda canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 anda olu\u015ftu\u011fu bir zamandan. Evrimden \u015f\u00fcphe duyanlar genellikle bu farka de\u011finiyorlar. Bu t\u00fcrden ani bir olu\u015fum sizin b\u00fct\u00fcn canl\u0131larda ortak oldu\u011fundan s\u00f6z etti\u011finiz, zaman i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen de\u011fi\u015fim fikrinizle \u00e7eli\u015fmiyor mu?<\/strong><\/p>\n

543 milyon y\u0131l \u00f6nce m\u00fcrekkep bal\u0131\u011f\u0131 ya da s\u00fcnger yap\u0131l\u0131 hayvanlara rastlayabiliyordunuz. Fakat solucan ya da s\u00fcr\u00fcngenler gibi varl\u0131klara rastlam\u0131yordunuz. Daha sonra Cambrian Patlamas\u0131\u2019yla b\u00fcy\u00fck ve karma\u015f\u0131k yap\u0131l\u0131 canl\u0131lar t\u00fcredi. Cambrian\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu canl\u0131lar bug\u00fcn hayvanlarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz temel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Fosil kay\u0131tlar\u0131nda ani bir olay olarak g\u00f6r\u00fclen bu patlama evo devo sayesinde bize bu karma\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131n asl\u0131nda \u00e7ok \u00f6nceden belli oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu muazzam karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n olu\u015fabilmesini sa\u011flayan yap\u0131lar zaten mevcuttu.<\/p>\n

Sizi merakland\u0131ran \u015fey herhalde bug\u00fcnlerde ortaya \u00e7\u0131kabilecek bir potansiyeldir. <\/strong><\/p>\n

Dinozorlar, Creteceous\u2019un sonuna dek hakim omurgal\u0131lard\u0131. Memeliler vard\u0131 fakat k\u00fc\u00e7\u00fck ve hayatlar\u0131n\u0131 dinozorlar\u0131n yoluna \u00e7\u0131kmadan s\u00fcrd\u00fcren canl\u0131lard\u0131. Dinozorlar\u0131 denklemden \u00e7\u0131kart\u0131nca g\u00f6r\u00fcyoruz ki memeliler 10-15 milyon y\u0131l i\u00e7erisinde her b\u00fcy\u00fckl\u00fckte canl\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ferek yer k\u00fcrenin ekosistemine hakim olmu\u015flard\u0131r. Genetik potansiyel ekolojik olanaklarla bulu\u015funca filleriniz, bizonlar\u0131n\u0131z ve z\u00fcrafalar\u0131n\u0131z olabiliyor. Ekolojiyi bir \u015fi\u015fenin mantar\u0131n\u0131 a\u00e7mak gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, mantar a\u00e7\u0131l\u0131nca \u015fi\u015fenin i\u00e7indeki f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Fosil genler<\/em><\/strong><\/p>\n

The Making of the Fittest <\/em>kitab\u0131n\u0131zda her t\u00fcr\u00fcn fosil genler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediyorsunuz.<\/strong><\/p>\n

Bunlar art\u0131k kullan\u0131lmayan kal\u0131nt\u0131lar ve dolay\u0131s\u0131yla genetik kodlar da a\u015f\u0131nmakta. Beni en \u00e7ok heyecanland\u0131ran \u00f6yk\u00fclerden biri Bouver Adas\u0131\u2019ndaki buz bal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu hayvanlar Antartika\u2019n\u0131n buzlu, so\u011fuk sular\u0131nda ya\u015famaktad\u0131rlar. Dokulara besin ve oksijen ta\u015f\u0131yan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerine sahip olmayan tek omurgal\u0131 onlard\u0131r. Hemoglobin genlerine bakarsan\u0131z g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki bunlardan bir tanesi tamamen yok olmu\u015f ve bir di\u011feri de yok olmaya y\u00fcz tutmu\u015f bir kal\u0131nt\u0131d\u0131r. Buradan anl\u0131yoruz ki bu canl\u0131lar\u0131n atalar\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerine sahipti fakat bu bal\u0131klar o ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 \u00e7oktan geride b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Bunun a\u00e7\u0131klamas\u0131 tamamen ekolojik. Buz bal\u0131klar\u0131 bu so\u011fuk sularda ya\u015f\u0131yorlar ve k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin bu kadar so\u011fuk sularda pompalanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 istiyor. Bunun yerine bal\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck s\u00fczge\u00e7leri ve neredeyse hi\u00e7 pulsuz bir derisi var. Bu sayede ihtiyac\u0131 olan oksijeni \u00e7evrelerindeki sudan pasif bir \u015fekilde alabiliyorlar. Omurgal\u0131lar\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi olan bir ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k 500 milyon y\u0131l \u00f6nce b\u0131rakm\u0131\u015flar. Biz, insanlar da yakla\u015f\u0131k olarak 800 tane geni memelilerden ve daha evvelki atalar\u0131m\u0131zdan evrilirken kaybetmi\u015fiz. Kim bilir belki de bu genler \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 1000 sene i\u00e7erisinde bir zaman bize yard\u0131mc\u0131 olurlar, bunu tahmin etmek olanaks\u0131z.<\/p>\n

Bunlara kar\u015f\u0131 olarak baz\u0131 genlerin \u00f6l\u00fcms\u00fcz oldu\u011funu s\u00f6ylediniz. <\/strong><\/p>\n

Bu genler d\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n ilk d\u00f6nemlerine dayanmaktad\u0131r. O kadar temel \u015feyler ki neredeyse 3 milyar y\u0131ld\u0131r de\u011fi\u015fmeden korunmu\u015flard\u0131r. B\u00fct\u00fcn organizmalar taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan temel prensipleri ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar. Bu genler olmadan genetik bilgilerinizi yorumlay\u0131p ya\u015faman\u0131z i\u00e7in gerekli proteinleri \u00fcretemezdiniz.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Evrim, bilim e\u011fitiminin temeli olmal\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

B\u00fcy\u00fck miktarda su g\u00f6t\u00fcrmez kan\u0131tlar sunuyor olman\u0131za ra\u011fmen evrim kar\u015f\u0131tlar\u0131 bunlar\u0131 bir kalemde ink\u00e2r edebiliyorlar. Buna ne yan\u0131t veriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Neredeyse g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc i\u015fitebilirsiniz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu hi\u00e7 mant\u0131kl\u0131 de\u011fil; ger\u00e7eklerden uzak. Y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e daha da kar\u015f\u0131 konulmaz hale gelmesine ra\u011fmen insanlar h\u00e2l\u00e2 gardlar\u0131n\u0131 koruyorlar.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Evrimden \u015f\u00fcphe duyan toplumu ikna etmek i\u00e7in yap\u0131labilecekler konusunda ne diyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Evrimin bilim e\u011fitiminin en ba\u015f\u0131ndan itibaren \u00f6\u011fretilmesi. Evren de\u011fi\u015fiyor, d\u00fcnya de\u011fi\u015fiyor ve evrilen d\u00fcnyayla beraber hayat da de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n \u00f6tesindeki ya\u015fam?<\/em><\/strong><\/p>\n

Evrimsel biyolojinin gelece\u011fini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

\u015eu g\u00fcnlerde ikinci alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Darwin\u2019in ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 canl\u0131lar\u0131 m\u00fczelerde toplamak de\u011fil amac\u0131m\u0131z. Bunun yerine genlerin nas\u0131l olu\u015ftuklar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in genetik tariflerini toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Do\u011frudan evrimin kodlar\u0131na bak\u0131yoruz. Hatta soylar\u0131 t\u00fckenmi\u015f olan mamutlarla Neanderthaller\u2019e bakarak onlar\u0131 bize ya da fillere benzer yapan \u015feyleri bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir alt\u0131n \u00e7a\u011f da d\u00fcnyan\u0131n \u00f6tesindeki ya\u015fam\u0131 ke\u015ffimizle ba\u015flayacak. Ya\u015fam ka\u00e7 kez d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irdi ve ka\u00e7 tane k\u00f6kenden s\u00f6z edebiliriz? Ya\u015fam gezegenden gezegene mi atlad\u0131? D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam\u0131n kimyas\u0131 d\u00fcnyadan farkl\u0131 m\u0131? Bu zor bir \u00e7al\u0131\u015fma olacak, \u00f6n\u00fcm\u00fcze bakmam\u0131z gerekiyor. D\u0131\u015f d\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131n ke\u015ffi bug\u00fcne de\u011fin g\u00f6rmedi\u011fimiz b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir bilimsel geli\u015fme olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015eu g\u00fcnlerde ikinci alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Darwin\u2019in ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 canl\u0131lar\u0131 m\u00fczelerde toplamak de\u011fil amac\u0131m\u0131z. Bunun yerine genlerin nas\u0131l olu\u015ftuklar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in genetik tariflerini toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Do\u011frudan evrimin kodlar\u0131na bak\u0131yoruz. Hatta soylar\u0131 t\u00fckenmi\u015f olan mamutlarla Neanderthaller\u2019e bakarak onlar\u0131 bize ya da fillere benzer yapan \u015feyleri bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir alt\u0131n \u00e7a\u011f da d\u00fcnyan\u0131n \u00f6tesindeki ya\u015fam\u0131 ke\u015ffimizle ba\u015flayacak. […]<\/p>\n","protected":false},"author":466,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[102,32],"tags":[272,200],"class_list":["post-10568","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-65-sayi","category-evrim","tag-dna","tag-evrim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t