{"id":10611,"date":"2010-03-01T12:38:59","date_gmt":"2010-03-01T10:38:59","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10611"},"modified":"2017-05-29T12:56:06","modified_gmt":"2017-05-29T09:56:06","slug":"elde-edilen-en-yuksek-sicaklik-buyuk-patlamaya-isik-tutabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/03\/01\/elde-edilen-en-yuksek-sicaklik-buyuk-patlamaya-isik-tutabilir","title":{"rendered":"Elde edilen en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k B\u00fcy\u00fck Patlama\u2019ya \u0131\u015f\u0131k tutabilir"},"content":{"rendered":"<p>Amerika\u2019n\u0131n New York\u2019ta bulunan Brookhaven Ulusal Enerji Laboratuvar\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen deneyde, devasa atom \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 kullan\u0131larak alt\u0131n iyonlar\u0131n\u0131n birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011fland\u0131 ve milisaniyeler i\u00e7erisinde inan\u0131lmaz boyutta s\u0131cak patlamalar elde edildi. Deney, 13,7 milyar y\u0131l \u00f6nce evrenin B\u00fcy\u00fck Patlama\u2019dan birka\u00e7 mikrosaniye sonraki ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmek i\u00e7in tasarland\u0131. K\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa elde edilen y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k, fizik\u00e7ilerin evrenin ni\u00e7in ve nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu hakk\u0131nda yeterli bilgiye ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Brookhaven Laboratuvar\u0131\u2019ndan Steven Vigdor\u2019a g\u00f6re ula\u015f\u0131lan y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k proton ve n\u00f6tronlar\u0131 eritmeye yetecek d\u00fczeyde. Bu par\u00e7ac\u0131klar atomlar\u0131 olu\u015fturuyor fakat kendileri de daha k\u00fc\u00e7\u00fck boyuttaki kuarklar ve gluonlardan olu\u015fuyor. Fizik\u00e7ilerin g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u015fey maddenin ni\u00e7in \u00f6nc\u00fc \u00e7orbams\u0131 yap\u0131dan k\u00fcmele\u015fti\u011fini g\u00f6sterecek ufak d\u00fczensizlikler saptamak. Ayr\u0131ca bilim insanlar\u0131 elde ettikleri bulgular\u0131 daha k\u00fc\u00e7\u00fck, daha h\u0131zl\u0131 ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bilgisayar ayg\u0131tlar\u0131 elde edebilmek gibi pratik uygulamalarda kullanmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Deneyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bir par\u00e7ac\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 ve \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 olan \u0130zafi A\u011f\u0131r \u0130yon \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 (RHIC) kullan\u0131ld\u0131. Bu cihaz yakla\u015f\u0131k 1,2 km \u00e7ap\u0131nda ve yerin 1 m alt\u0131nda g\u00f6m\u00fcl\u00fc olarak New York\u2019taki Upton b\u00f6lgesinde bulunuyor ve alt\u0131n iyonlar\u0131n\u0131 milyarlarca defa \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131rmaya yar\u0131yor. RHIC, evrenin ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki maddeyi elde edebilmek i\u00e7in tasarland\u0131. Elde edilen 4 trilyon derecedeki s\u0131cakl\u0131k hedefe olduk\u00e7a yak\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapacak olursak, proton ve n\u00f6tronlar\u0131n tahmini erime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 2 trilyon derece. Karakteristik bir tip-2 s\u00fcpernovan\u0131n \u00e7ekirdek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 2 milyar derece ve g\u00fcne\u015fin merkezi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 50 milyon derece. Demir 1800 derecede eriyor ve \u015fu anda evrenin ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 0,7 derece Kelvin ki bu da mutlak s\u0131f\u0131r noktas\u0131n\u0131n (0 Kelvin = \u2212273.15\u00b0C) biraz \u00fczerinde.<\/p>\n<p>(<strong>Kaynak: <\/strong>Maggie Fox (2010). Hottest temperature ever heads science to Big Bang. 16 \u015eubat 2010 tarihinde http:\/\/news.yahoo.com\/s\/nm\/20100215\/sc_nm\/us_physics_temperature sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amerika\u2019n\u0131n New York\u2019ta bulunan Brookhaven Ulusal Enerji Laboratuvar\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen deneyde, devasa atom \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 kullan\u0131larak alt\u0131n iyonlar\u0131n\u0131n birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011fland\u0131 ve milisaniyeler i\u00e7erisinde inan\u0131lmaz boyutta s\u0131cak patlamalar elde edildi. Deney, 13,7 milyar y\u0131l \u00f6nce evrenin B\u00fcy\u00fck Patlama\u2019dan birka\u00e7 mikrosaniye sonraki ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmek i\u00e7in tasarland\u0131. K\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa elde edilen y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k, fizik\u00e7ilerin evrenin ni\u00e7in ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":776,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[110,19],"tags":[],"class_list":["post-10611","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-73-sayi","category-bilim-gundemi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/776"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10611"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10611\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}