{"id":10643,"date":"2010-03-01T13:22:27","date_gmt":"2010-03-01T11:22:27","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10643"},"modified":"2021-04-01T14:52:53","modified_gmt":"2021-04-01T11:52:53","slug":"dogumunun-96-yilinda-turk-promethelerinden-bir-zoolog-prof-dr-saadet-ergene-bayramoglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/03\/01\/dogumunun-96-yilinda-turk-promethelerinden-bir-zoolog-prof-dr-saadet-ergene-bayramoglu","title":{"rendered":"Do\u011fumunun 96. y\u0131l\u0131nda, T\u00fcrk Promethe\u2019lerinden bir zoolog Prof. Dr. Saadet Ergene – Bayramo\u011flu"},"content":{"rendered":"

Saadet Ergene- Bayramo\u011flu, Cumhuriyet\u2019in e\u011fitim i\u00e7in \u201ck\u0131v\u0131lc\u0131m olarak yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderilip, volkan olarak d\u00f6nmesi beklenen\u201d \u015fansl\u0131 gen\u00e7lerindendir. M\u00fcnih \u00dcniversitesi\u2019nde zooloji-botanik e\u011fitimi ald\u0131ktan sonra, T\u00fcrkiye zooloji biliminin kurucusu, efsanevi Alman Hoca, Prof. Curt Kosswig\u2019in yan\u0131nda asistan olur. Kosswig\u2019in y\u00f6nlendirmesiyle, sonradan yerli ve yabanc\u0131 bas\u0131nda,\u201cT\u00fcrkiye ornitoloji biliminin milad\u0131\u201d olarak de\u011ferlendirilecek \u201cT\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131 kaleme alacakt\u0131r. D\u00f6nemin ayd\u0131nlar\u0131ndan Adalet Cimcoz\u2019un ona \u201cku\u015flar\u0131n ecesi\u201d demesi bundand\u0131r. Saadet Han\u0131m, \u015fark\u0131lara oldu\u011fu kadar, \u015fiirlere de can veren g\u00fczel sesiyle, d\u00f6neminin bestek\u00e2r ve \u015fairlerinin de aranan dostudur.<\/em>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Sunu\u015f:<\/strong> Bu yaz\u0131, Saadet Ergene-Bayramo\u011flu\u2019na, do\u011fumunun (27 Mart 1914) 96. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde ya\u015fg\u00fcn\u00fc arma\u011fan\u0131 olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Mart 2010, Saadet Han\u0131m\u2019\u0131n do\u011fumunun 96. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc olurken, ilgin\u00e7 bir tarihsel \u00f6rt\u00fc\u015fmeyle, yaz\u0131da s\u0131kl\u0131kla ad\u0131 ge\u00e7en de\u011ferli zoolog Curt Kosswig\u2019in\u00a0 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de 18. y\u0131l\u0131na (29 Mart 1982) denk gelmektedir. Her ikisini de sayg\u0131yla an\u0131yoruz.<\/em><\/strong><\/p>\n

Bu yaz\u0131da, T\u00fcrkiye\u2019de ornitoloji (ku\u015fbilimi) alan\u0131nda kapsaml\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flatan, ilk ornitoloji kitab\u0131 olan T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131<\/em> kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131, meslekta\u015flar\u0131n\u0131n ifadesiyle \u201cT\u00fcrkiye ku\u015flar\u0131n\u0131n ecesi\u201d ve \u201cornitolojinin duayeni\u201d Saadet Ergene-Bayramo\u011flu\u2019nun ya\u015fam\u00f6yk\u00fcs\u00fc, zoolog ve musiki\u015finas y\u00f6nleriyle anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

K\u0131v\u0131lc\u0131m olarak g\u00f6nderilen volkan olup d\u00f6nen T\u00fcrk Promethe\u2019leri
\n<\/strong>Saadet Ferhat da, Cumhuriyet\u2019in e\u011fitim i\u00e7in yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi \u00f6\u011frencilerdendi. Cumhuriyet e\u011fitimine ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn etkisini inceleyen pek \u00e7ok yay\u0131n vard\u0131r. Ortak noktalar\u0131 \u201cCumhuriyet e\u011fitimine haz\u0131rl\u0131k\u201d ve \u201cCumhuriyet e\u011fitimine do\u011frudan ge\u00e7i\u015f\u201d b\u00f6l\u00fcmlerini i\u00e7ermeleridir. \u201cCumhuriyet E\u011fitimine Ge\u00e7i\u015fte Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Etkisi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir makalede 1923 ve 1924 y\u0131llar\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar, de\u011fi\u015ftirilen y\u00f6netmelikler, programlar, dersler ve kitaplar \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalara dikkat \u00e7ekilmektedir. 29 Ekim 1924\u2019de a\u00e7\u0131lan Maarif Vek\u00e2leti Avrupa s\u0131nav\u0131 ile \u00fclkenin ihtiyac\u0131 olan uzmanlar\u0131 yeti\u015ftirmek amac\u0131yla, yurtd\u0131\u015f\u0131na burslu \u00f6\u011frenci g\u00f6nderme projesi hayata ge\u00e7irilmi\u015ftir. Bu b\u00fcy\u00fck program ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti i\u00e7in ekonomist, siyasetbilimci, hukuk\u00e7u, felsefebilimci, sanat\u00e7\u0131 ve temel bilimlerde uzman yeti\u015ftirilmesi hedeflenmekteydi. Program \u00e7er\u00e7evesinde yurtd\u0131\u015f\u0131na burslu \u00f6\u011frenci olarak g\u00f6nderilenler aras\u0131nda Ekrem Akurgal (arkeolog), Cahit Arf (matematik\u00e7i), Ali R\u0131za Berkem (kimyac\u0131), N\u00fczhet G\u00f6kdo\u011fan (astronom), Remziye Hisar (kimyac\u0131), \u0130hsan Ketin (jeolog) gibi temel bilimciler bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n

Daha lise y\u0131llar\u0131ndayken gazetelerde haberleri \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r
\n<\/strong>Saadet Ferhat, 27 Mart 1914 tarihinde, \u0130stanbul\u2019un Cerrahpa\u015fa semtinde do\u011fmu\u015ftur. Babas\u0131 Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn s\u0131n\u0131f arkada\u015flar\u0131ndan General Ahmet Ferhat Akat\u2019t\u0131r. Annesi Hayriye Naciye Akat\u2019\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta kaybetmi\u015ftir. \u0130lkokulu Erenk\u00f6y K\u0131z Lisesi\u2019nde, Ortaokulu \u0130stanbul K\u0131z Orta Mektebi\u2019nde bitirdikten sonra, 1933\u2019de \u0130zmir K\u0131z Lisesi\u2019nden mezun olmu\u015ftur. 16 Aral\u0131k 1932 tarihli Hizmet <\/em>Gazetesi\u2019nde a\u015fa\u011f\u0131daki haber yer al\u0131r:<\/p>\n

\u201c\u0130zmir H\u00fck\u00fcmet Kona\u011f\u0131 merdivenleri, 15 Aral\u0131k 1932,
\n<\/strong>\u201cD\u00fcn, tasarruf haftas\u0131n\u0131n en canl\u0131 g\u00fcn\u00fc ya\u015fand\u0131
\n<\/strong>\u201c\u0130ktisat ve tasarruf haftas\u0131 m\u00fcnasebetiyle d\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra k\u0131z lisesinde program mucibince Dr. Abdi Muhtar Bey taraf\u0131ndan bir konferans verilmi\u015ftir. Muallim ve talebe han\u0131mlardan birka\u00e7\u0131 da iktisat ve tasarrufa ait nutuklar s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu temiz irfan oca\u011f\u0131n\u0131n konferans salonunda saat 14.de toplan\u0131lm\u0131\u015f ve ilk defa han\u0131m talebeden Saadet Ferhat Han\u0131m taraf\u0131ndan bir nutuk s\u00f6ylenmi\u015ftir. Saadet Han\u0131m, \u2018Cumhuriyetimizin terakki ve tekam\u00fcl\u00fc yollar\u0131nda y\u00fcksekliklerin en y\u00fckse\u011fini arayan \u015fuurlu arzular\u0131m\u0131z, iktisadi kudretimizin milli servetimizin daha pek \u00e7ok artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyor\u2019 diye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 nutkunda hepimizin \u2018bu gaye i\u00e7in\u2019 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, \u2018milli servetimizi \u00e7o\u011faltmak i\u00e7in kazanmak ve para biriktirmek istedi\u011fimizi, topra\u011f\u0131m\u0131zda bize hayat ve servet verecek membalar inki\u015faf ettirmek ve fabrikalar yapmak\u2019 laz\u0131m geldi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Talebe Han\u0131m nutkunun bir yerinde, \u2018Aziz ve h\u00fcr anavatan\u0131m\u0131zda yeti\u015fen k\u0131ymetli karde\u015flerimizin k\u0131ymetli elleri ile yap\u0131lan, \u00fcst\u00fcnde milli damgam\u0131z\u0131 ta\u015f\u0131yan yerli mamulat bizim i\u00e7in de\u011ferli bir iftihar madalyas\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u2019 demi\u015ftir.<\/p>\n

Saadet Ferhat, 1933 y\u0131l\u0131nda Maarif Vek\u00e2leti taraf\u0131ndan \u201cEcnebi Memleketlere G\u00f6nderilecek Talebe Hakk\u0131nda Kanun\u201d uyar\u0131nca Avrupa M\u00fcsabaka S\u0131nav\u0131n\u0131 kat\u0131lm\u0131\u015f ve bu s\u0131nav\u0131 kazanarak h\u00fck\u00fcmet hesab\u0131na y\u00fcksek\u00f6\u011frenim yapmak \u00fczere Almanya\u2019da M\u00fcnih \u00dcniversitesi\u2019ne g\u00f6nderilmi\u015ftir. Yeni As\u0131r<\/em> Gazetesinin 26 Kas\u0131m 1933 tarihli say\u0131s\u0131nda haber \u015f\u00f6yle yer alm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

\u201cAvrupa \u0130mtihan\u0131: Gen\u00e7lerimizden On\u2019u Avrupa \u0130mtihanlar\u0131nda Muvaffak Oldu.
\n<\/strong>\u201cMuhtelif ilimler tahsil etmek \u00fczere Maarif vekaleti taraf\u0131ndan Avrupa\u2019n\u0131n muhtelif \u015fehirlerine her sene liselerden g\u00f6nderilen talebeler i\u00e7in bu sene de T\u00fcrkiye\u2019nin hemen b\u00fct\u00fcn liselerinde imtihanlar Eyl\u00fcl ay\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki aydan beri Ankara\u2019da bir heyet taraf\u0131ndan imtihan ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131n tetkiki nihayet neticelenmi\u015f ve kazananlar\u0131n listesi ne\u015fredilmi\u015ftir. Bu sene Avrupa imtihanlar\u0131nda muvaffakiyet g\u00f6steren \u015fehrimiz erkek lisesi mezunlar\u0131 bu sene de her senekinden daha b\u00fcy\u00fck bir muvaffakiyet g\u00f6stermi\u015ftir. (\u0130zmir Erkek Lisesinden 7; \u0130zmir K\u0131z Lisesinden 3 talebe). \u0130zmir\u2019in yeti\u015ftirdi\u011fi muvaffak \u00e7ocuklar: Muzaffer Mustafa han\u0131m, Nevhiz bey, Meziyet R\u0131za han\u0131m, Haydar, Muzaffer, Rasim ve Gani beyler, Saadet Ferhat han\u0131m ve At\u0131f bey.<\/p>\n

M\u00fcnih\u2019te zooloji-botanik e\u011fitimi
\n<\/strong>Saadet Ferhat\u2019\u0131n, M\u00fcnih\u2019te \u00f6\u011frenci olarak oturdu\u011fu evin adresi, tarihin garip bir cilvesiyle, \u201cAdolf Hitler Strasse.no.4\u201dd\u00fcr. Ferhat, evinde Alman arkada\u015flar\u0131 ile \u0130zmir ve \u0130stanbul g\u00fcnlerini an\u0131msatan e\u011flenceler d\u00fczenlemi\u015f ve kendilerine ud \u00e7alarak \u015fark\u0131lar s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n

M\u00fcnih \u00dcniversitesi\u2019nde Zooloji-Botanik dal\u0131nda e\u011fitimine ba\u015flar. \u0130leriki y\u0131llarda, Konrad Lorenz ve Nikolaas Tinbergen ile beraber 1973 Nobel T\u0131p ve Fizyoloji \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc kazanacak olan etolog (hayvan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 inceleyen zoolog) Prof. Dr. Karl Von Frisch\u2019in y\u00f6netimindeki \u201cAmfibium\u2019larda \u0130\u015fitme Yetene\u011fi Hakk\u0131nda\u201d adl\u0131 doktora tezini 1938\u2019de pekiyi derece ile bitirmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli ku\u015f g\u00f6zlem istasyonlar\u0131ndan olan Heligoland ve Balt\u0131k Denizi\u2019ndeki Rossetten\u2019de incelemelerde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

\"\"
Karl Von Frisch<\/figcaption><\/figure>\n

Saadet Ferhat doktoras\u0131n\u0131 bitirdikten sonra \u0130stanbul\u2019a d\u00f6ner. 1939 y\u0131l\u0131nda Zooloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde asistan olarak Ord. Prof. Dr. Curt Kosswig\u2019in ekibinde yer al\u0131r. FKB ve genel zooloji derslerinin terc\u00fcmeleri ile 1941-1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda birka\u00e7 kez bas\u0131lan Genel Zooloji<\/em> kitab\u0131n\u0131n yaz\u0131m\u0131nda g\u00f6rev \u00fcstlenir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ornitolojinin milad\u0131: \u201cT\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u201d kitab\u0131
\n<\/strong>1940 y\u0131l\u0131nda Curt Kosswig taraf\u0131ndan kendisinden T\u00fcrkiye ku\u015flar\u0131yla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flamas\u0131 ve bir kitap yazmas\u0131 istenir. Kitab\u0131n daktilo edilmesi Fatih K\u0131z Ta\u015f\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir: \u00d6zel sekt\u00f6rde \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilik yapan ve 1933 \u00dcniversite Reformu\u2019nda \u00fclkemize gelen Alman \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin ya\u015fam\u00f6yk\u00fclerini de ara\u015ft\u0131ran Mesut Ilg\u0131m\u2019\u0131n bu konuyla ilgili bir an\u0131s\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n

\u201cSaadet Han\u0131m\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131mda 6-7 ya\u015flar\u0131ndayd\u0131m. \u0130lk e\u015fi Dr. Hamdi Ergene, babam Bedi Ilg\u0131m’\u0131n \u0130stanbul Erkek Lisesi\u2019nden s\u0131n\u0131f arkada\u015f\u0131yd\u0131. Hamdi Bey\u2019in k\u0131z karde\u015fi kimyager Nuriye Ergene ise annesi, babas\u0131 ile Fatih\u2019te iki ev \u00f6temizde otururlard\u0131. Saadet Han\u0131m ve e\u015fi Hamdi Bey ise, yine Fatih\u2019te K\u0131z Ta\u015f\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda bir apartman\u0131n ikinci (ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc) kat\u0131nda ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Hamdi Bey o senelerin Fatih\u2019inde \u00e7ok sevilen ve tan\u0131nan bir \u2018aile doktoru\u2019 idi. Muayenehanesi de oturduklar\u0131 dairenin \u00f6n taraf\u0131ndayd\u0131. K\u0131sacas\u0131, 1940\u2019l\u0131-50\u2019li senelerde Ergene\u2019lerle ailece g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. Babam, Bedi Ilg\u0131m, o zamaki ad\u0131 Teknik Okul olan Y\u0131ld\u0131z Teknik \u00dcniversitesi\u2019nde fizik \u00f6\u011fretmeniydi. Ve o \u00a0tarihlerde belki de evinde yaz\u0131 makinesi olan nadir akademisyenlerdi. Saadet Han\u0131m da hemen her g\u00fcn ak\u015fam\u00fcstleri bizim eve u\u011frar, babam\u0131n Erika markal\u0131 yaz\u0131 makinesinde tezini daktilo ederdi. \u015eimdilerde benim kitapl\u0131\u011f\u0131mda bulunan Saadet Han\u0131m\u2019\u0131n \u2018T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u2019 adl\u0131 kitab\u0131 o makinede yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n

\"\"T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131<\/em>, be\u015f y\u0131l s\u00fcren uzun \u00e7al\u0131\u015fmalardan sonra 1945\u2019de bas\u0131l\u0131r. Saadet Ergene, T\u00fcrk ornitoloji tarihine ge\u00e7mi\u015f bu kitab\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcne \u015funlar\u0131 yazar (\u00f6zg\u00fcn ifadesi ile):<\/p>\n

\u201cBu eserde T\u00fcrkiye ku\u015flar\u0131na ait bilgilerin bir b\u00fct\u00fcn halinde derlenmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuya dair T\u00fcrk\u00e7e bir eserin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret eden say\u0131n Profes\u00f6r\u00fcm C. Kosswig, bu eksi\u011fin giderilmesi i\u00e7in bende gittik\u00e7e artan b\u00fcy\u00fck bir istek ve merak uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu istekle ba\u015flanan ve hen\u00fcz hi\u00e7 i\u015flenmemi\u015f bir alan\u0131 ayd\u0131nlatmak, tabiat\u0131 sevenlere ve talebelerimize faydal\u0131 olmak amac\u0131n\u0131 g\u00fcden \u00e7al\u0131\u015fmalar sonunda da bu eser meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n

\u201c\u2018T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fim bu kitapta hem T\u00fcrkiye\u2019de kulu\u00e7kaya yatan, hem de g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye u\u011frayan ku\u015flardan bahsedilmi\u015ftir. Memleketimizde g\u00f6r\u00fclebilen herhangi bir ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u015fka bir bilgiye ihtiya\u00e7 kalmadan tayin edebilmek i\u00e7in, kitaba resimli tayin anahtarlar\u0131 da konulmu\u015ftur.<\/p>\n

\u201cEser sadece literat\u00fcr ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla meydana getirilmemi\u015f, yerel m\u00fc\u015fahede ve incelemelerin yap\u0131lmas\u0131na da -elden geldi\u011fi kadar- \u00f6nem verilmi\u015ftir. Bu maksatla \u0130stanbul\u2019daki Robert Kolej, Saint Joseph, Saint Benoit ve Saint Michael okullar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a zengin ku\u015f m\u00fczeleriyle, Ankara Y\u00fcksek Ziraat Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde bulunan ku\u015f koleksiyonlar\u0131 ve Ankara Hayvanat Bah\u00e7esi\u2019ndeki ku\u015flar tetkik edilmi\u015ftir. 1942\u2019de Hatay b\u00f6lgesine ve Adana\u2019ya, 1944\u2019te Uluda\u011f\u2019a yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma gezilerinde de oralardaki ku\u015flar, yak\u0131ndan incelenmi\u015ftir. Memleketimizde muhtelif ku\u015f cins ve t\u00fcrleri ayn\u0131 isim alt\u0131nda an\u0131lmakta ve baz\u0131 ku\u015f adlar\u0131n\u0131n da T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Bu eksi\u011fi gidermek i\u00e7in ku\u015f\u00e7u ve avc\u0131larla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm ve T\u00fcrk\u00e7e tabiye (biyoloji) kitaplar\u0131n\u0131 da ara\u015ft\u0131rarak bulabildi\u011fim T\u00fcrk\u00e7e ku\u015f adlar\u0131n\u0131n Latinceleri yan\u0131na yazd\u0131m. T\u00fcrk\u00e7e ad\u0131n\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 ku\u015flar\u0131 yabanc\u0131 dillerdeki isimlerini T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirerek adland\u0131rd\u0131m.<\/p>\n

\u201c\u2018T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u2019 \u015f\u00fcphesiz bu konuda m\u00fckemmel bir eser olmak iddias\u0131nda de\u011fildir. Yurdumuzun ornitolojik bak\u0131mdan bir ge\u00e7it yeri olmas\u0131 sebebiyle bu b\u00f6lge ile ilgili b\u00fct\u00fcn ku\u015f t\u00fcrlerinin derlenmesi ve incelenmesi uzun y\u0131llar ve b\u00fcy\u00fck emekler isteyen bir \u00e7al\u0131\u015fma konusudur. \u2018T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u2019 bu b\u00fcy\u00fck ve hen\u00fcz i\u015flenmemi\u015f alanda ilk ad\u0131m olabilirse benim i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck bahtiyarl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

\u201cYurdumuzda ya\u015fayan ku\u015flar\u0131n tabii g\u00fczelli\u011fi tam manas\u0131yla ancak renkli resimlerle g\u00f6r\u00fclebilir. B\u00fct\u00fcn ku\u015f t\u00fcrlerinin renkli olarak yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 bug\u00fcnk\u00fc \u015fartlar alt\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan yaln\u0131z birka\u00e7\u0131n\u0131n renkli resmi kitaba konulabilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u201cKu\u015f koleksiyonlar\u0131ndan faydalanmam i\u00e7in bana her t\u00fcrl\u00fc kolayl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steren Ankara Y\u00fcksek Ziraat Enstit\u00fcs\u00fc ve \u0130stanbul Robert College, Saint Joseph, Saint Micheal ve Saint Benoit okullar\u0131n\u0131n profes\u00f6r ve \u00f6\u011fretmenlerine, kitaba konan resimleri b\u00fcy\u00fck bir titizlikle haz\u0131rlayan ressam Cemil Ald\u0131san\u2019a burada da ayr\u0131ca te\u015fekk\u00fcr ederim.\u201d<\/p>\n

Curt Kosswig kitab\u0131, \u201cBug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye ku\u015flar\u0131 konusunda T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lm\u0131\u015f bir eser yoktu. Bundan dolay\u0131 Bayan Dr. Saadet Ergene\u2019nin b\u00f6yle bir eser meydana getirmek i\u00e7in sarf etti\u011fi eme\u011fini takdirle kar\u015f\u0131lar\u0131m. M\u00fcellif b\u00fcy\u00fck bir gayret sarf ederek ve zengin bir literat\u00fcrden faydalanarak T\u00fcrkiye\u2019deki ku\u015f t\u00fcrlerini, bunlar\u0131n \u00f6nemli vas\u0131flar\u0131 ve biyolojik \u00f6zelliklerini bir araya toplam\u0131\u015ft\u0131r. Ressam Cemil Ald\u0131san\u2019\u0131n sanatk\u00e2r elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan kitab\u0131n resimleri, ku\u015f vas\u0131flar\u0131n\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 mahiyettedir. Resimli tayin anahtarlar\u0131 her hevesk\u00e2ra yurdunun ku\u015flar\u0131n\u0131 tan\u0131mak imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 vermektedir. T\u00fcrkiye\u2019de hen\u00fcz yeni olan Zooloji ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n bu eserle zenginle\u015ftirilmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit etti\u011fim gibi, T\u00fcrk tabiat severlere ve avc\u0131lar\u0131n ellerine Dr. Saadet Ergene\u2019nin kitabiyle faydal\u0131 bir k\u0131lavuzun verilmi\u015f oldu\u011funa kaniim (eminim.) Dr. Saadet Ergene\u2019nin bu kitab\u0131 yazmakla yurtta biyolojik bilgilerin geli\u015fmesine yard\u0131m bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir hizmet etmi\u015f oldu\u011funa \u015f\u00fcphe yoktur. Eserin geni\u015f bir ilgi kazanmas\u0131na temenni ediyorum\u201d ifadeleriyle de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u201dn\u0131n yerli ve yabanc\u0131 bas\u0131nda yank\u0131lar\u0131
\n<\/strong>\u0130ngiliz Ku\u015f Bilimcileri Birli\u011fi\u2019nin en tan\u0131nm\u0131\u015f sayg\u0131n dergilerinden Ibis<\/em>\u2019de N. J. P . Wadley \u201cOrta Anadolu\u2019nun Ku\u015flar\u0131 \u00dczerine Notlar\u201d adl\u0131 makalesinin son paragraf\u0131n\u0131, Saadet Bayramo\u011flu\u2019nun kitab\u0131na ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de ku\u015flar\u0131n ya\u015famlar\u0131na duyulan ilgi ge\u00e7mi\u015fte genellikle gastronomik ve avc\u0131l\u0131k sporu ile ilintilidir. Burada en fazla \u2018k\u0131nal\u0131 keklik\u2019 av\u0131ndan s\u00f6z edilir. Bayan (\u0130ngilizce metinde bu ifade T\u00fcrk\u00e7e olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, O. K) Saadet Ergene\u2019nin 1945 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 m\u00fckemmel \u2018T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u2019 adl\u0131 kitap ile \u015f\u00fcphe yoktur ki T\u00fcrkiye\u2019deki ku\u015f ya\u015fam\u0131 ile ilgili yeni bir \u00e7a\u011f a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (Yazar, metin i\u00e7ersinde \u0130ngilizce \u201ctime\u201d yerine, milat anlam\u0131nda \u201cera\u201d kelimesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. O.K.)<\/p>\n

T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131<\/em> kitab\u0131 \u00f6ylesine ilgiyle kar\u015f\u0131lan\u0131r ki, zaman\u0131n tiraj\u0131 y\u00fcksek gazetelerinde ve \u00f6nemli k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131nca da tan\u0131t\u0131l\u0131r. Bu yazarlar aras\u0131nda devrin en tan\u0131nm\u0131\u015f kalemlerinden Adnan Ad\u0131var ve edebiyat ele\u015ftirmeni, radyo-kitap programlar\u0131 yap\u0131mc\u0131s\u0131 \u015eevket Rado da vard\u0131r.<\/p>\n

\u201cTatl\u0131 ve Ac\u0131 \u015eeyler\u201d, A. Adnan Ad\u0131var, Vatan, 4 \u015eubat 1946:
\n<\/strong>Fen Fak\u00fcltesi zooloji asistan\u0131 Doktor Saadet Ergene\u2019nin bu eserine Profes\u00f6r Kosswig\u2019in ku\u015f sevgisini pek g\u00fczel ifade eden \u00e2deta nesir gibi yazd\u0131\u011f\u0131 mukaddimede (sunu) ku\u015fun yery\u00fcz\u00fcne can veren rol\u00fc bak\u0131n\u0131z ne g\u00fczel belirtiliyor: \u201cStepler, ormanlar, g\u00f6ller, \u0131rmaklar ve hatta a\u00e7\u0131k denizleri bile halk\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131nda canland\u0131ran ku\u015flard\u0131r.\u201d Evet, vak\u0131a a\u00e7\u0131k denizde g\u00f6kler ve sular aras\u0131nda uzun zaman seyahat edenlerin, art\u0131k bindi\u011fi gemiden ba\u015fka b\u00fct\u00fcn tabiat\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne inanmak \u00fczere iken, direklerin aras\u0131nda u\u00e7an bir ku\u015fu g\u00f6r\u00fcnce, g\u00f6kler ve kumlar aras\u0131nda g\u00fcnlerce dola\u015fanlar\u0131n, art\u0131k kendi kervan\u0131ndan ba\u015fka b\u00fct\u00fcn tabiat\u0131n nefesi kesildi\u011fine inanmak \u00fczere iken \u00f6ten bir ku\u015f i\u015fitince d\u00fcnyan\u0131n h\u00e2l\u00e2 canl\u0131 oldu\u011funu ne kadar b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le ta i\u00e7lerinde nas\u0131l duyduklar\u0131n\u0131 b\u00f6yle bir tecr\u00fcbeyi ge\u00e7irenler pek\u00e2l\u00e2 bilir. \u015eimdi art\u0131k tabiat\u0131n merakl\u0131lar\u0131 g\u00fcn\u00fcn birinde a\u011fa\u00e7lar\u0131m\u0131za konan, sa\u00e7aklar\u0131m\u0131za yuva yapan bir ku\u015fun nevini, familyas\u0131n\u0131, te\u015frihini, adetlerini, ne zaman \u00f6tt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hangi diyarlardan hangi diyarlara g\u00f6\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hepsini bu eserden \u00f6\u011freneceklerdir. M\u00fcellif Dr. Saadet eserin \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde Anadolu\u2019nun baz\u0131 m\u0131nt\u0131kalar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 seyahatlerde ku\u015flar\u0131 tetkik etmi\u015f oldu\u011fu gibi \u0130stanbul\u2019daki Robert College, Saint Joseph, Saint Benoit, Saint Michael ecnebi liselerinde, Ankara\u2019daki Y\u00fcksek Ziraat Enstit\u00fcs\u00fc\u2019ndeki yerli ku\u015flar koleksiyonundan istifade etti\u011fini de a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yl\u00fcyor. Bu g\u00fczel itiraf\u0131n ac\u0131 taraf\u0131, memleketimize gelip mektep a\u00e7an ecnebilerin memleketimizin ku\u015flar\u0131n\u0131 toplayarak koleksiyon yapt\u0131klar\u0131 halde en son zamana kadar bizim m\u00fcesseselerimizde b\u00f6yle bir te\u015febb\u00fcs\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

\u201cS\u00f6z\u00fcn Geli\u015fi: \u2018T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u2019 dolay\u0131s\u0131 ile\u201d, \u015eevket Rado,\u00a0 Ak\u015fam<\/em>, 10 \u015eubat 1946:
\n<\/strong>\u201cGe\u00e7en hafta muhterem doktor Adnan Ad\u0131var\u2019\u0131n Vatan gazetesinde okudu\u011fumuz bir makalesinden \u00f6\u011freniyoruz ki \u201cT\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u201d takdire de\u011fer bir ilmi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n mahsul\u00fcd\u00fcr. Bu monografiyi haz\u0131rlayan jeoloji (biyoloji olmal\u0131, O.K) asistan\u0131 Dr. Saadet Ergene, Anadolu\u2019nun baz\u0131 b\u00f6lgelerine yapt\u0131\u011f\u0131 seyahatlerde ku\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 incelemi\u015f ayr\u0131ca \u0130stanbul\u2019da Robert College, Saint Joseph, Saint Benoit, Saint Michael ecnebi liselerindeki ve Ankara\u2019da Y\u00fcksek Ziraat Enstit\u00fcs\u00fcndeki yerli ku\u015flar koleksiyonundan faydalanm\u0131\u015ft\u0131r. Edebiyat heveslileri ile dolu olan bas\u0131m piyasas\u0131nda bir ilim eserinin g\u00f6r\u00fcnmesinden memnun olan muhterem doktoru bu bahiste \u00fczen tek nokta, memleketimize gelip mektep a\u00e7an ecnebiler memleketimizin ku\u015flar\u0131n\u0131 toplayarak koleksiyon yapt\u0131klar\u0131 halde en son zamanlara kadar bizim m\u00fcesseselerimizde b\u00f6yle bir te\u015febb\u00fcs\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6yle san\u0131yorum ki bir lisede ku\u015f koleksiyonu v\u00fccuda getirmek, m\u00fcessesenin veya Bakanl\u0131\u011f\u0131n gayretinden ziyade hayvan bilgisi \u00f6\u011fretmeninin mesle\u011fine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131na, a\u015fk\u0131na, heves ve cerbezesine ba\u011fl\u0131 bir i\u015ftir. Bizde az olan \u015fey, bir lisede ku\u015f koleksiyonu v\u00fccuda getirmek i\u00e7in gereken \u00f6denek veya emir de\u011fil, bir koleksiyon yapmay\u0131 kendine i\u015f edinen, merakl\u0131, okuttu\u011fu dersin mensubu oldu\u011fu bilim \u015fubesinin vurgunu \u00f6\u011fretmendir. \u0130yi manas\u0131ndan b\u00f6yle bir \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u2019 nerede varsa orada da a\u015fk\u0131n eseri kendili\u011finden v\u00fccut bulur. Nitekim Saint Joseph Lisesi\u2019ndeki o g\u00fczel ku\u015f koleksiyonu, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tabiat bilgisine vermi\u015f, de\u011ferli ve merakl\u0131 bir \u00f6\u011fretmene mektep idaresinin yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mlarla, fakat as\u0131l \u00f6\u011fretmenin s\u00f6nmek nedir bilmeyen \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u00f6\u011frencilerin bu \u00e7al\u0131\u015fmaya \u015fevkle kat\u0131lmalar\u0131 sayesinde meydana gelmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ornitolojinin uzmanlar\u0131 aras\u0131nda ilk s\u0131rada yer alan Prof. Dr. \u0130lhami Kiziro\u011flu T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131<\/em> kitab\u0131 hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u015fu c\u00fcmlelerle ifade etmektedir.<\/p>\n

\u201cBiyoloji ve do\u011fa bilimlerinin T\u00fcrkiye\u2019deki geli\u015fiminde baz\u0131 \u00f6nemli isimler vard\u0131r. Bunlar biyolojinin de\u011fi\u015fik dallar\u0131ndaki kilometre ta\u015flar\u0131d\u0131r ve katk\u0131lar\u0131 sonraki ku\u015faklara b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur. Bu de\u011ferli hocalar\u0131m\u0131z, sonraki ku\u015faklar\u0131 y\u00f6nlendirerek motive etmi\u015flerdir. Prof. Saadet Ergene-Bayramo\u011flu da T\u00fcrkiye\u2019deki ornitoloji biliminin ilk ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisidir. Ornitoloji biliminin milad\u0131 onunla ba\u015fl\u0131yor da denebilir. Saadet Bayramo\u011flu\u2019nun T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131<\/em> eseri Anadolu\u2019nun ku\u015flar\u0131yla ilgili yaz\u0131lan ilk kapsaml\u0131 ve bilimsel anlamda dikkat \u00e7eken eserdir. Ad\u0131 ge\u00e7en eserde \u015fimdilerde hemen hi\u00e7bir \u00fcniversitede bulunmayan Teknik Ressam kadrosundaki Ressam Cemil Ald\u0131san\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 renkli ve siyah beyaz ku\u015f resimleri, i\u015flenen ku\u015f t\u00fcrlerini \u00e7ok iyi betimlemektedir.<\/p>\n

\u201cDr. Bayramo\u011flu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, ku\u015f t\u00fcrlerinin bilimsel adlar\u0131 yan\u0131nda yerel ve yayg\u0131n ku\u015f adlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7e\u2019lerini de vererek \u00e7ok \u00f6nemli bir bilimsel bo\u015flu\u011fun doldurulmas\u0131na katk\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Eserinde inceledi\u011fi ku\u015f t\u00fcrlerinin yay\u0131l\u0131\u015f, morfolojik ve ekolojik \u00f6zelliklerini de ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye ornitolojisine kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu ba\u015fyap\u0131t nedeniyle \u015f\u00fckran bor\u00e7lu oldu\u011fumuzu ve kendisinden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ornitoloji bayra\u011f\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin her taraf\u0131na ta\u015f\u0131ma bahtiyarl\u0131\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, bilmesini dileriz. Duayenimiz olan hocam\u0131z\u0131n, bu konuda g\u00f6z\u00fcn\u00fcn arkada kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek isterim.\u201d<\/p>\n

\u00c7ekirgeler \u00fczerinde evrimsel biyoloji \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131
\n<\/strong>Saadet Ergene, 1947-1948 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ilk e\u015fi Dr. Hamdi Ergene\u2019nin tedavisi i\u00e7in gittikleri ABD\u2019de New York ve Washington\u2019da Ulusal Do\u011fa Tarihi M\u00fczeleri\u2019nde ornitolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. 1948\u2019de yurda d\u00f6nd\u00fckten sonra, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Zooloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde bu kez do\u00e7ent olarak g\u00f6rev yapmaya ba\u015flar. Hayvan co\u011frafyas\u0131, ku\u015f sistemati\u011fi, sosyal b\u00f6cekler, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hayvan fizyolojisi, insan fizyolojisinden se\u00e7ilmi\u015f b\u00f6l\u00fcmler derslerini o vermektedir.<\/p>\n

Prof. Dr. Curt Kosswig\u2019in \u00f6nerisi \u00fczerine bu kez de \u00e7ekirgelerde homokromi (renk de\u011fi\u015fimi) ve bu durumun biyolojik \u00f6nemi konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flar. B\u00f6ylelikle, T\u00fcrkiye\u2019de evrim biyolojisi konusunda ara\u015ft\u0131rma yapan bilim insanlar\u0131 aras\u0131nda ilklerden biri olmay\u0131 ba\u015faracakt\u0131r.<\/p>\n

Saadet Ergene, \u00e7ekirgeler \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 pop\u00fcler bir bilim dergisine verdi\u011fi r\u00f6portajda, ortalama bir ki\u015finin anlayabilece\u011fi yal\u0131nl\u0131kta \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r: \u201cBildi\u011finiz gibi tarlalarda gezerken ye\u015fil \u00e7ekirgelerin daha ziyade taze otlar\u0131n bulundu\u011fu yerlerde, buna mukabil sar\u0131ms\u0131 renkte olanlar\u0131n da ekseriya sararm\u0131\u015f otlar \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015fsinizdir. \u0130\u015fte bu durumun beni ilgilendiren y\u00f6n\u00fc, bu ortama uyu\u015fun hayvan\u0131n ferdi hayat\u0131 esnas\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olup olmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Yani zeminin rengi d\u0131\u015f sebeplerle (mesela mevsim sonu nedeni ile) de\u011fi\u015fti\u011fi takdirde, hayvan\u0131n kendisi o ortama kendisini uydurabiliyor mu? Yoksa renkler do\u011fu\u015ftan sabit midir? Ba\u015fka bir deyimle renk kal\u0131t\u0131msal olarak m\u0131 belirlenmi\u015ftir? Bilirsiniz, bukalemun, her zemine uygun olarak k\u0131sa bir zamanda rengini de\u011fi\u015ftirmektedir. Benim deneylerimde \u00e7ekirgeler de bulunduklar\u0131 zemine g\u00f6re renk de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdir. \u00d6zel kafeslerde yeti\u015ftirilen \u00f6nce sar\u0131 ve ye\u015fil \u00e7ekirgeler, deri de\u011fi\u015fiminin ard\u0131ndan kafese gerilmi\u015f t\u00fcl\u00fcn rengini alm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7ekirgelerde ortama renk ile uyma (homokromi) \u00f6zellikle bu hayvanlar\u0131 mevcut d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan korumaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir bukalemun ile yapt\u0131\u011f\u0131m deneylerde, ortamla ayn\u0131 renk alan \u00e7ekirgeler bukalemundan ka\u00e7arken, ortamla farkl\u0131 renk ta\u015f\u0131yanlar\u0131 bukalemun avlam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n

Saadet Ergene, 1956\u2019da Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji K\u00fcrs\u00fcs\u00fc\u2019nde genel zooloji derslerini anlatmaya ba\u015flar. \u0130lk e\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, Demokrat Parti Ankara Milletvekili Dr. Muhlis Bayramo\u011flu ile evlenmi\u015ftir. 1963-1964 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda M\u00fcnih \u00dcniversitesi, Zooloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde ve davet \u00fczerine Frankfurt, Viyana ve Graz \u00dcniversiteleri\u2019nin zooloji enstit\u00fclerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili konferanslar verir.<\/p>\n

Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki yay\u0131nlarda en fazla al\u0131nt\u0131 yap\u0131lan makaleler, onunkilerdir
\n<\/strong>14 May\u0131s 1965\u2019de \u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Profes\u00f6rler Kurulu taraf\u0131ndan Saadet Bayramo\u011flu\u2019na \u201cprofes\u00f6rl\u00fck\u2019 unvan\u0131 verilir. Profes\u00f6rler Kurulu\u2019na kat\u0131lan ve de\u011ferlendirmede bulunan \u00fcyeler, Dekan Prof. Dr L\u00fctfi Biran, Prof. Dr. Fahir Yeni\u00e7ay, Prof. Dr. Muvaffak Seyhan, Ord. Prof. Dr. Frederick Hurn Constable, Prof. Dr. L\u00fctfi Biran, Prof. Dr. N\u00fczhet G\u00f6kdo\u011fan, Prof. Dr. Saffet R\u0131za Alpar, Prof. Dr. Ali R\u0131za Berkem, Prof. Dr. Sadrettin Tunakan, Prof. Dr. Muzaffer Demir, Prof. Dr. Melekper \u00d6ktay, Prof. Dr. M\u00fcr\u00fcvvet Hasman, Prof. Dr. At\u0131f \u015eeng\u00fcn, Do\u00e7. Dr. Suat Nigar ve Do\u00e7. Dr. Fikret Kortel\u2019dir.<\/p>\n

Bu toplant\u0131ya kat\u0131lan akademisyenler, \u015fu t\u00fcr bilimsel de\u011ferlendirmeler yapm\u0131\u015flard\u0131r:<\/p>\n

Prof. Dr. At\u0131f \u015eeng\u00fcn: \u201cSaadet Han\u0131m da takdir etmek mecburiyetinde kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z birka\u00e7 husus var: Bir fikri takip, devaml\u0131 olarak ayn\u0131 fikri takip ediyor. \u0130kincisi, yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmay\u0131 bir kenara koymam\u0131\u015f, yapm\u0131\u015f ve ne\u015fretmi\u015ftir. Bunu takdirle anmam\u0131z laz\u0131m. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ismini d\u0131\u015far\u0131da yeter derecede duyurmak i\u00e7in kendisini yeter derecede harcam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdiye kadar yaz\u0131lan yabanc\u0131 eserlerde Saadet Han\u0131m\u2019\u0131n ne\u015friyat\u0131 hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f oldu\u011fu yaz\u0131lmam\u0131\u015f, her zaman eserlerinden do\u011fru olarak bahsedilmi\u015f, a\u011f\u0131r ba\u015fl\u0131 son derece ciddi kitaplar\u0131n i\u00e7inde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131 yazanlar da otorite sahibi olan kimselerdir.\u201d<\/p>\n

Prof. Dr. N\u00fczhet G\u00f6kdo\u011fan: \u201cBu kadar \u00e7ok sitasyondan ben Saadet Han\u0131m\u2019\u0131n enternasyonal de\u011ferde oldu\u011funa kanaat getirdim. Bu kadar travayla (ara\u015ft\u0131rma) 4936 say\u0131l\u0131 kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olsa idi Saadet Han\u0131m\u2019\u0131n Ordinary\u00fcs olmas\u0131 laz\u0131md\u0131.\u201d<\/p>\n

Prof. Dr. M\u00fcr\u00fcvvet Hasman: \u201cSon yap\u0131lan travaylar\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde site edildi\u011finden, \u015fimdiye kadar gelen biyologlar\u0131n i\u00e7inde en fazla site edilmi\u015f oldu\u011fundan \u015fayan\u0131 tebriktir.\u201d<\/p>\n

Saadet Bayramo\u011flu\u2019nun 1938 – 1969 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f 32 adet bilimsel yay\u0131n\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu yay\u0131nlardan 29\u2019una, yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7o\u011fu etki fakt\u00f6r\u00fc y\u00fcksek dergilerdeki yay\u0131nlarda ve kitap b\u00f6l\u00fcmlerinde olmak \u00fczere, 158 at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 1940 – 1970 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda zooloji alan\u0131nda, ayn\u0131 ku\u015fak bilim insanlar\u0131 aras\u0131ndaki y\u00fcksek bir ba\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

\u201cPayla\u015f\u0131lan sevin\u00e7ler iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar; payla\u015f\u0131lan ac\u0131lar yar\u0131ya iner\u201d
\n<\/strong>T\u00fcrk sanat m\u00fczi\u011finin de\u011ferli bestek\u00e2rlar\u0131ndan Dr. \u0130rfan Do\u011frus\u00f6z, Fen Fak\u00fcltesi\u2019nde okurken Saadet Han\u0131m\u2019\u0131n \u00f6\u011frencisi de olmu\u015ftur. Saadet Bayramo\u011flu\u2019nun musiki\u015finas y\u00f6n\u00fcn\u00fc yak\u0131ndan bilen, onun g\u00fczel sesine yayl\u0131 tamburu ile e\u015flik eden birisi olarak, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra hocas\u0131yla ilgili an\u0131lar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle aktarmaktad\u0131r: \u201cBayramo\u011flu\u2019lar\u0131n Taksim Talimhane\u2019deki ev\u00adlerinde (semtin en eski ve estetik a\u00e7\u0131dan en g\u00fczel binalar\u0131ndan, \u015eehit Muhtar Caddesi 33 numarada yer alan Ta\u015f Apartman\u0131 1930\u2019lu y\u0131llarda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r) ve dost muhitlerinde zaman zaman musiki toplant\u0131lar\u0131 oluyordu. Sa\u00adadet Han\u0131m\u2019\u0131n baz\u0131 dost muhitlerinde beraber olduklar\u0131 Sadettin Arel, \u015eerif \u0130\u00e7li ve sonra da Selahattin P\u0131nar ile ilgili an\u0131lar\u0131 ve onlarla ge\u00e7ti\u011fi eserleri vard\u0131. Bir defas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bestek\u00e2r Sadettin Arel, s\u00f6yledi\u011fi \u015fark\u0131 sonras\u0131 Dr. Saadet Ergene\u2019ye \u2018Bu makam\u0131 bana sevdirdiniz\u2019 demi\u015fti. M\u00fczik, edebiyat merak\u0131 olan bu tabiat bilimleri profes\u00f6r\u00fcn\u00fcn, b\u00fcy\u00fck yazarlar\u0131m\u0131zdan Haldun Taner, Azra Erhat ve ona \u2018ku\u015flar\u0131n ecesi\u2019 diyen Adalet Cimcoz ile birlikte olduklar\u0131 gezilerine ait an\u0131lar\u0131na, \u00e7eviri kitaplar\u0131na ve eserlerine hayranl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok idi. \u00dcnl\u00fc \u015fairlerimizden Faruk Nafiz \u00c7aml\u0131bel, Yahya Kemal Beyatl\u0131, Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar, Bedri Rahmi Ey\u00fcbo\u011flu, Yusuf Ziya Orta\u00e7, Orhan Seyfi Orhon ile birlikte olduklar\u0131 toplant\u0131larda, onlar\u0131n pek \u00e7ok \u015fiirini kendisine ezberden okuttuklar\u0131n\u0131, \u00e7ok tatl\u0131 an\u0131lar olarak anlat\u0131rd\u0131 bizlere. Saadet Han\u0131m, konu\u015fmas\u0131, hali tavr\u0131 ile sayg\u0131 telkin ederdi herkese. Kimseyi k\u0131rmak istemeyen kalbiyle, zarif, giyimi ve ku\u015fam\u0131yla kar\u015f\u0131s\u0131ndakilere, hakiki bir \u0130stanbul Han\u0131mefendisi oldu\u011funu belli ederdi. Bir Alman atas\u00f6z\u00fcn\u00fc de dilinden d\u00fc\u015f\u00fcrmezdi: \u2018Payla\u015f\u0131lan sevin\u00e7ler iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar; payla\u015f\u0131lan ac\u0131lar yar\u0131ya iner.\u2019\u201d<\/p>\n

Bir Cumhuriyet k\u0131z\u0131 olarak g\u00f6n\u00fcllerde ya\u015fayacakt\u0131r
\n<\/strong>Saadet Bayramo\u011flu 15 Ekim 1982\u2019de emekliye ayr\u0131l\u0131r. 1997 yaz\u0131nda her zaman oldu\u011fu gibi B\u00fcy\u00fckada\u2019daki Anadolu Kul\u00fcb\u00fc\u2019ne yaz dinlencesi i\u00e7in gider. Kendisine, uzun y\u0131llard\u0131r yan\u0131nda olan, ayn\u0131 zamanda Curt Kosswig\u2019in son doktorant\u0131, vefakar \u00f6\u011frencisi Dr. Nebia Kutaygil e\u015flik etmektedir.<\/p>\n

30 Haziran sabah\u0131, kahvalt\u0131da Saadet Han\u0131m d\u00fc\u015fer. \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi Ortopedi servisinde kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 ameliyat\u0131 ge\u00e7irir. Bir s\u00fcre sonra yo\u011fun bak\u0131ma al\u0131n\u0131r, ancak 9 Temmuz 1997\u2019de ya\u015fama veda eder. 14 Temmuz 1997\u2019de, \u0130stanbul \u00dcniversitesi merkez binas\u0131nda yap\u0131lan t\u00f6renin ard\u0131ndan Edirnekap\u0131 \u015eehitli\u011fi\u2019nde topra\u011fa verilirken, Baltaliman\u0131 \u00f6nlerinde u\u00e7an yelkovan ku\u015flar\u0131ndan birisinin kanatlar\u0131, bo\u011faz\u0131n mavi – turkuaz sular\u0131na de\u011fmektedir.<\/p>\n

Zoolog Prof. Dr. Saadet Ergene – Bayramo\u011flu, 1932 y\u0131l\u0131n\u0131n 15 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc, \u0130zmir H\u00fck\u00fcmet Kona\u011f\u0131\u2019n\u0131n beyaz mermer merdivenlerinde heyecanla konu\u015fan, gen\u00e7 ve idealist bir Cumhuriyet k\u0131z\u0131 Saadet Ferhat olarak g\u00f6n\u00fcllerimizde ya\u015fayacakt\u0131r.<\/p>\n

KAYNAK
\n<\/strong>1) K\u00fc\u00e7\u00fcker, O. ve Kutaygil, N., 2009: \u201cProf. Dr. Saadet Bayramo\u011flu-Ergene (1914-1997), T\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131n\u0131n Ecesi\u201d, T\u00fcrkiye\u2019de Bilim ve Kad\u0131n Kongresi<\/em> (Yay. Haz. Dr. G. Naymansoy), s.99-150; Eski\u015fehir Osmangazi \u00dcniversitesi, Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi, Eski\u015fehir\u201d adl\u0131 kitapta yay\u0131mlanan bildiriden \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Saadet Ergene- Bayramo\u011flu, Cumhuriyet\u2019in e\u011fitim i\u00e7in \u201ck\u0131v\u0131lc\u0131m olarak yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderilip, volkan olarak d\u00f6nmesi beklenen\u201d \u015fansl\u0131 gen\u00e7lerindendir. M\u00fcnih \u00dcniversitesi\u2019nde zooloji-botanik e\u011fitimi ald\u0131ktan sonra, T\u00fcrkiye zooloji biliminin kurucusu, efsanevi Alman Hoca, Prof. Curt Kosswig\u2019in yan\u0131nda asistan olur. Kosswig\u2019in y\u00f6nlendirmesiyle, sonradan yerli ve yabanc\u0131 bas\u0131nda,\u201cT\u00fcrkiye ornitoloji biliminin milad\u0131\u201d olarak de\u011ferlendirilecek \u201cT\u00fcrkiye Ku\u015flar\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131 kaleme alacakt\u0131r. D\u00f6nemin ayd\u0131nlar\u0131ndan Adalet […]<\/p>\n","protected":false},"author":123,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[110,21],"tags":[4054,482,7557,276,237,698,406],"class_list":["post-10643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-73-sayi","category-biyoloji","tag-ataturk","tag-bilim","tag-curt-kosswig","tag-egitim","tag-felsefe","tag-saadet-ergene","tag-zooloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t