1999\u2019da bir\u00e7ok yazar Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kurulu\u015funun 700. y\u0131l\u0131n\u0131 kutlamaya giri\u015fti. O zaman da bunun yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftik.<\/p>\n
Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu nas\u0131l kurulmu\u015ftur? Kurulu\u015fu ne belgeliyordu? Osman Bey (as\u0131l ad\u0131 Otman) ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kimden alm\u0131\u015ft\u0131? Sel\u00e7uklu sultan\u0131ndan m\u0131? Karamano\u011flundan m\u0131? En \u00f6nemlisi de Osmanl\u0131 tarihi ilk olarak ne zaman yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Hangi belgelerle, hangi kaynaklara dayanarak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Bu sorular daha da uzayabilir. Do\u011fru d\u00fcr\u00fcst cevaplar\u0131 da yoktur.<\/p>\n
Karaman tarih\u00e7isi \u015eikari\u2019den bir al\u0131nt\u0131 yapal\u0131m, \u201cRavi eyder Keykubat o\u011flu Alaattinin Osman \u015f\u0131hnesi idi. \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019de s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc gezerdi. Koyun, at, deve beslenirdi. Osman m\u00fcvekkil idi. Ol zaman Alaattin firar eyleyip Karaman o\u011flu Mehmet bey kendi beylerine velayet tevzi eyledi. Osman gelip h\u00fcrmet edip sultan\u0131n ne kadar s\u00fcr\u00fcs\u00fc varsa getirip muhalefet eylemedi. Mehmet bey dahi Osman\u2019a \u00fc\u00e7 pare \u015fehir ba\u011flayup Tabl-u alem virip bey eyledi\u201d<\/p>\n
Bu olaydan sonra Osman Germiyano\u011flu ile defalarca harp eder. Hep yenilir. Her defas\u0131nda Karamano\u011flunun selam\u0131 ile serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Gene \u015eikari\u2019yi dinleyelim: \u201cSultan (Karamano\u011flu) Beyleri cem edip eyder. Osmano\u011flu bizim diyar\u0131m\u0131zda nice gelir. Yara\u011f g\u00f6r\u00fcn. Biz dahi onun diyar\u0131nda ata \u00e7i\u011fnetelim, zira biz onu Tabl-u alem sahibi eyledik. Ana ivaz bizim diyar\u0131m\u0131z\u0131 harap eylemek istedi.\u201d<\/p>\n
Cem edilen beyler Saruhano\u011flu, Ayd\u0131no\u011flu, Mente\u015feo\u011flu ve E\u015frefo\u011flundur. Hep birlikte Germiyano\u011flu\u2019na giderler. Germiyano\u011flu h\u00fcrmet eder. Beyler Osmano\u011flu\u2019ndan \u015fikayette bulunurlar. \u015eikari\u2019yi dinleyelim\u201d \u0130bni Germiyan eyder. Sultan\u0131m bu hususta su\u00e7 sendedir. Bir \u00e7oban iken, bir y\u00fcr\u00fck o\u011flu iken Tabl-u Alem verdin. Ben d\u00f6rt defa hapseyledim. Murad\u0131m helak etmekti. Ben sana bi as\u0131ld\u0131r dimezmiydim. Sonra cefas\u0131n\u0131 \u00e7ekersin. Ko helak edeyim didim, komad\u0131n\u201d<\/p>\n
Evet Metmet beyin verdi\u011fi Tabl-u Alem tarihi 1277\u2019dir.<\/p>\n
Bir heyetin yazd\u0131\u011f\u0131 Havvasa g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 kurulu\u015fu 1300\u2019d\u00fcr.<\/p>\n
Cumhuriyet tarih\u00e7ileri \u00f6ncelikle \u0130. H. Uzan\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131 \u201cO\u011fuzlar\u0131n en \u015ferefli boyu olan KAYI boyundan olmalar\u0131ndan\u201d bahseder. \u201c Ertu\u011frul\u2019un en k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu olan Osman veya OTMAN bey babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc olan 1288 olarak veriyor kurulu\u015fu.<\/p>\n
Sel\u00e7uklu sultan\u0131 Mesut 1308\u2019de \u00f6l\u00fcyor. Ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in o\u011flunun ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi Emir \u00e7oban\u0131n o\u011flu Demirta\u015f Anadolu\u2019ya geliyor.<\/p>\n
Hamere gelelim. \u201cB\u00fct\u00fcn Osmanl\u0131 m\u00fcverrihleri Alaattinin emirlik ferman\u0131n\u0131 Osman beyin 688 (1298)\u2019de oldu\u011fu beyanda m\u00fcttefiktirler\u201d<\/p>\n
Tarih\u00e7i Kandemir \u201cHicri 700 11 \u015eubat (1300)\u2019de ilk Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131 unvan\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n
Hayrullah efendi 683 senesi 7 Ramazan diyor.<\/p>\n
Hoca Saadettin kurulu\u015fu 687 diyor.<\/p>\n
Oru\u00e7 bey kurulu\u015fu 689 olarak belirliyor.<\/p>\n
Daha ba\u015fka tarih\u00e7ilere bakarsak ba\u015fka ba\u015fka tarihler \u00e7\u0131kar. \u015eimdi Osmanl\u0131n\u0131n hangi tarihte kuruldu\u011funu anlayabildik mi? Ayr\u0131ca bir Tabl-u Alem almakla okumas\u0131 yazmas\u0131 olmayan \u00e7oban olan Osman bir imparatorluk mu kurdu? Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu bana g\u00f6re 1453\u2019te kurulmu\u015ftur. Ondan evvelki kurulu\u015flar bir beylik kurulu\u015flar\u0131d\u0131r. Tarihi de belli de\u011fildir.<\/p>\n
<\/p>\n
\u015eimdi hakiki bir 700. y\u0131la geliyoruz<\/em><\/strong><\/p>\n 26 Ekim 2013 Manisa\u2019n\u0131n Bizans\u2019tan al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131n 700. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc. Bunun hi\u00e7bir \u015fekilde yalan\u0131 yanl\u0131\u015f\u0131 yok. Alpogo o\u011flu Saruhan bey taraf\u0131ndan 26 Ekim 1313\u2019te Bizans\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n O zamana kadar ne Sel\u00e7uklu ve ne de Karamanl\u0131lar Manisa\u2019y\u0131 Bizans\u2019tan alabilmi\u015fti.<\/p>\n Saruhano\u011fullar\u0131n\u0131n men\u015fei hakk\u0131nda tarihi belge ve bilgi yoktur. B\u00fct\u00fcn bilgi \u0130bni Bibi\u2019ye dayan\u0131yor. \u0130bni Bibi\u2019ye g\u00f6re Harzem\u015fahlar\u0131n Mo\u011fol istilas\u0131 ile ka\u00e7an beylerinin i\u00e7inde bir Saruhan bey var. Saruhano\u011fullar\u0131n\u0131 kuran Saruhan beyin de bu Saruhan\u2019\u0131n torunu olma ihtimali. Bu hususta M. \u00c7a\u011fatay Ulu\u00e7ay hocam\u0131z \u201cDi\u011fer beyliklerin tarihini manzum veya nesir \u015fekilde tasvir eden eserler mevcut oldu\u011fu halde saruhano\u011flullar\u0131 devrine ait bu nevi eserler g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Saruhan o\u011fullar\u0131n\u0131n karanl\u0131k ve kar\u0131\u015f\u0131k tarihini yazmak zordur.\u201d diyor.<\/p>\n Bu yarg\u0131yla kat\u0131lmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Buna ra\u011fmen eldeki belgeleri, bilgileri s\u0131ralayal\u0131m. Manisa\u2019y\u0131 alan Ege\u2019de hakimiyet kuran T\u00fcrkmen (o\u011fuz) beyi Saruhan bey hakk\u0131nda B\u00fcy\u00fck Yunan Ansiklopedisi bak\u0131n ne diyor: \u201c\u0130lkin Anadolu\u2019yu i\u015fgal eden T\u00fcrk Sel\u00e7ukilerin ba\u015flar\u0131 aras\u0131nda bir de Saruhan isimli \u015fef vard\u0131. Bir b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk kabilesinin reisi olarak Lidya civar\u0131n\u0131 i\u015fgal edip Manisa\u2019ya mekan kurdu ve oras\u0131n\u0131 payitaht yapt\u0131\u201d.<\/p>\n \u0130bni Bibi\u2019den al\u0131nt\u0131 yapal\u0131m: \u201cO taraflarda asker ba\u015fbu\u011flu\u011funu da Sinaneddin Kaymaz\u2019a havale ettiler. Kaymaz o s\u0131rada Tatvan civar\u0131nda K\u0131rhan kumandas\u0131ndaki Hazim beylerinin oralarda tecav\u00fczlerde bulundu\u011funu \u00f6\u011frendi. Sultan Keykubat da Harizmlileri emrine almak istiyordu. Kaymaz bu sebepten K\u0131rhan\u2019la g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr ve Kuran-\u0131 Kerim<\/em>\u2019i \u00e7\u0131kar\u0131p elini \u00fczerine koyarak dedi ki; saltanat b\u00fcy\u00fcklerinin gerek K\u0131rhan ve gerekse di\u011fer Harizm beyleri i\u00e7in hat\u0131rlar\u0131ndan hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce yer bulmam\u0131\u015ft\u0131r ve bulmaz. Hepsinin de niyetleri sizi derbentlikten kurtarmak, emniyetli bir yere yerle\u015ftirmektir.\u201d diyor ve onlar\u0131 yemine davet ediyordu. K\u0131rhan\u2019\u0131n yan\u0131na Bereket, Y\u0131lanbo\u011fa Saruhan Ke\u015fl\u00fcsenk\u00fcm ve di\u011fer emirlerin hepsi topland\u0131. Emir Kaymaz\u2019\u0131n teklifi gere\u011fince ant i\u00e7tiler. Mecliste \u015farap da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Birka\u00e7 kadeh dola\u015ft\u0131ktan sonra Saadettin Kaymaz \u00f6z\u00fcr dileyerek meseleyi sahip Ziyaettin\u2019e ve \u00f6teki emirlere belirtmek \u00fczere geri d\u00f6nmek i\u00e7in m\u00fcsaade istedi.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn bu havarzim beyleri Sahip Ziyaettin, Pervane Tacettin ve di\u011fer Sel\u00e7uklu beyleri \u00f6n\u00fcnde tekrar and i\u00e7tiler. \u015e\u00f6len yap\u0131l\u0131r, ziyafetler verilir. Kendilerine Erzurum verilir. Ayr\u0131ca \u00f6z\u00fcr dileyerek \u015fimdilik bu kadarla kanaat etmelerini, ileride Sultan\u0131n huzuruna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman daha ziyade memnun edileceklerini Sahip Ziyaettin s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Sultan Havarzimlilere iltifat g\u00f6sterdi. Erzincan\u2019\u0131 K\u0131rhan\u2019a, Amasya\u2019y\u0131 Bereket Han\u2019a, Larende\u2019yi Ke\u015fl\u00fcselk\u00fcm\u2019e, Ni\u011fde\u2019yi Y\u0131lanbo\u011fa\u2019ya t\u0131mar olarak ihsan etti. Burada Saruhan Bey yok. Bu Saruhan Bey\u2019in Saruhano\u011fullar\u0131n\u0131 kuran Saruhan\u2019\u0131n dedesi oldu\u011fu san\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u0130. Hakk\u0131 Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131\u00a0 \u201cAnadolu Beylikleri\u201d isimli eserinde \u201c Havarzimlilerin Cengiz istilas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019ya yerle\u015fti\u011fini, bundan ba\u015fka Havarzim \u015eahl\u0131lar Celalettin Meng\u00fcberdi ile \u015fark Anadolu\u2019ya gelen O\u011fuz yani T\u00fcrkmen boylar\u0131n\u0131n Anadolu\u2019ya da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve devam ediyor: \u201c\u0130lk zamanlarda Germiyenlere tabi iken sonradan m\u00fcstakil olan ve Bizansl\u0131lardan garbi Anadolu\u2019yu zapt ile beylik kuran Ayd\u0131n, Saruhan ve Karesi Beylikleri k\u00fc\u00e7\u00fck ama mevki ve vaziyetleri ve siyasetteki rolleri itibariyle m\u00fchim olan devletlerdir\u201d diyor ve Saruhan Bey\u2019in Fo\u00e7a Nukses ve Sak\u0131z\u2019daki Cenevizlileri ve Midilli\u2019yi vergiye ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. \u201cO\u011flu S\u00fcleyman K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece\u2019de hummadan 1344\u2019de \u00f6ld\u00fc. Kendisi de 1345\u2019te \u00f6ld\u00fc\u201d diyor Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131.<\/p>\n <\/p>\n Anadolu birli\u011fi Saruhano\u011fullar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla kurulabilirdi<\/em><\/strong><\/p>\n Burada S\u00fcleyman\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerinde biraz durmak istiyorum. S\u00fcleyman Bey\u2019le Umur Bey Kantakuz\u0131nusa\u2019ya yard\u0131m i\u00e7in Trakya\u2019ya ge\u00e7tiler. Kantakuzinusa\u2019n\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 Bulgar Kral\u0131 Mum\u0131c\u0131las\u2019\u0131 yendiler. \u0130stanbul\u2019u zaptetmeye y\u00f6neldiler. Ne olduysa \u00c7ekmece\u2019de oldu. S\u00fcleyman Bey \u00f6lmeseydi Umur Bey\u2019le birlikte \u0130stanbul\u2019a girip Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun imparatorunu tayin edeceklerdi. Bu nokra \u00e7ok m\u00fchim. \u0130ki T\u00fcrkmen beyli\u011fi 2000 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi olan Roma \u0130mparatorlu\u011funu tayin edecek g\u00fc\u00e7te ve yetenekte idiler. San\u0131yorum S\u00fcleyman Bey\u2019in de Saruhan Bey\u2019in de ak\u0131llar\u0131ndan ge\u00e7en Anadolu birli\u011fini sa\u011flamakt\u0131.<\/p>\n S\u00fcleyman bey hummadan \u00f6l\u00fcr. Saruhan Bey tabutun ba\u015f\u0131ndan sabaha kadar ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130. G\u00f6k\u00e7en ve \u00c7. Ulu\u00e7ay, Saruhan Bey\u2019in en sevdi\u011fi o\u011flunun S\u00fcleyman Bey oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. S\u00fcleyman Bey\u2019in mezar\u0131n\u0131 ne yaz\u0131k ki bulamad\u0131k.<\/p>\n Saruhan Bey\u2019in esas maksad\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u015eayet S\u00fcleyman sa\u011f olsayd\u0131 Anadolu birli\u011fi Saruhano\u011fullar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla kurulabilirdi. S\u00fcleyman Bey ileriyi g\u00f6ren ve bir beyli\u011fi y\u00fcr\u00fctecek biriydi. Saruhan Bey ona \u00e7ok g\u00fcveniyordu. Bu ac\u0131ya dayanamad\u0131 bir y\u0131l sonra ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.<\/p>\n <\/p>\n Saruhan Bey \u00dcniversitesi ne g\u00fczel olurdu<\/em><\/strong><\/p>\n Burada bir parantez a\u00e7mak istiyorum Saruhan Bey\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fc 1345\u2019tir. Bunu b\u00fct\u00fcn tarih\u00e7iler s\u00f6yl\u00fcyor. Bu duruma ra\u011fmen heykelin alt\u0131ndaki \u00f6l\u00fcm tarihi yanl\u0131\u015ft\u0131r. Saruhan Bey\u2019in Sel\u00e7uklu beyi oldu\u011fu da do\u011fru de\u011fildir. Bunlar\u0131 \u201cO\u011fuzlardan Yata\u011fan Mahmut Sultan\u201d isimli eseri yazd\u0131\u011f\u0131mda 1997\u2019de Manisa Valili\u011fine s\u00f6yledim. Hatta kitab\u0131m\u0131 da g\u00f6nderdim. Maalesef bir ses \u00e7\u0131kmad\u0131. Heykelin alt\u0131ndaki yaz\u0131 da de\u011fi\u015ftirilmedi. Tekrar rica ediyorum, l\u00fctfen gen\u00e7lerimize yanl\u0131\u015f tarih bilgisi verilmesin. L\u00fctfen bu yanl\u0131\u015flar d\u00fczeltilsin.<\/p>\n Bir ba\u015fka konu da \u00fcniversiteye verilen isim. Evet, Celal Bayar kuvayimilliye de Akhisar\u2019da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Onu k\u00fc\u00e7\u00fcmsemiyorum. Ama Manisa\u2019y\u0131 Bizans\u2019tan alan Saruhano\u011flu\u2019yla mukayese edilebilir mi? \u00dcniversiteye Saruhan Bey\u2019in ad\u0131n\u0131n verilmesi en do\u011fru oland\u0131r. Saruhan Bey \u00dcniversitesi ne g\u00fczel olurdu.<\/p>\n \u015eimdi gelelim 700. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne. Bu bir hakiki 700. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc. 26 Ekim 2013 tarihini unutmayal\u0131m. Manisa\u2019n\u0131n ileri gelenlerine ve Manisa Valili\u011fi\u2019ne sesleniyorum, bilmem ki \u015fimdiden haz\u0131rlanmak acele mi olur.<\/p>\n Mesir macunlar\u0131n\u0131n g\u00f6rkemli kutland\u0131\u011f\u0131 Manisa\u2019da in\u015fallah bu 700. y\u0131l da daha g\u00f6rkemli kutlan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 1999\u2019da bir\u00e7ok yazar Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kurulu\u015funun 700. y\u0131l\u0131n\u0131 kutlamaya giri\u015fti. O zaman da bunun yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftik. Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu nas\u0131l kurulmu\u015ftur? Kurulu\u015fu ne belgeliyordu? Osman Bey (as\u0131l ad\u0131 Otman) ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kimden alm\u0131\u015ft\u0131? Sel\u00e7uklu sultan\u0131ndan m\u0131? Karamano\u011flundan m\u0131? En \u00f6nemlisi de Osmanl\u0131 tarihi ilk olarak ne zaman yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Hangi belgelerle, hangi kaynaklara dayanarak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Bu sorular daha […]<\/p>\n","protected":false},"author":809,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[124,535,222],"tags":[701,700,238],"class_list":["post-10663","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-87-sayi","category-forum","category-tarih","tag-bizans","tag-osmanli-imparatorlugu","tag-tarih"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10663","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/809"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10663"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10663\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}