{"id":10923,"date":"2010-04-01T15:26:02","date_gmt":"2010-04-01T12:26:02","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10923"},"modified":"2017-05-31T15:29:47","modified_gmt":"2017-05-31T12:29:47","slug":"beyinde-ilgi-merkezi-tespit-edildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/04\/01\/beyinde-ilgi-merkezi-tespit-edildi","title":{"rendered":"Beyinde ilgi merkezi tespit edildi"},"content":{"rendered":"

Bu yaz\u0131y\u0131 okuyabilmeniz ve c\u00fcmlelere gerekli dikkati verip do\u011fru alg\u0131layabilmeniz i\u00e7in \u00e7evrenizdeki di\u011fer konu\u015fmalara, radyo sesine ya da rahats\u0131z edici di\u011fer seslere olan dikkatinizi en aza indirgemeniz gerekmektedir. Fakat duyaca\u011f\u0131n\u0131z ses bir yang\u0131n alarm\u0131 olursa, dikkatiniz ister istemez bu sesin ne oldu\u011funu ve nas\u0131l bir tepki vermeniz gerekti\u011fini belirlemek \u00fczere bu yaz\u0131y\u0131 okumay\u0131 b\u0131rakman\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"
\u201cX\u201d harfinin aranmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan beyin b\u00f6lgeleri k\u0131rm\u0131z\u0131 ile, s\u00fcrprize tepki veren b\u00f6lgeler mavi ile ve her iki s\u00fcre\u00e7te de aktif olan g\u00f6lgeler mavi il g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/figcaption><\/figure>\n

Vanderbilt \u00dcniversitesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ve 7 Mart 2010\u2019da Nature Neuroscience<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada, beynin bu tarz ilgi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l koordine etti\u011fi ve s\u00fcrpriz ya da benzeri ilgi \u00e7ekici durumlarda, beynin dikkat ya da ilgi davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7ici olarak nas\u0131l bloke etti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Asl\u0131nda yukar\u0131daki basit \u00f6rnek, okuma ilgisinin yang\u0131n alarm\u0131 taraf\u0131ndan da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, ilginin temel bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir: Beyin d\u0131\u015far\u0131dan gelen uyaranlara kar\u015f\u0131 iki tip ilgi uyar\u0131s\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Birincisi amaca y\u00f6nelik ilgi, ikincisi ise uyaran te\u015fvikli ilgidir. Beyin bu iki tip ilgi uyar\u0131s\u0131 ile ayn\u0131 anda uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu uyaranlardan hangisine cevap vermesi gerekti\u011fini koordine ederek tutarl\u0131 ya da uygun bir davran\u0131\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan Prof. Rene Marois\u2019e g\u00f6re beyinde bu iki tip ilgi uyar\u0131s\u0131n\u0131n koordinasyonundan sorumlu b\u00f6lgeler olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayr\u0131ca ilginin, s\u00fcrpriz gibi beklenmeyen bir olay ile bozulmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda beyinde ne gibi de\u011fi\u015fiklikler oldu\u011funu ve bunun di\u011fer ilgi tepkilerine olan tepkilerini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Beyinde ilgi ile ilgili olarak fonksiyon g\u00f6steren b\u00f6lgelerin bulunmas\u0131 i\u00e7in tasarlanan deneyde, i\u015flevsel manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme sistemi (fMRI) ile beyinleri monitorize edilen bireylerden, \u00f6nlerindeki ekranda ak\u0131p giden karma\u015f\u0131k harf ak\u0131\u015f\u0131nda \u201cX\u201d harflerini bulmalar\u0131 istendi ve bu ak\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda ekranda \u015fa\u015f\u0131rmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131 ile bir insan sureti (s\u00fcrpriz olarak) g\u00f6sterildi. S\u00fcrpriz, g\u00f6sterildikten sonra k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in, bireylerin ak\u0131\u015f s\u0131ras\u0131ndaki \u201cX\u201d harflerini ka\u00e7\u0131rmalar\u0131na neden olmu\u015ftur. S\u00fcrpriz g\u00f6sterilmeyen bireylerde ise bu ka\u00e7\u0131rma ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

fMRI kullan\u0131larak yap\u0131lan monitorizasyon i\u015flemleri sonucunda, lateral \u00f6n korteksdeki alt-frontal ba\u011flant\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgenin hem \u201cX\u201d arama i\u015fi s\u00fcresince hem de s\u00fcrprize reaksiyon g\u00f6sterme s\u00fcrecinde aktif oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

S\u00fcrpriz ile ortaya \u00e7\u0131kan \u015fa\u015f\u0131rma durumunda beynin, kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak sinir sistemini daha aktif hale getirmek ve de \u00e7evrede olu\u015fan olaya daha fazla ilgi g\u00f6stermek tepkilerini verdi\u011fi bilinmektedir. Marois bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda \u201c\u0130lginin karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fc ya da negatif etkisini g\u00f6stermi\u015f olduk, b\u00f6ylece ilgi uyar\u0131s\u0131n\u0131n, bir s\u00fcrpriz ya da \u015fa\u015f\u0131rma durumunda k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlad\u0131k\u201d dedi.<\/p>\n

Ortaya \u00e7\u0131kan durum, beynin ayn\u0131 anda birden fazla olaya ayn\u0131 derecede ilgi g\u00f6steremeyece\u011fini ve bask\u0131n ilginin di\u011fer ilgiye olan tepkiyi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve bunun beynin i\u015flem kapasitesini art\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir mekanizma oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Alt-frontal ba\u011flant\u0131n\u0131n ilgi tepkisindeki i\u015flevselli\u011finin, ilgi kayb\u0131 ya da azalmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan bir\u00e7ok hastal\u0131k ya da anormallik durumunda hastal\u0131\u011f\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na ya da tedavi s\u00fcrecine katk\u0131da bulunmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

 <\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n

1) http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2010\/03\/100311091615.htm<\/p>\n

2) Christopher LA et al, 2010, A<\/em> central role for the lateral prefrontal cortex in goal directed and stimulus driven attention.<\/em> Nature Neurosciences, 7 March 2010, doi:10.1038\/nn.2509<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu yaz\u0131y\u0131 okuyabilmeniz ve c\u00fcmlelere gerekli dikkati verip do\u011fru alg\u0131layabilmeniz i\u00e7in \u00e7evrenizdeki di\u011fer konu\u015fmalara, radyo sesine ya da rahats\u0131z edici di\u011fer seslere olan dikkatinizi en aza indirgemeniz gerekmektedir. Fakat duyaca\u011f\u0131n\u0131z ses bir yang\u0131n alarm\u0131 olursa, dikkatiniz ister istemez bu sesin ne oldu\u011funu ve nas\u0131l bir tepki vermeniz gerekti\u011fini belirlemek \u00fczere bu yaz\u0131y\u0131 okumay\u0131 b\u0131rakman\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":780,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[111,19,21],"tags":[242],"class_list":["post-10923","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-74-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-anatomi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t