{"id":10965,"date":"2011-06-01T23:35:55","date_gmt":"2011-06-01T20:35:55","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10965"},"modified":"2017-05-31T23:40:05","modified_gmt":"2017-05-31T20:40:05","slug":"jupiter-ile-soylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/06\/01\/jupiter-ile-soylesi","title":{"rendered":"J\u00fcpiter ile s\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"

Ben genellikle do\u011fum ile ilgili bir soru sorarak s\u00f6yle\u015filere ba\u015flar\u0131m. Siz de kendi do\u011fumunuzdan s\u00f6z edebilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 yakla\u015f\u0131k be\u015f milyar y\u0131l \u00f6nce do\u011fmu\u015f oldu\u011fum i\u00e7in kimi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 unuttum tabi. Ama anlat\u0131lana g\u00f6re, b\u00fcy\u00fck bir hidrojen bulutu da\u011f\u0131l\u0131yor ve h\u0131zla daral\u0131yormu\u015f. K\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e eksen etraf\u0131nda daha h\u0131zl\u0131 d\u00f6nmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve sonunda bu bulutun b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7as\u0131 kontrolden \u00e7\u0131k\u0131p uzaktaki bir y\u00f6r\u00fcngeye girmi\u015f. En nihayetinde de i\u015fte o y\u00f6r\u00fcnge etraf\u0131nda sizin G\u00fcne\u015f\u2019iniz olmu\u015f. Ben de i\u015fte o y\u00f6r\u00fcngeye girmeyi ba\u015faramam\u0131\u015f, buluttan kovulmu\u015flardan\u0131m.\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Bence ne\u015felenmelisiniz biraz, insanlar y\u00fczy\u0131llard\u0131r size hayranl\u0131kla bak\u0131yor; size antik Roma tanr\u0131lar\u0131ndan en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn ad\u0131 verilmi\u015f.<\/em><\/strong><\/p>\n

Ben olu\u015famam\u0131\u015f bir y\u0131ld\u0131zdan ba\u015fka bir \u015fey de\u011filim.<\/p>\n

 <\/p>\n

Olu\u015famam\u0131\u015f bir y\u0131ld\u0131z m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Evet. G\u00fcne\u015f\u2019iniz gibi ben de \u00e7o\u011funlukla hidrojenden olu\u015fuyorum. E\u011fer daha b\u00fcy\u00fck olsayd\u0131m, f\u00fczyon ba\u015flam\u0131\u015f olurdu ve ben de ger\u00e7ek bir y\u0131ld\u0131z olabilirdim. Ama \u015fimdi tam bir fiyaskoyum.<\/p>\n

 <\/p>\n

E\u011fer daha b\u00fcy\u00fck olsayd\u0131n\u0131z neden bir y\u0131ld\u0131z olurdunuz ki?<\/em><\/strong><\/p>\n

Merkezim \u00e7ok s\u0131cak asl\u0131nda ama yeterince de\u011fil. Do\u011fumum s\u0131ras\u0131nda t\u00fcm hidrojenlerin birbirine \u00e7arpmas\u0131ndan olu\u015fup bana kalan \u0131s\u0131 bu. Ama proton ve n\u00f6tronlar\u0131n birbirine ba\u011flan\u0131p helyum meydana getirdi\u011fi f\u00fczyonu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in onlara daha iyi bir ortam sa\u011flamam gerekirdi.<\/p>\n

 <\/p>\n

Daha iyi bir ortam derken?<\/em><\/strong><\/p>\n

Yani onlar\u0131 bir araya gelmeye, yak\u0131nla\u015fmaya daha \u00e7ok zorlamam gerekirdi. Bunu yapmak i\u00e7in de merkezimde daha \u00e7ok bas\u0131n\u00e7 uygulamam ve bunun i\u00e7in daha da b\u00fcy\u00fck bir k\u00fctleye sahip olmam gerekirdi. Ama bundan yoksunum ve yaln\u0131zca ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda parlamaya mahk\u00fbmum.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ke\u015fke sizi biraz ne\u015felendirebilseydim. <\/em><\/strong>Ama \u015funun tekrar alt\u0131n\u0131 \u00e7izeyim, D\u00fcnya\u2019da insanlar size \u00e7ok fazla sayg\u0131 duyuyor.<\/em><\/strong><\/p>\n

Sayg\u0131 m\u0131 yoksa ac\u0131ma m\u0131?<\/p>\n

 <\/p>\n

Elbette ki ac\u0131ma de\u011fil. L\u00fctfen biraz daha kendinizden s\u00f6z edin bize. Mesela uydular\u0131n\u0131zdan?<\/em><\/strong><\/p>\n

Onlar benim tek gurur ve sevin\u00e7 kayna\u011f\u0131m, bunu itiraf etmeliyim. \u015eu \u0131ss\u0131z hayattaki tek tesellim. Galileo taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck uydum benim \u00e7ocuklar\u0131m gibi. Di\u011ferlerini de seviyorum tabi ama Io, Europa, Ganymede ve Callisto\u2019nun yeri benim i\u00e7in ayr\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n

Io\u2019nun yanarda\u011flar\u0131 oldu\u011funu biliyorum. Bu, D\u00fcnya\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fifti. <\/em><\/strong>Io bizim Ay\u2019\u0131m\u0131zdan k\u00fctle olarak \u00e7ok az b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in onun \u00f6l\u00fc oldu\u011funu, yani jeolojik a\u00e7\u0131dan aktif olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fck biz.<\/em><\/strong><\/p>\n

Ben gelgit kuvvetimle Io\u2019yu s\u0131cak tutuyorum. Bu \u0131s\u0131 da yanarda\u011flar\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Yani D\u00fcnya\u2019daki yanarda\u011flar gibi de\u011fil, \u00f6yle mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, hi\u00e7 de\u011fil. Bu kasvetli ortamda, elimizdeki bu sefil hayattan en iyisini elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz i\u015fte ne yapal\u0131m.<\/p>\n

 <\/p>\n

Gelgit kuvveti ile ne demek istedi\u011finizi a\u00e7\u0131klayabilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir d\u00fc\u015f\u00fcneyim\u2026 Biliyorsunuz tek uydunuz olan Ay, D\u00fcnya\u2019da gelgitler olu\u015fturuyor. Sizin bu k\u00fc\u00e7\u00fck gezegeninizin Ay\u2019a daha yak\u0131n olan taraf\u0131, uzaktaki taraf\u0131ndan daha fazla kuvvete maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in oluyor t\u00fcm bunlar. Bu net etki, gezegeni \u00e7ekip ay\u0131rma e\u011filimi g\u00f6steriyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ve bu da D\u00fcnya\u2019daki gelgitlerin temeli \u00f6yle mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

Evet. Benim Lo \u00fczerindeki gelgit kuvvetim onun \u015feklini bozuyor. Mesela elinize bir \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 al\u0131n ve ileri geri birka\u00e7 kez e\u011fin; ne kadar \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Io\u2019ya olan tam da bunun ayn\u0131s\u0131. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m bu uzay\u0131n derinliklerindeki birka\u00e7 e\u011flencemizden biri de bu i\u015fte.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bir de Sat\u00fcrn\u2019\u00fcnki gibi halkan\u0131z var.<\/em><\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, Sat\u00fcrn gibi de\u011fil. Benim halkam o denli k\u00fc\u00e7\u00fck ve ince ki; siz 1979\u2019da Voyager adl\u0131 uzay arac\u0131n\u0131z beni ziyaret edene kadar onu g\u00f6rmediniz bile. Bu da benim sefil hayat\u0131m\u0131n hik\u00e2yesi i\u015fte, biraz ge\u00e7 art\u0131k her \u015fey i\u00e7in.<\/p>\n

 <\/p>\n

Peki ya D\u00fcnya kadar b\u00fcy\u00fck bir k\u0131rm\u0131z\u0131 noktan\u0131z var, o nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n

Hmm\u2026 O sadece bir f\u0131rt\u0131na, g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar yok olacak.<\/p>\n

 <\/p>\n

T\u00fcm\u00fc y\u00fczeyinizde \u015feritler halinde bulunan pembe tonlar\u0131ndan koyu k\u0131rm\u0131z\u0131lara, alaca kahverengi ve canl\u0131 sar\u0131lara kadar t\u00fcm gezegenlerin en \u00e7arp\u0131c\u0131 renklerine sahipsiniz. Peki ya bunlar nas\u0131l meydana geliyor?<\/em><\/strong><\/p>\n

S\u0131cak materyal nispeten daha parlak b\u00f6lgelerde \u00e7\u0131kar. So\u011fuyan ve al\u00e7alan gazlar ise daha koyu renkte, i\u00e7eriye do\u011fru so\u011fuk kemerler olu\u015fturur. Bunlar\u0131n hepsi birbirine biti\u015fik oldu\u011fu i\u00e7in sizler onlar\u0131 ku\u015fak \u015feklinde g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bir bak\u0131ma sizin alize r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n\u0131za benziyor, ama tabii ki bu h\u00fcz\u00fcnl\u00fc, durgun sularda hi\u00e7bir zaman sizdeki gibi bir denizci a\u00e7\u0131lamayacak…<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6h\u00f6m, kusuruma bakmay\u0131n biraz \u00f6ks\u00fcr\u00fck tuttu beni san\u0131r\u0131m, neyse, bu muazzam renkleri olu\u015fturan ne peki?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00c7o\u011funlukla k\u00fck\u00fcrt.<\/p>\n

 <\/p>\n

Anl\u0131yorum, peki\u2026 A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u015f\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok g\u00f6rkemlisiniz. <\/em><\/strong>Ke\u015fke keyfinizi yerine getirebilmek i\u00e7in yapabilece\u011fim bir \u015fey olsayd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n

Voyager ve di\u011fer uzay ara\u00e7lar\u0131 iyiydi asl\u0131nda. Bu ziyaretler i\u00e7in size minnettar\u0131m, ama belki biraz daha s\u0131k yap\u0131lsa daha iyi olurdu?<\/p>\n

 <\/p>\n

Bu konuda ne yapabilece\u011fime bir bakaca\u011f\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n

O zaman size te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ben te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ben genellikle do\u011fum ile ilgili bir soru sorarak s\u00f6yle\u015filere ba\u015flar\u0131m. Siz de kendi do\u011fumunuzdan s\u00f6z edebilir misiniz? A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 yakla\u015f\u0131k be\u015f milyar y\u0131l \u00f6nce do\u011fmu\u015f oldu\u011fum i\u00e7in kimi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 unuttum tabi. Ama anlat\u0131lana g\u00f6re, b\u00fcy\u00fck bir hidrojen bulutu da\u011f\u0131l\u0131yor ve h\u0131zla daral\u0131yormu\u015f. K\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e eksen etraf\u0131nda daha h\u0131zl\u0131 d\u00f6nmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve sonunda bu bulutun b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7as\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":412,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[125],"tags":[657,728],"class_list":["post-10965","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-88-sayi","tag-evren","tag-jupiter"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t