{"id":10976,"date":"2011-06-01T23:50:53","date_gmt":"2011-06-01T20:50:53","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10976"},"modified":"2017-05-31T23:54:43","modified_gmt":"2017-05-31T20:54:43","slug":"fizikciler-kuantum-ikizi-atomlar-yaratti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/06\/01\/fizikciler-kuantum-ikizi-atomlar-yaratti","title":{"rendered":"Fizik\u00e7iler kuantum ikizi atomlar yaratt\u0131"},"content":{"rendered":"

Uzayda iyi bir bi\u00e7imde ayr\u0131lm\u0131\u015f fakat bu ayr\u0131lman\u0131n neye ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lamayan cisimler kuantum fizi\u011finin i\u00e7ine i\u015fleyen gizemlerinden biridir. Foton \u00e7iftleri bu tip sistemlerin g\u00f6ze \u00e7arpan \u00f6rneklerindendir. Foton \u00e7iftleri kuantum kriptografisi (\u015fifrelemesi) kullanarak, kuantum d\u00fczeylerinin \u0131\u015f\u0131nlanmas\u0131na ya da darbeye dayan\u0131kl\u0131kl\u0131 veri transferine<\/strong> olanak sa\u011flar. Gelecekte bu tip uygulamalar basit\u00e7e fotonlarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmayacak. Viyana Teknoloji \u00dcniversitesi\u2019nde (TU Vienna) geli\u015ftirilen yeni bir teknik sayesinde, mutlak s\u0131f\u0131r s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n had safhada alt\u0131nda olan Bose-Einstein yo\u011fu\u015fu\u011fu kullan\u0131larak ba\u011fl\u0131 atom \u00e7iftleri olu\u015fturuldu.<\/p>\n

Bu deneylerin sonu\u00e7lar\u0131 o g\u00fcnden itibaren Nature Physics<\/em> dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n

Einstein bile d\u00fczg\u00fcnce ayr\u0131lm\u0131\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131n kuantum mekaniksel a\u00e7\u0131dan birle\u015fik durmas\u0131 fikrine s\u0131cak bakmam\u0131\u015ft\u0131. Ona g\u00f6re bu fenomen \u201cuzaktan perili bir aktivite gibiydi\u201d. Fakat, o g\u00fcnden beri say\u0131s\u0131z deney kuantum teorisinin bu korkutucu \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc kan\u0131tlad\u0131. K\u0131sacas\u0131 kuantum par\u00e7ac\u0131klar\u0131 birbirlerinden hayli uzak olsalar bile birbirlerine ba\u011fl\u0131 olabilir ve ortak fiziksel \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yabilirler.<\/p>\n

Viyana Teknoloji \u00dcniversitesi profes\u00f6r\u00fc J\u00f6rg Schmiedmayer \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cYap\u0131lan i\u015flem, birbirlerine g\u00f6r\u00fcnmez bir iplikle ba\u011flanm\u0131\u015f gibi bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 istedi\u011fimiz \u015fekilde etkileme yoluyla, ayn\u0131 anda di\u011ferinde birtak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler yapabilece\u011fimiz anlam\u0131na gelmez. Fakat \u00f6te yandan, iki par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 da tek bir kuantum sistemiymi\u015f\u00e7esine i\u015fleyebiliriz. Bu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey de heyecan verici deneyler i\u00e7in yeni bir kap\u0131 a\u00e7acakt\u0131r.\u201d J\u00f6rg Schmiedmayer\u2019\u0131n ekibi deneyleri Viyana Teknoloji \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen Atom ve Atomalt\u0131 Fizi\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Deneyin teorik hesaplamalar\u0131 ise Avustralya\u2019n\u0131n Graz kentindeki Karl Franzens \u00dcniversitesi\u2019nden Ulrich Hohensteiner taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Kuantumca birle\u015fik atomlar \u00fcretebilmek i\u00e7in bilim insanlar\u0131 \u00f6nce Bose-Einstein yo\u011fu\u015fu\u011funu yaratt\u0131lar. Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n hayli d\u0131\u015f\u0131nda olan bu madde formu, mutlak 0 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir milyon kez alt\u0131nda olan bir s\u0131cakl\u0131kta g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu sayede, Bose-Einstein yo\u011fu\u015fu\u011funun i\u00e7indeki atomlar m\u00fcmk\u00fcn olan en a\u015fa\u011f\u0131 enerji seviyesindedirler.<\/p>\n

\u201cBa\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 bizim atom \u00e7iplerimiz\u201d diyor Thorsten Schumm (TU Vienna).\u00a0 Kusursuz bir bi\u00e7imde tasarlanm\u0131\u015f \u00e7ip yap\u0131lar\u0131 sayesinde, atomlar inan\u0131lmaz bir hassasiyetle manip\u00fcle edilebilir. Bu da vibrasyon enerjisinin bir kuantumunun Bose-Einstein yo\u011fu\u015fu\u011funa iletilmesini olanakl\u0131 k\u0131lar. Atomlar tekrar en d\u00fc\u015f\u00fck enerji seviyesine d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde, yo\u011fu\u015fuk enerji fazlas\u0131ndan kurtulur.<\/p>\n

\u201cZekice dizayn edilmi\u015f atom \u00e7iplerimiz sayesinde, Bose-Einstein yo\u011fu\u015fu\u011fu enerjisini sadece tek bir yolla atabilir: atom \u00e7iftlerini etrafa salarak. Di\u011fer b\u00fct\u00fcn olas\u0131l\u0131klar kuantum mekani\u011fi taraf\u0131ndan olanaks\u0131z k\u0131l\u0131n\u0131r.\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Robert B\u00fccker (TU Vienna). Momentum korunumu kanuna g\u00f6re, bu iki atom tamam\u0131yla z\u0131t y\u00f6nlerde ilerlerler. Bu i\u015flem, bir \u00e7ift fotonun \u00fcretildi\u011fi – bu y\u00fczden optik parametrik osilat\u00f6rler diye an\u0131l\u0131rlar-\u00a0 \u00f6zel optik kristaller i\u00e7indeki etkiyle yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Fakat, bu sefer \u0131\u015f\u0131k yerine a\u011f\u0131r par\u00e7ac\u0131klar kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Yay\u0131lan ikiz atomlar, bir patlama sonras\u0131 enkazdan etrafa sa\u00e7\u0131lan klasik par\u00e7ac\u0131klar gibi anla\u015f\u0131lamaz. Onlar kuantum mekaniksel olarak birbirlerinin kopyas\u0131d\u0131r ve aralar\u0131ndaki tek fark hareketlerinin y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Yani, onlar bir m\u00fc\u015fterek kuantum cismi olu\u015ftururlar. Bir atom di\u011feri de tan\u0131mlanmadan, matematiksel olarak tan\u0131mlanamaz.<\/p>\n

\u201cBu atomlar\u0131 yeni ve heyecan verici ba\u015fka deneyler i\u00e7in kullanmay\u0131 planl\u0131yoruz\u201d diyor Schmiedmayer heyecanla. \u201cYeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin ve olas\u0131 uygulamalar\u0131n evrimle\u015fece\u011fi b\u00fcy\u00fcleyici bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu tahmin bile edilemez bir \u015fey. Klasik fizi\u011fin kapsam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kacak bir hassasiyetin sa\u011flanmas\u0131yla, bu birle\u015fik atom \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yeni kuantum \u00f6l\u00e7me tekniklerinin bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.\u201d<\/p>\n

\"\"
Bose-Einstain yo\u011fu\u015fu\u011fu bir atom\u00e7ipi i\u00e7inden kuantum mekaniksel olarak birle\u015fmi\u015f atomlar yayar.<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Kaynak:<\/strong> http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2011\/05\/110501183605.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uzayda iyi bir bi\u00e7imde ayr\u0131lm\u0131\u015f fakat bu ayr\u0131lman\u0131n neye ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lamayan cisimler kuantum fizi\u011finin i\u00e7ine i\u015fleyen gizemlerinden biridir. Foton \u00e7iftleri bu tip sistemlerin g\u00f6ze \u00e7arpan \u00f6rneklerindendir. Foton \u00e7iftleri kuantum kriptografisi (\u015fifrelemesi) kullanarak, kuantum d\u00fczeylerinin \u0131\u015f\u0131nlanmas\u0131na ya da darbeye dayan\u0131kl\u0131kl\u0131 veri transferine olanak sa\u011flar. Gelecekte bu tip uygulamalar basit\u00e7e fotonlarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmayacak. Viyana Teknoloji \u00dcniversitesi\u2019nde […]<\/p>\n","protected":false},"author":806,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[125,19],"tags":[328],"class_list":["post-10976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-88-sayi","category-bilim-gundemi","tag-kuantum-fizigi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/806"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10976\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}