{"id":10988,"date":"2011-06-01T22:04:18","date_gmt":"2011-06-01T19:04:18","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=10988"},"modified":"2017-06-01T22:09:15","modified_gmt":"2017-06-01T19:09:15","slug":"yasam-icin-uygun-yeni-bir-gezegen-mi-gliese-581d-yasanabilir-bir-gezegen-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/06\/01\/yasam-icin-uygun-yeni-bir-gezegen-mi-gliese-581d-yasanabilir-bir-gezegen-mi","title":{"rendered":"Ya\u015fam i\u00e7in uygun yeni bir gezegen mi? Gliese 581d ya\u015fanabilir bir gezegen mi?"},"content":{"rendered":"
D\u00fcnyadan yirmi \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta bir y\u0131ld\u0131z\u0131n etraf\u0131nda dola\u015fan bir gezegen ya\u015fam i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullara sahip olabilir. Fransa\u2019da birgruo ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen sim\u00fclasyonlar, Gliese 581d olarak bilinen gezegenin s\u0131v\u0131 fazda su bar\u0131nd\u0131rabilece\u011fini, gezegende bulut olu\u015fumu ve ya\u011fmur gibi olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini ve y\u0131ld\u0131z\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131y\u0131 da\u011f\u0131tan r\u00fczgarlar\u0131n olabilece\u011fini ortaya koydu. Bununla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar sim\u00fclasyonlar\u0131n ko\u015fullar\u0131 do\u011fru yans\u0131tmayabilece\u011fini, gezegenin atmosferinin olmayabilece\u011fini ve hatta kal\u0131n bir hidrojen-helyum kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 tabakayla kaplanm\u0131\u015f olabilece\u011fini kabul ediyorlar.<\/p>\n
Astronomlar, ilk olarak 2007\u2019de g\u00f6zlemlenen Gliese 581d\u2019nin d\u00fcnya k\u00fctlesinin yedi kat\u0131 k\u00fctleye sahip (bu nedenle bir \u201cs\u00fcper d\u00fcnya\u201d olarak an\u0131labilecek) kayalarla kapl\u0131 bir gezegen oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Gliese 581d, g\u00fcne\u015ften ba\u015fka y\u0131ld\u0131zlar\u0131n etraf\u0131nda dola\u015fan 500\u2019den fazla g\u00fcne\u015f sistemi d\u0131\u015f\u0131 gezegenden (exoplanet) biri. Bununla birlikte Gliese 581d d\u0131\u015f\u0131ndaki gezegenlerin hi\u00e7biri hem d\u00fcnyadaki ko\u015fullara benzer ko\u015fullar ihtiva edip hem kendi y\u0131ld\u0131z sisteminin ya\u015fam\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 sunacak \u201cya\u015fama elveri\u015fli b\u00f6lgesinde\u201d bulunmuyor.<\/p>\n
Robin Wordsworth, Fran\u00e7ois Forget, Bordeaux \u00dcniversitesi\u2019nden ve Meteorolojik Dinamik Laboratuvar\u0131\u2019ndan (Laboratoire M\u00e9t\u00e9orologique Dynamique) \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen Gliese 581d\u2019nin iklimi ile ilgili sim\u00fclasyonlar gezegenin ya\u015fama ev sahipli\u011fi yapmaya uygun olabilece\u011fini ortaya koyuyor. Esasen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Gliese 581d\u2019yi \u201cya\u015fama elveri\u015fli b\u00f6lgede bulunan ve karasal k\u00fctleye sahip ke\u015ffedilmi\u015f ilk gezegen\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yorlar.<\/p>\n
Gliese 581d, bir k\u0131rm\u0131z\u0131 c\u00fcce olan Gliese 581\u2019in etraf\u0131nda dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen alt\u0131 gezegenden biri. Kendi y\u0131ld\u0131z\u0131ndan, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015ften ald\u0131\u011f\u0131 enerjinin \u00fc\u00e7te biri kadar\u0131n\u0131 al\u0131yor ve s\u00fcrekli y\u0131ld\u0131z\u0131 g\u00f6ren s\u0131cak bir k\u0131sm\u0131, bir de y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyen karanl\u0131k ve so\u011fuk bir k\u0131sm\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Gezegenin iki k\u0131sm\u0131 aras\u0131ndaki y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 ya\u015fam i\u00e7in gerekli olan kal\u0131n atmosferin gezegen etraf\u0131nda kalmas\u0131 \u00f6n\u00fcnde engel olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Wordsworth ve arkada\u015flar\u0131, Gliese 581d\u2019nin ko\u015fullar\u0131n\u0131, d\u00fcnyan\u0131n iklimi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalarda kulan\u0131lan \u00fc\u00e7 boyutlu atmosfer modeline benzer bir atmosfer modeliyle sim\u00fcle ettiler. Bu modeller gezegenin ikliminin karbondioksit ve suyun yaratt\u0131\u011f\u0131 sera etkisi taraf\u0131ndan domine edidi\u011fi temeli \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Mars, Ven\u00fcs ve d\u00fcnyan\u0131n iklimlerinin bu gazlar taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulunca, bu makul bir varsay\u0131m oluyor. Ger\u00e7ekle\u015ftirilen sim\u00fclasyonlar, Gliese 581d\u2019nin kal\u0131n bir atmosferi olabilece\u011fini, gezegenin okyanuslar\u0131 olmas\u0131, bulut olu\u015fumu (karbondioksit ve suyla) ve ya\u011fmur gibi olaylar i\u00e7in yeterince s\u0131cak olabilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re gezegenin ya\u015fama elveri\u015fli olabilece\u011fi fikrini veren \u00f6nemli \u00f6\u011felerden biri y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 rengi. Bir gezegenin atmosferinde meydana gelen Rayleigh sa\u00e7\u0131lmas\u0131 genelde gezegene gelen mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n uzaya yans\u0131mas\u0131na sebep olur. Bununla birlikte Gliese 581 az miktarda mavi \u0131\u015f\u0131k yay\u0131yor ve dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnya ve g\u00fcne\u015fe k\u0131yasla y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczdesi gezegen taraf\u0131ndan emiliyor. Atmosferdeki sirk\u00fclasyonla ilgili sim\u00fclasyonlar bu enerjinin gezegenin karanl\u0131k k\u0131sm\u0131na da ta\u015f\u0131nabilece\u011fini ve atmosferin bu b\u00f6lgede tamamen yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n engellenebilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
E\u011fer sim\u00fclasyonlar do\u011fruysa, Gliese 581d \u00fczerindeki ko\u015fullar d\u00fcnyan\u0131n ko\u015fullar\u0131ndan \u00e7ok daha farkl\u0131 olmas\u0131 bekleniyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re, yo\u011fun atmosfer az miktarda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yere ula\u015fmas\u0131na izin veriyor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar gezegenin sim\u00fclasyonlarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden farkl\u0131 ko\u015fullara sahip olabilece\u011fini de kabul ediyorlar. Gliese 581\u2019in erken zamanlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f \u015fiddetli bir f\u0131rt\u0131na (g\u00fcne\u015f f\u0131rt\u0131nalar\u0131n\u0131n benzeri, y\u0131ld\u0131z \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclen olaylar \u2013 \u00e7.n.) nedeniyle gezegenin \u00e7ok ince bir atmosferi olabilir ya da atmosferi olmayabilir. Ba\u015fka bir olas\u0131l\u0131k da \u015fu: Gliese 581d\u2019nin atmosferinde kal\u0131n bir hidrojen ve helyum tabakas\u0131 olabilir-bu da ya\u015fama elveri\u015fli bir iklimin olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r.<\/p>\n
Gezegenin atmosferi ile ilgili daha fazla bilgi edinmek amac\u0131yla ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir dizi spektroskopi \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn gelecekte astronomlar taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131n\u0131 umuyorlar. Bug\u00fcn mevcut olan teleskoplar\u0131n d\u00fczeyi bu \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yapmaya yetmese de, gezegenin d\u00fcnya ile benzerli\u011fi bir sonraki nesil cihazlar\u0131n gezegen ile ilgili daha fazla bilgi edinmeye imkan vermesi bekleniyor.<\/p>\n
D\u00fcnyadan yirmi \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta bir y\u0131ld\u0131z\u0131n etraf\u0131nda dola\u015fan bir gezegen ya\u015fam i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullara sahip olabilir. Fransa\u2019da birgruo ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen sim\u00fclasyonlar, Gliese 581d olarak bilinen gezegenin s\u0131v\u0131 fazda su bar\u0131nd\u0131rabilece\u011fini, gezegende bulut olu\u015fumu ve ya\u011fmur gibi olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini ve y\u0131ld\u0131z\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131y\u0131 da\u011f\u0131tan r\u00fczgarlar\u0131n olabilece\u011fini ortaya koydu. Bununla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar sim\u00fclasyonlar\u0131n ko\u015fullar\u0131 do\u011fru […]<\/p>\n","protected":false},"author":836,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[125,19],"tags":[248,293],"class_list":["post-10988","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-88-sayi","category-bilim-gundemi","tag-astronomi","tag-gezegenler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/this_is_Gliese_581_D_by_biodome51-001-300x154.jpg\")
D\u00fcnyadan yirmi \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta bir y\u0131ld\u0131z\u0131n etraf\u0131nda dola\u015fan bir gezegen ya\u015fam i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullara sahip olabilir. Fransa\u2019da birgruo ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen sim\u00fclasyonlar, Gliese 581d olarak bilinen gezegenin s\u0131v\u0131 fazda su bar\u0131nd\u0131rabilece\u011fini, gezegende bulut olu\u015fumu ve ya\u011fmur gibi olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini ve y\u0131ld\u0131z\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131y\u0131 da\u011f\u0131tan r\u00fczgarlar\u0131n olabilece\u011fini ortaya koydu. Bununla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar sim\u00fclasyonlar\u0131n ko\u015fullar\u0131 do\u011fru yans\u0131tmayabilece\u011fini, gezegenin atmosferinin olmayabilece\u011fini ve hatta kal\u0131n bir hidrojen-helyum kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 tabakayla kaplanm\u0131\u015f olabilece\u011fini kabul ediyorlar.<\/p>\n