{"id":11137,"date":"2010-04-01T15:42:58","date_gmt":"2010-04-01T12:42:58","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11137"},"modified":"2017-06-02T16:13:55","modified_gmt":"2017-06-02T13:13:55","slug":"bolivarci-devrimin-baskentinde-caracas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/04\/01\/bolivarci-devrimin-baskentinde-caracas","title":{"rendered":"Bolivarc\u0131 devrimin ba\u015fkentinde: Caracas"},"content":{"rendered":"

Birlikler t\u00f6ren alan\u0131nda Ba\u015fkan\u0131 bekliyordu. Chavez birliklerin aras\u0131ndan genelkurmay ba\u015fkan\u0131yla beraber ge\u00e7ti. Halk\u0131 ve t\u00fcm askerleri g\u00f6rebilece\u011fi bir noktaya y\u00fckseltilen platforma \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6nce milli mar\u015f halk\u0131n i\u00e7ten kat\u0131l\u0131m\u0131yla okundu, sonra 4 \u015eubat \u015fehitleri i\u00e7in bir dakikal\u0131k sayg\u0131 duru\u015fu yap\u0131ld\u0131. General, Chavez\u2019e askeri g\u00f6revinin gere\u011fi olarak tekmilini verdi: \u201cAlanda bulunan \u015fu kadar subay ve alt r\u00fctbeliyle beraber 2500 \u2018sosyalist, devrimci, bolivarc\u0131, anti-emperyalist\u2019 askerle emrinize haz\u0131r\u0131m.\u201d<\/em><\/p>\n

Demircan Pusat<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

San\u0131r\u0131m \u015fu s\u0131ralar d\u00fcnyan\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f T\u00fcrk\u2019\u00fc Mehmet Ali A\u011fca\u2019d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm televizyonlar\u0131 onun hapisten \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 haber yapt\u0131. G\u00fcney Amerika gibi bir Katolik co\u011frafyas\u0131nda ise haber daha da ilgiyle kar\u015f\u0131land\u0131. \u015eahs\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki fa\u015fist-katliamc\u0131 kimli\u011finden habersiz olan buradaki halk i\u00e7inde ona sempatiyle bakanlar bile var.<\/p>\n

\"\"
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bin y\u0131l\u0131n sosyalizmi: Venezuela\u2019da
Chavez, Ekvator\u2019da Correa, Bolivya\u2019da
Morales, Nikaragua\u2019da Ortega ve
hepsinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc Fidel.<\/figcaption><\/figure>\n

Venezuela yolunda yan\u0131mdaki t\u00fcccar da T\u00fcrk oldu\u011fumu \u00f6\u011frenince A\u011fca\u2019dan konuyu a\u00e7t\u0131. Sohbetin bir yerinden s\u0131yr\u0131lmak i\u00e7in \u201cadam deli, baksana Mesih oldu\u011funu iddia ediyor\u201d dedim. T\u00fcccar efendi laf\u0131 gedi\u011fine koyuverdi: \u201cn\u2019olacak ki Chavez de kendini Simon Bolivar zannediyor!\u201d. Buralardaki bir sa\u011fc\u0131dan beklenmeyecek k\u0131vrakl\u0131ktaki ta\u015flamaya \u201ciyi de o iyi bir \u00f6rnek\u201d diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131ksam da g\u00fclmekten alamad\u0131m kendimi.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de Venezuela devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n t\u00fcm G\u00fcney Amerika\u2019da yo\u011fun tart\u0131\u015f\u0131lan ve kutupla\u015fmalara hedef olan bir ki\u015fili\u011fi var. Bunda kendi \u00fcslubunun pay\u0131 oldu\u011fu kadar Latin sosyalistlerinin geleneksel ideolojik arg\u00fcmanlar\u0131yla kurdu\u011fu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n da etkisi var. Bu y\u00fczden G\u00fcneyin, Kuzeyle ve Avrupa\u2019yla ili\u015fkili sa\u011fc\u0131lar\u0131 taraf\u0131nda en \u00e7ok sald\u0131r\u0131lan lideri Chavez\u2019dir.<\/p>\n

Ge\u00e7en y\u0131l bir televizyon program\u0131nda konu\u015fan Besim Tibuk k\u0131l\u0131kl\u0131 politikac\u0131 ve Buenos Aires\u2019in sa\u011fc\u0131 valisi Macri de Chavez\u2019in foto\u011fraf\u0131n\u0131 g\u00f6sterip \u201cne yani ben bu adamla m\u0131 birle\u015fece\u011fim. \u015eunun tipine bak hi\u00e7 bize benziyor mu\u201d diyerek onun siyah ve yerli k\u00f6kenini a\u015fa\u011f\u0131l\u0131yordu, Bolivar idealine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken\u2026<\/p>\n

Chavez ger\u00e7ekten de ilgin\u00e7 bir karakter. G\u00fcnde belki on saat onu televizyonda g\u00f6rebilirsiniz. G\u00fcnl\u00fck olarak televizyonda konu\u015fma s\u00fcresinin bir d\u00fcnya rekoru oldu\u011fu ve bu rekoru kimsenin ge\u00e7emeyece\u011fi s\u00f6yleniyor. Ayr\u0131ca s\u0131k s\u0131k bakanlar\u0131n\u0131 yan\u0131na al\u0131p televizyonda bir nevi halka hesap veriyor. \u00d6n\u00fcndeki g\u00fcndemleri halkla payla\u015f\u0131p bakanl\u0131klar\u0131n icraatlar\u0131yla ilgili bilgi vermelerini istiyor. Fakat bu programlar hi\u00e7 de siyasetin s\u0131k\u0131c\u0131 \u00fcslubu i\u00e7inde ge\u00e7miyor. Sohbet bi\u00e7iminde ge\u00e7en konu\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Chavez bazen an\u0131lar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor bazen de \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Kendi do\u011fal \u00fcslubunu siyasete kabul ettirebilmi\u015f bir lider. Hitap yetene\u011fi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc. Kitleleri kavrayabilen bir dili var. Burjuva kesimlere kar\u015f\u0131 sert ve kavgac\u0131 bir duru\u015fu var. Ama \u00f6fke kusmuyor. Hi\u00e7 ne\u015fesini kaybetmiyor. Karakter olarak elindeki en k\u00fc\u00e7\u00fck kuvvetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile bir kazan\u00e7 olarak g\u00f6ren ve etraf\u0131n\u0131 daima olumlu bi\u00e7imde motive eden pratik bir lider Chavez.<\/p>\n

 <\/p>\n

Caracas<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00dclkenin, ayak bast\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda sizi sorunlar\u0131n\u0131n i\u00e7ine \u00e7eken bir yap\u0131s\u0131 var. Bir yabanc\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sorunu para ve yatacak yerdir. Bu ikisi de ciddi problem Venezuela\u2019da. Dolar devlet \u00e7apas\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f; 2,6\u2019dan hesaplan\u0131yor ama sokaktaki de\u011feri 6 Bolivar civar\u0131nda. Daha \u00fclkeye girer girmez g\u00f6revliler kula\u011f\u0131n\u0131za f\u0131s\u0131ld\u0131yor: \u201cdolar al\u0131r\u0131m\u201d. Bu sokak piyasas\u0131na \u201cMercado Negro\u201d deniyor. A\u011f\u0131rl\u0131kla kapat\u0131lan banka sahiplerinin kurdu\u011fu, Kolombiya mafyas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan bu \u015febeke Venezuela ekonomisinde ciddi bir g\u00fcce sahip. Senelik 30 milyar dolar\u0131 d\u00f6nd\u00fcren bir karaborsa.\"\"<\/p>\n

\u0130kinci ciddi problem g\u00fcvenlik. Ortada \u00f6yle polis asker g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Zaten bir polis aramas\u0131na denk d\u00fc\u015f\u00fcp de c\u00fczdan\u0131ndaki paray\u0131 polise kapt\u0131rmayan yok gibi. Ortal\u0131kta \u00e7ok fazla i\u015fsiz insan dola\u015f\u0131yor ki bu ortamda sosyal problemlerin \u00e7\u0131kmas\u0131 do\u011fal. Hava karard\u0131ktan sonra \u015fehir merkezinde sokakta gezilemeyen, hafta sonlar\u0131 70-80 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir kent buras\u0131.<\/p>\n

Ancak Caracas\u2019daki g\u00fcvenlik probleminin k\u00f6keninde Kolombiyal\u0131 para-militer \u00e7eteler yat\u0131yor. Say\u0131lar\u0131n\u0131n be\u015f bini buldu\u011fu tahmin edilen bu uyu\u015fturucu \u00e7eteleri kenti eroin ve kokaine bo\u011fuyor. D\u00fcnyan\u0131n \u201cen iyi\u201d eroini Caracas\u2019da yaln\u0131zca bir dolara sat\u0131l\u0131yor. Uyu\u015fturucu sudan ucuz olunca kullan\u0131m\u0131 da kolay yayg\u0131nla\u015f\u0131yor. Burada her \u015feyden \u00f6nce kokain kullanmak adet haline gelmi\u015f. \u0130\u00e7ki i\u00e7mek i\u00e7in bile kokain al\u0131n\u0131yor \u00f6nce. Sokaklarda \u201ctribe\u201d giren ba\u011f\u0131ml\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015fmak g\u00fcndelik bir olay.<\/p>\n

Latin Amerikan\u0131n genel \u00e7ehresini olu\u015fturan \u201cvilla\u201d ya da baz\u0131lar\u0131n\u0131n dedi\u011fi gibi \u201cbarrio\u201dlar Caracas\u2019\u0131n yoksul kitlelerini bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Buralara devlet girmiyor. Herkesin silahl\u0131 oldu\u011fu ve d\u0131\u015far\u0131dan bir yabanc\u0131n\u0131n asla giremedi\u011fi bu mahallelerde uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok fazla. Ayr\u0131ca erken ya\u015fta hamilelik ve cinsel hastal\u0131klar\u0131n en \u00e7ok rastland\u0131\u011f\u0131 yerler de buralar.<\/p>\n

Chavez \u00f6ncesinde tamamen kaderine terk edilen bu mahalleler onun iktidar\u0131nda ald\u0131klar\u0131 subvansiyonlarla u\u00e7urumu biraz olsun azaltm\u0131\u015flar. Yap\u0131lan g\u0131da yard\u0131mlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yoksullar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlarla ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabildikleri marketler de devlet taraf\u0131ndan kurulmu\u015f. \u0130yi k\u00f6t\u00fc sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim hizmeti almaya ba\u015flam\u0131\u015flar.<\/p>\n

\"\"
Bizim 19 May\u0131s gen\u00e7lik bayram\u0131n\u0131n benzeri 12 \u015eubat\u2019ta kutlan\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

Bunlar\u0131n en \u00fcnl\u00fcs\u00fc Caracas\u2019a girerken i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz ikinci t\u00fcnelin \u00fcst\u00fcndeki 23 Ocak mahallesi. Mahalle baz\u0131 silahl\u0131 sol gruplar\u0131n denetiminde. 23 Ocak\u2019ta g\u00fc\u00e7l\u00fc olan \u201cAlexis Vive\u201d isimli sol yap\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda sa\u011fc\u0131lara kar\u015f\u0131 eylemlerde \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bir keresinde sermaye medyas\u0131n\u0131 bas\u0131p st\u00fcdyolar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmi\u015flerdi. Ad\u0131n\u0131 Chavez\u2019in darbeciler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn katledilen Alexis Gonzales\u2019den alan hareket uyu\u015fturucuya kar\u015f\u0131 da m\u00fccadele ediyor. Son olarak Merida\u2019daki sa\u011fc\u0131 \u00f6\u011frenci gruplar\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fmaya giren Tupamaros grubu da bu mahallelerde g\u00fc\u00e7l\u00fc. 23 Ocak mahallesine girenler motosikletli Tupamaros devriyeleriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. \u00dclkenin her yerinde bulunan bunun gibi lokal sol yap\u0131lar Venezuela devriminin dinamik savunucular\u0131.<\/p>\n

Sa\u011f\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131 hep ayn\u0131: ilk s\u0131rada \u201cdemokrasi\u201d var. Chavez\u2019in bir diktat\u00f6r oldu\u011fu propagandas\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. Nas\u0131l bir diktat\u00f6rse bu \u00fclkede t\u00fcm sa\u011fc\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeler rahatl\u0131kla boy g\u00f6sterebiliyor. Hatta sa\u011fc\u0131 gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fctlerinin merkezi olan \u00fcniversitelerden \u00e7\u0131kan gruplar ellerini kollar\u0131n\u0131 sallayarak \u015fehir merkezlerini basabiliyor, ana yollar\u0131 kesebiliyorlar. T\u00fcrkiye\u2019de solcular \u00fcniversite kap\u0131s\u0131ndan giremezken, Venezuela\u2019da bu sa\u011fc\u0131 \u00e7etelere y\u00f6nelik bir istihbari ve kolluk yapt\u0131r\u0131m\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n

\u00dcniversitelerdeki \u00f6\u011frenci \u201corganizasyonlar\u0131\u201d USA\u0130D\u2019den (ABD\u2019nin \u00fclkeleri par\u00e7alamak i\u00e7in faaliyet y\u00fcr\u00fcten te\u015fkilat\u0131. Irak i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda \u201cIrak\u2019\u0131n yeniden yap\u0131lanmas\u0131 plan\u0131n\u0131\u201d haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131) maddi ve politik destekler al\u0131yor. Hatta bu organizasyonlar\u0131n modern tav\u0131rl\u0131 \u00f6\u011frenci liderleri Amerikan Ba\u015fkan\u0131yla bile yemek yiyebiliyor.<\/p>\n

\u00dcniversitelerin ve \u201csivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n\u201d bu tavr\u0131 bize de pek yabanc\u0131 olmasa gerek. Bu STK\u2019lar baz\u0131 desteklerden mahrum kalmama ad\u0131na liberalizmi demokrasi k\u0131l\u0131f\u0131yla savunurlar. Atanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenci liderleri bat\u0131l\u0131 programlarda pi\u015fer bize d\u00fc\u015fer. Her \u015fey bir Amerikan r\u00fcyas\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r. Sonra kamucu olan diktat\u00f6r, sermaye \u00f6rg\u00fctleri \u201cdemokrat\u201d oluverir\u2026<\/p>\n

Caracas\u2019ta tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m bir sa\u011fc\u0131 kad\u0131n g\u00fcn\u00fcn 24 saati Chavez aleyhine konu\u015fabilme yetene\u011fine sahipti. Arada hakl\u0131 ele\u015ftirileri de olan bu yar\u0131 deli (Chavezfobia!) kad\u0131nca\u011f\u0131z ne olsa su\u00e7lunun Chavez oldu\u011funu s\u00f6yler dururdu. \u0130nternet ya da sular kesikse kesin Chavez yapm\u0131\u015ft\u0131r. Markette arad\u0131\u011f\u0131 bir mal\u0131 bulamazsa da Chavez\u2019i su\u00e7lard\u0131. Onun bu tavr\u0131 akl\u0131ma daha \u00f6nce ayn\u0131 evi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir K\u00fcba g\u00f6\u00e7menini getiriyordu. O da K\u00fcba\u2019yla ilgili ne sorsam \u201cFidel\u201d diye cevap verirdi. K\u00fcba\u2019daki E\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k sistemini \u00f6ver, sonra da nedenini a\u00e7\u0131klamak zorunda kalmamak i\u00e7in \u201cFidel \u00f6yle istiyor\u201d deyip giderdi. Bir seferinde K\u00fcba\u2019da sokakta hi\u00e7 k\u00f6pek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011finde nedenini sormu\u015ftum da yine k\u0131z\u0131p \u201c\u00e7\u00fcnk\u00fc Fidel hepsini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u201d cevab\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n

Nedense iktidardayken \u201cgayet realist\u201d olan sa\u011fc\u0131lar iktidardan d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde \u201cFidelin Y\u00fcz\u00fcnden\u201d filmindeki \u00e7ocu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcveriyorlar.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cDarbe\u201dyi kutluyoruz<\/em><\/strong><\/p>\n

Santa Monica semti sabah\u0131n erken saatlerinden itibaren k\u0131z\u0131l ti\u015f\u00f6rtler giyen Chavez taraftarlar\u0131yla dolmu\u015ftu. Y\u00fczde 80\u2019ini gen\u00e7 Venezuelal\u0131lar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kitle PSUV (Venezuela Birle\u015fik Sosyalist Partisi) g\u00f6revlileriyle koordinasyon halindeydi. K\u0131\u015fla t\u00f6ren alan\u0131na kadar uzanan birka\u00e7 km\u2019lik geni\u015f bulvar\u0131n kenar\u0131na y\u00fczlerce seyyar tuvaletin kurulmas\u0131ndan yol boyunda yerle\u015ftirilen ses sistemlerine, sahne d\u00fczenlerine kadar her \u015feyle bu g\u00f6revliler ilgileniyordu. Sanki bir mitinge de\u011fil de bir festivale tan\u0131kl\u0131k ediyorduk. Herkes bayraklar\u0131yla, pankartlar\u0131yla, kimi gruplar ses ara\u00e7lar\u0131ndan yapt\u0131klar\u0131 m\u00fczik yay\u0131nlar\u0131yla bu \u015fenli\u011fe katk\u0131 sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n

27 \u015eubat 1989\u2019da, Caracas ayaklanmas\u0131nda binlerce sivil \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ayaklanman\u0131n nedeni d\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmetinin neo-liberal politikalar\u0131 sonucu halk\u0131n a\u00e7 kalmas\u0131yd\u0131. Caracazo olaylar\u0131n\u0131n temelinde IMF\u2019nin yap\u0131sal uyum politikalar\u0131 vard\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede ortaya \u00e7\u0131kan tabloda ise enflasyon\u00a0y\u00fczde 80\u2019lere ula\u015fm\u0131\u015f, i\u015fsizlik patlam\u0131\u015f ve halk\u0131n\u00a0y\u00fczde 90\u2019\u0131 a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130ktidardaki Calos Andr\u00e9s Perez\u2019in politikalar\u0131na tepki i\u00e7in sokaklara d\u00f6k\u00fclen halktan en az \u00fc\u00e7 bin ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun \u00fczerine 4 \u015eubat 1992\u2019de Chavez\u2019e ba\u011fl\u0131 askeri birlikler neo-liberal h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 geni\u015f bir Bolivarc\u0131 ayaklanma ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. Fakat eylemleri sonuca ula\u015fmam\u0131\u015f, Chavez teslim olmadan \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmayla tarihe ge\u00e7mi\u015fti: \u201c\u015eimdi biz kazan\u0131yoruz ve daima biz kazanaca\u011f\u0131z\u201d. \u0130ktidara geldikten sonra da bug\u00fcn\u00fc \u201culusal haysiyet g\u00fcn\u00fc\u201d ilan etmi\u015f. Venezuela devrimi askerlerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde geli\u015fmi\u015f. Belki de bundan en b\u00fcy\u00fck dersi Amerika \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc devrimci bir ordu halk\u0131n deste\u011fini alarak \u00fclkeyi h\u0131zla in\u015fa edebilme potansiyeli ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

\"\"
\u00dcniversitelerde ABD destekli sa\u011fc\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeler provokatif eylemler yap\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

K\u0131\u015flaya giden geni\u015f t\u00f6ren bulvar\u0131nda her elli metreye bir kurulan sahnelerde sanat\u00e7\u0131lar Latin Amerika\u2019n\u0131n en g\u00fczel m\u00fcziklerini sunuyordu. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir sahne \u00e7ok ilgimi \u00e7ekti. Bir Afro-Amerikan R&B sanat\u00e7\u0131s\u0131 arkas\u0131nda danslar yapan grubuyla gen\u00e7leri m\u00fcthi\u015f e\u011flendiriyordu. Bu tarz bir m\u00fczik hi\u00e7 de \u201cdevrim\u201din ciddiyetine uymuyordu hani! Sanat\u00e7\u0131n\u0131n giyimi ABD\u2019deki rap\u00e7ilerle t\u0131pat\u0131p ayn\u0131 abart\u0131dayd\u0131. Kocaman bir g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131; \u00fcstelik alt\u0131n gibi parlak. Fakat dedim ya m\u00fczi\u011fi ger\u00e7ekten \u00e7ok e\u011flendiriciydi. \u015eark\u0131s\u0131n\u0131 oradaki gen\u00e7lerle beraber s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00d6nce \u201chadi plaja gidelim, denize girelim, g\u00fcne\u015flenelim\u201d falan derken araya da \u015f\u00f6yle bir slogan\u0131 s\u0131\u011fd\u0131r\u0131veriyordu: \u201cDevrimi y\u00fckseltelim!\u201d Sonra bu dizeyi gen\u00e7lere s\u00f6yletiyordu. O hareketli par\u00e7an\u0131n bir yerinde aniden sustu ve eliyle g\u00f6sterip ba\u011f\u0131rarak \u201cba\u015fkan geliyor\u201d demesiyle herkes Chavez\u2019in bulundu\u011fu kamyonete do\u011fru h\u00fccum etti. Chavez bir kamyonetin \u00fcst\u00fcnde etraf\u0131nda korumalar olmaks\u0131z\u0131n gen\u00e7leri selaml\u0131yordu. \u00dczerinde askeri \u00fcniformas\u0131 vard\u0131. Ba\u015f\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 komando beresi duruyordu. Kitle onunla beraber ko\u015fuyor; sloganlar, \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar birbirine kar\u0131\u015f\u0131yordu. Sanki bir siyasi lider de\u011fil de Michael Jackson ge\u00e7iyordu. Chavez\u2019i yak\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ilk an buydu. O anki izlenimim TV\u2019de oldu\u011fundan daha etkileyici, i\u00e7ten ve hatta babacan g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n

Birlikler t\u00f6ren alan\u0131nda Ba\u015fkan\u0131 bekliyordu. Chavez birliklerin aras\u0131ndan genelkurmay ba\u015fkan\u0131yla beraber ge\u00e7ti. Halk\u0131 ve t\u00fcm askerleri g\u00f6rebilece\u011fi bir noktaya y\u00fckseltilen platforma \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6nce milli mar\u015f halk\u0131n i\u00e7ten kat\u0131l\u0131m\u0131yla okundu sonra 4 \u015eubat \u015fehitleri i\u00e7in bir dakikal\u0131k sayg\u0131 duru\u015fu yap\u0131ld\u0131. Baz\u0131 askerlere ba\u015far\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc haz\u0131rlanan ni\u015fanlar\u0131 verdikten sonra general, Chavez\u2019e askeri g\u00f6revinin gere\u011fi olarak tekmilini verdi: \u201cAlanda bulunan \u015fu kadar subay ve alt r\u00fctbeliyle beraber 2500 \u2018sosyalist, devrimci, bolivarc\u0131, anti-emperyalist\u2019 askerle emrinize haz\u0131r\u0131m.\u201d<\/p>\n

Chavez t\u00f6renin bu k\u0131sm\u0131nda, ard\u0131nda t\u00fcm alay sancaklar\u0131yla bekleyen genelkurmay ba\u015fkan\u0131 generale bir sand\u0131kta getirilen Simon Bolivar\u2019\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 tutarak sordu: \u201cOrduyu bir Bolivar devrimcisi bir sosyalist olarak y\u00f6netece\u011fine Bolivar\u2019\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131 \u00fczerine yemin eder misin?\u201d O da ayn\u0131 kelimelerle g\u00f6revini yerine getirece\u011fine yemin etti. Bu esnada yan taraftaki protokol trib\u00fcn\u00fcnden \u201cel pueblo unido jamas era vencido\u201d (\u201c\u00d6rg\u00fctl\u00fc halk yenilmez\u201d – Allende\u2019nin slogan\u0131yd\u0131 bu) slogan\u0131 y\u00fckseldi. Chavez tekrar k\u00fcrs\u00fcye gelip \u201c\u0130\u015f\u00e7iler, k\u00f6yl\u00fcler, sosyalistler, devrimci askerler\u201d dedi\u011finde her grup ona g\u00fcr bir sesle cevap veriyordu. Fakat san\u0131r\u0131m en \u00e7ok ses \u201ckad\u0131nlar\u201d dedi\u011finde \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130ki mesaj\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc: Dedi ki, otuz y\u0131l \u00f6nce MBR200\u2019\u00fc kurduk (bu Bolivarist askerlerin gizli te\u015fkilat\u0131. Bolivarc\u0131 devrimin 200. y\u0131l\u0131n\u0131 hedefliyordu ve 200. y\u0131lda iktidarda). Bug\u00fcn Bolivarc\u0131 bir iktidar\u0131z. Bir de \u015funu ekledi: bir daha bu \u00fclkede asla bir sa\u011f darbe olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

Chavez\u2019e a\u015f\u0131k olmak ya da ondan nefret etmek<\/em><\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7en ay Venezuela Yay\u0131n Kurulu taraf\u0131ndan baz\u0131 kanallar\u0131n s\u00f6zle\u015fmeleri yenilenmedi ya da iptal edildi. Bu kanallar\u0131n i\u00e7inde sermayenin en azg\u0131n yay\u0131mc\u0131s\u0131 RCTV bulunuyor. Daha \u00f6nce de bu kanal\u0131n lisans\u0131n\u0131n iptali g\u00fcndeme geldi\u011finde sa\u011fc\u0131 \u00e7eteler sokaklarda provokatif eylemler yapm\u0131\u015ft\u0131. Ne zaman bu kanal\u0131n kapanmas\u0131 g\u00fcndeme gelse Bat\u0131l\u0131 emperyalist \u00fclkeler bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc diye ortal\u0131\u011f\u0131 aya\u011fa kald\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Oysa hat\u0131rlay\u0131n, 2002\u2019deki sokak eylemlerinde polis g\u00f6stericilere ate\u015f etmi\u015f gibi d\u00fczmece g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler yay\u0131nlayarak Chavez\u2019e darbe kampanyas\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131 bu televizyon. Sonu\u00e7ta bu yay\u0131n kurulu\u015funun i\u00e7inde oldu\u011fu sermaye \u00f6rg\u00fctleri orduya darbeyi yapt\u0131r\u0131p bir de h\u00fck\u00fcmet ilan etmi\u015flerdi. Sonra da devrimciler bir milyon ki\u015fiyle ba\u015fkanl\u0131k saray\u0131n\u0131 ku\u015fat\u0131nca hepsi ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Yaz\u0131lan ve konu\u015fulanlara bakarsak Chavez\u2019e ya a\u015f\u0131k olmam\u0131z laz\u0131m ya da ondan nefret etmeliyiz. Oysa ikisi de ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tm\u0131yor. Birincisi sol a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir kahramana ihtiya\u00e7 yoktur. Sosyalist m\u00fccadele tarihinin yaratt\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131z kahraman var ve d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131nda fedak\u00e2rca m\u00fccadele eden say\u0131s\u0131z devrimci mevcut. Fakat cesaretle halk yarar\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f i\u015fleri de savunmaktan geri durmayacakt\u0131r sosyalistler.<\/p>\n

\"\"
1998’deki ilk se\u00e7im zaferinin akabinde Chavez.<\/figcaption><\/figure>\n

Chavez\u2019den nefret etmek ise tuhaf hastal\u0131kl\u0131 bir durum. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona duyulan nefret tamamen sermaye kaynakl\u0131. Bir \u00fcniversite \u00f6\u011frencisiyle konu\u015fuyordum. \u00dclkedeki \u201cdiktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d bana a\u00e7\u0131klarken \u201csovyetik sistem\u201d tabirini kulland\u0131. G\u00fcld\u00fcm. Sovyetizmin ne oldu\u011funu bile bilmiyordu. Hayat\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi \u00fczerine okudu\u011fu tek bir kitap yoktu. \u00d6mr\u00fc T\u00fcrkiye\u2019deki gibi Sovyet tart\u0131\u015fmalar\u0131yla ge\u00e7mi\u015f bir sosyaliste buradaki sistemin \u201csovyetik\u201d oldu\u011funu yutturabilecek kapasitede de\u011fildi. Fakat sermayenin ideolojik sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olarak deyim yerindeydi.<\/p>\n

Venezuela \u00f6zg\u00fcl\u00fcnde y\u00fcr\u00fct\u00fclen s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz bir propaganda sava\u015f\u0131 var. 11 y\u0131l\u0131 geride b\u0131rakan Bolivarc\u0131 iktidar ilk y\u0131llar\u0131nda oldu\u011fu gibi baz\u0131 desteklerden yoksun de\u011fil. \u00d6zellikle medya alan\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ele ge\u00e7irmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilen rakamlar\u0131n ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131n t\u00fcm\u00fcyle do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek biraz safl\u0131k olur. Ama t\u00fcm bu propagandalar\u0131n \u00f6tesinde Birle\u015fmi\u015f Milletler ve ABD taraf\u0131ndan kabul edilen baz\u0131 ger\u00e7ekler mevcut.<\/p>\n

Kazand\u0131\u011f\u0131 on iki se\u00e7imde oy ortalamas\u0131 y\u00fczde 60 olan Chavez\u2019in bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 iktidarda olmas\u0131n\u0131n dayanaklar\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ekonomik. Chavez\u2019in s\u0131rr\u0131 Venezuela\u2019n\u0131n \u00e7arp\u0131k s\u0131n\u0131fsal yap\u0131s\u0131n\u0131 yoksullar lehine d\u00fczeltmesinde gizli. Ondan \u00f6nce Venezuela\u2019da insanlar ya a\u00e7l\u0131ktan ya\u015fayamaz durumdayd\u0131 ya da G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n en zengin elitine mensuptu. Asgari \u00fccret 36 dolard\u0131. E\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmeti diye bir \u015fey yoktu. \u00d6ncelikle insanlar\u0131n a\u00e7l\u0131k sorununu \u00e7\u00f6zen baz\u0131 uygulamalar ba\u015flat\u0131ld\u0131. Bu kampanyaya \u201cBarrio Adentro\u201d dendi. \u201cMisyon Mercal\u201d politikas\u0131yla halk\u0131n ucuza al\u0131\u015fveri\u015f yapabilece\u011fi marketler a\u00e7\u0131ld\u0131. \u201cOperacion Milagro\u201d ile g\u00f6rme sorunu olan halk\u0131n \u00fccretsiz ameliyatlarla sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131 sa\u011fland\u0131. Sa\u011fl\u0131k yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve hizmetlerinde K\u00fcba\u2019dan edinilen personel deste\u011finin pay\u0131 y\u00fcksekti. H\u0131zl\u0131 e\u011fitim programlar\u0131yla halk\u0131n okuma yazma \u00f6\u011frenmesi sa\u011fland\u0131. Kimlik sahibi bile olmayan milyonlarca ki\u015fi n\u00fcfusa kaydedildi. Korumas\u0131z kad\u0131nlara, sakatlara ve ya\u015fl\u0131lara maa\u015f ba\u011flanmas\u0131 gibi destekler de s\u00f6z konusu.<\/p>\n

En \u00f6nemlisi tar\u0131m alan\u0131nda ciddi destekler sa\u011fland\u0131. Ekilebilir topraklar\u0131n neredeyse y\u00fczde 30\u2019nu kamula\u015ft\u0131ran devlet bunlar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 halka da\u011f\u0131tt\u0131. Tar\u0131mda kamula\u015ft\u0131rman\u0131n devlete maliyetinin 2 milyar dolar oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Ayr\u0131ca tar\u0131m kesiminde sosyalist organlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na \u00f6nem veriliyor. Kom\u00fcnler ve kooperatifler alt\u0131nda k\u00f6yl\u00fcl\u00fck toplumsal bir s\u0131n\u0131f kimli\u011fi kazand\u0131. B\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin Kolombiyal\u0131 paramiliter \u00e7etelere katlettirdi\u011fi k\u00f6yl\u00fcler silahland\u0131r\u0131larak orduya ba\u011fl\u0131 bir milis te\u015fkilat\u0131 kuruldu.<\/p>\n

\"\"
Caracas’ta bir sokak<\/figcaption><\/figure>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 end\u00fcstriler, telekom\u00fcnikasyon ve elektrik sekt\u00f6rleriyle, banka ve finans kesimi b\u00fcy\u00fck oranda devletle\u015ftirildi. Ge\u00e7en hafta a\u00e7\u0131klanan rakamlara bakarsak ekonominin y\u00fczde 80\u2019inin devlet kontrol\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Tabi t\u00fcm bu s\u00fcbvansiyonlar\u0131n kayna\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck petrol kaynaklar\u0131. Chavez iktidar\u0131n\u0131n ayakta kalmas\u0131 ve politikalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi kamula\u015ft\u0131r\u0131lan petrol kaynaklar\u0131ndan gelen gelirlere ba\u011fl\u0131. Chavez t\u00fcm bu kaynaklar\u0131 y\u00f6neten Venezuela devlet petrol \u015firketinin y\u00f6netimi sermayenin t\u00fcm direni\u015fine ra\u011fmen ele ge\u00e7irdi. Petrol i\u015f\u00e7ilerinin b\u00fcy\u00fck grevini \u00f6rg\u00fctleyen sermaye 2003\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 sabotajlarla 10 milyar dolara yak\u0131n zarar vermesine ra\u011fmen bu stratejik gelir kayna\u011f\u0131 Bolivarc\u0131 h\u00fck\u00fcmetin elinde.<\/p>\n

Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki Chavez h\u00fck\u00fcmetinin Latin Amerika \u00fclkelerine yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m, ba\u011f\u0131\u015f ve desteklerin toplam\u0131 yirmi milyar dolar\u0131 ge\u00e7mekte. Chavez\u2019in Latin Amerika\u2019daki sol e\u011filimli iktidarlar\u0131 ayakta tutma \u00e7abas\u0131 bu k\u0131ta i\u00e7in emsalsiz. B\u00f6yle bir liderin varl\u0131\u011f\u0131 k\u0131ta i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat. Arjantin bile 2001 krizinde yakas\u0131n\u0131 IMF\u2019den kurtarabilmek i\u00e7in Venezuela\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck faizli kredilerden faydalanm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131tada ilk kez bir h\u00fck\u00fcmet Latin Amerika\u2019n\u0131n ortak siyasal ve ekonomik organlar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in var\u0131n\u0131 yo\u011funu ortaya koymakta.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kapitalist a\u011fac\u0131n meyvesi yenir mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

Venezuela\u2019da b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 (Economia de Venezuela – http:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Economy\u00fczde C3y\u00fczde ADa_de_Venezuela)<\/p>\n

2001-2\u2019de y\u00fczde 3,4 ve \u00a02002-3\u2019de y\u00fczde 7,7 olarak ger\u00e7ekle\u015fti. 2004\u2019de bu rakam y\u00fczde 17,9\u2019la d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek d\u00fczeyini yakalad\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l halk\u0131n y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131n ya\u015fam kalitesinin y\u00fckseldi. 2005\u2019teki y\u00fczde 9,4 b\u00fcy\u00fcmeyle beraber rezervleri ilk kez otuz milyar dolar\u0131 a\u015ft\u0131. 2006\u2019da GSMH\u2019n\u0131n y\u00fczde 10,3\u2019l\u00fck b\u00fcy\u00fcmesine ek olarak petrol sekt\u00f6r\u00fc y\u00fczde 11,4, finans ve sigorta kurumlar\u0131 y\u00fczde 37, in\u015faat y\u00fczde 29,5, ileti\u015fim y\u00fczde 23,5 oran\u0131nda geli\u015fme g\u00f6sterdi. Venezuela ekonomisi petrol gelirlerinde d\u00fc\u015fmenin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 2007\u2019de y\u00fczde 8,4, 2008\u2019de ise y\u00fczde 4,8 oran\u0131nda geli\u015fti. Fakat t\u00fcketim oranlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n etkisiyle bu y\u0131llar \u00fclke ekonomisinde enflasyonun \u00f6nlenemez y\u00fckseli\u015fine tan\u0131kl\u0131k etti. 2008 enflasyonu y\u00fczde 30\u2019u buldu.<\/p>\n

Bolivarc\u0131 h\u00fck\u00fcmet ekonomisini petrole ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtarmak, \u00f6ncelikle kendine yeter bir end\u00fcstriyel geli\u015fmeyi sa\u011flamak zorunlulu\u011funun fark\u0131nda. Ancak sorunun Venezuela \u00f6zg\u00fcl\u00fcndeki yap\u0131sal kaynaklar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131. Venezuela oligar\u015fisinin \u00fclke kaynaklar\u0131n\u0131 pe\u015fke\u015f \u00e7ekme \u00fczerine kurdu\u011fu ekonomik yap\u0131, y\u0131llar boyunca \u00fclkede \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00fcretmeden ya\u015famay\u0131, r\u00fc\u015fvet ve ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca devletin i\u015fleyi\u015finin de\u011fil toplumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de bir par\u00e7as\u0131 haline getirmi\u015f. Chavez\u2019i iktidara ta\u015f\u0131yan s\u00fcre\u00e7 geli\u015fen bir s\u0131n\u0131f ya da K\u00fcba benzeri bir devrimci kadro hareketi de\u011fil. 4 \u015eubat 1992 ayaklanmas\u0131ndan itibaren Chavez \u00f6rg\u00fcts\u00fcz, d\u0131\u015flanm\u0131\u015f yoksul kitlelerin iradesini temsil eden lider konumunda. Bolivar\u2019\u0131n ideallerine y\u00fcrekten ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bu noktadan hareketle ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Venezuela\u2019n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadeleyle s\u00fcreci devrimcile\u015ftirmi\u015f. Yoksul kitlelerin ya\u015fam seviyesini y\u00fckseltirken refah toplumunun ancak sosyalizm temelinde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu \u00fclkenin yasalar\u0131na i\u015flemi\u015f.<\/p>\n

Ancak devlet organlar\u0131 i\u00e7inde var olan burjuva kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 tasfiye edememi\u015f. Ayr\u0131ca 2007\u2019de kurulan PSUV\u2019un yap\u0131s\u0131 da sistem i\u00e7indeki hastal\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131makta. Peronizm \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi onun kadar olmasa da i\u00e7inde ciddi oranda sa\u011f unsuru ta\u015f\u0131yan partiyle devlet mekanizmas\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f durumda. Bu durum partiyi ba\u015f\u0131ndan itibaren a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcrokratik bir kimli\u011fe kavu\u015fturmu\u015f, devlet olanaklar\u0131ndan yararlanarak zengin olan bir\u00e7ok \u015fahsiyetin de buralarda yuvalanmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131m\u0131\u015f. Halka y\u00f6nelik t\u00fcm s\u00fcbvansiyonlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bu b\u00fcrokratlar taraf\u0131ndan i\u00e7 edildi\u011fi bilinmekte. \u00d6zellikle petrol ve bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6rlerinde mevki kazanm\u0131\u015f ki\u015filerin ve onlar\u0131n akrabalar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 derecede zenginle\u015fti\u011fi de g\u00f6zlemlenmekte. Chavez\u2019ci hareketin i\u00e7ine s\u0131zan bu unsurlar\u0131n etkisiyle 2007 Anayasa Referandumu kaybedilmi\u015f. Rakamlar \u00fc\u00e7 milyon Chavez taraftar\u0131n\u0131n sand\u0131\u011fa gitmedi\u011fini g\u00f6steriyor.\"\"<\/p>\n

Chavez Venezuela oligar\u015fisine \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc darbeler vururken cephe gerisindeki hastal\u0131klarla o derece sert bir m\u00fccadele geli\u015ftirmiyor. Onun politikalar\u0131nda pragmatist bir yan oldu\u011fu da ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez. Ancak bu onun cesaretini ve devrimci dinamikleri harekete ge\u00e7irmedeki ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n

Chavez kurucu rol\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck bir enerjiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Halk kesimleri onun \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yarat\u0131lan kurumlarda kendi kimli\u011fini kazan\u0131yor. Fakat Venezuela toplumunun k\u00fclt\u00fcrel birli\u011finin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, tarihsel dayanaklardan yoksunlu\u011fu gibi nedenleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak belki de kendi ger\u00e7ek karakterini yaratmas\u0131 daha uzun zaman alacak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kolombiya-Honduras \u00e7izgisi<\/strong><\/h3>\n

Bug\u00fcnk\u00fc Kolombiya, ABD-Kanada ve \u0130ngiltere ittifak\u0131n\u0131n G\u00fcney Amerika\u2019da yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu yeni bir \u0130srail\u2019dir. Uzunca s\u00fcredir Kolombiya\u2019da devam eden kontrgerilla faaliyetleri yaln\u0131zca bu \u00fclkeye zarar vermemi\u015f, uyu\u015fturucu trafi\u011fini bu \u00fclkeden t\u00fcm G\u00fcney Amerika\u2019ya yaym\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn Latin Amerika\u2019n\u0131n neresine giderseniz gidin bu faaliyetin uzant\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

ABD uzun s\u00fcredir \u00f6rt\u00fcl\u00fc bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bu kirli sava\u015f\u0131 Bush h\u00fck\u00fcmetiyle aleni-yasal bir boyuta ta\u015f\u0131d\u0131 ve ad\u0131n\u0131 da \u201cPlan Kolombiya\u201d koydu. Bat\u0131l\u0131 Petrol ve madencilik \u015firketlerinin; BP, Oxidental gibi \u00e7okuluslu tekellerinin lobi faaliyetlerine dayanan plan \u00e7er\u00e7evesinde Kolombiya devletine on milyar dolar verildi. Ayr\u0131ca bu \u00fclkedeki kontgerilla ordusu Amerikan ve \u0130ngiliz birlikleri taraf\u0131ndan e\u011fitildi. Bu d\u00f6nemden itibaren paramiliter \u00e7eteler gerillalar\u0131n denetiminde olan k\u0131rsal b\u00f6lgelerde ya\u015fayan halka y\u00f6nelik katliamlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Barrancabermeja gibi b\u00fcy\u00fck i\u015f\u00e7i kentlerine de y\u00f6neldi. Bir\u00e7ok kentin denetimi kontgerilla \u00e7etelerinin eline ge\u00e7ti. Sola sempati duyan s\u0131radan halktan insanlar k\u00f6pr\u00fclerin alt\u0131nda yak\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Antioquia valisi ve Kolombiya\u2019daki kontgerillan\u0131n temeli say\u0131lan \u201cconvivir\u201din kurucusu, uyu\u015fturucu kartellerinin adam\u0131 Uribe devlet ba\u015fkan\u0131 yap\u0131ld\u0131. Uribe h\u00fck\u00fcmeti sava\u015f\u0131n \u015fiddetini art\u0131rd\u0131. G\u00fcneydeki topraklara glisofat denilen bir t\u00fcr zehirli gazla sald\u0131rd\u0131. U\u00e7aklardan d\u00f6k\u00fclen bu zehir t\u00fcm ekinleri yakt\u0131\u011f\u0131 gibi insanlar\u0131 da k\u00f6r ediyordu. Plan Kolombiya\u2019n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan bu sald\u0131r\u0131lar Obama h\u00fck\u00fcmetinin geli\u015fiyle yeni bir evreye ula\u015ft\u0131. Obama selefinin bile yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaparak Kolombiya topraklar\u0131nda var olan Amerikan \u00fcslerine ek yedi yeni b\u00fcy\u00fck \u00fcs a\u00e7ma anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. Obama\u2019n\u0131n yeni plan\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Afganistan\u2019daki i\u015fgal harek\u00e2t\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten askerler de art\u0131k Kolombiya\u2019daki bu \u00fcslerde e\u011fitilmeye ba\u015fland\u0131. Yani Kolombiya\u2019y\u0131 yaln\u0131z G\u00fcney Amerika\u2019ya de\u011fil d\u00fcnyaya sava\u015f ihra\u00e7 eden bir askeri \u00fcs haline getirdi.<\/p>\n

\"\"
Honduras\u2019ta darbeye kar\u015f\u0131 direni\u015f devam ediyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan May\u0131s 2009 tarihli Birle\u015fik Devletler Hava Kuvvetleri belgesine g\u00f6re, anla\u015fman\u0131n alt\u0131nda yatan as\u0131l niyet, \u201cg\u00fcvenlik ve istikrar\u0131n uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131yla desteklenen ter\u00f6r isyanlar\u0131 ve ABD kar\u015f\u0131t\u0131 h\u00fck\u00fcmetler y\u00fcz\u00fcnden s\u00fcrekli tehdit alt\u0131nda oldu\u011fu yar\u0131k\u00fcrenin bu kritik b\u00f6lgesinde ABD\u2019nin tam kapsaml\u0131 askeri operasyonlar yapmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak\u201d (1) bi\u00e7iminde tan\u0131mland\u0131. Bahsi ge\u00e7en ABD kar\u015f\u0131t\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerin Kolombiya\u2019n\u0131n kom\u015fusu olan Venezuela, Ekvator ve Bolivya oldu\u011fu kesindir.<\/p>\n

Merkez Amerika denilen, yani k\u0131tan\u0131n g\u00fcney ve kuzey par\u00e7alar\u0131n\u0131 ba\u011flayan ara b\u00f6lgede yer alan Honduras\u2019la Kolombiya aras\u0131nda \u00fc\u00e7 \u00fclke vard\u0131r: Panama, Kosta Rika ve Nikaragua. Panama ve Kosta Rica utan\u00e7 verici bir bi\u00e7imde ABD s\u00f6m\u00fcrgesidir. Nikaragua\u2019da ise Sandinist devrimin birikimleri halen tazedir ve Fidel Castro\u2019dan sonra b\u00f6lgede iktidar\u0131n\u0131 en uzun s\u00fcre devam ettiren Daniel Ortega halen ba\u015fkand\u0131r.<\/p>\n

Obama\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Honduras\u2019daki ABD taraftarlar\u0131 (28 Haziran 2009) sol e\u011filimli devlet ba\u015fkan\u0131 Manuel Zelaya\u2019y\u0131 darbeyle yerinden etti. Onu, bakanlar\u0131n\u0131 hatta K\u00fcba ve Nikaragua el\u00e7ilerini ka\u00e7\u0131rarak u\u00e7aklarla s\u0131n\u0131rd\u0131\u015f\u0131 etti. Bu darbenin benzerini son olarak Venezuela\u2019da g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck fakat halk\u0131n h\u0131zla organize olmas\u0131 ve Chavez\u2019in asker k\u00f6kenli bir lider olarak orduyu ikna etme kapasitesi darbeyi ba\u015far\u0131s\u0131z k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ancak Honduras\u2019da s\u00fcrecin b\u00f6yle i\u015flemeyece\u011fi ba\u015f\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131. \u0130zlenen taktik s\u00fcrecin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yumu\u015fak bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve so\u011futulmas\u0131 \u00fczerine kuruluydu. Zelaya birka\u00e7 denemeden sonra \u00fclkeye girmeyi ba\u015fard\u0131 ve b\u00f6lgenin hakim \u00fclkelerinden Brezilya\u2019n\u0131n Honduras\u2019taki el\u00e7ilik binas\u0131ndan direni\u015fine devam etti. Her \u015feye ra\u011fmen \u00fclkeye giri\u015fi s\u00fcreci zorlayan bir etkendi. Fakat \u00f6nemli bir hata yapt\u0131; pazarl\u0131\u011fa a\u00e7\u0131k bir tav\u0131r geli\u015ftirdi. Baz\u0131 ilkelerden tav\u0131r vermese bile sadece masaya oturmas\u0131 bile direni\u015fin radikalle\u015fmesini olumsuz etkiledi\u011fi kanaatindeyim. Brezilya\u2019n\u0131n a\u011fabeyli\u011fi bir yere kadar s\u00fcrd\u00fc. ABD\u2019den gelen heyetin y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki pazarl\u0131klar bir se\u00e7im maskaral\u0131\u011f\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. Halk\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bir se\u00e7im sonucunda darbeciler \u201cakland\u0131\u201d ve yeni bir h\u00fck\u00fcmet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Zelaya da \u015fapkas\u0131n\u0131 al\u0131p gitmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n

Asl\u0131nda Zelaya hem darbeye giden s\u00fcre\u00e7te hem de sonras\u0131nda kendi siyasal kimli\u011fini de a\u015fan bi\u00e7imde davrand\u0131. Darbeye neden olan en \u00f6nemli etkenlerden biri Chavez\u2019le geli\u015ftirdi\u011fi ili\u015fki ve reformlar\u0131 uygulama noktas\u0131nda Venezuela\u2019daki s\u00fcrece benzer bir yola girmi\u015f olmas\u0131. Ancak ne yaz\u0131k ki Latin Amerika solu bu s\u00fcre\u00e7te hi\u00e7 de iyi bir s\u0131nav vermedi. Evet s\u00f6ylemde herkes bulundu\u011fu yerden darbeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ama 79\u2019da Sandinist\u2019ler ba\u015fkenti ele ge\u00e7irdi\u011finde ak\u0131n ak\u0131n t\u00fcm G\u00fcney \u00fclkelerinden sava\u015fmak i\u00e7in oraya ko\u015fan o devrimci ku\u015faktan eser yoktu. \u0130\u015fte as\u0131l \u00f6\u011fretici olan budur ve nedense foto\u011fraf\u0131n bu k\u0131sm\u0131 hi\u00e7 tart\u0131\u015f\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Uzunca s\u00fcredir k\u0131tadaki yerel ak\u0131mlarla fazlaca me\u015fgul olan sol hareketler giderek daha fazla yerel k\u00fclt\u00fcrlerin kendini \u00fcretmesi gibi alanlarda var olmaya ba\u015flad\u0131. Bu hareketlerin yerli m\u00fccadeleleri i\u00e7inde kendini ifade etmesinde bir tuhafl\u0131k yoktu. Garip olan \u015fey i\u00e7lerine girdikleri ya da yaratt\u0131klar\u0131 bu \u00f6rg\u00fctlenmelerin ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi bir iktidar hedefi olmamas\u0131yd\u0131. Bu sosyal hareketleri daha \u00fcst formlarda yeniden \u00fcretmek gibi politik sorumluluklar ta\u015f\u0131m\u0131yor olmalar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131. S\u00f6z konusu hareketler k\u0131tan\u0131n her yerinde sol g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc neo-liberal iktidarlara enerji-destek ve g\u00fc\u00e7 sa\u011flad\u0131lar. Bir \u015fekilde onlar\u0131n politikalar\u0131na kanalize oldular. Elde ettikleri sosyo-ekonomik haklar belki de sistem i\u00e7in gerekli dengeyi sa\u011flad\u0131. Sol, ideolojik a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck erozyona u\u011frad\u0131. \u0130ddias\u0131n\u0131 refah ve sosyo-k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n kazan\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rlad\u0131. Darbeler d\u00f6neminin kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannettiler. Ne de olsa bir s\u00fcredir sol g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc partiler ve liderler iktidara gelebiliyordu. Bu y\u00fczden Honduras\u2019taki darbeyi bir cephe iradesiyle kar\u015f\u0131layamad\u0131lar. Hatta darbeciler se\u00e7im oyununa girdi\u011finde boykota y\u00f6nelen Zelaya taraftarlar\u0131n\u0131n g\u00f6rece ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 \u201czafer\u201d olarak nitelendirdiler. Oysa bu t\u00fcr \u00fclkelerde halk\u0131n se\u00e7ime kat\u0131lmas\u0131 de\u011fil kat\u0131lmamas\u0131 esast\u0131r. Kolombiya se\u00e7imlerinde hangi tarihte halk\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu sand\u0131\u011fa gidip oy vermi\u015ftir? E\u011fer bu zaferse Kolombiya\u2019da elli senede elli tane devrim olurdu.<\/p>\n

\u201cSosyal Forum\u201d \u00e7izgisinin egemenli\u011finde yeni bir devrimci ak\u0131m\u0131n \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Latin solunun ideolojik silikle\u015fmesinde bu \u00e7izginin katk\u0131s\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaz. As\u0131l \u00f6nemlisi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kitle hareketleri ve \u00f6rg\u00fctlenmeleri bile bu anlay\u0131\u015f y\u00fcz\u00fcnden kendi kendini lokalize etmi\u015f durumda. Dayand\u0131klar\u0131 kitle g\u00fcc\u00fcne ra\u011fmen \u00fclkelerindeki siyasal belirleyicilikleri zay\u0131f. Garip bir bi\u00e7imde Marksizm ve onun yaratt\u0131\u011f\u0131 tarihsel deneyimlerle aralar\u0131na mesafe koymay\u0131 marifet sayan bir anlay\u0131\u015f bu ak\u0131mla yerle\u015fmi\u015f. Sonu\u00e7ta solun ideolojik tahribat\u0131na ve devrimci reflekslerini yitirmesine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f.<\/p>\n

Chavez Honduras darbesini \u201cemperyalizmin kontr-ata\u011f\u0131\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131. Bu kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 emperyalizmin arac\u0131s\u0131z \u015fiddetiyle geli\u015fmi\u015ftir. Honduras\u2019ta Amerikanc\u0131 darbenin ba\u015far\u0131s\u0131 engellenemedi. Uribe d\u00f6neminde devrimci kuvvetlerin fiziki olarak gerilemesinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 Kolombiya\u2019da a\u00e7\u0131lmakta olan yeni ABD askeri \u00fcsleri sava\u015f\u0131n daha da geni\u015f bir alana yay\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n i\u015fareti. Son se\u00e7im g\u00f6stergeleri de yumu\u015fak d\u00f6nemin sona erdi\u011finin bir kan\u0131t\u0131. Sol liberal h\u00fck\u00fcmetler birer birer \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor. Sa\u011f iktidar\u0131 yeniden almaya haz\u0131rlan\u0131yor. \u0130ktidar\u0131n yitirilmesinden daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc sol h\u0131zla devrimci mevzisine \u00e7ekilmezse fiziki olarak da tasfiyesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz.<\/p>\n

D\u0130PNOT<\/strong><\/p>\n

1) ABD Hava Kuvvetleri\u2019ne ait olan resmi belge ABD-Kolombiya Askeri Anla\u015fmas\u0131n\u0131n ger\u00e7ek niyetini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi – Eva Golinger (Venezuelanalysis\u2019deki \u0130ngilizce orijinalinden Ya\u011fmur D\u00f6nmez taraf\u0131ndan Latinbilgi -Sendika.Org- i\u00e7in \u00e7evrilmi\u015ftir) http:\/\/www.latinbilgi.net\/index.php?eylem=yazi_oku&no=3187<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Birlikler t\u00f6ren alan\u0131nda Ba\u015fkan\u0131 bekliyordu. Chavez birliklerin aras\u0131ndan genelkurmay ba\u015fkan\u0131yla beraber ge\u00e7ti. Halk\u0131 ve t\u00fcm askerleri g\u00f6rebilece\u011fi bir noktaya y\u00fckseltilen platforma \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6nce milli mar\u015f halk\u0131n i\u00e7ten kat\u0131l\u0131m\u0131yla okundu, sonra 4 \u015eubat \u015fehitleri i\u00e7in bir dakikal\u0131k sayg\u0131 duru\u015fu yap\u0131ld\u0131. General, Chavez\u2019e askeri g\u00f6revinin gere\u011fi olarak tekmilini verdi: \u201cAlanda bulunan \u015fu kadar subay ve alt r\u00fctbeliyle […]<\/p>\n","protected":false},"author":344,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[111,235,222,29],"tags":[737,536,738],"class_list":["post-11137","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-74-sayi","category-guncel","category-tarih","category-toplum","tag-chavez","tag-siyaset","tag-venezuela"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/344"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11137"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11137\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}