{"id":11241,"date":"2013-10-01T19:33:30","date_gmt":"2013-10-01T16:33:30","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11241"},"modified":"2017-12-21T12:33:01","modified_gmt":"2017-12-21T09:33:01","slug":"kitapci-rafi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2013\/10\/01\/kitapci-rafi-2","title":{"rendered":"Kitap\u00e7\u0131 Raf\u0131 – 116"},"content":{"rendered":"

K\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z Bilim<\/strong><\/p>\n

K\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z Bilim<\/em> kitab\u0131, ilk \u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bilim tarihindeki b\u00fcy\u00fck bulu\u015flar\u0131, enteresan giri\u015fimleri, trajik olaylar\u0131 ve \u00e7uvallamalarla sonu\u00e7lanan ilgin\u00e7 giri\u015fimleri konu al\u0131yor. Tarihi olaylar\u0131 kronolojik s\u0131rayla verirken bilimin bir\u00e7ok alan\u0131nda belki de duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir\u00e7ok somut olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsunuz. Okumas\u0131 olduk\u00e7a keyifli olan bu kitap \u201ce\u011flenceli bilim\u201d sevenler i\u00e7in ideal g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

\u0130nad\u0131na Darwin
\n<\/strong><\/p>\n

\"\"
Darwin ve Sonras\u0131: Do\u011fa Tarihi \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler, Stephen Jay Gould, \u00c7ev. Ceyhan T\u00fcm\u00fcrc\u00fc, Say Yay\u0131nlar\u0131, 1.Bas\u0131m, 2013, 352 s.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cBaz\u0131 kitaplar insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir,\u201d gibilerinden ucuz romantizm y\u00fckl\u00fc bir c\u00fcmleyle ba\u015flamak istemezdim bu yaz\u0131ya. Fakat Darwin ve Sonras\u0131<\/em>\u2019n\u0131n bu etkiyi yaratt\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok insandan biri olarak, bu lafta ger\u00e7ek pay\u0131 oldu\u011funu kabul etmek zorunday\u0131m. Asl\u0131nda de\u011fi\u015fikli\u011fi yaratan kitap de\u011fil; do\u011fay\u0131 ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kendi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde anlamaya \u00f6mr\u00fcn\u00fc adam\u0131\u015f bir bilgenin, kitab\u0131n yazar\u0131 Stephen Jay Gould\u2019un heyecan\u0131. Hen\u00fcz otuzlu ya\u015flardayken, ayl\u0131k Natural History<\/em> dergisindeki k\u00f6\u015fesinde 1974-77 aras\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 33 denemeden olu\u015fuyor kitap. Evrim, ilerleme, uyum sa\u011flama, ama\u00e7s\u0131zl\u0131k, rastlant\u0131 ve se\u00e7ilim kavramlar\u0131n\u0131n gezegenler ve jeoloji tarihi ba\u011flam\u0131ndan, do\u011fadaki tekil \u00f6rneklerine kadar tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131; toplum ve siyaset alanlar\u0131n\u0131n ise, Gould\u2019un tabiriyle \u201cbiyolojik evrimle kesi\u015fim alanlar\u0131\u201d \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir derleme kitap bu. Gould, bu gibi bilimsel de\u011feri olmayan denemelerin ac\u0131s\u0131n\u0131n \u201cormanlardan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d teslim etme al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdikten sonra, b\u00f6yle bir kitapla\u015ft\u0131rman\u0131n bireysel gerek\u00e7esini sunuyor: \u201cKozmik kendini be\u011fenmi\u015fli\u011fimizin panzehiri olarak Darwin\u2019in evrimsel perspektifi.\u201d<\/p>\n

Gelelim 1977\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015f ve ilham verici de olsa, neticede bir pop\u00fcler bilim kitab\u0131 olan Darwin ve Sonras\u0131<\/em>\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6yk\u00fcs\u00fcne. T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n pop\u00fcler bilim dal\u0131nda dilimize kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011ferli eserler aras\u0131ndaki yerini, ABD\u2019deki bas\u0131m\u0131ndan 23 y\u0131l sonra, 2000\u2019de alabildi ancak. O d\u00f6nem T\u00dcB\u0130TAK, ad\u0131na yara\u015f\u0131r bi\u00e7imde, bilim \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplar\u0131n yay\u0131m\u0131n\u0131 adeta misyon edinmi\u015fti; bunlar\u0131 gayet ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7evirilerle ve \u00e7ok uygun fiyatlara okura sunuyordu. Stephen Jay Gould\u2019un, konuya yabanc\u0131 okuru bile al\u0131p g\u00f6t\u00fcrebilecek ak\u0131c\u0131l\u0131ktaki \u00fcslubundan, biraz da evrim biyolojisi hakk\u0131ndaki \u00e7eviri eserlerin zaten say\u0131ca az olmas\u0131ndan herhalde, Darwin ve Sonras\u0131<\/em>\u2019na g\u00f6sterilen ilgi az\u0131msanmayacak d\u00fczeydeydi. \u00d6yle ki kitab\u0131n 2003\u2019te yap\u0131lan 2500 kopyal\u0131k be\u015finci bask\u0131s\u0131n\u0131n k\u00fcnyesinde \u201c\u0130lk bas\u0131m\u0131 May\u0131s 2000\u2019de yap\u0131lan Darwin ve Sonras\u0131<\/em> bug\u00fcne kadar 15.000 adet bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yer al\u0131yordu (ABD\u2019deki sat\u0131\u015f rakam\u0131n\u0131n 250.000\u2019i a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatal\u0131m). Fakat 2003\u2019teki bu gurur dolu ifadenin \u00fczerinden \u00e7ok sular akm\u0131\u015f olmal\u0131 ki bu kadar ilgi g\u00f6ren ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olan bir kitapken Darwin ve Sonras\u0131<\/em> -ba\u015fka baz\u0131 kitaplarla birlikte- 2013 ba\u015f\u0131nda T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n yay\u0131n listesinden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u015eimdi de yay\u0131nc\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan gayet isabetli bir karar vermi\u015f olan Say Yay\u0131nlar\u0131\u2019n\u0131n bilim dizisine dahil oldu. Her ne kadar T\u00dcB\u0130TAK evrimi anlatan kitaplar\u0131n yay\u0131n listesinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fuyla ilgili haberleri yalanlay\u0131p \u201cKonunun tamamen yay\u0131n hakk\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinin yenilenmesi s\u00fcre\u00e7leri ve telif haklar\u0131yla ilgili\u201d oldu\u011funu belirtse de, olay\u0131n \u00f6ncesinden haf\u0131zalar\u0131m\u0131zda kalan bir\u00e7ok sans\u00fcr ve kadro de\u011fi\u015fikli\u011fi haberi bu durumun tesad\u00fcften ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemize neden oldu (Darwin\u2019in 200. do\u011fum g\u00fcn\u00fcnde -T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131- Bilim ve Teknik<\/em> dergisinin Darwin \u00f6zel say\u0131s\u0131n\u0131n sans\u00fcrlenmesi gibi).<\/p>\n

Evet, pop\u00fcler bilim dal\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplar T\u00fcrkiyeli okurlar\u0131n en fazla tercih ettikleri se\u00e7enek olmad\u0131 hi\u00e7bir zaman. Bunun toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131zla veya k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerimizle ili\u015fkisi bir yana, bilim, ne ilk\u00f6\u011fretimde ne de \u00fcniversitelerde pek de heyecan verici bi\u00e7imde sunulmuyor T\u00fcrkiye\u2019de. Bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapamak \u00e7ok zor olsa da i\u00e7inde bulundu\u011fumuz ko\u015fullarda pop\u00fcler bilim kitaplar\u0131 merak ve \u015f\u00fcphe tohumlar\u0131n\u0131n zihnimize ekilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da \u00f6nemli hale geliyor. \u015eu durumda, ad\u0131nda \u201cbilim\u201d ifadesi ge\u00e7en bir kurumun tam da bu tohumlar\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde ekebilecek bir kitaptan vazge\u00e7mesi, \u00fclke olarak bizim i\u00e7in talihsizlik, fakat T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n kendi yeni duru\u015fu bak\u0131m\u0131ndan pek isabetli bir karar! Olsun, biz yine bulur, yine okuruz o kitaplar\u0131. S\u0131rf bu y\u00fczden Darwin ve Sonras\u0131<\/em> okumaya de\u011fer.<\/p>\n

1970\u2019lerde T\u00fcrkiye Solu<\/strong><\/p>\n

\"\"
1970\u2019lerde T\u00fcrkiye Solu, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, Eyl\u00fcl 2013, 432 s.<\/figcaption><\/figure>\n

Hepimizin bir \u015fekilde bildi\u011fi, okudu\u011fu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de sol hareketin en hareketli zamanlar\u0131 olan 70\u2019ler bir gazetecinin g\u00f6z\u00fcnden anlat\u0131l\u0131yor. \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan 1970\u2019lerde T\u00fcrkiye Solu<\/em> uzun y\u0131llar gazetecilik yapm\u0131\u015f olan Vehbi Ersan\u2019in ilk kitab\u0131. Bu kitab\u0131 benzerlerinden ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Kitap an\u0131lar ya da s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131mlarla de\u011fil, olgularla yaz\u0131lm\u0131\u015f. Yazar yorum yapmak yerine konusu ge\u00e7en \u00f6rg\u00fct\u00fcn ya da partinin resmi yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 eklemeyi uygun g\u00f6rm\u00fc\u015f.<\/p>\n

Kitap 70\u2019leri anlat\u0131yor olsa da 60\u2019lar\u0131n miras\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor. Mustafa Suphi\u2019lerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle ba\u015flayan tarih, 70\u2019lerde varl\u0131k g\u00f6steren \u00f6rg\u00fct ya da partilerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki uzant\u0131lar\u0131na kadar devam ediyor. D\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f partiler, \u00f6rg\u00fctler ve ki\u015filer tarih s\u0131ras\u0131na g\u00f6re anlat\u0131lm\u0131\u015f. Sol hareketin en g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu zamanlarla ya\u015fanan olaylar, \u00f6l\u00fcmler, idamlar ve darbeler ayn\u0131 tarih s\u0131ras\u0131yla veriliyor. Kitapta \u00f6rg\u00fctlerin kurulu\u015flar\u0131 eylemleri ve T\u00fcrkiye tarihinde b\u0131rakt\u0131klar\u0131 derin izler, b\u00f6l\u00fcnmeler, tasfiyeler ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131n\u0131yor. Kitab\u0131 benzerlerinden ay\u0131ran bir di\u011fer \u00f6zellik ise, bir siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fe, ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015ften daha fazla yer vermemi\u015f olmas\u0131. Belli bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye a\u011f\u0131rl\u0131k verip onun kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6z ard\u0131 edilmemi\u015f. T\u00fcrkiye sol hareketini anlatan kitaplarda zaman zaman bunun tam tersini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz oluyor. Son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde sol \u00f6rg\u00fctlere ili\u015fkin resmi ara\u015ft\u0131rmalardaki say\u0131sal verilere de yer verilmi\u015f. T\u00fcrkiye solunun en \u00f6nemli ve en yo\u011fun zamanlar\u0131 olan 70\u2019lere merak duyan, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz solunun bulundu\u011fu konuma gelinirken nelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek isteyenlerin okumas\u0131 gereken bir eser.<\/p>\n

Gen\u00e7 Bilimadam\u0131na \u00d6\u011f\u00fctler<\/strong><\/p>\n

\"\"
Peter B. Medawar, \u00c7ev. Nermin Ar\u0131k, K\u0131rm\u0131z\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 1.Bas\u0131m, 2013, 136 s.<\/figcaption><\/figure>\n

Penisilinin geli\u015ftirilmesi gibi tarihi bir s\u00fcrece de bir biliminsan\u0131 olarak dahil olan, fakat Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc organ nakli (dokular\u0131n uyumu) konusunda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ile 1960 y\u0131l\u0131nda alan P.B Medawar bir biliminsan\u0131 olarak tecr\u00fcbelerini aktar\u0131yor. Kendisine okur olarak addetti\u011fi kitle kitab\u0131n\u0131n ismi kadar dar de\u011fil; \u201cherhangi bir nedenle, bir bilimcinin duydu\u011fu zevkler ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar hakk\u0131nda; bu mesle\u011fi se\u00e7melerinin nedenleri, mesle\u011fin \u00e7e\u015fitleri ve y\u00f6ntemleri hakk\u0131nda merak duyan ki\u015fileri\u201d okuru olarak kabul ediyor.<\/p>\n

Medewar, bilim d\u00fcnyas\u0131na dahil olacak insanlar\u0131n y\u00fczle\u015fece\u011fi a\u015famalar\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bilim ortam\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131ndan s\u00f6z ediyor. Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri gibi pratik sorunlara da de\u011finiyor. Kendi i\u00e7ine kapal\u0131, hakk\u0131nda bilgi edinmesi zor bir d\u00fcnyaya kap\u0131dan bakmam\u0131za da izin veriyor Medewar. Fakat \u00e7\u0131rakl\u0131k d\u00f6nemlerinden Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc sonras\u0131na kadarki s\u00fcre i\u00e7inde edindi\u011fi engin deneyimlerinden d\u00f6k\u00fclen yarg\u0131lar\u0131n\u0131n \u201csistematik bir sosyolojik ara\u015ft\u0131rma sonucu do\u011frulanm\u0131\u015f hipotezler olmad\u0131klar\u0131n\u0131\u201d yani \u00f6znel fikirleri oldu\u011funu belirtmeyi de ihmal etmiyor.<\/p>\n

Futbolda Emek S\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n

\"\"
Muazzez \u015ea\u015fmaz Ata\u00e7ocu\u011fu, Yaz\u0131lama Yay\u0131nlar\u0131, 1. Bas\u0131m, 2013, 150 s.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cB\u00fcy\u00fcy\u00fcnce ne olmak istiyorsun?\u201d sorusuna \u201cFutbolcu olmak istiyorum\u201d\u00a0 cevaplar\u0131n\u0131n patlad\u0131\u011f\u0131 seksen sonras\u0131 y\u0131llar\u0131n k\u00f6\u015fe d\u00f6nme fenomenidir futbol. Futbol s\u00f6z konusuyken emek denince akla gelen ilk \u015fey sahada verilen m\u00fccadele olsa da, g\u00f6z ard\u0131 edilen baz\u0131 end\u00fcstriyel futbol ger\u00e7eklerine dikkat \u00e7ekmekte Ata\u00e7ocu\u011fu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda futbol emek piyasas\u0131n\u0131n ana elemanlar\u0131n\u0131n sosyal g\u00fcvencesi olmamas\u0131, s\u00f6zde profesyonel olsa da g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak, \u00fccret almadan futbol oynanmas\u0131, ligler aras\u0131ndaki oyuncu \u00fccretleri farkl\u0131l\u0131klar, sendika sorunlar\u0131, futbol emek\u00e7isinin nas\u0131l metala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sekt\u00f6r\u00fcn vitrini olan \u00fcst liglerdeki futbolcular\u0131n \u00fccretlerinin ve hayat \u015fartlar\u0131n\u0131n nas\u0131l abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6zden sakl\u0131 konular var.<\/p>\n

\u00dclkemizde futbolun, konu\u015fuldu\u011fu ve tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oranda ba\u015far\u0131l\u0131 olamamas\u0131n\u0131n sebebi olan temelsizlik hakk\u0131nda ciddi bir fark\u0131ndal\u0131k uyand\u0131ran bir ara\u015ft\u0131rma, Futbolda Emek S\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc<\/em>.<\/p>\n

Uygulamal\u0131 Etik<\/strong><\/p>\n

\"\"
Ahmet Cevizci, Say Yay\u0131nlar\u0131, 1. Bas\u0131m, 2013, 384 s.<\/figcaption><\/figure>\n

Ahmet Cevizci taraf\u0131ndan yaz\u0131lan Uygulamal\u0131 Etik<\/em>, y\u00fczy\u0131llard\u0131r ya\u015fanan sava\u015flar, sanayile\u015fme, do\u011fan\u0131n tahrip edilip kirletilmesi, s\u00f6m\u00fcrgeci politikalar ve ekonominin geli\u015fimiyle, ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ahl\u00e2k kavram\u0131na e\u011filiyor. Yazar, hayat\u0131n her alan\u0131nda ya\u015fanan bu \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn uygulamal\u0131 eti\u011fin do\u011fu\u015funu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na de\u011finiyor. Kitapta t\u0131p eti\u011fi, k\u00fcrtaj ve \u00f6tenazi, ekofeminist etik, hayvan eti\u011fi gibi \u00f6nemli konular bir felsefeci g\u00f6z\u00fcnden detaylar\u0131yla inceleniyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z Bilim K\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z Bilim kitab\u0131, ilk \u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bilim tarihindeki b\u00fcy\u00fck bulu\u015flar\u0131, enteresan giri\u015fimleri, trajik olaylar\u0131 ve \u00e7uvallamalarla sonu\u00e7lanan ilgin\u00e7 giri\u015fimleri konu al\u0131yor. Tarihi olaylar\u0131 kronolojik s\u0131rayla verirken bilimin bir\u00e7ok alan\u0131nda belki de duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir\u00e7ok somut olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsunuz. Okumas\u0131 olduk\u00e7a keyifli olan bu kitap \u201ce\u011flenceli bilim\u201d sevenler i\u00e7in ideal g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130nad\u0131na Darwin \u201cBaz\u0131 kitaplar […]<\/p>\n","protected":false},"author":184,"featured_media":11272,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[153,38,1,510,511],"tags":[772,284,210,771,668],"class_list":["post-11241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-116-sayi","category-dergi-sayilari","category-genel","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-darwin-ve-sonrasi","tag-etik","tag-kitap","tag-yayin","tag-yayin-dunyasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t