{"id":11266,"date":"2011-06-01T19:56:04","date_gmt":"2011-06-01T16:56:04","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11266"},"modified":"2017-06-06T19:58:36","modified_gmt":"2017-06-06T16:58:36","slug":"orumcekler-su-altinda-nasil-nefes-alirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/06\/01\/orumcekler-su-altinda-nasil-nefes-alirlar","title":{"rendered":"\u00d6r\u00fcmcekler su alt\u0131nda nas\u0131l nefes al\u0131rlar?"},"content":{"rendered":"
\"\"
Su \u00d6r\u00fcmce\u011fi (Argyroneta aquatica)<\/figcaption><\/figure>\n

Su \u00f6r\u00fcmcekleri, dalg\u0131\u00e7 h\u00fccrelerini\/keselerini havayla doldurmak i\u00e7in su y\u00fczeyine \u00e7\u0131kmalar\u0131 hari\u00e7 t\u00fcm ya\u015famlar\u0131n\u0131 su alt\u0131nda ge\u00e7irirler. Roger Seymour ve Stefan Hetz kabarc\u0131klardaki oksijen seviyesini \u00f6l\u00e7ene kadar hen\u00fcz kimse \u00f6r\u00fcmceklerin su alt\u0131nda ne kadar uzun s\u00fcre kalabilece\u011fini bilmiyordu. Dal\u0131\u015f h\u00fccrelerinin sudaki oksijeni emen solunga\u00e7 gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6r\u00fcmceklerin sadece g\u00fcnde bir kere hava kaynaklar\u0131n\u0131 yenilemek i\u00e7in y\u00fczeye \u00e7\u0131kmaya ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131n\u0131 buldular.<\/p>\n

Bir g\u00f6letin derinliklerine bakarak, y\u00fczeyin hemen alt\u0131nda d\u00f6n\u00fcp duran ve v\u0131z\u0131ldayan b\u00f6cekleri g\u00f6zlemek zordur. Ancak bu durum bir t\u00fcr \u00f6r\u00fcmcek i\u00e7in ise ge\u00e7erli de\u011fil: dal\u0131\u015f h\u00fccresi \u00f6r\u00fcmce\u011fi (su \u00f6r\u00fcmce\u011fi): <\/em>Argyroneta aquatica.<\/em><\/p>\n

Adelaide \u00dcniversitesi\u2019nden Roger Seymour bu \u00f6r\u00fcmce\u011fin ikonik bir hayvan oldu\u011funu, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocukken g\u00f6letlerle ilgili pop\u00fcler literat\u00fcrde bu \u00f6r\u00fcmceklerle ilgili \u015feyler okudu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Seymour\u2019a g\u00f6re her \u00f6r\u00fcmcek, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc y\u00fczeyinin alt\u0131nda ipekten bir a\u011f in\u015fa eder ve onu karn\u0131 \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 hava ile doldurur. Bu \u00f6r\u00fcmcekler t\u00fcm ya\u015famlar\u0131n\u0131 su alt\u0131nda ge\u00e7irirler, yumurtalar\u0131n\u0131 bile dal\u0131\u015f h\u00fccrelerine koyarlar. Suda ya\u015fayan b\u00f6ceklerin sudaki oksijeni kar\u0131nlar\u0131 boyunca yay\u0131lm\u0131\u015f ince hava kabarc\u0131klar\u0131 yoluyla nas\u0131l ayr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek i\u00e7in Optode ismindeki oksijen \u00f6l\u00e7en ayg\u0131t\u0131 kullanan Seymour, kendi Optode\u2019unu test etmek i\u00e7in di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck kabarc\u0131klar\u0131 ar\u0131yordu.<\/p>\n

Seymour\u2019un akl\u0131na \u00fcnl\u00fc su \u00f6r\u00fcmce\u011fi gelmi\u015f. Almanya\u2019daki Humboldt \u00dcniversitesi\u2019nden Stefan Hetz\u2019e olas\u0131l\u0131ktan s\u00f6z edince, Hetz bu fikrin \u00fczerine atlam\u0131\u015f. Seymour\u2019u laboratuar\u0131na davet etmi\u015f ve iki ara\u015ft\u0131rmac\u0131, dal\u0131\u015f h\u00fccrelerini nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in baz\u0131 eklembacakl\u0131lar\u0131 toplamaya karar vermi\u015fler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Journal of Experimental Biology<\/em>\u2019de, \u00f6r\u00fcmceklerin, dal\u0131\u015f h\u00fccrelerini, y\u00fczeyin alt\u0131nda gizli kalmas\u0131 i\u00e7in sudaki oksijeni ayr\u0131\u015ft\u0131ran solunga\u00e7 gibi kullanabildiklerini ke\u015ffettiklerini yazd\u0131lar.<\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki, dal\u0131\u015f h\u00fccresi \u00f6r\u00fcmcekleri Avrupa\u2019da giderek daha az bulunuyor. Yakalanmas\u0131 zor hayvanlar\u0131 toplama izni alan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n sonunda Eider Nehri\u2019nde \u015fanslar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. \u201cBenim felsefem baz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmler yapmak ve hayret etmek. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fay\u0131 g\u00f6zlemlerseniz, o size hayal edebilece\u011finizden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 s\u00f6yler.\u201d diyor Seymour. Laboratuvara d\u00f6nd\u00fckten sonra, \u00f6r\u00fcmceklerin en zor ko\u015fullarda nas\u0131l ge\u00e7indi\u011fini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in s\u0131cak, durgun ve yabani otlarla dolu g\u00f6letteki ko\u015fullar\u0131n kopyas\u0131n\u0131 \u00fcretmi\u015fler.<\/p>\n

\u0130kili, \u00f6r\u00fcmceklerin kendi p\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 dal\u0131\u015f h\u00fccrelerini yapmalar\u0131n\u0131 izledikten sonra, hayvan\u0131n nas\u0131l tepki verece\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in oksijen \u00f6l\u00e7en Optode\u2019u dikkatlice kabarc\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine sokmu\u015flar. Mucizevi bir \u015fekilde, \u00f6r\u00fcmcek sakin kalm\u0131\u015f, b\u00f6ylece ekip de oksijen seviyesini kaydetmeye devam edebilmi\u015f. \u201cO zaman bana \u00f6r\u00fcmceklerin ne kadar oksijen t\u00fcketti\u011fini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in kabarc\u0131\u011f\u0131 respirometre olarak kullanabilirmi\u015fiz gibi geldi\u201d diyor Seymour.<\/p>\n

\u00d6ncelikle kabarc\u0131ktan ve \u00e7evresindeki sudan bir dizi oksijen \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ald\u0131ktan sonra, kabarc\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine akan oksijen miktar\u0131n\u0131 hesaplam\u0131\u015flar. Daha sonra \u00f6r\u00fcmce\u011fin oksijen t\u00fcketim h\u0131z\u0131n\u0131 hesaplam\u0131\u015flar ve dal\u0131\u015f h\u00fccresinin durgun sudaki oksijeni s\u0131cak bir g\u00fcnde bile ayr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmu\u015flar. Su \u00f6r\u00fcmceklerinin metabolizma h\u0131z\u0131 yava\u015ft\u0131 ve av\u0131n\u0131n ge\u00e7mesini bekleyen di\u011fer \u00f6r\u00fcmceklerinkine benziyordu.<\/p>\n

Fakat kabarc\u0131ktan suya azot yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00f6r\u00fcmceklerin oksijen gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamas\u0131na ra\u011fmen, kabarc\u0131k durmadan b\u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Bu durum dal\u0131\u015f h\u00fccresini yeniden doldurmak i\u00e7in \u00f6r\u00fcmce\u011fi y\u00fczeye \u00e7\u0131kmak zorunda b\u0131rak\u0131yordu. Peki, kabarc\u0131k, \u00f6r\u00fcmce\u011fin hava y\u00fczeyine do\u011fru hareketlenmesi gerekmeden, ne kadar uzun s\u00fcre dayanabilir? Azotun kabarc\u0131k d\u0131\u015f\u0131na dif\u00fczyonunu hesaplad\u0131ktan sonra Seymour ve Hetz, \u00f6r\u00fcmceklerin bir g\u00fcnden daha uzun bir s\u00fcre harekete ge\u00e7mediklerini g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n

\u201cEski literat\u00fcr, \u00f6r\u00fcmceklerin g\u00fcn boyunca 20-40 dakika s\u0131kl\u0131kta y\u00fczeye \u00e7\u0131kmak zorunda olduklar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyordu\u201d diyor Seymour. \u201cYeni bulgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: \u00d6r\u00fcmceklerin kabarc\u0131ktaki havay\u0131 yenilemek i\u00e7in y\u00fczeye gitmek zorunda kalmadan uzun s\u00fcre hareketsiz kalmas\u0131 onlara avantaj sa\u011flar. Bu durumda sadece kendilerini avc\u0131lardan korumakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda yak\u0131nlar\u0131na gelen potansiyel av\u0131 da uyarmam\u0131\u015f olurlar.\u201d diye ekliyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak<\/strong>: http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2011\/06\/110609105527.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Su \u00f6r\u00fcmcekleri, dalg\u0131\u00e7 h\u00fccrelerini\/keselerini havayla doldurmak i\u00e7in su y\u00fczeyine \u00e7\u0131kmalar\u0131 hari\u00e7 t\u00fcm ya\u015famlar\u0131n\u0131 su alt\u0131nda ge\u00e7irirler. Roger Seymour ve Stefan Hetz kabarc\u0131klardaki oksijen seviyesini \u00f6l\u00e7ene kadar hen\u00fcz kimse \u00f6r\u00fcmceklerin su alt\u0131nda ne kadar uzun s\u00fcre kalabilece\u011fini bilmiyordu. Dal\u0131\u015f h\u00fccrelerinin sudaki oksijeni emen solunga\u00e7 gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6r\u00fcmceklerin sadece g\u00fcnde bir kere hava kaynaklar\u0131n\u0131 yenilemek i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":749,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[126,19],"tags":[776,775],"class_list":["post-11266","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-89-sayi","category-bilim-gundemi","tag-hayvanlar","tag-orumcek"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/749"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11266"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11266\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}