Histeri, \u00e7o\u011fu insan\u0131n matemati\u011fe kar\u015f\u0131 hissettiklerini gayet iyi \u00f6zetliyor: \u201cBen bilmem.\u201d, \u201cBen yapamam.\u201d, \u201cBunlar\u0131 lisede de anlamam\u0131\u015ft\u0131m.\u201d… O kadar kuvvetli bir \u00f6n yarg\u0131 var ki baz\u0131 ki\u015fileri en ufak bir \u201cmatematiksel\u201d tart\u0131\u015fmaya sokabilmek ya da en az\u0131ndan dinlemelerini sa\u011flamak i\u00e7in bile, \u00f6nceden aylarca s\u00fcrecek terapiye sokmak laz\u0131m. Ben, bunun sebebi olarak \u00f6\u011frenilmi\u015f cehaleti g\u00f6r\u00fcyordum. Bu \u201cmatematik cahilleri\u201d \u00e7evrelerindeki insanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, matemati\u011fin k\u00f6t\u00fc ve gereksiz bir \u015fey oldu\u011fu fikrine kendilerini \u00f6ylesine kuvvetli bir \u015fekilde kapt\u0131r\u0131yorlard\u0131 ki bu konuda cahil olmaktan gurur duyuyorlard\u0131.<\/p>\n
Ger\u00e7ek durumun b\u00f6yle geli\u015fmedi\u011finden art\u0131k eminim. Zaten bu kadar ki\u015finin \u201cesas\u201d matemati\u011fi hissetmeyi bile ba\u015faramadan m\u00fchendislik fak\u00fcltelerinden mezun oldu\u011fu bir d\u00fcnyada, b\u00fct\u00fcn istatistiksel verileri g\u00f6rmezden gelerek su\u00e7u topluma atmak, belki de cehaletin ta kendisiydi. Yanl\u0131\u015f, matematik e\u011fitiminin bir k\u00f6\u015fesinde olmal\u0131.<\/p>\n
\u015eimdi konuyu biraz de\u011fi\u015ftirip, yukar\u0131dakileri fark etmemi sa\u011flayan kitap’tan ve yazar\u0131ndan bahsedelim.<\/p>\n
Ian Steward, \u00e7e\u015fitli matematiksel dallarda yay\u0131mlanm\u0131\u015f bir\u00e7ok makalesi ve hala daha yapmakta oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalarla kendini ispatlam\u0131\u015f, akademik a\u00e7\u0131dan aktif ve ciddi bir matematik\u00e7i. Ayn\u0131 zamanda Scientific American’daki k\u00f6\u015fesinde yazd\u0131klar\u0131 ve haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kitaplar sayesinde, matemati\u011fi pop\u00fclerle\u015ftirmek i\u00e7in sarf etti\u011fi \u00e7abalarla da tan\u0131nmakta. Selefi ve pop\u00fcler matemati\u011fin kahraman\u0131 Martin Gardner’\u0131n ayak izlerinden, aynen devam ediyor. Kitap, Ian Steward’\u0131n bu konudaki tutkusunu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermek i\u00e7in iyi bir \u00f6rnek.<\/p>\n
Daha kapa\u011f\u0131na bakar bakmaz, i\u00e7erisinde esen oyuncu r\u00fczgarlar\u0131 hissediyorsunuz. 20 farkl\u0131 matematiksel ilgin\u00e7lik, bulmaca veya oyun konulu b\u00f6l\u00fcm var. Bu b\u00f6l\u00fcmler, konusu olan matematiksel yap\u0131 bir \u00e7i\u00e7ek gibi a\u00e7\u0131l\u0131ncaya kadar ad\u0131m ad\u0131m ilerliyor ve okurun merak\u0131n\u0131 ba\u015ftan sona \u00fczerinde tutmay\u0131 ba\u015far\u0131yor. \u00dcstelik her \u015fey, ilgin\u00e7 karakterler i\u00e7eren komik hik\u00e2yeler \u00fczerine i\u015flenmi\u015f. Bu hik\u00e2yelerin ve \u00f6zellikle de karakterlerin olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu da belirtmek isterim.<\/p>\n
B\u00f6l\u00fcmler ad\u0131m ad\u0131m ilerledi\u011fi i\u00e7in, konu bir bulmaca olsa bile okuyucudan bu bulmacay\u0131 \u00e7\u00f6zmesi beklenmiyor. Sadece arkan\u0131za yaslan\u0131p karakterlerin, her paragrafta biraz daha zorla\u015fan bulmacayla nas\u0131l debelendiklerini okumak yeterli. Bu s\u0131rada, ister istemez, kendi yapaca\u011f\u0131n\u0131z \u00e7\u00f6z\u00fcmlere ve sorunun \u00e7e\u015fitli \u00f6telemelere de akl\u0131n\u0131z gidecektir. San\u0131r\u0131m yazar\u0131n bekledi\u011fi \u015fey de tam olarak bu. Bir de bakm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, bu yeni edindi\u011finiz erdemleri etraf\u0131n\u0131zdaki herkesle payla\u015fmak istiyorsunuz. \u00dcstelik konular o kadar ilgi \u00e7ekici ki hi\u00e7 kimse durumdan \u015fikayet\u00e7i de\u011fil. Ian Stewart gibi, s\u00fcrekli kar\u015f\u0131n\u0131zdakinin merak\u0131n\u0131 ate\u015fleyecek \u015fekilde ad\u0131m ad\u0131m da anlat\u0131rsan\u0131z, kendinizi fahri matematik el\u00e7isi kabul edebilirsiniz.<\/p>\n
\u0130\u015fte benim matematik cehaleti konusundaki \u00f6n yarg\u0131lar\u0131m\u0131 de\u011fi\u015ftiren \u015fey bu ilgi oldu. \u015eu anda matemati\u011fin inan\u0131lmaz ciddi, de\u011fi\u015fmez ve sert bir imaj\u0131 var. Sanki b\u00fct\u00fcn matematik, sa\u00e7ma sapan denklemlerin sebepsiz \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini kesin form\u00fcllere uyarak hatas\u0131z bir \u015fekilde hesaplamaktan ibaretmi\u015f gibi bir alg\u0131… Asl\u0131nda bu \u00e7ok yanl\u0131\u015f. Matematik, kendi i\u00e7erisinde herhangi bir d\u00fczen veya ili\u015fki olan yap\u0131lar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00fczerinedir. Lisede, \u00fcniversitede ve hatta ilkokulda\u00a0 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz her matematiksel yap\u0131n\u0131n ortaya at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de olduk\u00e7a ilgin\u00e7 ve ge\u00e7erli sebepler var. Bu sebepleri \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerine anlatmadan, konuya ilgi duymalar\u0131n\u0131 beklemeye ne hakk\u0131m\u0131z var!<\/p>\n
Ian Stewart kitab\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde, matemati\u011fin bu kaba g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc Antik Yunanistan’da Ar\u015fimet ve \u00d6klid’in kurduklar\u0131 aksiyom-teorem-form\u00fcl d\u00fczenine y\u00fckl\u00fcyor ve Antik Babil’de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi matemati\u011fin e\u011flenceli ve bulmacams\u0131 bir hava i\u00e7erisinde sunulmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yor. Bu, aksiyom-teorem-form\u00fcl d\u00fczenin akademik matematikteki ilerlemeler ve daha \u00f6nemlisi yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n anla\u015f\u0131l\u0131r ve k\u0131sa bir dille payla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7ilemez oldu\u011funa inan\u0131yor olsam da matematik geli\u015fiminin erken evrelerinde buna ne yer ne de zaman oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Matemati\u011finin kesinlikle daha e\u011flenceli bir hal almas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n
Matematik Histerisi, bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda \u00e7ok iyi bir \u00f6rnek. Matematiksel yap\u0131lar \u00fczerine ilgin\u00e7 ve e\u011flenceli konularla, hesap yapmadan, sadece sakin bir \u015fekilde zaman ge\u00e7irmek ve yeni bir \u015feyler g\u00f6rmek isteyenlerin kesinlikle okumas\u0131 gereken bir kitap.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Histeri, \u00e7o\u011fu insan\u0131n matemati\u011fe kar\u015f\u0131 hissettiklerini gayet iyi \u00f6zetliyor: \u201cBen bilmem.\u201d, \u201cBen yapamam.\u201d, \u201cBunlar\u0131 lisede de anlamam\u0131\u015ft\u0131m.\u201d… O kadar kuvvetli bir \u00f6n yarg\u0131 var ki baz\u0131 ki\u015fileri en ufak bir \u201cmatematiksel\u201d tart\u0131\u015fmaya sokabilmek ya da en az\u0131ndan dinlemelerini sa\u011flamak i\u00e7in bile, \u00f6nceden aylarca s\u00fcrecek terapiye sokmak laz\u0131m. Ben, bunun sebebi olarak \u00f6\u011frenilmi\u015f cehaleti g\u00f6r\u00fcyordum. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":614,"featured_media":11284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[153,38,25,510,511],"tags":[784,208],"class_list":["post-11267","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-116-sayi","category-dergi-sayilari","category-matematik","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-histeri","tag-matematik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/614"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11267\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}