{"id":11317,"date":"2011-06-01T20:54:41","date_gmt":"2011-06-01T17:54:41","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11317"},"modified":"2017-06-06T21:00:38","modified_gmt":"2017-06-06T18:00:38","slug":"dilovasindaki-tehlikeyi-ortaya-cikardi-suclu-bulundu-paylasmamanin-sorumlulugunu-tasiyamazdim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/06\/01\/dilovasindaki-tehlikeyi-ortaya-cikardi-suclu-bulundu-paylasmamanin-sorumlulugunu-tasiyamazdim","title":{"rendered":"Dilovas\u0131\u2019ndaki tehlikeyi ortaya \u00e7\u0131kard\u0131, su\u00e7lu bulundu \u2018Payla\u015fmaman\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yamazd\u0131m\u2019"},"content":{"rendered":"

Dilovas\u0131\u2019nda \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck kimya sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015f. Hi\u00e7bir tedbir al\u0131nmam\u0131\u015f. B\u00f6lgede kanser kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcm vakalar\u0131 T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131. Annelerin s\u00fct\u00fc ve bebeklerin kakalar\u0131nda zehir saptanm\u0131\u015f. Sermaye, k\u00e2rl\u0131l\u0131k pe\u015finde. Devlet tedbir almak yerine yeni tesislerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor. \u00dcniversitelerin durumu ac\u0131 verici. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kararak \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6neren onurlu bilim insan\u0131n\u0131n pay\u0131na da soru\u015fturma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f!<\/em><\/p>\n

Prof. Dr. Onur Hamzao\u011flu ile <\/strong><\/p>\n

S\u00f6yle\u015fi: Ali Bardakc\u0131 <\/strong><\/p>\n

Prof. Dr. Onur Hamzao\u011flu, Kocaeli \u00dcniversitesi\u2019nde g\u00f6revli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzman\u0131. Dilovas\u0131\u2019nda yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda korkun\u00e7 bir sa\u011fl\u0131k ve \u00e7evre katliam\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti. Elde etti\u011fi veriler do\u011frultusunda tedbir almak yerine hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flat\u0131ld\u0131. Konu kamuoyuna yans\u0131d\u0131 ve Hamzao\u011flu\u2019nu destekleyen etkinlikler d\u00fczenlendi. Ayn\u0131 zamanda dergimizin de yazar\u0131 olan Onur Hamzao\u011flu ile konuyu b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla konu\u015ftuk.<\/p>\n

 <\/p>\n

Dilovas\u0131, sanayinin en yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lge<\/em><\/strong><\/p>\n

Dilovas\u0131 ile ilgili yapm\u0131\u015f oldu\u011funuz \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7eri\u011fine ge\u00e7meden \u00f6nce, ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in neden bu b\u00f6lgeyi tercih etti\u011finizden s\u00f6z ederek ba\u015flayal\u0131m isterseniz.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
Prof. Dr. Hamzao\u011flu, halk\u0131 ve do\u011fay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin bedelini \u00f6d\u00fcyor!<\/figcaption><\/figure>\n

2002 y\u0131l\u0131nda Kocaeli\u2019de sanayinin sa\u011fl\u0131k i\u00e7in yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu tehlikeyi saptamak ad\u0131na kuramsal bir \u00e7al\u0131\u015fma planlam\u0131\u015ft\u0131k. Kocaeli Sanayi Odas\u0131\u2019na konuyla ilgili ba\u015fvurduk. Kocaeli\u2019deki sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131, bunlar\u0131n hammaddeleri, teknolojileri ve \u00fcr\u00fcnlerini \u00f6\u011frenmekti amac\u0131m\u0131z. Ancak, s\u00f6zl\u00fc olarak, istedi\u011fimiz bilgilerin ticari s\u0131r oldu\u011funu, bizimle payla\u015famayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra ise, bizim istedi\u011fimiz verilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Kocaeli B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi \u0130tfaiye M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn elinde de olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yine ayn\u0131 gerek\u00e7eyle onlara da verilmedi\u011fini \u00f6\u011frendik. Yani bu yaln\u0131zca bize kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bir uygulama de\u011fildi. G\u00f6zlemlerimiz devam etti. Sanayi kaynakl\u0131 sorunlar\u0131n g\u00f6r\u00fclebilir k\u0131l\u0131nmas\u0131 ad\u0131na \u00f6nemli bir nokta olan Dilovas\u0131\u2019n\u0131 se\u00e7tik. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem T\u00fcrkiye hem d\u00fcnya i\u00e7in bu kadar end\u00fcstriyel yat\u0131r\u0131m\u0131n en az\u0131ndan metrekare itibariyle bir arada oldu\u011fu ba\u015fka bir yer g\u00f6rmek zor. \u00d6rne\u011fin, kentin do\u011fusundan ba\u015flayarak, \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck lastik yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve \u00fcretimi kapasite itibariyle burada. T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2l\u00e2 tek olan tehlikeli at\u0131k yakma tesisi yine kentin do\u011fusunda. Buras\u0131 kimya sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 alan\u0131 olarak ge\u00e7iyor. Ayn\u0131 \u015fekilde k\u00f6rfezin g\u00fcneyine inmeden kuzeyden ilerlersek Avrupa\u2019n\u0131n ikinci, Balkanlar\u2019\u0131n birinci rafinerisi mevcut. G\u00fcbre fabrikas\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck kapasiteli \u00e7imento fabrikalar\u0131ndan biri var. Dilovas\u0131\u2019nda iki tane demir-\u00e7elik fabrikas\u0131 bulunuyor. T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck boya devleri yine Dilovas\u0131\u2019nda. Dolay\u0131s\u0131yla sanayinin en yo\u011fun oldu\u011fu yer Dilovas\u0131\u2019yd\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n

Dilovas\u0131\u2019nda kanser kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmler normalin \u00fc\u00e7 kat\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Dilovas\u0131\u2019nda ya\u015fanan sa\u011fl\u0131k ve \u00e7evre sorunuyla ilgili olarak dikkatinizi \u00e7eken ilk \u015fey neydi?<\/em><\/strong><\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131nda Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Anabilim Dal\u0131 olarak T\u0131p Fak\u00fcltesi birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerimizin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla bir alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Kent, sanayi ve sa\u011fl\u0131k ba\u015fl\u0131kl\u0131 alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda d\u00f6nemin Dilovas\u0131 Belediye Ba\u015fkan\u0131\u2019yla da tan\u0131\u015ft\u0131k. Kendisi, yerel y\u00f6netimin ne gibi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frencilerimizle periyodik olarak payla\u015f\u0131yordu. Bize, 1995 y\u0131l\u0131ndan itibaren belediye taraf\u0131ndan tutulan defin ruhsatlar\u0131n\u0131 verdiler. B\u00f6lgede ya\u015fanan sorunu anlamak ad\u0131na defin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 inceledik. Dilovas\u0131\u2019nda 100 \u00f6l\u00fcmden 32\u2019sinin kanser nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini saptad\u0131k. Bu bilgileri alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ve yan\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck bir ara\u015ft\u0131rma tekni\u011fi kullanarak ayr\u0131nt\u0131land\u0131rma ihtiyac\u0131 duyduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 y\u0131l T\u00fcrkiye\u2019deki her 100 \u00f6l\u00fcmden 12,9\u2019unun, d\u00fcnyadaysa 12,5\u2019inin kanser nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini biliyorduk. Arada birka\u00e7 kat fark olmas\u0131, sorunun \u00f6nemini bize g\u00f6stermi\u015f oldu.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ve bu ilk bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ara\u015ft\u0131rmaya devam ettiniz…<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
Veriler en \u00e7ok yeni do\u011fan bebeklerin ve \u00e7ocuklar\u0131n tehlike alt\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Evet. 2005 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda bir \u00e7al\u0131\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirdik. \u00c7al\u0131\u015fma sonucunda 100 \u00f6l\u00fcmden 33,3\u2019\u00fcn\u00fcn kanserden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Dilovas\u0131\u2019nda 10 y\u0131l ve \u00fczerinde ya\u015fayanlar\u0131n, daha k\u0131sa s\u00fcre ya\u015fayanlara oranla kanserden \u00f6lme riskinin 4,4 kat daha fazla oldu\u011funu fark ettik. Bu ki\u015filerin sigara i\u00e7ip i\u00e7memesi ya da ya\u015fl\u0131 olup olmamas\u0131, kanser kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmleri etkilemeyecek kadar geride kalan \u00f6zelliklerdi. Dilovas\u0131\u2019n\u0131n kendi ko\u015fullar\u0131 \u00e7ok daha etkiliydi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ulusal kongremizde s\u00f6zl\u00fc olarak sunduk. Ard\u0131ndan meclis ara\u015ft\u0131rma komisyonunun yapt\u0131\u011f\u0131 davette tekrarlad\u0131k. Sorunun sadece bahsi ge\u00e7en b\u00f6lgeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, o d\u00f6nem sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131\u011f\u0131 il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn verilerine g\u00f6re Kocaeli\u2019deki her 100 \u00f6l\u00fcmden 19\u2019unun, G\u00f6lc\u00fck\u2019te 21\u2019inin, Gebze\u2019de 22\u2019sinin, Derince\u2019de 21\u2019inin de yine kanserden \u00f6l\u00fcm oldu\u011funu, bu nedenle sorunun b\u00fct\u00fcn kentte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini Meclis Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu\u2019nda (MAK) payla\u015ft\u0131k.<\/p>\n

 <\/p>\n

Analar\u0131n s\u00fctleri, bebelerin kakalar\u0131 zehirli!<\/em><\/strong><\/p>\n

Meclis Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu\u2019nun konuya yakla\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131l oldu?<\/em><\/strong><\/p>\n

Meclis Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu da 29 sorun belirledi ve 29 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi getirdi. Bu raporu Kas\u0131m 2006\u2019da Meclis\u2019e sundu. \u015eubat 2007\u2019de konu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. Biz de ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131 T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n uluslararas\u0131 indeksteki dergisinde yay\u0131nlad\u0131k. Mart 2007 tarihinde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 Kanserle Sava\u015f Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (KSDB) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Ankara\u2019da bir toplant\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Haziran ay\u0131nda KSDB, Kocaeli Valili\u011fi ile Kocaeli \u00dcniversitesi\u2019ne birer yaz\u0131 g\u00f6ndererek ortak ara\u015ft\u0131rma yapmam\u0131z\u0131 istedi. \u201cEvet, bu veriler do\u011fru ama ba\u015fka bir \u015fey bulunabilir mi?\u201d sorusundan hareketle \u00f6neriyi kabul ettik. Bu yeni \u00e7al\u0131\u015fma 2000-2007 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki \u00f6l\u00fcmlerin nedenlerini saptamaya y\u00f6nelikti. Neticede g\u00f6rd\u00fck ki, 100 \u00f6l\u00fcmden 30\u2019u kanserden kaynaklan\u0131yordu. Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z raporu A\u011fustos 2008\u2019de KSDB\u2019ye ilettik. Biraz \u00f6nce s\u00f6z etti\u011fim MAK\u2019\u0131n raporundaki saptamalar\u0131n bir\u00e7o\u011fu \u00f6nemliydi. Kentte sanayi kapasitesi art\u0131\u015f\u0131na gidilmemesi, var olan tesislerde teknolojinin yenilenmesi, kat\u0131, s\u0131v\u0131 ve gaz at\u0131klarla ilgili filtre ve zarars\u0131zland\u0131rma sistemlerinin kurulmas\u0131 isteniyordu. Ancak \u00e7ok da etkili oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ama bir \u015fekilde sesinizi duyurabilmi\u015ftiniz \u00f6yle de\u011fil mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
Hammaddelerin daha az zararl\u0131 olanlarla ikamesi ve teknolojilerin modernize edilmesi gerekir.<\/figcaption><\/figure>\n

S\u00f6yledi\u011finiz do\u011fru olmakla beraber, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in yeterli de\u011fildi. Yine 2008\u2019de Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Ana Bilim Dal\u0131, \u00c7ocuk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 ve T\u0131bbi Genetik Ana Bilim Dal\u0131\u2019ndaki arkada\u015flarla bir proje haz\u0131rlay\u0131p K\u00dc Bilimsel Ara\u015ft\u0131rma Projeleri Birimi\u2019ne sunduk. 2009 \u015eubat ay\u0131nda bu proje hem bilimsel hem etik y\u00f6n\u00fcyle desteklenmeye de\u011fer g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ara\u015ft\u0131rma projesine ba\u015flad\u0131k. Sanayinin olmad\u0131\u011f\u0131, en temiz yer diye bilinen Kand\u0131ra ile sanayinin en yo\u011fun oldu\u011fu Dilovas\u0131\u2019n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik bir \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131 bu. Bu b\u00f6lgelerde hava analizleri yap\u0131p, havadaki tozun i\u00e7indeki a\u011f\u0131r metalleri saptamaya ve b\u00f6lgede ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131n gebeliklerini izlemeye, do\u011fum sonras\u0131nda ise hem bebeklerin ilk kakalar\u0131n\u0131 hem de annelerin ilk s\u00fct\u00fcn\u00fc almaya \u00f6zen g\u00f6sterdik. Havadaki a\u011f\u0131r metallerin etkisini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Hava \u00f6l\u00e7\u00fcmleri T\u00dcB\u0130TAK Marmara Ara\u015ft\u0131rma Merkezi \u00c7evre Enstit\u00fcs\u00fc laboratuvarlar\u0131nda incelendi. Kas\u0131m 2009\u2019dan itibaren Dilovas\u0131 ile Kand\u0131ra\u2019da her ay 24 saat boyunca havadan toz \u00f6rnekleri topland\u0131. Bu toz \u00f6rnekleri i\u00e7indeki a\u011f\u0131r metal \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yap\u0131ld\u0131. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, toz toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mek\u00e2n\u0131n 500 metre etraf\u0131nda ya\u015fayan, sigara i\u00e7meyen, herhangi bir hastal\u0131\u011f\u0131 bulunmayan, 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck, 35 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmayan, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131za g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131lan gebe kad\u0131nlar\u0131 izlemeye ald\u0131k. Do\u011fumdan sonra hem kendi s\u00fctlerinden hem de bebeklerin kakalar\u0131ndan \u00f6rnekler ald\u0131k. T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n Bursa\u2019daki laboratuvar\u0131nda analiz yapt\u0131rd\u0131k. Bu esnada Kocaeli\u2019de d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc demir-\u00e7elik fabrikas\u0131 kurulmas\u0131 konusunda tart\u0131\u015fmalar ya\u015fan\u0131yordu. Biz, \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bebeklerin kakalar\u0131nda ve annelerin s\u00fct\u00fcnde a\u011f\u0131r metaller bulundu\u011funu ve \u00e7ok yayg\u0131n oldu\u011funu bas\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kamuoyuyla payla\u015ft\u0131k. \u0130ncelemeye ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gebelerin son do\u011fumlar\u0131n\u0131n Nisan 2011\u2019de olaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorduk. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n en az\u0131ndan biyolojik materyallerle ilgili k\u0131sm\u0131n\u0131n, ki bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n genetik boyutlar\u0131 da var, Haziran ay\u0131nda a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftim. Fakat bu i\u015f birden redde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc kamuoyunda. Valilik, bu redde ra\u011fmen \u00e7evreyle ilgili genelgesini yeniledi.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm piyasan\u0131n \u201c\u015fefkatli kollar\u0131\u201dnda de\u011fil, kamuculukta<\/em><\/strong><\/p>\n

Valilik \u00e7evreyle ilgili genelgesini yeniledi dediniz. Bir t\u00fcr \u00f6nlem miydi bu?<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
\u0130nsan\u0131, do\u011fay\u0131 hi\u00e7e sayan bir e\u011filim ve uygulama s\u00f6z konusu.<\/figcaption><\/figure>\n

Kocaeli\u2019de yap\u0131lan ihbarlar do\u011frultusunda y\u0131llar \u00f6nce topra\u011fa g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f zehirli at\u0131klar \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Pek \u00e7ok fabrika almad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemler nedeniyle cezaland\u0131r\u0131ld\u0131. Dilovas\u0131\u2019nda ya\u015fayan halkla ve temsilcileriyle Kocaeli B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi (KBB), Kocaeli Valili\u011fi ve Do\u011fu Marmara Kalk\u0131nma Ajans\u0131 ortak toplant\u0131lar d\u00fczenledi. Ama konunun reddi noktas\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyet de s\u00fcr\u00fcyordu. Oysa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n hi\u00e7bir a\u015famas\u0131nda herhangi bir d\u00f6nem veya y\u00f6neticiyi i\u015faret etmemi\u015ftik. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu ki\u015fisel de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumsal yap\u0131d\u0131r. 1970\u2019lerden itibaren Kocaeli b\u00f6lgesi sanayi yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda ula\u015f\u0131m\u0131yla, altyap\u0131s\u0131yla haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kamusal olanaklarla ba\u015flanm\u0131\u015f, \u00f6zel sekt\u00f6re devredilmi\u015ftir. Ara mamul \u00fcretilmi\u015ftir b\u00f6lgede. Petro-kimya sanayisinin hammaddesini \u00fcreten yap\u0131lar buradad\u0131r. Peki, bu sorunlar niye ya\u015fan\u0131yor? Bir ki\u015fi bir fabrikay\u0131 kendi m\u00fclk\u00fc olarak in\u015fa ediyorsa, bunu k\u00e2r\u0131 en y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in yap\u0131yordur. Dolay\u0131s\u0131yla maliyeti en aza indirmek isteyecektir. \u00c7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen sorunlar ya\u015fanmamas\u0131n\u0131 istiyorsak, kullan\u0131lan hammaddeleri de\u011fi\u015ftirerek daha pahal\u0131 hammaddeler kullanmal\u0131y\u0131z, teknolojiyi modernize etmeliyiz, kat\u0131, s\u0131v\u0131 veya gaz em\u00fclsiyonlar\u0131 daha zarars\u0131z hale getirmeliyiz. B\u00fct\u00fcn bunlar bir maliyet. Tart\u0131\u015fma da buradan z\u0131kmaktad\u0131r. Do\u011fa ve insanla bar\u0131\u015f\u0131k bir sanayi yap\u0131lanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nsanl\u0131k olarak bunun bilgisine de teknolojisine de sahibiz. Maliyeti g\u00f6ze almak gerekir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c7evre ve insanlar\u0131n zarar g\u00f6rmemesi ad\u0131na neler yap\u0131labilir? \u00d6rne\u011fin, Dilovas\u0131\u2019ndaki sanayinin farkl\u0131 b\u00f6lgelere da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir mi? <\/em><\/strong><\/p>\n

Bir kere Kocaeli b\u00f6lgesi bu gidi\u015fat\u0131yla insans\u0131z bir b\u00f6lge olmaya adayd\u0131r. Bunun tersi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sorunumuz ve sorumlulu\u011fumuz da budur. Bilim insan\u0131 olman\u0131n toplumsal sorumlulu\u011fu budur. Ne yap\u0131labilir? Birincisi, bu kadar duvar kom\u015fusu olan, lastik fabrikas\u0131, boya fabrikas\u0131, demir-\u00e7elik fabrikalar\u0131 mek\u00e2nsal olarak seyreltilmek zorunda. \u0130kincisi, hammaddelerin daha az zararl\u0131 olanlarla ikamesi ve teknolojilerin modernize edilmesi gerekir. Sonra da at\u0131klar\u0131n zarars\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 faaliyeti g\u00fcndeme al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Toplumsal yararl\u0131l\u0131k \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Neden bir fabrikan\u0131n at\u0131klar\u0131 ba\u015fka bir fabrikan\u0131n hammaddesi olmas\u0131n? Bu sistemi organize ederek sanayile\u015fmek m\u00fcmk\u00fcn. B\u00f6ylelikle toplumsal yarar i\u00e7in kolektif bir \u00fcretim sa\u011flanm\u0131\u015f olur. Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131nda ki\u015fi ve kurumlar\u0131n sorumlulu\u011funu yerine getirmemesi yatmaktad\u0131r. Kocaeli\u2019deki sanayi insan ve do\u011faya ra\u011fmen geli\u015fmektedir. \u00c7\u00f6z\u00fcm ise piyasan\u0131n \u201c\u015fefkatli kollar\u0131\u201dnda de\u011fil, kamucu bir anlay\u0131\u015fta yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tedbir almak yerine, yeni tesisler kuruluyor<\/em><\/strong><\/p>\n

Sizin de belirtti\u011finiz gibi b\u00f6lgede g\u00f6r\u00fclen kanser vakalar\u0131nda bir art\u0131\u015f var. Bunun nedeni de buradaki sanayi tesislerinin yo\u011funlu\u011fu ve kural tan\u0131mazl\u0131\u011f\u0131. Bunlara kar\u015f\u0131 devlet herhangi bir yapt\u0131r\u0131m uygulayamaz m\u0131? <\/em><\/strong><\/p>\n

Elbette uygulayabilir. Ancak \u015funu s\u00f6yleyeyim, organize sanayi b\u00f6lgeleriyle ilgili bir kanunumuz var. Bu kanuna g\u00f6re bir yer organize sanayi b\u00f6lgesi ilan edildikten sonra hangi alanda yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim yap\u0131lacaksa altyap\u0131s\u0131 haz\u0131rlan\u0131yor, kamu arazileri giri\u015fimcilere sat\u0131l\u0131yor. \u0130yi bir planlamayla bu b\u00f6lgeleri se\u00e7mek, gerekli altyap\u0131lar\u0131n\u0131 yapmak, kat\u0131, s\u0131v\u0131 ve gaz at\u0131klar\u0131n zarars\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak sistemi kurmak, sonra da buraya yat\u0131r\u0131m yapacak giri\u015fimcilerden bunlar\u0131n maliyetini de alarak g\u00fcncellemesini yapmak gerekir. Organize sanayi b\u00f6lgeleri ayn\u0131 zamanda \u00f6zerk b\u00f6lgelerdir. B\u00f6lgeyi kamu olarak haz\u0131rlad\u0131ktan sonra arazileri satm\u0131\u015f oldu\u011funuz sermaye s\u0131n\u0131f\u0131na oran\u0131n y\u00f6netimini devrediyorsunuz. Bunun da kurallar\u0131 var. \u00d6rne\u011fin, Dilovas\u0131 2002\u2019de Sanayi ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan organize sanayi b\u00f6lgesi ilan edilmi\u015f. B\u00f6lgede \u00fclkenin boya devleri, hurda demirden demir-\u00e7elik imal eden iki b\u00fcy\u00fck fabrika mevcut. Sanayi b\u00f6lgesinin tam ortas\u0131ndan Dil Deresi ge\u00e7iyor. Yine burada sit alan\u0131 var. Organize sanayi b\u00f6lgesi ilan edildi\u011fi tarihte iki mahalle vard\u0131. Bu \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan herhangi bir toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n yasal olarak organize sanayi b\u00f6lgesi ilan edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bunu yap\u0131yorsan\u0131z do\u011faya ve insana kar\u015f\u0131 konumdas\u0131n\u0131z demektir. Hukuksal anlamda sakat bir karard\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Buna ra\u011fmen b\u00f6lgede yeni i\u015fletmeler kuruluyor ama!.. <\/em><\/strong><\/p>\n

Bug\u00fcn d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir demir-\u00e7elik fabrikas\u0131 kurulmak isteniyor. G\u00fcney Koreli bir \u015firketin bunu kuraca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bu \u015firket Hindistan\u2019a yat\u0131r\u0131m yapmak istemi\u015f, ancak toplumsal muhalefet nedeniyle ger\u00e7ekle\u015ftirememi\u015f. Kendine yer ararken Kocaeli\u2019yi se\u00e7mi\u015f. Kentimizden gazetecileri G\u00fcney Kore\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fcp fabrikalar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdiler. Art\u0131k methiyeler diziliyor. Yap\u0131lan r\u00f6portajlarda fabrikan\u0131n genel m\u00fcd\u00fcr\u00fc, \u201cY\u0131ll\u0131k kapasitemiz 1 milyon ton olacak. G\u00fcney Kore\u2019den buraya paslanmaz \u00e7elik gelecek. Burada inceltme yap\u0131larak i\u00e7 ve d\u0131\u015f piyasaya sataca\u011f\u0131z.\u201d diyor. Oysa \u00c7evre Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n konuyla ilgili mevzuat\u0131nda 20 bin tonluk kapasitenin \u00fczerindeki so\u011fuk haddelemenin birinci s\u0131n\u0131f gayri safi m\u00fcessese ilan edildi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr riskleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131yor. Genel m\u00fcd\u00fcr\u00fcn ba\u015fka ifadeleri de var. \u201c1 milyon ton kapasiteye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda G\u00fcney Kore\u2019den ara mamul\u00fc buraya ta\u015f\u0131yamay\u0131z. Dilovas\u0131\u2019ndaki fabrikalar gibi demir-\u00e7eli\u011fi Kocaeli\u2019de \u00fcretmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131z.\u201d diyor. 5-10 y\u0131l i\u00e7erisinde kentimizde Dilovas\u0131 kapasitesinde iki fabrikadan da daha b\u00fcy\u00fck kapasitede demir-\u00e7elik \u00fcretilece\u011fini, ki hurda demirden olaca\u011f\u0131 ifade ediliyor, g\u00f6rece\u011fiz maalesef. Oysa bu kent art\u0131k doygun. Baca gaz\u0131 nedir, s\u0131v\u0131 at\u0131k kapasitesi nedir demenin \u00f6tesine ge\u00e7mek zorunday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc, k\u00fcm\u00fclatif bir etki var. \u015eu a\u015famada insan\u0131, do\u011fay\u0131 hi\u00e7e sayan bir e\u011filim ve uygulama s\u00f6z konusu. \u00dcniversite hastanemizde hocalar\u0131m\u0131zla konu\u015fursan\u0131z, hava ve \u00e7evre kirlili\u011fine ba\u011fl\u0131 hastal\u0131k gruplar\u0131yla, ba\u015fka yerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlere g\u00f6re \u00e7ok fazla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler size.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00dcniversite: K\u00e2r getirmeyen bilgi, bilgi de\u011fildir!<\/em><\/strong><\/p>\n

Sermaye k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak istiyor. Devlet onun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Peki, \u00fcniversiteler nas\u0131l bak\u0131yor olaya?<\/em><\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcniversitelerin iktidarlar taraf\u0131ndan konsolide edildi\u011fi s\u0131r de\u011fil. Bu nedenle \u00fcniversitelerin toplumsal sorumlulu\u011fundan s\u00f6z edemiyoruz. \u00dcniversitemizde resmi bir toplant\u0131da da \u00e7ok net bir \u015fekilde ilan edilmi\u015ftir, \u201ckatma de\u011feri olmayan bilgi, bilgi de\u011fildir\u201d diye. Bu ne demektir? Sorumluluk dedi\u011finiz \u015fey, do\u011frudan do\u011fruya k\u00e2rl\u0131l\u0131k yaratacak alanlar \u00fczerinden bilgi \u00fcretmek demektir. Evet, direnen odaklar da yok de\u011fil. Bu \u00fcniversitede de var. Ama b\u00fct\u00fcnsel anlamda sorun var. \u00dcniversite i\u00e7inde ayr\u0131ca mikro iktidar m\u00fccadeleleri var. Toplumsal olanla temas\u0131 olmayan akademik kadrolar\u0131n yayg\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Daha \u00e7ok kendileriyle ilgilenen, bulunduklar\u0131 ortamlarda var olman\u0131n iktidar m\u00fccadelesi oldu\u011funa inanan bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde insanlar. Ne zaman \u00f6\u011fretim \u00fcyelerimiz, bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve ufuklar\u0131n\u0131, toplumsal ya\u015fant\u0131ya y\u00f6neltir, o zaman mikro iktidar m\u00fccadelesi ve y\u00f6netimle konsolidasyondan kurtulabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00f6z\u00fcm verili ko\u015fullar\u0131 de\u015fifre etmekten ge\u00e7iyorsa bilim insanlar\u0131 bundan ka\u00e7\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

B\u00f6lge halk\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tehlikenin fark\u0131nda m\u0131? Ne kadar bilin\u00e7li?<\/em><\/strong><\/p>\n

Buras\u0131 sanayinin varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle g\u00f6\u00e7men kenti. Ba\u015fka yerlerde karn\u0131n\u0131 doyuramayan insanlar bu kente g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f durumdalar. Hepimiz \u00f6yleyiz. Bununla beraber, \u00f6zellikle Dilovas\u0131\u2019nda yoksulluk had safhada. Gayri safi yurti\u00e7i h\u00e2s\u0131laya g\u00f6re en zengin 3. s\u0131rada olmas\u0131na ra\u011fmen gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n en bozuk oldu\u011fu yerlerden biri Kocaeli. \u0130nsanlar \u00e7aresiz. Bir \u015feylerin bilincinde olmalar\u0131 yetmiyor. Kar\u0131nlar\u0131 a\u00e7. Bu anlamda sadece insanlar\u0131n yapaca\u011f\u0131 bir i\u015f de\u011fil. \u00dcniversite kadrolar\u0131 bu i\u015fin i\u00e7inde olacak, kamusal alan bu i\u015fin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak, sorunla ilgilenenleri d\u00fc\u015fman ilan etmeyecek, aksine \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmelerini sa\u011flayacak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Halk\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011fay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsen, su\u00e7lusun!<\/em><\/strong><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapt\u0131n\u0131z ve ard\u0131ndan Kocaeli B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi ve Dilovas\u0131 Belediyesi hakk\u0131n\u0131zda su\u00e7 duyurusunda bulundu. Nas\u0131l geli\u015fti olaylar, \u015fu anda durum nedir? <\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
Hamzao\u011flu\u2019na, sa\u011fl\u0131k, toplumbilim, m\u00fchendislik alanlar\u0131ndan, \u00f6\u011frencilerden, i\u015f\u00e7ilerden destek geldi.<\/figcaption><\/figure>\n

Ocak ay\u0131nda konu g\u00fcndeme geldi\u011finde, daha \u00e7al\u0131\u015fma bitmemi\u015fti ama isteyenlerle verileri payla\u015ft\u0131k, \u00fcniversitede yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z projenin metnini g\u00f6nderdik. \u0130nsanlar kolay kolay proje metinlerini payla\u015fmazlar. Biz a\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcvenli davrand\u0131k. Ama bunu suiistimal ettiler. Verileri bizlerle payla\u015fm\u0131yor noktas\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131lar kamuoyundaki tart\u0131\u015fmalar\u0131. Bu bilinmeli. KBB Ba\u015fkan\u0131 bas\u0131na yans\u0131yan s\u00f6ylemlerinde benimle ilgili hi\u00e7 kimseye yak\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u00e7e\u015fitli s\u0131fatlar kulland\u0131. Kendi partisinin bir e\u011fitim toplant\u0131s\u0131nda gen\u00e7lere hitaben yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada da ayn\u0131 tutumu al\u0131nca avukat\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019na su\u00e7 duyurusunda bulundum. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra KBB Ba\u015fkan\u0131 ve Dilovas\u0131 Belediye Ba\u015fkan\u0131, ceza kanununun 213. maddesine dayanarak, halk\u0131 pani\u011fe sevk etmek, korkutmak nedeniyle 2 y\u0131ldan 4 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131yla yarg\u0131lanmam\u0131 talep eden bir dilek\u00e7e sunmu\u015flar. San\u0131yorum kendilerini hakaret nedeniyle savc\u0131l\u0131\u011fa \u015fik\u00e2yet etmemi\u015f olsayd\u0131m onlar da dava a\u00e7mayacakt\u0131. Ba\u015fvurum sonras\u0131nda savc\u0131l\u0131k gerekli incelemeyi yapt\u0131ktan sonra Kocaeli 2. Sulh ve Ceza Mahkemesi\u2019ne dosyay\u0131 g\u00f6nderdi. Dava a\u00e7\u0131lmaya de\u011fer bulundu. Davan\u0131n ilk oturumu 31 May\u0131s\u2019ta yap\u0131ld\u0131 ve 15 Eyl\u00fcl\u2019de yeniden g\u00f6r\u00fclecek. Ayr\u0131ca a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fum bir tazminat davas\u0131 var. Belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fik\u00e2yet savc\u0131l\u0131k\u00e7a de\u011ferlendirildi. Haz\u0131rlanan dosya g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131m \u00fcniversiteye g\u00f6nderildi. Rekt\u00f6rl\u00fck dosyay\u0131 ald\u0131ktan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra hakk\u0131mda ceza soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7t\u0131. S\u00fcre\u00e7 devam ederken KSDB, Y\u00d6K\u2019e bir yaz\u0131 yollad\u0131. Mealen s\u00f6yl\u00fcyorum, \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n kanserle hi\u00e7 alakas\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen, halk\u0131 kanser konusunda yanl\u0131\u015f bilgilendirdi\u011fim, korku ve panik yaratt\u0131\u011f\u0131m iddia ediliyor. Y\u00d6K de bu yaz\u0131y\u0131 bizim rekt\u00f6rl\u00fc\u011fe g\u00f6nderiyor. Rekt\u00f6rl\u00fck de bu yaz\u0131y\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6stererek, hangi kapsamda su\u00e7 i\u015fledi\u011fimi bile belirtmeden, hakk\u0131mda bir disiplin soru\u015fturmas\u0131 daha a\u00e7t\u0131. Her ikisiyle de ilgili olarak May\u0131s ay\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131nda ifade verdim. Ama h\u00e2l\u00e2 soru\u015fturmayla ilgili elime ula\u015fan bir bilgi yok. Bekliyoruz.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u2018Payla\u015fmaman\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yamazd\u0131m\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n

Soru\u015fturman\u0131n ard\u0131ndan size destek vermek i\u00e7in internette bir imza kampanyas\u0131 d\u00fczenlendi. \u00c7e\u015fitli \u00fcniversitelerden akademisyen ve \u00f6\u011frenciler eylem yapt\u0131. Nas\u0131l hissediyorsunuz kendinizi? Bunlar size g\u00fc\u00e7 veriyor mu?<\/em><\/strong><\/p>\n

Yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015fi do\u011fru buluyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzmanl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir de epidemi yan dal\u0131 uzman\u0131y\u0131m. Sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda bir ara\u015ft\u0131rma nas\u0131l, hangi kural ve etik de\u011ferlerle yap\u0131l\u0131r… Ben ayn\u0131 zamanda bunlar\u0131n \u00f6\u011freticisiyim. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m s\u00fcre\u00e7te kendimle ilgili hi\u00e7bir hata tan\u0131mlayamad\u0131m. O bak\u0131mdan rahat\u0131m. Asl\u0131nda meseleyi avukat\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda kimse bilmiyordu. Fakat hakk\u0131mda soru\u015fturma a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan arkada\u015flar\u0131m\u0131z, daha \u00f6nce \u00fcniversite soru\u015fturmalar\u0131ndan k\u0131demli olan arkada\u015flar\u0131m, kendileri \u0130zmir Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi\u2019ndeler, sevgili \u0130zge G\u00fcnal ve Cem Terzi, tecr\u00fcbelerine dayanarak, bu konuda benim hi\u00e7 fark edemedi\u011fim bir tehlike tan\u0131mlad\u0131lar. Tedirgin oldum. E\u011fer bu konu ve hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kamuoyunun bilgisinde olmazsa bu i\u015f risklidir dediler. Kendi \u00fcniversitemin d\u0131\u015f\u0131ndan iki arkada\u015f\u0131m konuya sahip \u00e7\u0131kt\u0131. Bilim camias\u0131 ve T\u00fcrkiye kamuoyuyla payla\u015fman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler sorunu. Sonras\u0131nda hi\u00e7 beklemedi\u011fim \u015fekilde bir ilgi yuma\u011f\u0131 olu\u015ftu. Sa\u011fl\u0131k, toplumbilim, m\u00fchendislik alanlar\u0131ndan, toplumun \u00e7ok farkl\u0131 kesimlerinden, \u00f6\u011frencilerden, i\u015f\u00e7ilerden destek g\u00f6rd\u00fcm. Ba\u015flat\u0131lan kampanyadaki imza say\u0131s\u0131 11 bini buldu. Bu, mahkeme s\u00fcrecine kadar yans\u0131d\u0131. Forumlar d\u00fczenlendi, insanlar konu\u015ftu. B\u00f6ylelikle sorunun toplumsal oldu\u011fu ve toplumsal bir \u00e7\u00f6z\u00fcm gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde mesajlar verilmi\u015f oldu. \u00dcz\u00fclerek s\u00f6yl\u00fcyorum, bu i\u015fler kendi \u00fcniversitemin d\u0131\u015f\u0131ndan desteklerle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Bir korku ortam\u0131 var burada. \u00d6rne\u011fin, bu imza kampanyas\u0131na kat\u0131lan arkada\u015flar\u0131m\u0131za, neden imza att\u0131n\u0131z diye tehditler savruldu\u011funu \u00f6\u011freniyorum. Bu kabul edilemeyecek bir a\u015famad\u0131r akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ad\u0131na.<\/p>\n

 <\/p>\n

Son olarak eklemek istedi\u011finiz bir \u015fey var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

Payla\u015fmaman\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yamazd\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dilovas\u0131\u2019nda \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck kimya sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015f. Hi\u00e7bir tedbir al\u0131nmam\u0131\u015f. B\u00f6lgede kanser kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcm vakalar\u0131 T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131. Annelerin s\u00fct\u00fc ve bebeklerin kakalar\u0131nda zehir saptanm\u0131\u015f. Sermaye, k\u00e2rl\u0131l\u0131k pe\u015finde. Devlet tedbir almak yerine yeni tesislerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor. \u00dcniversitelerin durumu ac\u0131 verici. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kararak \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6neren onurlu bilim insan\u0131n\u0131n pay\u0131na da […]<\/p>\n","protected":false},"author":416,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[126],"tags":[793,725,794],"class_list":["post-11317","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-89-sayi","tag-dilovasi","tag-halk-sagligi","tag-sanayi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t