{"id":11590,"date":"2013-11-01T23:16:21","date_gmt":"2013-11-01T21:16:21","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11590"},"modified":"2017-06-07T23:19:54","modified_gmt":"2017-06-07T20:19:54","slug":"elveda-cariyem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2013\/11\/01\/elveda-cariyem","title":{"rendered":"Elveda Cariyem"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7enlerde bir arkada\u015f\u0131m\u0131 dinlerken birden, bence gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en iyi \u00c7in filmlerinden olan Elveda Cariyem<\/em> (Ba Wang Bie Ji)\u2019i an\u0131msad\u0131m: 1920\u2019lerin Pekin Operas\u0131nda, iki k\u00fc\u00e7\u00fck erkek \u00e7ocuktan efemine olan Douzi kad\u0131n, erkeksi Shitou da erkek rolleri i\u00e7in yeti\u015ftirilmektedir.\u00a0 Douzi, bir oyunda \u201cBen tabiat\u0131m gere\u011fi bir k\u0131z\u0131m, erkek de\u011fil!\u201d demelidir. Gel gelelim \u201cBen tabiat\u0131m gere\u011fi bir erke\u011fim!\u201d demekte \u0131srar edince, \u00f6\u011fretmeni ona a\u011fz\u0131nda sopayla gezme cezas\u0131 verir, ta ki k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u00e7ocuk kanl\u0131 salyalar i\u00e7inde f\u0131s\u0131lt\u0131yla kar\u0131\u015f\u0131k \u201cBen tabiat\u0131m gere\u011fi bir k\u0131z\u0131m\u2026 erkek de\u011fil!\u201d demeyi kabulleninceye kadar.<\/p>\n

\u201cZeynep\u201d, dedi arkada\u015f\u0131m da \u201cben b\u00fcy\u00fcrken, annem dedi ki\u00a0 o\u011flum, \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f, Anadolu lisesine gir, yoksa halimiz nicedir<\/em>; \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, girdim. Sonra bana dediler ki \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f, lisede k\u0131zlarla vakit kaybetme, \u00fcniversite s\u0131nav\u0131nda mutlaka derece yap, yoksa halin nicedir<\/em>!\u201d<\/p>\n

\u201c\u00c7al\u0131\u015ft\u0131m, Kalp Cerrahi olma hayalim vard\u0131, ama annem dedi ki o\u011flum t\u0131bb\u0131n puan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck, hem mecburi hizmeti var, \u015fusu var, busu var, s\u00fcr\u00fcn\u00fcrs\u00fcn, senin gibi \u00fcst\u00fcn zekal\u0131 bir \u00e7ocu\u011fa m\u00fchendislik yak\u0131\u015f\u0131r<\/em>. Ben de\u00a0 m\u00fchendis tam ne yapar bilmiyordum ama b\u00fcy\u00fcklerimi dinledim, Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi\u2019nde bir m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcm\u00fcne girdim\u2026 Dediler ki iyi ortalama getir, kapa\u011f\u0131 ABD\u2019ye at, aman ha k\u0131zlarla dikkatini da\u011f\u0131tma, yoksa halin nicedir<\/em>\u2026\u00a0 \u00c7al\u0131\u015ft\u0131m, dereceyle bitirdim, ABD\u2019nin sayg\u0131n bir \u00fcniversitesine tam bursla gittim. Eh, bir de doktora yeterlilik s\u0131nav\u0131 var, dediler ge\u00e7eceksin, yoksa halin nicedir<\/em>. Onu da ge\u00e7tim.\u201d<\/p>\n

\u201cNe zaman ki doktoram\u0131 bitirdim -yoksa halim niceydi- dedim tamam art\u0131k, hayat\u0131m\u0131 ya\u015fayaca\u011f\u0131m. \u015eimdi bir finans \u015firketinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc uzmanl\u0131k alan\u0131m\u0131 ben hi\u00e7 sevmedim. Oysa hayat\u0131ma bir anlam kazand\u0131rmak isterdim. Bazen t\u0131p dergilerini kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorum, t\u0131p okusam m\u0131 diyorum, ama art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7 benim i\u00e7in cerrahl\u0131k. \u015eimdi tek derdim finansta \u00e7ok para kazanmak\u2026\u201d<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019mizin yeti\u015ftirdi\u011fi ender yeteneklerden olan bu arkada\u015f\u0131ma ne diyece\u011fimi bilemedim. Belli ki iteklene k\u00f6teklene b\u00fcy\u00fcd\u00fckten sonra kendi kararlar\u0131n\u0131 kendisi verme hakk\u0131na \u00e7ok ileri ya\u015fta kavu\u015funca, bocalam\u0131\u015ft\u0131. Bu kurdu\u011fu hayat istedi\u011fi hayat de\u011fildi. Bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015fl\u0131klar, ya\u015fanmam\u0131\u015fl\u0131klar vard\u0131 i\u00e7inde.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n kendisini mutlu edecek kararlar\u0131 verebilmesi de deneme-yan\u0131lma ile \u00f6\u011frenilip geli\u015ftirilmesi gereken bir yetenek. ABD\u2019de se\u00e7enekler ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler s\u0131n\u0131rs\u0131z olunca, T\u00fcrkiye\u2019den gelen \u00f6\u011frencilerin kimisi yeni hayat\u0131n\u0131 kurabiliyor. Kimisi se\u00e7enekler i\u00e7erisinde se\u00e7ememezlikten kayboluyor.<\/p>\n

Oysa anne-baba evlad\u0131 i\u00e7in en iyisini bilir, de\u011fil mi? \u201cEvlad\u0131m, ko\u015fma d\u00fc\u015fersin!<\/em>\u201d ABD\u2019li \u00e7ocuk ko\u015far, ve zaman zaman da d\u00fc\u015fer. \u201cO\u011flum bu k\u0131z\u0131 sana alal\u0131m!\u201d<\/em> Peki, sorduk mu hi\u00e7, \u201cEvlad\u0131m, a\u015f\u0131k m\u0131s\u0131n? sen ne olmak istersin?\u201d<\/em> Dedik mi \u201cseni ne mutlu edecekse onu oku, onu yap, biz yan\u0131nday\u0131z!\u201d<\/em>?<\/p>\n

ABD\u2019ye ilk geldi\u011fimde \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u015feylerden biriydi: d\u00fcnyan\u0131n herhalde en s\u0131k\u0131c\u0131 dersi addedebilece\u011fim bir dersten \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131k. ABD\u2019li s\u0131n\u0131f arkada\u015f\u0131m, bana d\u00f6n\u00fcp \u201cBu dersi \u00e7ok seviyorum\u201d dedi. Donakalm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Ben ki hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir inektim. Yok, hay\u0131r, bu zevk al\u0131nacak bir ders de\u011fildi kesinlikle. Ama onun zevkine uymu\u015ftu, ruhuna hitap etmi\u015fti. Kendi elementindeydi ve mutluydu. \u0130\u015fte o \u00e7ocuk, adam olacak \u00e7ocuktu.<\/p>\n

Belki benim Bo\u011fazi\u00e7ili arkada\u015f\u0131m ondan daha ak\u0131ll\u0131d\u0131r, daha iyi m\u00fchendistir, daha ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r, ama zamanla yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi sevgiyle yapan \u00f6\u011frenci (bu i\u015f ne olursa olsun), o ba\u015fkas\u0131n\u0131n kararlar\u0131 do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fan insan\u0131 ge\u00e7ecektir.<\/p>\n

Bilimsel paradigmalar\u0131 \u00e7\u00f6zenler, Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc alanlar, inan\u0131lmaz rekabet dolu ABD akademik d\u00fcnyas\u0131nda tutunabilenler tam bu \u00e7ocuk gibi i\u015finden b\u00fcy\u00fck zevk alan insanlard\u0131r. Belki en parlak \u00f6\u011frenci de\u011fildirler, ama bilim onlar\u0131n hayat stilidir, i\u015fleri de\u011fil.<\/p>\n

Amerika\u2019da k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren bu \u201ckendin olma\u201d hakk\u0131 \u00f6\u011fretilir.\u00a0 ABD\u2019li \u00f6\u011frenciler e\u011fer \u00fcniversite burs vermiyorsa bankadan kredi al\u0131r ve b\u00fcy\u00fck bor\u00e7 k\u00fclfeti alt\u0131nda okurlar. Hayatlar\u0131n\u0131 kendi verdikleri kararlar do\u011frultusunda ya\u015farlar ve bu do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f kararlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na katlan\u0131rlar. O y\u00fczden sevmedikleri ya da kendilerinin se\u00e7medi\u011fi bir bran\u015fta okumazlar. Mezun olduktan sonra y\u0131llarca \u00f6denmesi gereken bir bor\u00e7 onlar\u0131 beklemektedir; neden sevmedikleri, istemedikleri bir mesle\u011fi \u00f6\u011frenmek i\u00e7in bu borca girsinler?<\/p>\n

Tabi hayat bu. Stockholm sendromu m\u00fcmk\u00fcn. \u015eilili klasik m\u00fczik bestekar\u0131 bir arkada\u015f\u0131m, 12 y\u0131l piyano dersi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu 12 y\u0131l\u0131n ilk 4 y\u0131l\u0131 piyanodan nefret etti\u011fini, babas\u0131n\u0131n onu d\u00f6ve d\u00f6ve derslere zorla g\u00f6nderdi\u011fini anlat\u0131r. \u201c\u0130yi ki de g\u00f6ndermi\u015f\u201d der, buruk bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle. \u201cM\u00fczik benim hayat\u0131m\u201d.<\/p>\n

Ama Elveda Cariyem<\/em>\u2019deki gibi de olabilir hayat\u2026 O iki k\u00fc\u00e7\u00fck erkek \u00e7ocu\u011fu, ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131, kom\u00fcnizm, \u00c7in K\u00fclt\u00fcr Devrimini kapsayan 50 y\u0131l i\u00e7erisinde tiyatro alan\u0131nda \u015f\u00f6hreti yakalarlar. Ge\u00e7en zaman i\u00e7erisinde, Douzi, kendisine dayat\u0131lan kad\u0131ns\u0131 kimli\u011fi kabullenir, hatta Shitou\u2019ya a\u015f\u0131k da olur, ama kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6remez.<\/p>\n

Filmin sonlar\u0131nda 1970\u2019lere gelinmi\u015ftir\u2026\u00a0 Ya\u015fl\u0131 Douzi prova esnas\u0131nda yine hatayla \u201cBen bir k\u0131z de\u011filim!\u201d der. Shitou onun hatas\u0131n\u0131 d\u00fczeltir ve provaya devam ederler. Ama art\u0131k dayanamayan Douzi, oyun esnas\u0131nda intihar eder\u2026<\/p>\n

Sormadan edemiyorum: \u00fclkemizin yirminci y\u00fczy\u0131ldaki en iyi romanlar\u0131ndan birisinin m\u00fchendis O\u011fuz Atay\u2019\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 Tutunamayanlar<\/em> olmas\u0131 bir rastlant\u0131 m\u0131?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7enlerde bir arkada\u015f\u0131m\u0131 dinlerken birden, bence gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en iyi \u00c7in filmlerinden olan Elveda Cariyem (Ba Wang Bie Ji)\u2019i an\u0131msad\u0131m: 1920\u2019lerin Pekin Operas\u0131nda, iki k\u00fc\u00e7\u00fck erkek \u00e7ocuktan efemine olan Douzi kad\u0131n, erkeksi Shitou da erkek rolleri i\u00e7in yeti\u015ftirilmektedir.\u00a0 Douzi, bir oyunda \u201cBen tabiat\u0131m gere\u011fi bir k\u0131z\u0131m, erkek de\u011fil!\u201d demelidir. Gel gelelim \u201cBen tabiat\u0131m gere\u011fi bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":555,"featured_media":11592,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[154,744,38,562,510],"tags":[848,695,847],"class_list":["post-11590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-117-sayi","category-bilumum-bilim","category-dergi-sayilari","category-sanat","category-surekli-bolumler","tag-elveda-cariyem","tag-sanat","tag-tiyatro"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t