Kislovodsk-ISON g\u00f6zlemevinde sakin ge\u00e7en bir g\u00fcn\u2026 G\u00f6kbilimciler Vitaly Necsky ve Artyom Novichonok ise g\u00f6zlem n\u00f6betindeler. Hava so\u011fuk ve Rusya\u2019n\u0131n Kislovodsk ad\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck termal kentinin da\u011flar\u0131na kurulmu\u015f g\u00f6zlemevinde g\u00f6zlemleri i\u015fleyen bilgisayarlar g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyor. Raporlanan g\u00f6zlem sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n birinde s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir cisim g\u00f6zlemlendi. G\u00f6kbilimciler heyecanla ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na bakt\u0131klar\u0131nda, tan\u0131k olduklar\u0131 cismin bir kuyrukluy\u0131ld\u0131z oldu\u011funun fark\u0131na vard\u0131lar. Takvimler 21 Eyl\u00fcl 2012\u2019yi g\u00f6steriyordu.<\/p>\n
G\u00f6zlemlendi\u011fi ilk tarihten bu yana G\u00fcne\u015f\u2019e do\u011fru yol almakta olan ISON bir kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u2026 \u0130smine sak\u0131n aldanmay\u0131n, asl\u0131nda bu cisimlerin y\u0131ld\u0131zlarla en ufaktan bir ili\u015fkisi bile yok.<\/p>\n
<\/p>\n
Kuyrukluy\u0131ld\u0131z nedir?<\/strong><\/p>\n Kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar(Comet), G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nde Nept\u00fcn\u2019\u00fcn de \u00f6tesindeki en uzak halkada, Nept\u00fcn \u00f6tesi cisimler aras\u0131nda s\u00fcz\u00fcl\u00fcrler. Bu cisimler de t\u0131pk\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019in etkisinde olan di\u011fer t\u00fcm cisimler gibi G\u00fcne\u015f\u2019in etraf\u0131nda d\u00f6nerler. Ancak y\u00f6r\u00fcngeleri di\u011fer cisimlerden \u00e7ok farkl\u0131 ve ilgin\u00e7tir. G\u00fcne\u015fe belirli k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in \u00e7ok yak\u0131n bir hal al\u0131rlar sonra da uzun y\u0131llar boyunca G\u00fcne\u015f\u2019e \u00e7ok uzak kalarak G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin en uzak k\u00f6\u015felerindeki yuvalar\u0131na geri d\u00f6nerler.<\/p>\n Kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar\u0131 olu\u015fturan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kayalar yoktur. Hatta bir\u00e7ok kuyrukluy\u0131ld\u0131z buzdan olu\u015fur. Bu buzlar, cisim G\u00fcne\u015f\u2019e yakla\u015ft\u0131k\u00e7a erimeye ba\u015flar. Eridik\u00e7e s\u0131v\u0131 haldeki su uzay denizinin sessizli\u011fi i\u00e7inde etrafa yay\u0131l\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc o kadar ilgin\u00e7tir ki, eski zamanlardaki insanlar bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc kuyruklu bir y\u0131ld\u0131za benzetmi\u015flerdir. Etrafa sa\u00e7\u0131lan buz ve y\u0131ld\u0131z tozlar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman G\u00fcne\u015f\u2019teki gezegenlere de ya\u011far. D\u00fcnya\u2019ya bir\u00e7ok mineralin ve hatta suyun bu \u015fekilde de gelmi\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n ISON da t\u0131pk\u0131 di\u011fer t\u00fcm kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar gibi bir y\u00f6r\u00fcngeye sahiptir. G\u00fcne\u015f\u2019e yak\u0131nla\u015farak \u00fcst\u00fcndeki buzlar\u0131 ve mineralleri eriterek etrafa yayarlar. Sonra -e\u011fer tamamen yok olmazlarsa- geldi\u011fi yere geri d\u00f6ner ve tekrar so\u011furlar. Ta ki bir sonraki geli\u015fine kadar\u2026<\/p>\n Halley gibi bir\u00e7ok kuyrukluy\u0131ld\u0131z tarihin bir\u00e7ok zaman\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tarih \u00f6ncesi zamanlardaki ma\u011fara \u00e7izimlerinde bile kuyrukluy\u0131ld\u0131z g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. 1378\u2019de gelen Halley kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131, Cengiz Han i\u00e7in g\u00f6k tanr\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda oldu\u011funun g\u00f6stergesi olmu\u015ftu. Halley, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131llarda kendini bir\u00e7ok defa g\u00f6sterdi. Bu y\u00fczy\u0131lda ise olduk\u00e7a etkisini g\u00f6rece\u011fimiz kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131n ISON oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n ISON kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131 Kas\u0131m ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren Aral\u0131k ba\u015f\u0131na kadar t\u00fcm d\u00fcnyada \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6zlemlenebilecek. \u00d6zellikle 28 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc en parlak haline ula\u015facak olan ISON kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n, G\u00fcne\u015f ile aras\u0131nda yaln\u0131zca bir milyon kilometre olacak. (G\u00f6k cisimleri aras\u0131ndaki uzunluklar genelde milyonlarca kilometre oldu\u011fu i\u00e7in bir milyon, kozmosta olduk\u00e7a yak\u0131n bir mesafedir.)<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n G\u00fcne\u015f ISON\u2019u Yok Edebilir mi?<\/strong><\/p>\n G\u00fcne\u015f\u2019e bu kadar yakla\u015fan bir kuyrukluy\u0131ld\u0131z olduk\u00e7a fazla miktarda eriyecektir. ISON\u2019un geldi\u011fi yere bir daha hi\u00e7 geri d\u00f6nememe ihtimali var; G\u00fcne\u015f\u2019in s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok fazla maruz kal\u0131p tamam\u0131yla erime ihtimali y\u00fcksek. Ancak elbette bu G\u00fcne\u015f\u2019in yapaca\u011f\u0131 etki ve ISON\u2019un b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile alakal\u0131. D\u00fcnya bundan herhangi bir zarar g\u00f6rmeyecek. G\u00f6zlemlerimizden anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla ISON\u2019un \u00e7ekirde\u011finin 10 km\u2019ye kadar \u00e7\u0131kabilece\u011fini tahmin ediyoruz, ki bu tamamen erime ihtimalinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6sterir. NASA g\u00f6kbilimcisi Don Yeoman bu konu hakk\u0131nda o kadar da emin olmamam\u0131z gerekti\u011fini s\u00f6ylerken ekliyor: \u201cKuyrukluy\u0131ld\u0131zlara g\u00fcven olmaz, 1973 y\u0131l\u0131nda ISON\u2019a yap\u0131lan tahminlerin benzerleri Kohutek kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131 i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; ancak cisim bir anda buharla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.\u201d<\/p>\n Her ne olursa olsun, ISON kuyrukluy\u0131ld\u0131z\u0131 28 Kas\u0131m\u2019da Ay\u2019dan d\u00f6rt kat daha parlak bir hale gelecek ve \u00e7\u0131plak g\u00f6zle de g\u00f6r\u00fcnebilecek. Kas\u0131m Ay\u0131\u2019nda g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakmay\u0131 unutmay\u0131n.<\/p>\n Kaynaklar:<\/strong>\u00a0 Wikipedia ve Harvard \u00dcniversitesi Rasathanesi<\/p>\n