{"id":11695,"date":"2014-07-01T19:41:56","date_gmt":"2014-07-01T16:41:56","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11695"},"modified":"2018-06-04T15:57:03","modified_gmt":"2018-06-04T12:57:03","slug":"en-iyi-matematik-yazilari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/07\/01\/en-iyi-matematik-yazilari","title":{"rendered":"En \u0130yi Matematik Yaz\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"

En \u0130yi Matematik Yaz\u0131lar\u0131,<\/em> bir senenin matematikle bir \u015fekilde ilintili yaz\u0131lar\u0131n\u0131n bir se\u00e7kisi. Princeton \u00dcniversitesi yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan bu y\u0131ll\u0131k antoloji (The Best Writting on Mathematics<\/em>) 2010 y\u0131l\u0131ndan itibaren her sene Mircea Patici taraf\u0131ndan derlenmi\u015f. T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilen kitap ise 2012 y\u0131l\u0131na ait. Kitap m\u00fczikten dansa sanat, e\u011fitim, tarih ve felsefe konular\u0131ndan farkl\u0131 yaz\u0131lardan olu\u015fuyor. Kitab\u0131 okurken s\u00fcrekli akl\u0131mda olan soru \u015fuydu; peki bu yaz\u0131lar\u0131n hedef kitlesini kimler olu\u015fturuyor? Matematik\u00e7iler, lisans \u00f6\u011frencileri ya da pop\u00fcler bilim\/matematik okuyucular\u0131?..<\/p>\n

Kitap al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f pop\u00fcler bilim yaz\u0131lar\u0131 diline g\u00f6re daha derin, konuyla ilgili en az\u0131ndan bir a\u015final\u0131\u011f\u0131 gerektiren metinler de i\u00e7eriyor. \u00dcstelik bu a\u015final\u0131k her zaman matematikle ya da sadece matematikle ilgili de olmayabilir. Her bir yaz\u0131n\u0131n farkl\u0131 dergilerde yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya konferanslarda sunuldu\u011funu varsayarsak, bu metinlerin tek ba\u015f\u0131na matematik\u00e7i okuru hedef ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz ki bu yanl\u0131\u015f bir kan\u0131 olmayacakt\u0131r. Yine de yorucu teknik bilgilerin \u00f6tesinde amat\u00f6r okuyucunun da ilgisini \u00e7ekebilecek bir \u015feyler var yaz\u0131larda. Kitab\u0131 her iki farkl\u0131 okur grubu (matematik\u00e7i olan ve olmayan) a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelemenin bir gereklili\u011fini g\u00f6rm\u00fcyorum. Peki farkl\u0131 konulardaki yaz\u0131lardan olu\u015fan bu kitab\u0131n t\u00fcm okurlar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici bir taraf\u0131 var m\u0131? Kimi a\u00e7\u0131lardan biraz zorlama da olsa cevab\u0131m, evet. T\u00fcm okurlara hitap eden bir taraf var: Entelekt\u00fcel eylemlerimizi nas\u0131l y\u00f6nlendiririz ya da nas\u0131l daha iyi y\u00f6nlendirebiliriz gibi kayg\u0131lar\u0131n\u0131z varsa, bir \u015feylere yeterince uzaktan (ya da yak\u0131ndan) bakabilen, dahas\u0131 bu bak\u0131\u015f i\u00e7in analitik y\u00f6ntemler geli\u015ftiren yazarlar\u0131n fikir ve deneyimlerini okumak son derece verimli olacakt\u0131r.<\/p>\n

Baz\u0131lar\u0131 olduk\u00e7a hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r matematik\u00e7iler olan yazarlar, kendi alanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda entelekt\u00fcel meselelere kafa yorarlarken matematik onlar\u0131n ay\u0131rt edici aleti haline gelmi\u015f ya da tersten bir okumayla hayatta nerelere bakm\u0131\u015flarsa orada matematiksel bir \u015feyler g\u00f6rm\u00fc\u015fler. Bu kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n vaat etti\u011fi fikir, kitaptaki “Matematik Felsefeniz \u00d6\u011fretmenli\u011finizi Nas\u0131l Etkiler?” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile verilen ve matematik\u00e7iye g\u00fcnl\u00fck i\u015flerinin s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131nda sarf etti\u011fi pek \u00e7ok c\u00fcmlenin alt\u0131nda yatan felsefelerin birbiriyle \u00e7eli\u015febilece\u011fini hat\u0131rlatmak olan yaz\u0131dan sonra biraz daha derinle\u015febilir. Ancak benim burada belirtmek istedi\u011fim nokta, sanat yapmak, fikir geli\u015ftirmek, \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak, bakmak, g\u00f6rmek, fark\u0131na varmak, ay\u0131rt etmek, iyi yapmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem geli\u015ftirmemiz gereken her ne varsa hayatta, ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz y\u00f6ntem analitik ve ak\u0131lc\u0131 olmal\u0131d\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla matematikle ili\u015fki i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Hatta g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zda k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck, \u00f6nemli ya da \u00f6nemsiz ay\u0131rt etmeden dikkatle bakmaya de\u011fer g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yerler, ak\u0131lc\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla kendi hayat\u0131m\u0131z\u0131n ve hatta bazen ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131n etkileyebilir. Kitaptan \u00f6\u011frendi\u011fim kadar\u0131yla De Morgan, verimli bir matematik hayat\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu aras\u0131nda etraf\u0131ndaki arkada\u015flar\u0131n\u0131n (meslekta\u015flar\u0131n\u0131n) duygusal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 da sezebilen (g\u00f6rebilen) onlara destek olan, b\u00f6ylece belki de matematik tarihinde kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n a\u00e7t\u0131klar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka noktalarda da kap\u0131lar a\u00e7\u0131lmas\u0131na arac\u0131 olan birisidir.<\/p>\n

Konuyu her zaman \u00e7ok derinlerde aramak gerekmeyebilir bile. Matematik gibi pek \u00e7ok ki\u015finin \u00f6nyarg\u0131 ile yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir alanda \u00f6\u011freticilerin anlatma-\u00f6\u011fretme problemini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in izledikleri yollar bize pratik olan ya da olmayan t\u00fcm problemlerimizi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirme fikri verebilir ya da yazarlar\u0131n izledikleri bu yollar bize sadece e\u011flencelikler sunabilir. \u0130\u015fte o e\u011flencelerden birisi: “Lise Kalk\u00fcl\u00fcs\u00fcnden \u00dcniversite Analizine Bir S\u00fcrekli Yol” yaz\u0131s\u0131ndan, formel tan\u0131m\u0131yla \u00f6\u011frencilere kavramas\u0131 olduk\u00e7a zor gelen bir fonksiyonun s\u00fcreklili\u011fi<\/strong> kavram\u0131n\u0131, elini kald\u0131rmadan fonksiyonun grafi\u011fini \u00e7izmek gibi tan\u0131m\u0131 es ge\u00e7en, son derece kaba ve hatta kar\u015f\u0131m\u0131zdakilerin ne anlayaca\u011f\u0131 konusunda bir belirsizlik olu\u015fturan dolay\u0131s\u0131yla yanl\u0131\u015f anlat\u0131mlardan kurtaran bir \u00f6rnek. Motoru durdurulmu\u015f ve frenleri devre d\u0131\u015f\u0131 olan arac\u0131n tahmini ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u0131z\u0131 bilinirken duraca\u011f\u0131 noktay\u0131 tahmin etme deneyi; deneyin sonucu yolun d\u00fcz ya da belli bir b\u00f6lgede e\u011fimli olmas\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015firken, araban\u0131n konumunu veren fonksiyon, matematik\u00e7ilerin “yeterince k\u00fc\u00e7\u00fck farklar\u0131n tam sonuca istenilen kadar yak\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6yledikleri \u03b5-\u03b4 tan\u0131m\u0131yla son derece uyumlu elle tutulur bir \u00f6rnek olarak s\u0131ras\u0131yla s\u00fcrekli ve s\u00fcreksiz olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yaz\u0131lar i\u00e7erisinde en keyiflisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm ise g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenebilir k\u00fcrenin stereografik izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn foto\u011fraflar yard\u0131m\u0131yla anlat\u0131m\u0131yd\u0131. Bir taraftan g\u00f6rsel olan\u0131n ne kadar \u00e7ekici oldu\u011funu hat\u0131rlay\u0131p geometri gibi derslerde \u00f6\u011frenciyi kendi hayal g\u00fc\u00e7leriyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakma eziyetinden kurtarmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm bir taraftan da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ne \u00e7ok mesle\u011fin matematik i\u00e7erdi\u011fini. Ne kadar p\u00fcr oldu\u011funu s\u0131kl\u0131kla dile getirip \u00f6v\u00fcnsek de g\u00f6rsel olan her \u015feyin i\u00e7inde sanki biraz matematik var.<\/p>\n

Kitab\u0131n \u00e7evirisini de olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 buldum, her biri farkl\u0131 yazarlara ait dolay\u0131s\u0131yla farkl\u0131 tarzlarda yaz\u0131lm\u0131\u015f bu metinler okunmas\u0131 keyifli ve sade ama bir o kadar da akademik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u00e7evrilmi\u015f. Sibel \u00d6zkan’\u0131n ellerine sa\u011fl\u0131k.<\/p>\n

En \u0130yi Matematik Yaz\u0131lar\u0131 <\/em>benim i\u00e7in oras\u0131na buras\u0131na en \u00e7ok post-it koydu\u011fum, \u00fcst\u00fcne en \u00e7ok not ald\u0131\u011f\u0131m kitaplardan birisi oldu. Bunun nedeni, farkl\u0131 farkl\u0131 konularda derinlikli yaz\u0131lar i\u00e7ermesi ve daha \u00f6nce gereklili\u011fini belirtti\u011fim a\u015final\u0131\u011fa her zaman sahip olmamam. San\u0131r\u0131m bu kitab\u0131 bir kere daha okuyaca\u011f\u0131m. Bu sebeple olas\u0131 okuyucu i\u00e7in uyar\u0131\/tavsiyem: Bu kitap uzun s\u00fcre yata\u011f\u0131n\u0131z\u0131n ba\u015fucunda duracakt\u0131r ve her bir metin okunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bir ka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ara\u015ft\u0131rma s\u00fcresine ihtiya\u00e7 duyacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

En \u0130yi Matematik Yaz\u0131lar\u0131, bir senenin matematikle bir \u015fekilde ilintili yaz\u0131lar\u0131n\u0131n bir se\u00e7kisi. Princeton \u00dcniversitesi yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan bu y\u0131ll\u0131k antoloji (The Best Writting on Mathematics) 2010 y\u0131l\u0131ndan itibaren her sene Mircea Patici taraf\u0131ndan derlenmi\u015f. T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilen kitap ise 2012 y\u0131l\u0131na ait. Kitap m\u00fczikten dansa sanat, e\u011fitim, tarih ve felsefe konular\u0131ndan farkl\u0131 yaz\u0131lardan olu\u015fuyor. Kitab\u0131 okurken […]<\/p>\n","protected":false},"author":224,"featured_media":26221,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[162,511],"tags":[210,208],"class_list":["post-11695","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-125-sayi","category-yayin-dunyasi","tag-kitap","tag-matematik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/224"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11695"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11695\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}