{"id":11698,"date":"2014-07-01T19:44:42","date_gmt":"2014-07-01T16:44:42","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11698"},"modified":"2018-06-04T15:54:53","modified_gmt":"2018-06-04T12:54:53","slug":"sosyolog-ve-tarihcinin-karsilasmasi-bourdieu-chartiernin-sorularini-yanitliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/07\/01\/sosyolog-ve-tarihcinin-karsilasmasi-bourdieu-chartiernin-sorularini-yanitliyor","title":{"rendered":"Sosyolog ve Tarih\u00e7inin Kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131: Bourdieu Chartier’nin Sorular\u0131n\u0131 Yan\u0131tl\u0131yor"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrk\u00e7eye Zuhal Karaca taraf\u0131ndan \u00e7evrilen Sosyolog ve Tarih\u00e7i<\/em>, A\u00e7\u0131l\u0131m Kitap taraf\u0131ndan \u015eubat ay\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Kitap birbirinin devam\u0131 niteli\u011finde be\u015f uzun s\u00f6yle\u015fiden olu\u015fuyor. 1988 y\u0131l\u0131nda France Culture’de \u0226 Voix Nue<\/em> (Kitab\u0131n yay\u0131nc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan \u201carac\u0131s\u0131z konu\u015fma\u201d, \u201c\u00e7\u0131plak ses\u201d olarak \u00e7evrilmi\u015f) adl\u0131 programda ger\u00e7ekle\u015ftirilen be\u015f s\u00f6yle\u015finin kahramanlar\u0131ndan biri tarih\u00e7i di\u011feri ise sosyolog. Tarih\u00e7i Roger Chartier bug\u00fcn UPENN ve College de France’da k\u00fclt\u00fcr tarihi dersleri veriyor. Ayn\u0131 zamanda okuma-yazma pratikleri, 16. ve 18. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131 Bat\u0131 yaz\u0131l\u0131 ve matbu k\u00fclt\u00fcr\u00fc konusunda uzman. Sosyolog Pierre Bourdieu ise bu s\u00f6yle\u015filerin as\u0131l kahraman\u0131. Kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tarih\u00e7iye ve di\u011fer tarih\u00e7ilere -onlar\u0131 \u00f6vd\u00fckten sonra- metniyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin \u00f6nce ne oldu\u011funu anlatan ard\u0131ndan bu ili\u015fki \u00fczerine ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131mlarda bulunan, herkes\u00e7e bilinen \u201csosyoloji bir d\u00f6v\u00fc\u015f sporudur\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn sahibi Pierre Bourdieu. S\u00f6yle\u015filerin amac\u0131 \u00f6ncelikle Pierre Bourdieu’n\u00fcn 1988 y\u0131l\u0131nda son yay\u0131mlanan kitab\u0131 La Distinction <\/em>ve kamuoyunda ses getiren daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 (Frans\u0131z e\u011fitim sistemi \u00fczerine analizleri, Kabil’deki etnografi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, m\u00fczelerin gezilme oranlar\u0131 vb.) hakk\u0131nda konu\u015fmak ve \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 sosyolojinin ne oldu\u011funu, onu icra eden sosyologlar\u0131n kim oldu\u011fu hakk\u0131nda bir tart\u0131\u015fma ba\u015flatmak.<\/p>\n

Sosyoloji ve tarihin disipliner tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 radyo s\u00f6yle\u015filerini okumak bu disiplinlerin neli\u011fi \u00fczerine yaz\u0131lan makaleleri okumaktan farkl\u0131 bir deneyim. S\u00f6yle\u015fi metodunun sundu\u011fu imk\u00e2nlardan faydalanan Bourdieu ve Chartier, konular\u0131 \u00e7ok da\u011f\u0131tmamaya ve anla\u015f\u0131l\u0131r olmaya \u00e7al\u0131\u015farak, tarih ve sosyolojinin nas\u0131l disiplinler oldu\u011fu, neleri inceledikleri, birbirleriyle olan ili\u015fkileri ve kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 \u00fczerinden ders niteli\u011finde sohbetler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fler. Her bir sohbette bir \u00f6nceki sohbette derinlemesine incelenen kavramdan var\u0131lan di\u011fer kavram ele al\u0131n\u0131p, Foucaultcu y\u00f6ntemden faydalan\u0131larak kavramlar\u0131n nas\u0131l in\u015fa edildikleri, tarihsellikleri ve kavramlar\u0131 inceleyen, tarihlerini yazan bireylerin bu s\u00fcre\u00e7te nas\u0131l bir etkisi oldu\u011funa dair yap\u0131lar in\u015fa ediliyor. Bas\u0131l\u0131 hale getirilen bu s\u00f6yle\u015filer, Bourdieu’n\u00fcn mesle\u011fine ve alan\u0131na nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek bir giri\u015f kitab\u0131 niteli\u011finde olmakla birlikte; sat\u0131r sat\u0131r dikkatle ve \u00f6zenle okunmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n

D\u00fcnya tarihine makro d\u00fczeyde bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz tarihyaz\u0131m\u0131nda sosyoloji ve tarih birbirleriyle bar\u0131\u015fm\u0131\u015f iki disiplin. Tarihsel sosyoloji, sosyoloji ve antropolojiden faydalanan mikro tarih \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artmakta. 1970’li ve 1980’li y\u0131llar ise bu kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve derinle\u015fti\u011fi bir d\u00f6nem. B\u00f6yle bir zamanda Chartier ve Bourdieu radyoda sohbete oturuyorlar. S\u00f6yle\u015fi sahnesi sosyolog ve tarih\u00e7inin kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 ile a\u00e7\u0131l\u0131yor. Tarih\u00e7i ve sosyologun kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131; tatl\u0131 say\u0131labilecek at\u0131\u015fmalar s\u00f6yle\u015filer boyunca hi\u00e7 bitmiyor.<\/p>\n

\"\"
Pierre Bourdieu<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cSosyoloji Zanaati\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilen ilk s\u00f6yle\u015fide Chartier, Bourdieu’ye sosyolojinin ne anlama geldi\u011fini, sosyolog olman\u0131n ne demek oldu\u011funu soruyor. Bourdieu meslekten olmayanlara sosyolojiyi tarih ve felsefe gibi akademik bir disiplin olarak tan\u0131t\u0131r. Bu akademik disiplin, tarihten farkl\u0131 olarak \u00f6l\u00fclerden de\u011fil, ya\u015fayan bireylerden bahseder dolay\u0131s\u0131yla tarihten farkl\u0131 olarak \u00f6ncelikle kamuoyunda rahats\u0131z edici bir disiplindir. Bourdieu’ye g\u00f6re tarih\u00e7iler \u00f6l\u00fclerden bahsettiklerinde, belirli bir tarihi \u015fahsiyetle bir ba\u015fkas\u0131 aras\u0131nda gizli ili\u015fki ya da ba\u011flant\u0131lar bulduklar\u0131nda \u00f6v\u00fcl\u00fcp g\u00f6klere \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor ve yapt\u0131klar\u0131 i\u015f bir ke\u015fif olarak alg\u0131lan\u0131yor. Bourdieu kendi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi ise akademi \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan yola \u00e7\u0131karak anlat\u0131yor. \u00dcniversitenin ve akademinin i\u015fleyi\u015fini anlamak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yay\u0131mlanacak olsa cani bir muhbir yerine konulaca\u011f\u0131n\u0131\u00a0aktar\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, bir olay\u0131 g\u00fcncelli\u011fi i\u00e7erisinde inceleyen sosyoloji s\u00f6z konusu oldu\u011funda kendi deyimiyle, \u201csosyolog ate\u015fli topraklar \u00fcst\u00fcndedir\u201d. Bourdieu’n\u00fcn verdi\u011fi \u00f6rneklerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere sosyoloji nedir sorusuna verdi\u011fi her cevap tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Zira kendisine g\u00f6re bir disiplinin olmazsa olmaz g\u00f6revi insan\u0131 g\u00fcvende hissettiren bilgisizlikleri bertaraf etmek, sonunda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da olsa tahakk\u00fcm ve tabiiyeti d\u00fczenleyen mekanizmalar\u0131 daha iyi anlamakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Roger Chartier<\/figcaption><\/figure>\n

\u201c\u0130ll\u00fczyonlar ve Bilme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci s\u00f6yle\u015fide, sosyolojinin verdi\u011fi m\u00fccadelenin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na Bourdieu’ye g\u00f6re ilk sosyolog Sokrates \u00fczerinden iniyoruz. Soru soran ve ona g\u00f6re bir bak\u0131ma anket yapan Sokrates sofistlerle m\u00fccadele ediyordu. Bourdieu Sokrates’in bu m\u00fccadelesini kendi bilimsel m\u00fccadelesine benzetmektedir. Bu m\u00fccadele \u00f6nermelerinin ger\u00e7ek oldu\u011funa sorgulamadan inanm\u0131\u015f ve onun yanl\u0131\u015flanabilirli\u011fi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen ki\u015filere kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir m\u00fccadeledir. Sosyolog ise \u00f6nermelerinin do\u011frulu\u011funu kabul etmek yerine kendisine s\u00fcrekli soru sormas\u0131 gereken ki\u015fidir, zira sosyolojinin \u00f6znesi insan verdi\u011fi cevaplarda sosyologu yan\u0131ltabilir. Bu s\u00f6yle\u015fiyle beraber ele al\u0131nabilecek \u201cYap\u0131lar ve Birey\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u00f6yle\u015fide ise Bourdieu sosyolojinin kolay ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir disiplin olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde duruyor. Bunun i\u00e7in sosyolojinin konusu olan insan\u0131 anlamak ve onu do\u011fru tan\u0131mlamak gerekiyor. \u0130nsanlar in\u015fa edilmi\u015f yap\u0131lar hakk\u0131nda edindikleri bilginin do\u011frulu\u011fundan \u015f\u00fcphe duymuyorlar. Aksine bu yap\u0131lar\u0131 hemen anlad\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131yorlar. Ancak Bourdieu’ye g\u00f6re anlaman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engellerden biri bu an\u0131nda anlama yan\u0131lg\u0131s\u0131<\/strong>. Bu yan\u0131lg\u0131dan kurtulman\u0131n yollar\u0131ndan biri ise nesnelle\u015ftirmektir (s.50). Yani bir ki\u015fiyi, \u00f6znelli\u011fi yokmu\u015f gibi ele almak, onu s\u00f6ylediklerinden, eylediklerinden, ge\u00e7mi\u015finden ve zihinsel deneyimlerinden azade incelemek gerekmektedir. \u0130nsan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz, \u00f6l\u00e7ebiliriz, sayabiliriz; yani ka\u00e7 kitab\u0131, ka\u00e7 arabas\u0131 vs oldu\u011funu sayabiliriz (s.51). Bunun yan\u0131 s\u0131ra insan\u0131 toplumsal uzam\u0131 i\u00e7erisinde ele almam\u0131z gerekir \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisi, bulundu\u011fu toplumsal uzamdan toplumsal uzam\u0131 g\u00f6rmektedir. Bir di\u011fer deyi\u015fle sosyolog bu kurgusal kar\u015f\u0131tl\u0131k \u00fczerinden \u00f6nce nesnel sonra da \u00f6znel kurguyu anlatmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u201cHabitus ve Alan\u201dda ise Bourdieu’n\u00fcn literat\u00fcre ve sosyal bilimcilere kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 habitus kavram\u0131 \u00fczerinden tart\u0131\u015fma a\u00e7\u0131l\u0131yor. Bourdieu habitus kavram\u0131n\u0131n Aristoteles’e kadar uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirttikten sonra kavram\u0131 nas\u0131l yeniden aktif hale getirdi\u011fini aktar\u0131yor. Habitus, bireylerin bir tarihin \u00fcr\u00fcn\u00fc olduklar\u0131n\u0131 anlatan; bireyleri i\u00e7inde bulunduklar\u0131 de\u011ferler sistemi ve toplumsal yap\u0131lar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak ele almam\u0131z gerekti\u011fini hat\u0131rlatan bir kavram. Bu kavramdan faydalanarak Jean-Claude Passeron ile beraber haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Varisler, \u00d6\u011frenciler ve K\u00fclt\u00fcr<\/em> adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Bourdieu Fransa’da lise bitirme s\u0131nav\u0131 bakalorya sonras\u0131 y\u00fcksek \u00f6\u011frenime y\u00f6nelecek \u00f6\u011frencilerin se\u00e7imlerini incelemektedir. Yapt\u0131\u011f\u0131 incelemeler sonucunda farkl\u0131 s\u0131n\u0131flardan gelen \u00f6\u011frencilerin, okul se\u00e7imlerinde s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 roller \u00fczerinde durmaktad\u0131r.<\/p>\n

Chartier-Bourdieu s\u00f6yle\u015fisi di\u011fer s\u00f6yle\u015filerden g\u00f6rece farkl\u0131 bir konu ile bitiyordu. Bourdieu’n\u00fcn o d\u00f6nem \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201cLes R\u0117gles de l’Art\u201d \u00fczerinden Manet, Flaubert ve Michelet tart\u0131\u015fmas\u0131yla son buluyordu. Kurgusal kar\u015f\u0131tl\u0131k metodunu sanat incelemesinde de kullanan Bourdieu, Manet \u00f6zelinde, onun ailesiyle, arkada\u015flar\u0131yla olan ili\u015fkilerine bakarken, \u00e7a\u011fda\u015f sanat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in de Manet’nin i\u00e7inde bulundu\u011fu uzama y\u00f6nelmektedir. Flaubert ise romanc\u0131lar aras\u0131nda sosyolojik olarak en ger\u00e7ek\u00e7i oland\u0131r, \u00f6zellikle Duygusal E\u011fitim<\/em> adl\u0131 roman\u0131nda (s.83). Flaubert roman\u0131n\u0131 salt bir kurgu anlat\u0131m\u0131 \u00fczerinden kurmam\u0131\u015f kendi toplumsal d\u00fcnya deneyimini tarihi analizlerle a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat\u00e7\u0131lar \u00f6zelinde yap\u0131lan son konu\u015fma y\u00f6ntemsel a\u00e7\u0131dan di\u011fer tart\u0131\u015fmalardan farkl\u0131 olmay\u0131p, Bourdieu’n\u00fcn sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bak\u0131\u015f\u0131na dair ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler sunmaktad\u0131r. S\u00f6yle\u015fi \u00f6zetlerinden de anla\u015f\u0131labilece\u011fi \u00fczere farkl\u0131 konu ve ba\u015fl\u0131klar\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 saate yak\u0131n s\u00fcren s\u00f6yle\u015filer Bourdieu’y\u00fc hi\u00e7 okumam\u0131\u015f okuyucular i\u00e7in giri\u015f niteli\u011finde bir kitap olu\u015fturmu\u015f. Bourdieu’n\u00fcn s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi kavramlar, yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ndermeler, anlat\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l in\u015fa etti\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda neleri hedefledi\u011fine dair okuyuculara geni\u015f bir perspektifte anahtarlar veren bu kitap, Bourdieu merakl\u0131lar\u0131n\u0131 kitab\u0131n sayfalar\u0131n\u0131 tekrar tekrar \u00e7evirmeye ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

– Sosyolog ve Tarih\u00e7i, Pierre Bourdieu- Roger Chartier, \u00c7ev.: Zuhal Karaca, A\u00e7\u0131l\u0131m Kitap, 2014, 88 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrk\u00e7eye Zuhal Karaca taraf\u0131ndan \u00e7evrilen Sosyolog ve Tarih\u00e7i, A\u00e7\u0131l\u0131m Kitap taraf\u0131ndan \u015eubat ay\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Kitap birbirinin devam\u0131 niteli\u011finde be\u015f uzun s\u00f6yle\u015fiden olu\u015fuyor. 1988 y\u0131l\u0131nda France Culture’de \u0226 Voix Nue (Kitab\u0131n yay\u0131nc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan \u201carac\u0131s\u0131z konu\u015fma\u201d, \u201c\u00e7\u0131plak ses\u201d olarak \u00e7evrilmi\u015f) adl\u0131 programda ger\u00e7ekle\u015ftirilen be\u015f s\u00f6yle\u015finin kahramanlar\u0131ndan biri tarih\u00e7i di\u011feri ise sosyolog. Tarih\u00e7i Roger Chartier bug\u00fcn UPENN ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":588,"featured_media":26220,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[162,511],"tags":[210,380,238,668],"class_list":["post-11698","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-125-sayi","category-yayin-dunyasi","tag-kitap","tag-sosyoloji","tag-tarih","tag-yayin-dunyasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t