{"id":11741,"date":"2014-07-01T20:42:59","date_gmt":"2014-07-01T17:42:59","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11741"},"modified":"2018-06-04T15:10:11","modified_gmt":"2018-06-04T12:10:11","slug":"stuxnet-ve-uluslararasi-hukuk-bir-siber-saldirinin-anatomisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/07\/01\/stuxnet-ve-uluslararasi-hukuk-bir-siber-saldirinin-anatomisi","title":{"rendered":"Stuxnet ve uluslararas\u0131 hukuk: Bir siber sald\u0131r\u0131n\u0131n anatomisi"},"content":{"rendered":"

Stuxnet dava s\u00fcreciyle ilgili bir\u00e7ok belirsizlik bulunuyor. \u0130ran ger\u00e7ekten bu siber sald\u0131r\u0131y\u0131 mahkemeye ta\u015f\u0131yacak m\u0131; mahkeme bu davay\u0131 kabul edecek mi; e\u011fer dava g\u00f6r\u00fclecek olursa, ABD kendini savunma yoluna gidecek mi; e\u011fer savunmay\u0131 se\u00e7erse hangi arg\u00fcmanlar ile hareket edecek; dava sonunda mahkeme nas\u0131l bir karar verecek, Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131\u2019ndaki h\u00fck\u00fcmleri dikkate alacak m\u0131, bunlar\u0131n hepsi yan\u0131tlar\u0131 belli olmayan sorular.<\/em><\/p>\n

Stuxnet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan beri, siber g\u00fcvenli\u011fin b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla ilgilenen herkesi bir heyecan sard\u0131. Siber g\u00fcvenlik bug\u00fcne kadar sadece marjinal gibi g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 uzmanlar taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, Stuxnet kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve profesyonel bir siber sald\u0131r\u0131n\u0131n devletler d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, meseleyle uzaktan yak\u0131ndan ilgilenen herkesi bu konuya daha da g\u00f6m\u00fclmeye itti. Stuxnet, siber sava\u015f\u0131n ve siber silahlar\u0131n, bir d\u00f6nem tart\u0131\u015f\u0131lan uzay sava\u015flar\u0131 gibi sadece ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Ayr\u0131ca meselenin i\u00e7inde devlet dahli olma ihtimali de, bu konuda bir uluslararas\u0131 d\u00fczenleme gereklili\u011fini bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/p>\n

Stuxnet neydi?<\/strong><\/p>\n

\"\"
Stuxnet sald\u0131r\u0131s\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir ABD-\u0130srail ortak yap\u0131m\u0131d\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

K\u0131saca hat\u0131rlamak gerekirse, Stuxnet, Haziran 2010\u2019da fark edilen ve \u0130ran\u2019\u0131n Natanz n\u00fckleer geli\u015ftirme tesisine sald\u0131rmak i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f olan bir siber silah\u0131n ad\u0131d\u0131r. Bu sald\u0131r\u0131, resmi olarak hi\u00e7bir devlet taraf\u0131ndan \u00fcstlenmemi\u015f olsa da, sald\u0131r\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir ABD-\u0130srail ortak yap\u0131m\u0131d\u0131r. Zira her iki \u00fclkeden de bu konuda herhangi bir yalanlama gelmemi\u015ftir. Ayr\u0131ca David Sanger de 2011 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 makalesinde ve daha sonra \u00e7\u0131kan Confront and Conceal <\/em>kitab\u0131nda, Stuxnet\u2019in Obama\u2019n\u0131n emriyle NSA\u2019in Maryland\u2019deki merkezinde geli\u015ftirildi\u011fini ve \u0130srail\u2019de kurulan bir model n\u00fckleer tesiste denendi\u011fini iddia etmektedir. Sanger\u2019in iddialar\u0131 olduk\u00e7a inand\u0131r\u0131c\u0131 olsa da, bu konuda herhangi bir resmi a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, iddialar\u0131 empirik a\u00e7\u0131dan sorgulanabilir k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bir siber sald\u0131r\u0131, hedef sistemdeki sistem a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kullanarak i\u00e7eri s\u0131zar. Stuxnet\u2019te ise, \u201czero-day\u201d yani s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 g\u00fcn a\u00e7\u0131klar\u0131 ad\u0131 verilen, sistem a\u00e7\u0131\u011f\u0131 piyasalar\u0131nda de\u011feri kimi zaman y\u00fcz binlerce dolar\u0131 bulabilen sistem a\u00e7\u0131klar\u0131ndan bolca kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle Stuxnet\u2019in tasarlanmas\u0131, milyon dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7eye mal olmu\u015ftur. Bu da, Stuxnet\u2019in amat\u00f6r birey veya gruplarca de\u011fil de ancak bir ulus devlet b\u00fct\u00e7esi ve teknik birikimi ile tasarlanm\u0131\u015f oldu\u011fu konusunda ikna edici bir veri sunar. Bu konuda, Stuxnet\u2019in geli\u015ftirilmesinde ana rol\u00fc oldu\u011fu iddia edilen devlet olan ABD\u2019nin suskunlu\u011funun \u00e7e\u015fitli nedenleri bulunmaktad\u0131r. \u00d6ncelikle b\u00f6yle bir sald\u0131r\u0131y\u0131 \u00fcstlenmek, beraberinde ba\u015fka bir devletin egemenlik haklar\u0131n\u0131 ihlal anlam\u0131na gelir. S\u00f6z konusu hedef \u00fclke, \u0130ran gibi uluslararas\u0131 hukukla s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir devlet bile olsa, sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmeyecek ve ABD bu sald\u0131r\u0131dan dolay\u0131 haks\u0131z konumda g\u00f6r\u00fcnecektir. \u0130kincisi (ve siber g\u00fcvenlik \u00e7al\u0131\u015fan siyaset bilimciler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha heyecan verici olan ise) uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin en temel kavramlar\u0131ndan biri olan cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ABD suskunlu\u011funun belli bir anlama geliyor olmas\u0131d\u0131r. Cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, siber cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve ABD suskunlu\u011fu konusuna yine bu yaz\u0131da de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n

Stuxnet\u2019in eylem plan\u0131<\/strong><\/p>\n

Stuxnet, Natanz\u2019daki uranyum zenginle\u015ftirme tesisine sald\u0131r\u0131rken, bunu, ak\u0131llara durgunluk verecek derecede ustal\u0131k ve kurnazl\u0131k i\u00e7eren s\u00fcre\u00e7lerle yapt\u0131. \u00d6ncelikle belirtmek gerekir ki, bu n\u00fckleer tesis, di\u011fer t\u00fcm SCADA sistemleri gibi global internet a\u011f\u0131ndan g\u00fcvenlik gerek\u00e7eleriyle kopar\u0131lm\u0131\u015f \u015fekilde i\u015flemektedir. Yani bu sisteme bir vir\u00fcs bula\u015ft\u0131rabilmek i\u00e7in USB s\u00fcr\u00fcc\u00fc veya harici hard disk gibi bir aparat\u0131n sisteme bir \u015fekilde dahil edilmesi gerekir. Stuxnet\u2019in de bunu, bu n\u00fckleer tesise hizmet veren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slar, yani ta\u015feron firmalar ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Stuxnet, aktif oldu\u011fu s\u00fcre boyunca, n\u00fckleer tesiste i\u00e7inde uranyum zenginle\u015ftirilen santrif\u00fcjlerin d\u00f6n\u00fc\u015f h\u0131zlar\u0131n\u0131 etkileyerek kullan\u0131m \u00f6m\u00fcrlerini azaltmak suretiyle zenginle\u015ftirme s\u00fcrecine zarar vermeyi hedeflemi\u015ftir. Bunu yapmaya ba\u015flamadan \u00f6nce, SCADA ekranlar\u0131nda, daha \u00f6nceden alm\u0131\u015f oldu\u011fu 21 saniyelik ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc defalarca d\u00f6nd\u00fcrerek kontrol m\u00fchendislerini yan\u0131ltmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Arka planda, santrif\u00fcjlerin d\u00f6n\u00fc\u015f h\u0131zlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p azaltarak \u00f6m\u00fcrlerini azaltm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131r\u0131lan veya par\u00e7alanan santrif\u00fcjlerin yerine yenilerinin tak\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu \u015fekilde, n\u00fckleer zenginle\u015ftirme s\u00fcreci tamamen sekteye u\u011framasa da, \u0130ran uranyum zenginle\u015ftirme planlar\u0131nda en az\u0131ndan 2 y\u0131ll\u0131k bir \u00fcretim aksamas\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Stuxnet\u2019in neden bu \u015fekilde bir eylem plan\u0131 izledi\u011fi konusunda \u00e7e\u015fitli tahminler bulunmaktad\u0131r. Stuxnet, bir anda t\u00fcm sistemi par\u00e7alayacak, t\u00fcm santrif\u00fcjleri k\u0131racak \u015fekilde de\u011fil de, uzun vadede gizli \u015fekilde bu par\u00e7alar\u0131n kullan\u0131m \u00f6m\u00fcrlerini azaltacak \u015fekilde dizayn edilmi\u015ftir. \u0130ran ise \u00f6mr\u00fc biten santrif\u00fcjleri, yenileriyle de\u011fi\u015ftirmesine imkan verecek say\u0131da santrif\u00fcj\u00fc \u00fcretip yedekte bekletti\u011finden, n\u00fckleer geli\u015ftirmede ciddi bir zarar g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Yine de Stuxnet, t\u00fcm bunlara ra\u011fmen, kamuya a\u00e7\u0131klanan ilk siber silah olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne g\u00f6re\u2026 <\/strong><\/p>\n

Bug\u00fcne kadar konuyla ilgili sessizli\u011fini koruyan \u0130ran\u2019\u0131n ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Stuxnet\u2019i uluslararas\u0131 mahkemeye ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir haber bas\u0131na yans\u0131d\u0131. Bu yaz\u0131da da Stuxnet gibi bir siber sald\u0131r\u0131n\u0131n Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019na ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u00fcrecinde neler ya\u015fanabilece\u011fi konusunda bir de\u011ferlendirme yap\u0131lacak ve t\u00fcm bu hukuk\u00ee s\u00fcrecin siber g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi tart\u0131\u015f\u0131lacak.<\/p>\n

Stuxnet, teoride, uluslararas\u0131 hukukun en temel metinlerinden biri olan Birle\u015fmi\u015f Milletler S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni de (The Charter of the United Nations) ihlal etmi\u015ftir. Bu s\u00f6zle\u015fmede, 1.2.4\u2019te a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funlar belirtilir: \u201cTu\u0308m u\u0308yeler, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerinde gerek herhangi bir ba\u015fka devletin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ya da siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131, gerek Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in ama\u00e7lar\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak herhangi bir bi\u00e7imde kuvvet kullanma tehdidine ya da kuvvet kullan\u0131lmas\u0131na ba\u015fvurmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131rlar.\u201d Stuxnet\u2019te de a\u00e7\u0131k\u00e7a bir ba\u015fka devletin egemenlik haklar\u0131n\u0131 ihlal s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Bilindi\u011fi \u00fczere, bir devletin ba\u015fka bir devletin egemenlik haklar\u0131na ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 duymas\u0131 uluslararas\u0131 hukukun en temel kurallar\u0131ndan birini olu\u015fturur. Ba\u015fka bir devletin topraklar\u0131na oldu\u011fu kadar, sanayi ve teknik altyap\u0131s\u0131na sayg\u0131 duymak, o devletin egemenli\u011fini ilgilendiren bir konudur ve ihlali durumunda uluslararas\u0131 hukukun ve uluslararas\u0131 toplumun yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131n\u0131r. Normal \u015fartlar alt\u0131nda, her devlet, gayri hukuki olarak verdi\u011fi t\u00fcm zararlar\u0131 kar\u015f\u0131lamak zorundad\u0131r. Bu konuda uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131 gayet nettir. Team\u00fcl olarak bu \u015fekilde t\u00fcm devletlerce kabul edilen bu norm, art\u0131k uluslararas\u0131 hukuk davalar\u0131n\u0131n kararlar\u0131 neticeleriyle de, hukuk mevzuat\u0131na girmi\u015ftir. 1928\u2019de Milletler Cemiyeti\u2019nin mahkemesi olan Daimi Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 (Permanent Court of International Justice) taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclen ve Chorzow Fabrikas\u0131 Davas\u0131<\/strong> olarak da bilinen Germany v. Poland PCIJ<\/strong> davas\u0131nda mahkemenin tazminat verilmesi konusunda verdi\u011fi karar, bu konuda gelecek t\u00fcm davalar i\u00e7in uluslararas\u0131 hukukun temellerinden birini olu\u015fturmu\u015ftur. Mahkemeye g\u00f6re: \u201cHerhangi bir taahh\u00fcd\u00fcn ihlalinin beraberinde tazminat \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirmesi, hem uluslararas\u0131 hukukun hem de genel olarak hukuk anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temel ilkelerinden biridir.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sald\u0131r\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n kestirilememesi sorunu<\/strong><\/p>\n

\u0130lk bak\u0131\u015fta Stuxnet\u2019in de ayn\u0131 \u015fekilde, Natanz n\u00fckleer tesisine verdi\u011fi zarardan dolay\u0131 ABD\u2019nin tazminat \u00f6demesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Zira ortada a\u00e7\u0131k bir egemenlik ihlali ve bir devletin sanayisine verilmi\u015f ciddi bir ekonomik ve teknik zarar bulunmaktad\u0131r. Yaln\u0131z bu noktada, siber g\u00fcvenlikle ilgili \u00e7ok ciddi bir duvara \u00e7arp\u0131lmaktad\u0131r. Siber g\u00fcvenli\u011fin temel problemlerinden biri de, hayata ge\u00e7irilmi\u015f bir siber sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten kim taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finin tespitinin kimi zaman imkans\u0131z olmas\u0131d\u0131r. \u201cAttribution\u201d yani isnat problemi olarak an\u0131lan bu sorun, bir siber sald\u0131r\u0131 s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan IP\u2019lerin bamba\u015fka proxy\u2019ler kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinden veya sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren grubun arkas\u0131nda ulus devlet deste\u011fi olmas\u0131n\u0131n tespit edilmesinin \u00e7ok zor olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Stuxnet konusunda da \u015fimdiye kadar resm\u00ee bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r ve tahminler hukuk\u00ee olarak spek\u00fclasyon mesabesindedir. S\u00f6z konusu bu isnat problemi, yani sald\u0131r\u0131n\u0131n kime atfedilece\u011finin tam olarak kestirilememesi, Stuxnet i\u00e7in oldu\u011fu kadar di\u011fer t\u00fcm siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n da hukuk\u00ee olarak problem te\u015fkil etmesinin nedenlerinden biridir. \u00d6yle ki, \u00f6rne\u011fin Rusya\u2019dan kaynakland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir sald\u0131r\u0131, bamba\u015fka bir \u00fclkedeki amat\u00f6r bir grup taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olabilmektedir ve bu zincirin tam takip edilerek niha\u00ee olarak kimin sald\u0131r\u0131dan sorumlu tutulaca\u011f\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc zor bir engeldir.<\/p>\n

S\u00f6z konusu bu isnat sorunu, uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ilgin\u00e7 bir durum ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Zira Uluslararas\u0131 Hukuk Komisyonu\u2019nun (ILC) 2001 y\u0131l\u0131nda kabul etti\u011fi \u201cDevletlerin Uluslararas\u0131 Hukuka Ayk\u0131r\u0131 \u0130\u015flemlerinin Sorumlulu\u011fu Hakk\u0131nda H\u00fck\u00fcmler\u201d (ARSIWA [Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts]) tasla\u011f\u0131, devletlerin hangi eylemlerinin hangi durumlarda uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak nitelendirilebilece\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Devletlerin kimi eylemleri \u201culuslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131\u201d (internationally wrongful) olarak nitelenerek yarg\u0131lanabilir. Fakat yine ARSIWA\u2019n\u0131n 2. maddesine g\u00f6re, s\u00f6z konusu eylemin a\u00e7\u0131k\u00e7a \u201cs\u00f6z konusu devlete isnat edilebilmesi\u201d gerekmektedir. Yani di\u011fer bir deyi\u015fle, hukuksuz eylem i\u015fledi\u011fi iddia edilen devletin bu eylemi ger\u00e7ekten i\u015fledi\u011fine dair a\u00e7\u0131k\u00e7a ikna edici deliller bulunmal\u0131d\u0131r. Fakat Stuxnet ba\u011flam\u0131nda, bu \u015fekilde bir isnadiyet problemi vard\u0131r. Geleneksel silahlarda bir silah\u0131 dizayn eden ve sald\u0131r\u0131da kullanan devlet kolayl\u0131kla bulunabilirken, Stuxnet gibi bir siber silahta durum bu kadar kolay de\u011fildir. Bu t\u00fcrden siber sald\u0131r\u0131lar, kodlar yoluyla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, salt kod incelenerek sald\u0131r\u0131 arkas\u0131nda herhangi bir \u00fclke dahli bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla mahkemenin davay\u0131 delil yetersizli\u011finden dolay\u0131 incelemeye almamas\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Bu durumda da siber g\u00fcvenlikteki isnadiyet problemi a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuku alt etmi\u015f olacak ve siber sald\u0131r\u0131lar i\u00e7in yeni bir hukuki yakla\u015f\u0131m ihdas edilmesi gerekecektir.<\/p>\n

Beyan yeterli<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda, bu \u015fekilde Stuxnet\u2019i ABD\u2019nin i\u015fledi\u011fine dair bir yeterli kan\u0131t elde edilemese bile, bir devletin bir sald\u0131r\u0131y\u0131 \u00fcstlendi\u011fini \u201cbeyan etmesi\u201d de sald\u0131r\u0131n\u0131n devlete isnat edilebilmesi i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r. Ayn\u0131 taslak hukuk belgesinin, yani ARSIWA\u2019n\u0131n 11. maddesinde anlat\u0131lan \u201cikrar yoluyla isnat\u201d (attribution by ackowledgement) devreye sokulabilir. Zira ARSIWA\u2019n\u0131n 11. maddesi \u015f\u00f6yledir: \u201cDaha \u00f6nceki maddeler alt\u0131nda bir devlete isnat edilemeyen eylemler, yine de, devletin bu eylemin kendi eylemi oldu\u011funu beyan etmesi ve \u00fczerine almas\u0131 durumunda, uluslarararas\u0131 hukuka g\u00f6re bu devletin eylemi olarak say\u0131lacakt\u0131r.\u201d Di\u011fer bir deyi\u015fle, beyan, isnadiyet i\u00e7in bir temel olu\u015fturur. Beyan\u0131n isnadiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli kabul edilmesi, uluslararas\u0131 hukukta ARSIWA tasla\u011f\u0131 olu\u015fturulmadan \u00f6nce de \u00f6nemli bir normdur. \u00d6rne\u011fin 1956\u2019da g\u00f6r\u00fclen ve Deniz Feneri Tahkimi<\/strong> olarak bilinen France v. Greece<\/strong> davas\u0131nda, Girit\u2019in Yunanistan devletinin topraklar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 beyan\u0131, Girit\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 eylemin Yunanistan devletine isnat edilmesi i\u00e7in yeterli bir dayanak olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere a\u00e7\u0131k beyanlara ek olarak bu \u015fekilde bir dolayl\u0131 beyan dahi isnadiyet i\u00e7inde de\u011ferlendirilebilmektedir.<\/p>\n

Fakat Stuxnet ba\u011flam\u0131nda, ABD\u2019li devlet yetkililerinin beyanatlar\u0131 ger\u00e7ekten g\u00fc\u00e7l\u00fc bir dayanak te\u015fkil edecek kadar sa\u011flam de\u011fildir. Sanger\u2019\u0131n kitab\u0131ndaki iddialar\u0131n\u0131n ya da bas\u0131nda \u00e7\u0131kan di\u011fer iddialar\u0131n mahkemece delil olarak kabul edilebilmesi olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n

\"\"
Stuxnet\u2019in hedefi olan \u0130ran konuyu uluslararas\u0131 mahkemeye ta\u015f\u0131yabilir.<\/figcaption><\/figure>\n

ABD savunma yapar m\u0131 yapmaz m\u0131?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcm bunlara ra\u011fmen, mahkeme davay\u0131 g\u00f6rmeyi kabul edebilir. Bu durumda, ABD\u2019nin mahkemede kendini savunup savunmayaca\u011f\u0131 konusu \u00e7ok \u00f6nemlidir. E\u011fer savunmay\u0131 se\u00e7erse ve Stuxnet\u2019i resm\u00ee olarak kendisinin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederse, bu durumda ABD tazminat \u00f6deme ve prestij kayb\u0131 gibi riskleri g\u00f6ze almak durumunda kalacakt\u0131r. E\u011fer kendini savunmay\u0131 se\u00e7mezse de, bu durumda siber cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli bir f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Zira siber cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, geleneksel cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan farkl\u0131d\u0131r. Normal \u015fartlarda herhangi bir silah\u0131 \u00fcreten ve elinde bulunduran bir devlet, salt bu durumdan bile, di\u011fer devletleri kendisine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullanmaktan vazge\u00e7irir ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan yararlanm\u0131\u015f olur. Ancak siber silahlar kodlardan olu\u015ftu\u011fundan, kar\u015f\u0131 devlete g\u00f6zda\u011f\u0131 vermekte kullan\u0131lmalar\u0131 neredeyse imkans\u0131zd\u0131r ve devletlerin ikincil g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterilerine ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Stuxnet gibi, bir m\u00fchendislik harikas\u0131 siber silah\u0131n ABD taraf\u0131ndan uluslararas\u0131 arenada sahiplenilmemesi, son derece stratejik bir siber cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k hamlesinin elden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir. Yaln\u0131z bu noktada \u015f\u00f6yle bir ele\u015ftiri haks\u0131z say\u0131lmaz: Stuxnet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan beri, bu siber silah\u0131n kendisine atfedilmesi neticesinde ABD zaten siber cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan fazlas\u0131yla yararlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece resmi bir a\u00e7\u0131klama ile \u00fcstlenmemi\u015f olmas\u0131, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan feragat etmesi anlam\u0131na gelmez. B\u00f6yle bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 da \u015fimdilik son derece hakl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ger\u00e7ekten de ABD\u2019nin resm\u00ee olarak suskun kalmas\u0131, kendisine siber g\u00fcvenlik konusunda geldi\u011fi a\u015fama hakk\u0131nda son derece \u00f6nemli bir prestij kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u2018Zaruret\u2019 hali tart\u0131\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Yine de, uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan olay\u0131 incelemeye devam edilmesi gerekirse, ABD\u2019nin kendisini savunurken kullanmay\u0131 se\u00e7ece\u011fi arg\u00fcman, bu sald\u0131r\u0131y\u0131 kendini ve b\u00f6lgedeki m\u00fcttefiki \u0130srail\u2019i koruma ad\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi olabilecektir. \u0130ran\u2019\u0131n uranyum zenginle\u015ftirmesinin, muhtemel bir n\u00fckleer silah amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nceden \u00f6nleme giri\u015fimi olarak kendini savunmaya gidebilir. Bu durum, uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemler hakk\u0131nda yukar\u0131da bahsedilen taslakta ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bir devlet, kendisine ya da temel \u00e7\u0131karlar\u0131ndan birine bir zarar gelece\u011fi iddias\u0131yla zorunlu oldu\u011fu hallerde uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bir eylem i\u015fledi\u011fini iddia ederek kendini savunma yoluna gidebilir. Yukar\u0131da bahsedilen ARSIWA\u2019n\u0131n 25. maddesi, \u201czaruret\u201d hallerini h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddeye g\u00f6re, \u201czaruret\u201d (necessity) iddias\u0131 i\u00e7in \u201cdevletin, kendi temel \u00e7\u0131karlar\u0131na b\u00fcy\u00fck ve mutlak bir tehlikenin \u00f6nlenmesi i\u00e7in bu hukuka ayk\u0131r\u0131 eylemi i\u015fledi\u011fini\u201d a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterebilmesi gerekir. Bu zaruret konusu, hukuka ayk\u0131r\u0131 kimi eylemlerin i\u015flenebilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maktad\u0131r. ABD\u2019nin de olas\u0131 Stuxnet davas\u0131nda kendini savunmas\u0131 durumunda, bu maddeyi dayanak olarak kullanmak istemesi muhtemeldir. ABD, \u0130ran\u2019\u0131n Natanz\u2019da geli\u015ftirdi\u011fi uranyumun, kendinin ve b\u00f6lgedeki m\u00fcttefiki \u0130srail\u2019in g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atabilece\u011fini, bunun da 25. maddede belirtilen \u201cb\u00fcy\u00fck ve mutlak bir tehlike\u201d (\u201ca grave and imminent peril\u201d) te\u015fkil etti\u011fini iddia edebilir. Fakat buradaki sorun, Natanz\u2019da geli\u015ftirilen uranyumun herhangi bir n\u00fckleer silahta kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir kan\u0131t\u0131n bulunmamas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca \u0130ran, Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131\u2019n\u0131n aktif bir \u00fcyesidir ve dolay\u0131s\u0131yla bu ajans\u0131n g\u00fcvenlik tedbirleri gere\u011fince, Natanz\u2019da geli\u015ftirilen uranyumun askeri silah geli\u015ftirmede kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct etmi\u015ftir. Bu durumda ABD\u2019nin olas\u0131 bir Stuxnet davas\u0131nda kendini savunurken, i\u015fledi\u011fi iddia edilen eylemi g\u00fcvenli\u011fini korumak i\u00e7in \u201czaruret\u201d alt\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde bir iddia da mesnetsiz bulunarak mahkeme taraf\u0131ndan haks\u0131z bulunabilir.<\/p>\n

Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131\"\"<\/em><\/strong><\/p>\n

Olas\u0131 Stuxnet davas\u0131n\u0131n siber g\u00fcvenlik ve uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u00f6nemi daha bulunmaktad\u0131r. 2009 ve 2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, NATO\u2019nun giri\u015fimiyle uluslararas\u0131 hukuk uzmanlar\u0131na yazd\u0131r\u0131lan ve sava\u015f hukuku ile uluslararas\u0131 insani hukukun siber sava\u015fa uygulanabilirli\u011fini irdeleyen Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131<\/em>\u2019n\u0131n mevcut uluslararas\u0131 mahkemelerce dikkate al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131, muhtemel bir Stuxnet davas\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilecektir. Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131<\/em>, hen\u00fcz sadece uzman g\u00f6r\u00fc\u015flerini i\u00e7eren bir kitap h\u00fckm\u00fcndedir. Herhangi bir \u00fclke ya da \u00fclkeler taraf\u0131ndan resm\u00ee olarak kabul edilmi\u015f veya tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Yine de, bu t\u00fcrden uzman g\u00f6r\u00fc\u015fleri uluslararas\u0131 hukuk i\u00e7in \u00f6nemlidir. Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn (Statute of the International Court of Justice) 38(1) maddesinde say\u0131lan uluslararas\u0131 hukukun kaynaklar\u0131 aras\u0131nda, anla\u015fmalar ve team\u00fcller ile birlikte uzman hukuk\u00e7ular\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri de bulunur. Bu maddeye g\u00f6re \u201c\u00e7e\u015fitli milletlerin en \u00fcst\u00fcn hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n hukuk\u00ee kararlar\u0131 ve \u00f6\u011fretileri de 59. maddeye tabi olmak \u00fczere\u201d uluslararas\u0131 davalarda mahkemenin karar vermesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in dayanak te\u015fkil edebilir. Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131 <\/em>da bu a\u00e7\u0131dan uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferli bir metindir. Bu kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n say\u0131s\u0131z h\u00fckm\u00fc, siber sald\u0131r\u0131lar\u0131n t\u0131pk\u0131 geleneksel sald\u0131r\u0131lar gibi egemenlik ihlali te\u015fkil etti\u011fini ve tazminat gerektirdi\u011fini karara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte kitap\u00e7\u0131k, siber sald\u0131r\u0131lar\u0131 da detayl\u0131 olarak ele alm\u0131\u015f, ba\u015fa gelmesi muhtemel senaryolar\u0131 hesaba katarak, bu durumlarda hangi hukuk mevzuat\u0131n\u0131n i\u015fletilebilece\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Yaln\u0131z Stuxnet davas\u0131nda veya herhangi bir davada, Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131<\/em>\u2019n\u0131n h\u00fck\u00fcmlerinin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 veya uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olarak nitelendirilip nitelendirilmeyece\u011fini zaman g\u00f6sterecektir.<\/p>\n

Stuxnet dava s\u00fcreciyle ilgili bir\u00e7ok belirsizlik bulunuyor. \u0130ran ger\u00e7ekten bu siber sald\u0131r\u0131y\u0131 mahkemeye ta\u015f\u0131yacak m\u0131; mahkeme bu davay\u0131 kabul edecek mi; e\u011fer dava g\u00f6r\u00fclecek olursa, ABD kendini savunma yoluna gidecek mi; e\u011fer savunmay\u0131 se\u00e7erse hangi arg\u00fcmanlar ile hareket edecek; dava sonunda mahkeme nas\u0131l bir karar verecek, Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131<\/em>\u2019ndaki h\u00fck\u00fcmleri dikkate alacak m\u0131, bunlar\u0131n hepsi yan\u0131tlar\u0131 belli olmayan sorular. Sonu\u00e7 nas\u0131l olursa olsun, dava s\u00fcreci hangi y\u00f6nde \u015fekillenirse \u015fekillensin, kesin olan bir \u015fey vard\u0131r. O da Stuxnet\u2019in uluslararas\u0131 bir mahkemece de\u011ferlendirilmesinin siber g\u00fcvenlik ve siber alan\u0131n d\u00fczenlenmesi konusunda uluslararas\u0131 d\u00fczeyde ciddi ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Siber g\u00fcvenli\u011fi ulusal d\u00fczeyde fark edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, uluslararas\u0131 arenada h\u00e2l\u00e2 hukuk\u00ee d\u00fczenlemelere ve normlara ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 veya ili\u015fkili tahkim komisyonlar\u0131ndan birinde Stuxnet\u2019in dava edilmesi bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan son derece \u00f6nemli ve heyecan vericidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stuxnet dava s\u00fcreciyle ilgili bir\u00e7ok belirsizlik bulunuyor. \u0130ran ger\u00e7ekten bu siber sald\u0131r\u0131y\u0131 mahkemeye ta\u015f\u0131yacak m\u0131; mahkeme bu davay\u0131 kabul edecek mi; e\u011fer dava g\u00f6r\u00fclecek olursa, ABD kendini savunma yoluna gidecek mi; e\u011fer savunmay\u0131 se\u00e7erse hangi arg\u00fcmanlar ile hareket edecek; dava sonunda mahkeme nas\u0131l bir karar verecek, Tallinn Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131\u2019ndaki h\u00fck\u00fcmleri dikkate alacak m\u0131, bunlar\u0131n hepsi yan\u0131tlar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":590,"featured_media":11742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[162,453],"tags":[454,889,890],"class_list":["post-11741","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-125-sayi","category-bilisim","tag-bilisim","tag-siber-saldiri","tag-stuxnet"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t