FIFA Ba\u015fkan\u0131 Sepp Blater, futbolun bir g\u00fcn di\u011fer gezegenlerde oynanabilece\u011fini s\u00f6yledi. \u0130\u015fte benim gezegenler aras\u0131 futbol i\u00e7in s\u00f6yleyeceklerim:<\/p>\n
Brezilya\u2019da D\u00fcnya Kupas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f ma\u00e7\u0131ndan \u00f6nceki g\u00fcn toplant\u0131da konu\u015fan SeppBlater \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi: \u201cOyunumuzun bir g\u00fcn ba\u015fka bir gezegende oynan\u0131p oynanmayaca\u011f\u0131n\u0131 merak ediyoruz. Belki de gelecekte yaln\u0131zca D\u00fcnya Kupas\u0131de\u011fil, gezegenler aras\u0131 m\u00fcsabakalar\u0131m\u0131z olacak. Neden olmas\u0131n?\u201d<\/p>\n
Neden olmas\u0131n? A\u00e7\u0131klayay\u0131m.<\/p>\n
Ay\u0131 unutun. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fctle \u00e7ekimi var. D\u00fcnyan\u0131n alt\u0131da biri kadar yer\u00e7ekimiyle oynayabilmek i\u00e7in futbol sahas\u0131 muazzam olmal\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc vuru\u015flar topu bizim gezegenimizde oldu\u011fundan \u00e7ok daha uza\u011fa g\u00f6nderirdi.<\/p>\n
Ama yine de, David Beckham bile bir futbol topunu ay\u0131n y\u00f6r\u00fcngesine g\u00f6nderemezdi. O, ba\u015fka bir\u00e7ok futbolcu gibi, bir futbol topunu en fazla 100 mph (160km\/h) civar\u0131nda h\u0131zla g\u00f6nderebilir. Ay\u0131n k\u00fctle \u00e7ekiminden ka\u00e7mak i\u00e7inse saatte 5369 mph (8.640)km h\u0131zla g\u00f6nderebilmek gerekir.<\/p>\n
Yaln\u0131zca bu de\u011fil, g\u00f6rsel olarak da sorun olabilirdi. Apollo astronotlar\u0131n\u0131n nas\u0131l a\u011f\u0131r \u00e7ekimdeki tav\u015fanlar gibi z\u0131plad\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlay\u0131n. G\u00fczellik bunun neresinde?<\/p>\n
Hem de oyunlar kayal\u0131kl\u0131 ay y\u00fczeyinde oynan\u0131rd\u0131.<\/p>\n
5 \u015eubat 1971\u2019de, Apollo 14 ay y\u00fczeyine indi. Yetkililerin bilmedi\u011fi, gizli bir kargo ka\u00e7ak olarak g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu, bir Sovyet casus kameras\u0131 de\u011fil, bir golf sopas\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve 2 golf topuydu.<\/p>\n
Astronot Alan Shephard oradayken biraz e\u011flenmeyi planlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Shephard, biraz ta\u015f toplad\u0131ktan sonra, Nasa\u2019n\u0131ny\u00fczey kaz\u0131 arac\u0131n\u0131 ald\u0131. Siz veya ben buna bir k\u00fcrek diyebiliriz, fakat Shephard ona golf sopas\u0131 diyordu. Sopaya golf sopas\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 takt\u0131, golf toplar\u0131n\u0131 yere b\u0131rakt\u0131 ve iki kuvvetli vuru\u015f yapt\u0131.<\/p>\n
Uzay giysisinin esnek olmamas\u0131 sebebiyle vuru\u015flar\u0131 tek eliyle yapmak zorunda kald\u0131 ama yine de ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Ortalama bir amat\u00f6r sporcu olarak, ikinci topun kilometrelerce uza\u011fa gitti\u011fini tahmin etti. Ger\u00e7ekteyse ancak birka\u00e7 y\u00fcz metre g\u00f6ndermi\u015fti. (Lanet olas\u0131 bilim ve onun sinir bozucu do\u011fruluk \u0131srar\u0131!)<\/p>\n
Astronot yol arkada\u015f\u0131 Edgar Mitchell de altta kalmad\u0131 ve bir kaz\u0131 arac\u0131n\u0131 (bir k\u00fcrek) m\u0131zrak gibi f\u0131rlatt\u0131. Shephard,\u00a0 \u201cY\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck cirit at\u0131\u015f\u0131!\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131. (\u00d6nceki paragraftaki do\u011fruluk yorumuna tekrar g\u00f6z at\u0131n.)<\/p>\n
Ay i\u00e7in bu kadar\u0131 yeter, peki ya Mars?<\/p>\n
Orada nefes alacak bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek bunu k\u0131sa kesebiliriz. Sporcular her ne kadar havan\u0131n seyrek oldu\u011fu y\u00fcksek b\u00f6lgelerde \u00e7al\u0131\u015fsalar da, orada en az\u0131ndan hava var. Mars\u2019ta herhangi bir \u015fey bulmak i\u00e7in \u015fansl\u0131 olman\u0131z gerekir ve muhtemelen solunum i\u00e7in i\u015finize yaramayacak karbondioksitten ba\u015fka bir \u015fey bulamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Belki de D\u00fcnya\u2019n\u0131nkine yak\u0131n k\u00fctle \u00e7ekimi olan bir gezegene bakmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
Ven\u00fcs\u2019\u00fcn \u00e7ap\u0131 12.104 km\u2019dir ve bu, D\u00fcnya\u2019n\u0131n yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n y\u00fczde 95\u2019ine e\u015fittir. Bu da olduk\u00e7a yak\u0131n \u00e7ekim kuvveti oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Ayn\u0131 zamanda Ven\u00fcs\u2019te bir atmosfer de var.<\/p>\n
Sorunsa \u015fu: Ven\u00fcs s\u00fclf\u00fcr bile\u015fiklerinden olu\u015fan bo\u011fucu bir gezegendir. Y\u00fczeyde s\u0131cakl\u0131k, bir f\u0131r\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n iki kat\u0131 kadar, 400 C\u2019dir ve ya\u011fmur deri\u015fik s\u00fclf\u00fcrik asit olarak ya\u011far.<\/p>\n
Ya\u011fmurun oyunu durdurmas\u0131ndan \u015f\u00f6yle bahsedilir: \u201cYa\u011fmur oyunu topu eriterek durdurdu. (ve tabii oyuncular\u0131 da).\u201dBu \u00e7ok fena olurdu. Ruslara sorun, onlar 1970\u2019lerde bu ac\u0131mas\u0131z ko\u015fullarda Venera 7,8,9 ve 10\u2019u kaybettiler.<\/p>\n
Peki, k\u00fctle \u00e7ekimi D\u00fcnya\u2019dan daha b\u00fcy\u00fck olan gezegenlerde durum nas\u0131l? G\u00fcne\u015f sistemimizde d\u00f6rt alternatifiniz var: J\u00fcpiter, Sat\u00fcrn, Uran\u00fcs ve Nept\u00fcn. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc d\u00fcnyan\u0131n 5 ile 11 kat\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahip dev gaz gezegenlerdir.<\/p>\n
Fakat bunlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olan J\u00fcpiter bile yeterince iyi de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00fctle \u00e7ekimi D\u00fcnya\u2019n\u0131n yer\u00e7ekiminin yakla\u015f\u0131k 2,5 kat\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden orada bir futbol topuna vurmak, bir beton y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131 tekmelemek gibi olurdu. Olu\u015fan sakatl\u0131\u011f\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in sihirli s\u00fcngerden* fazlas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n
Asl\u0131nda bundan da \u00f6nce, sahada topu koyacak yer bulma \u015fans\u0131 da bulamazs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gezegenlerin hi\u00e7birinde saha yapabilece\u011finiz bir kat\u0131 y\u00fczey yoktur.<\/p>\n
Onlar yaln\u0131zca atmosferden a\u015fa\u011f\u0131ya indik\u00e7e yo\u011funlu\u011fun artt\u0131\u011f\u0131 metal c\u0131va benzeri \u00e7ok y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7l\u0131 s\u0131v\u0131 metallerin bulundu\u011fu gaz k\u00fcreleridir.<\/p>\n
Jupiter\u2019in uydular\u0131 Europa ve Io da bu i\u015f i\u00e7in uygun de\u011fildir. Europa k\u00fcresel bir okyanustan ve onun \u00fczerinde yer de\u011fi\u015ftiren bir buz kabu\u011fundan olu\u015fur. T\u0131pk\u0131 D\u00fcnya\u2019n\u0131n kutuplar\u0131ndaki buz tabakalar\u0131 gibi, bunlar da her an k\u0131r\u0131labilir. Pek ideal say\u0131lmaz.<\/p>\n
Io ise g\u00fcne\u015f sisteminde en fazla aktif volkan\u0131n bulundu\u011fu cisimdir. Volkanik patlamalar s\u00fcreklidir ve t\u0131pk\u0131 Brezilya\u2019dan eve d\u00f6necek pek \u00e7ok \u0130ngiliz taraftar\u0131n u\u00e7ak yolculu\u011fu gibi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n
Pl\u00fcton? K\u00fctle \u00e7ekimi Ay\u2019\u0131n k\u00fctle \u00e7ekiminden bile k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr ve ayn\u0131 zamanda dondurucudur.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta, her \u015feyi hesaba katarsak, en kolay se\u00e7enek D\u00fcnya\u2019da kalmak ve FIFA\u2019ya y\u00f6nelik yolsuzluk iddialar\u0131n\u0131 karara ba\u011flamakt\u0131r. Eminim bu kadar zor de\u011fildir. Nihayetinde bu roket bilimi de\u011fil.<\/p>\n
Stuart Clark<\/strong><\/p>\n *Sihirli s\u00fcnger: Hakemi aldatmak i\u00e7insakatlanm\u0131\u015f taklidi yapan oyuncularla alay etmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir tabir. Fizik tedavi uzman\u0131 s\u0131radan bir s\u00fcngerle m\u00fcdahale eder etmez oyuncu aya\u011fa kalkar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" FIFA Ba\u015fkan\u0131 Sepp Blater, futbolun bir g\u00fcn di\u011fer gezegenlerde oynanabilece\u011fini s\u00f6yledi. \u0130\u015fte benim gezegenler aras\u0131 futbol i\u00e7in s\u00f6yleyeceklerim: Brezilya\u2019da D\u00fcnya Kupas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f ma\u00e7\u0131ndan \u00f6nceki g\u00fcn toplant\u0131da konu\u015fan SeppBlater \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi: \u201cOyunumuzun bir g\u00fcn ba\u015fka bir gezegende oynan\u0131p oynanmayaca\u011f\u0131n\u0131 merak ediyoruz. Belki de gelecekte yaln\u0131zca D\u00fcnya Kupas\u0131de\u011fil, gezegenler aras\u0131 m\u00fcsabakalar\u0131m\u0131z olacak. Neden olmas\u0131n?\u201d Neden olmas\u0131n? A\u00e7\u0131klayay\u0131m. […]<\/p>\n","protected":false},"author":846,"featured_media":25736,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[162,19],"tags":[248,432,293],"class_list":["post-11782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-125-sayi","category-bilim-gundemi","tag-astronomi","tag-futbol","tag-gezegenler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t