\u0130nsanlar\u0131n anesteziden ya da komadan uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n tam olarak nas\u0131l oldu\u011fu epey zamand\u0131r biliminsanlar\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu.Ancak s\u0131\u00e7anlar \u00fczerinde yap\u0131lan yeni bir ara\u015ft\u0131rma beynin bilincini geri kazanma i\u015fleminin bilindi\u011finden \u00e7ok daha sofistike bir mekanizma ile olabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
New York Weill Cornell T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nden asistan profes\u00f6r Alex Proekt\u2019e g\u00f6re, anesteziden uyanmak \u00e7ok basit bir s\u00fcre\u00e7 olarak biliniyordu: \u0130la\u00e7lar beyni terk eder. Beyin yava\u015f yava\u015f yaratt\u0131klar\u0131 etkiden temizlenir ve bir \u015fekilde uyan\u0131kl\u0131k meydana gelir. \u0130\u015fte bu \u201cbir \u015fekilde\u201d k\u0131sm\u0131 \u00e7ok az anla\u015f\u0131lan bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar beynin i\u015flevsel hareketlerine bakt\u0131klar\u0131nda uyan\u0131kl\u0131\u011fa kadar ki s\u00fcre\u00e7te epeyce yap\u0131sal bir yol oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Burada esas merak edilen, bu yolun hep ayn\u0131 basamaklar\u0131 m\u0131, yoksa benzer sonuca ula\u015fan farkl\u0131 yollar ve basamaklar m\u0131 i\u00e7erdi\u011fidir.<\/p>\n
Proekt ve arkada\u015flar\u0131 anestezi alt\u0131nda ki s\u0131\u00e7anlarda belli beyin b\u00f6lgelerinde uyan\u0131kl\u0131\u011fa do\u011fru giden s\u00fcre\u00e7te izledi\u011fi y\u00f6r\u00fcngeyi elektriksel olarak inceleyip kaydettiler. Bunu \u00e7ok yava\u015f olarak anestetik maddenin dozunu azaltarak, s\u0131\u00e7anlar tam olarak uyanana kadar s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n
Bu inceleme, uyan\u0131kl\u0131\u011fa kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7inde beynin pek \u00e7ok evre ve yoldan ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6stermekteydi. Bu yollar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 birbirine birebir ba\u011fl\u0131 ve kesin iken, ba\u011f kuramayan di\u011fer yollar adeta bir faaliyet a\u011f\u0131 olu\u015fturarak ba\u011flant\u0131y\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re bu sonu\u00e7lar bir g\u00fcn komadaki hastalarda da kullan\u0131lacak. Zira komada da anestezide oldu\u011fu gibi ani bir elektriksel iletim kayb\u0131 olu\u015fup uzun s\u00fcre sessizlikten sonra bir anda adeta bir k\u0131v\u0131lc\u0131m gibi geri d\u00f6n\u00fc\u015f olabilmektedir.<\/p>\n
Ve yine her iki durumda da beyin belirgin d\u00fczenini kaybetmekte ve baz\u0131 olgularda oldu\u011fu gibi uyan\u0131kl\u0131\u011fa giden d\u00f6n\u00fc\u015f yolunu bulamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Proekt\u2019e g\u00f6re baz\u0131 hastalar zedelenmeden \u00e7ok uzun y\u0131llar hafif bir uyan\u0131kl\u0131kta ya\u015fad\u0131klar\u0131 halde baz\u0131lar\u0131 bu zedelenmeden \u00e7ok uzun y\u0131llar sonra iyile\u015febilmektedirler.<\/p>\n
Yine Proekt\u2019e g\u00f6re bir ilgin\u00e7 olas\u0131l\u0131k, zedelenmenin, bilinen d\u00fczenli d\u00f6ng\u00fcy\u00fc devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131p bir bak\u0131ma beyni tek bir a\u015famada kapana k\u0131st\u0131rmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Komadaki insanlara yard\u0131m i\u00e7in s\u0131\u00e7anlarda yap\u0131lan bu deneylerin insanlarda da g\u00fcndeme gelmesi ve benzer davran\u0131\u015f\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi; e\u011fer \u00f6yleyse de bu s\u0131k\u0131\u015f\u0131lan a\u015famadan beynin nas\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p uyan\u0131kl\u0131\u011fa do\u011fru giden bir iyile\u015fme s\u00fcrecine girebilece\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Cerrahi s\u0131ras\u0131nda uyan\u0131kl\u0131k<\/strong><\/p>\n Anestezistler her ne kadar insanlar\u0131 uyutmada ba\u015far\u0131l\u0131 olsalar da hen\u00fcz bunun bilin\u00e7sizlik mi yoksa yan\u0131ts\u0131zl\u0131k m\u0131 oldu\u011fu konusunda y\u00fczde 100 emin de\u011filler.<\/p>\n Bu nedenle anesteziden uyan\u0131\u015f a\u015famalar\u0131n\u0131n kesin olarak belirlenebilmesi, komadan uyanmas\u0131 istenen hastalar\u0131n da izleyece\u011fi iyile\u015fme yolunda yard\u0131mc\u0131 olabilecektir.<\/p>\n \u201cYayg\u0131n olmamakla beraber cerrahi s\u0131ras\u0131nda adeta fel\u00e7li hale gelmek ve bundan uyanabilmek insan\u0131n akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan alan bir senaryo\u201d diyor Proekt.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmalar \u00e7ok az say\u0131da hastan\u0131n cerrahi s\u0131ras\u0131nda uyan\u0131kl\u0131k ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirirken \u00e7ok fazla hastan\u0131n da yine cerrahi s\u0131ras\u0131nda uyan\u0131kl\u0131k i\u00e7inde oldu\u011funu ancak bunun g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsanlar\u0131n anesteziden ya da komadan uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n tam olarak nas\u0131l oldu\u011fu epey zamand\u0131r biliminsanlar\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu.Ancak s\u0131\u00e7anlar \u00fczerinde yap\u0131lan yeni bir ara\u015ft\u0131rma beynin bilincini geri kazanma i\u015fleminin bilindi\u011finden \u00e7ok daha sofistike bir mekanizma ile olabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. New York Weill Cornell T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nden asistan profes\u00f6r Alex Proekt\u2019e g\u00f6re, anesteziden uyanmak \u00e7ok basit bir s\u00fcre\u00e7 olarak biliniyordu: \u0130la\u00e7lar […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":25723,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[162,19,33],"tags":[904,254],"class_list":["post-11792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-125-sayi","category-bilim-gundemi","category-saglik-bilimleri","tag-anestezi","tag-beyin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t