{"id":11818,"date":"2018-07-16T07:10:59","date_gmt":"2018-07-16T04:10:59","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11818"},"modified":"2018-07-13T10:44:38","modified_gmt":"2018-07-13T07:44:38","slug":"sonunda-isigi-maddeye-donusturebilecek-miyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/07\/16\/sonunda-isigi-maddeye-donusturebilecek-miyiz","title":{"rendered":"Sonunda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 maddeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek miyiz?"},"content":{"rendered":"

E<\/em> = mc<\/em>2<\/sup> fizi\u011fin en \u00fcnl\u00fc denklemlerinden biri. Belki de en \u00fcnl\u00fcs\u00fc. Enerji ve k\u00fctle aras\u0131nda olan ba\u011f\u0131 anlat\u0131yor. Yani fotonlar\u0131n sahip oldu\u011fu enerji fiziksel yollarla maddeye d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Ama fiziksel olarak bu ger\u00e7ekten yap\u0131labilir mi?<\/p>\n

\u0130\u015fin teorisi 80 seneden fazladan beri \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor ve bize m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ama deneysel olarak bunu do\u011frulamak hi\u00e7bir zaman m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Zaten teorinin sahipleri Gregory Breit ve John Wheeler 1934\u2019te olay\u0131 do\u011frulad\u0131klar\u0131 zaman elde edilmesi gereken enerji miktar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak hi\u00e7bir zaman deneysel olarak do\u011frulanmas\u0131n\u0131 beklemediklerini s\u00f6ylemi\u015flerdi.<\/p>\n

Teorik olarak iki \u00e7ok enerjik fotonu \u201c\u00e7arp\u0131\u015ft\u0131rarak\u201d elektron ve anti-elektron elde edilebilir. Ancak b\u00f6yle bir olay\u0131n meydana gelme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a az ve olay\u0131n kendisini ger\u00e7ekle\u015ftirmek de bir o kadar zor. Zaten 1934ten b\u00f6yle bir deneyin yap\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131 da bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc. Temelde, basit olarak yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey Cern’deki proton-proton \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 gibi bir foton-foton \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 in\u015fa etmek. Ancak fotonlar k\u00fctlesiz olduklar\u0131 ve inan\u0131lmaz k\u00fc\u00e7\u00fck olduklar\u0131 i\u00e7in protonlar gibi \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131rmak bu zamana kadar m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131 ve hep imkans\u0131z gibi geldi. Ancak bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n do\u011fada gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamas\u0131, s\u00fcpernova ve hypernova gibi olaylarda oldu\u011funu biliyoruz. Tabii bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6zlemleyip ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131 inceleme \u015fans\u0131m\u0131z yok. Bu sebeple kontroll\u00fc bir deney ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmek gerekiyor.<\/p>\n

Deneyi yapmaya karar veren gruptan olan, Imperial College London \u00fcniversitesinden Oliver Pike’\u0131n dedi\u011fi gibi \u201cher ne kadar teori konsept olarak basit olsa da deneysel olarak do\u011frulamak \u00e7ok zor. Tart\u0131\u015fmalar sonucunda \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n dizayn\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rmak da olduk\u00e7a \u00e7abuk oldu ancak bu \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131y\u0131 in\u015fa ve dizayn etmek \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k.\u201d Asl\u0131nda ara\u015ft\u0131rma grubu f\u00fczyon enerjisi \u00fczerine problemden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir konu \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bu \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yapabilme ihtimalini g\u00f6r\u00fcyorlar. Y\u00fcksek enerjili lazerleri kullanarak elektronlar\u0131 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n hemen alt\u0131nda bir limite kadar h\u0131zland\u0131r\u0131p bir alt\u0131n par\u00e7as\u0131na y\u00f6nlendirerek \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131p g\u00f6r\u00fcnebilir \u0131\u015f\u0131ktan milyar kat fazla enerjili \u0131\u015f\u0131k demetleri elde edilmesi gerekiyor. Ayn\u0131 anda ba\u015fka bir lazer \u0131\u015f\u0131n\u0131 bo\u015f bir kaba (alt\u0131ndan bir kap \u201chohlraum\u201d) yollan\u0131p, bu kab\u0131n i\u00e7erisinde fotonlar\u0131n etkile\u015ferek radyasyon alan\u0131 olu\u015fturmlar\u0131 gerekiyor. Di\u011fer foton demetimizi de bu kab\u0131n merkezine hedeflersek iki kaynaktan olu\u015fan fotonlar aras\u0131ndaki etkile\u015fimden elektron anti-elektron \u00e7iftlerinin olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyebiliriz.<\/p>\n

E\u011fer bu ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirse y\u00fcksek enerji fizi\u011finden tamamen yeni bir deney olacak. Ayn\u0131 zamanda \u0131\u015f\u0131k ve madde aras\u0131ndaki etkile\u015fimdeki bilmecenin son par\u00e7as\u0131 da tamamen \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olacak. Alt\u0131 farkl\u0131 di\u011fer \u0131\u015f\u0131k-madde etkile\u015fimleri, Dirac’\u0131n elektron-pozitron teorisi, Einstein’\u0131n fotoelektrik teorisi dahil olmak \u00fczere hep Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc ile \u00f6d\u00fcllendirildi. Yani, e\u011fer deney ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131rsa konuya yeni bir Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc daha gelebilir. Gelecek seneden itibaren ba\u015flayacak olan deneyleri bekleyip sonucu g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

1) http:\/\/www.redorbit.com\/news\/science\/1113149146\/decades-old-theory-light-into-matter-proven-051914\/#FOd0BOPMfAhy65pY.99<\/p>\n

2) http:\/\/www3.imperial.ac.uk\/newsandeventspggrp\/imperialcollege\/newssummary\/news_16-5-2014-15-32-44<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

E = mc2 fizi\u011fin en \u00fcnl\u00fc denklemlerinden biri. Belki de en \u00fcnl\u00fcs\u00fc. Enerji ve k\u00fctle aras\u0131nda olan ba\u011f\u0131 anlat\u0131yor. Yani fotonlar\u0131n sahip oldu\u011fu enerji fiziksel yollarla maddeye d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Ama fiziksel olarak bu ger\u00e7ekten yap\u0131labilir mi? \u0130\u015fin teorisi 80 seneden fazladan beri \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor ve bize m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ama deneysel olarak bunu do\u011frulamak hi\u00e7bir zaman […]<\/p>\n","protected":false},"author":620,"featured_media":25667,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[162,19,26],"tags":[288,1085,638],"class_list":["post-11818","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-125-sayi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-fizik","tag-isik","tag-madde"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t