{"id":11825,"date":"2008-02-01T00:04:05","date_gmt":"2008-01-31T22:04:05","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=11825"},"modified":"2017-07-17T14:16:31","modified_gmt":"2017-07-17T11:16:31","slug":"yenilmeyi-bileni-yenmek-zordur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2008\/02\/01\/yenilmeyi-bileni-yenmek-zordur","title":{"rendered":"Yenilmeyi bileni yenmek zordur"},"content":{"rendered":"<h4><em>Yenilmeyi bilmeyeni kolay yenersin. \u00c7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz yenilmemi\u015f ki\u015fi i\u00e7in yenilgi yak\u0131n demektir. Yenilmeyi bileni ise yenmek zordur. Yenilmeyi bilenle m\u00fcmk\u00fcnse sava\u015fma. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131rsan, sana bildi\u011fini \u00f6\u011fretecektir! Bakal\u0131m, hem sava\u015f hem de ya\u015fam sanat\u0131n\u0131n ustalar\u0131 olan kadim Do\u011fulu bilgeler bu konuda neler s\u00f6ylemi\u015f. \u00d6te yandan ustalar\u0131 da \u201custal\u0131kla\u201d a\u015fmak gerek. Daha do\u011frusu, ustal\u0131\u011fa gerek olmayacak bir toplumun yolunu d\u00f6\u015femenin \u201custal\u0131kl\u0131\u201d ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atmay\u0131 ba\u015farmak\u2026 \u00a0<\/em><\/h4>\n<p>\u0130nsan\u0131n en hevesli \u00f6\u011fretmeni kimdir? D\u00fc\u015fman\u0131! \u00d6\u011fretmek i\u00e7in didinir durur. \u00dcnl\u00fc sava\u015f ustalar\u0131 d\u00fc\u015fmana b\u00fcy\u00fck de\u011fer bi\u00e7erler; olumlu anlamda. Ki\u015fi, d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmenine \u00e7evirebildi\u011fi oranda yenilmez olur.<\/p>\n<p>Ama yenilmez olman\u0131n yolu yenilmekten ge\u00e7er. D\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6\u011fretmenli\u011fi buradad\u0131r. Seni yenen d\u00fc\u015fman, seni yenilmez k\u0131lar. Ne kadar \u00e7ok yenerse, o kadar yenilmez k\u0131lar. Ne kadar \u00e7ok yenilirsen, o kadar yenilmez olursun. En iyi \u00f6\u011fretmen yenilgidir. Yenileceksin ki yenebilesin. Yenen yenmeyi \u00f6\u011frenemez, ama yenilen yenmeyi \u00f6\u011frenir.<\/p>\n<p>Yenilmeyi bilmeyeni kolay yenersin. \u00c7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz yenilmemi\u015f ki\u015fi i\u00e7in yenilgi yak\u0131n demektir. Yenilmeyi bileni ise yenmek zordur. Yenilmeyi bilenle m\u00fcmk\u00fcnse sava\u015fma. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131rsan, sana bildi\u011fini \u00f6\u011fretecektir!<\/p>\n<p>Sava\u015fta usta olan, sava\u015ftan \u00e7ekinir. Bu y\u00fczden eski b\u00fcy\u00fck ustalar her zaman sava\u015fmadan yenmeye vurgu yaparlar ve de\u011fer bi\u00e7erler. \u00d6rne\u011fin ustalar\u0131n ustas\u0131 <strong>Sun Tzu<\/strong> \u015f\u00f6yle der: \u201c<em>Sava\u015fmaks\u0131z\u0131n ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ordular\u0131n\u0131 alt etmek, h\u00fcnerlerin en iyisidir.<\/em>\u201d Ve \u015f\u00f6yle ekler: \u201c<em>Girdi\u011fi her sava\u015f\u0131 kazananlar asl\u0131nda usta de\u011fildirler. Ba\u015fka ordular\u0131 sava\u015fmadan \u00e7aresiz b\u0131rakanlar, i\u015fte onlar en iyisidir.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Diyelim ki sava\u015fmak zorunda kald\u0131n\u0131z. Fren mekanizman\u0131z yoksa yenilirsiniz. Zaman\u0131nda durmay\u0131 bilmek gerek. M\u00d6 3. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f bir \u00c7inli stratejist olan <strong>Zhuge Liang<\/strong> \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015f: \u201c<em>Askeri harekat ate\u015fe benzer; s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmezse kendini t\u00fcketir<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Sun Tzu\u2019nun izleyicisi Zhuge Liang bir de ilke koymu\u015f: Yapmama \u0130lkesi. \u015e\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f:<\/p>\n<p>\u201c<em>\u0130yi y\u00f6netenler silahlanmaz, iyi silahlananlar sava\u015f hatlar\u0131 olu\u015fturmaz, iyi sava\u015f hatlar\u0131 olu\u015fturanlar sava\u015fmaz, iyi sava\u015fanlar yenilmez, iyi yenilenler y\u0131k\u0131ma u\u011framaz.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Unutmayal\u0131m, bunlar sava\u015f\u0131n ustalar\u0131. Yani yenilgiyi \u00e7ok iyi bilen ki\u015filer. Kim bilir ka\u00e7 yenilgiden \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r bu ilkeleri. \u00c7ok yenildikleri i\u00e7in yenmeyi de \u00f6\u011frenmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin Sun Tzu \u015f\u00f6yle s\u00f6yler: \u201c<em>Galip bir ordu \u00f6nce kazan\u0131r, sonra sava\u015f\u0131r; ma\u011fluplar ise \u00f6nce sava\u015f\u0131r, sonra kazanmaya gayret eder.<\/em>\u201d Zhuge Liang ise \u015fu vurguyu yapar: \u201c<em>Ak\u0131ll\u0131lar d\u00f6v\u00fc\u015fmeden \u00f6nce kazan\u0131r, cahiller kazanmak i\u00e7in d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcr.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Sun Tzu, zaferi garanti alt\u0131na almak i\u00e7in, veya en az zararla kazanmak i\u00e7in \u015fu ilkeyi belirtir: \u201c<em>Ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir orduya d\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7\u0131lan bir yol verilmeli.<\/em>\u201d Bir Sun Tzu yorumcusu olan <strong>Du Mu<\/strong> (MS 803-852) ise bu ilkeyi \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar: \u201c<em>Onlara a\u00e7\u0131k bir yol b\u0131rak\u0131n ki \u00f6l\u00fcm\u00fcne sava\u015facak durumda olmas\u0131nlar.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Tabii, zaferin de bir eti\u011fi vard\u0131r. Yol ve Erdem kitab\u0131 <em>Tao Te Ching<\/em>\u2019in yazar\u0131 <strong>Lao Tse<\/strong> \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015f: \u201c<em>Usta olan, sava\u015fta sonu\u00e7 al\u0131nca durur<\/em>\u201d. Ve eklemi\u015f: \u201c<em>Sava\u015fta zafer kazanan taraf, \u00f6l\u00fc evi gibi davranmal\u0131d\u0131r<\/em>\u201d. Bunlar hep, yenmeyi bilenlerden \u00e7ok yenilmeyi bilenlerin, yani yenilmez olanlar\u0131n vurgular\u0131.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu ilkelerin sadece sava\u015f gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlar i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu sanmayal\u0131m. Zaten s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz b\u00fcy\u00fck ustalar da genel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Her ne kadar yazd\u0131klar\u0131 \u201cSava\u015f Sanat\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplansa da, asl\u0131nda bunlara \u201cYa\u015fam Sanat\u0131\u201d demek daha do\u011fru. \u00d6rne\u011fin Lao Tse\u2019nin \u015fu deyi\u015fi \u00e7ok daha evrensel bir ilkeyi vurgulam\u0131yor mu?<\/p>\n<p>\u201c<em>Ba\u015fkas\u0131n\u0131 yenen g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, kendini yenen egemen.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n kendini yenmesi zordur. Nice yenilmezler, kendilerine yenildiler. Belki de kendini yenmek, yenilmez olman\u0131n doru\u011fu. Kendini yenebilen bir insan\u0131, bir ba\u015fkas\u0131 yenebilir mi?<\/p>\n<p>Bu \u00f6nermeyi \u015f\u00f6yle de a\u00e7\u0131klayabiliriz: En zorlu d\u00fc\u015fman\u0131n kendindir. \u201c<em>Kendini yen<\/em>\u201d demi\u015f Lao Tse. \u201c<em>Kendini yarat<\/em>\u201d demi\u015f <strong>Marx<\/strong>. San\u0131r\u0131m bu ikisi benzer vurgular. Ancak kendini yenebilen ki\u015fi kendini yaratabilir diyerek bu iki s\u00f6z\u00fcn bile\u015fkesini alabiliriz. \u00d6te yandan, yenilmeyi bilmekle kendini yenmek san\u0131r\u0131m ayn\u0131 \u015fey.<\/p>\n<p>Lao Tse, her d\u00fczeydeki y\u00f6neticiyi \u015f\u00f6yle uyar\u0131yor (ayn\u0131 zamanda herhangi bir sistemin ge\u00e7irdi\u011fi a\u015famalar\u0131 da \u00f6zetlemi\u015f oluyor):<\/p>\n<p>\u201c<em>En y\u00fcksekte kalan t\u00fcm\u00fcyle bilinmez altta \/ sonra gelir sayg\u0131 sevgi \/ sonra korku \/ sonra nefret<\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u0130\u015fte \u201csayg\u0131-sevgi\u201d ile y\u00f6netme a\u015famas\u0131ndan \u201ckorku\u201d ile y\u00f6netme a\u015famas\u0131na ge\u00e7ti\u011fini fark edip kendini yenmeyi becerebilirse insan, ne \u00e2l\u00e2. Ama herhalde \u00e7ok az ki\u015fi becerebilir bunu. Sistemler ise olanaks\u0131z; \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f.<\/p>\n<p>Peki, becerilemedi\u011fi zaman ne olur? Diyalektik i\u015flemeye ba\u015flar. Alttakinin \u00fcsttekini, geridekinin ileridekini, g\u00fc\u00e7s\u00fcz\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc \u201ca\u015fma\u201d s\u00fcreci devreye girer. Kendini yenemeyen (yenilmeyi bilmeyen) yenilmeye mahk\u00fbmdur. Lao Tse bu durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor:<\/p>\n<p>\u201c<em>Su kadar yumu\u015fak ve zay\u0131f \u015fey yok \/ ama serti ve g\u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc yenmede onun \u00fcst\u00fcne yok<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Ve noktay\u0131 koyuyor: \u201c<em>Yumu\u015fak yener serti \/ zay\u0131f yener g\u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Ustalar, al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011fe b\u00fcy\u00fck de\u011fer bi\u00e7mi\u015fler. G\u00f6steri yapanlar\u0131, hava atanlar\u0131 ise a\u015fa\u011f\u0131lam\u0131\u015flar: \u201c<em>Kutlu ki\u015fi ayd\u0131nl\u0131kt\u0131r g\u00f6z kama\u015ft\u0131rmadan<\/em>\u201d (Lao Tse). S\u00f6yledikleri ayn\u0131 zamanda \u201cyenilmezler\u201de (veya kendini yenilmez sananlara) de bir uyar\u0131. Yine Tse Usta\u2019dan bir \u00f6zl\u00fc s\u00f6z:<\/p>\n<p>\u201c<em>Kapatmakta usta ki\u015fi kilit asmaz, ama kimse a\u00e7amaz.<\/em><\/p>\n<p>\u201c<em>Ba\u011flamakta usta ki\u015fi sicim kullanmaz, ama kimse \u00e7\u00f6zemez.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Lao Tse\u2019nin \u201ckilit asmadan, kimsenin a\u00e7amayaca\u011f\u0131 bi\u00e7imde kapatan\u201d ve \u201csicim kullanmadan, kimsenin \u00e7\u00f6zemeyece\u011fi bi\u00e7imde ba\u011flayan\u201d ki\u015fisi ile Sun Tzu\u2019nun \u201csava\u015fmadan kazanan\u201d ki\u015fisi, ayn\u0131 ki\u015fi: Usta.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz ustalar\u0131n ustalar\u0131 yerle\u015fik bir uygarl\u0131\u011f\u0131n deneyimlerinden dam\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ilkeleri sunuyorlar bize. As\u0131l ama\u00e7lar\u0131 sava\u015f de\u011fil, y\u00f6netmek, d\u00fczenin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak; sava\u015f bu amac\u0131n bir arac\u0131 sadece. K\u0131sacas\u0131 h\u00e2kim s\u0131n\u0131flar\u0131n, y\u00f6netici s\u0131n\u0131flar\u0131n, aristokratlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 teorile\u015ftiriyorlar; onlara \u00f6\u011f\u00fctler veriyorlar. Yenilmeyi bilmek, m\u00fcmk\u00fcnse sava\u015fmadan kazanmak, sava\u015f ka\u00e7\u0131n\u0131lmazsa en az zararla bu sava\u015ftan \u00e7\u0131kmak\u2026 b\u00fct\u00fcn bunlar uygarl\u0131\u011f\u0131n, yani g\u00fcvenli\u011fin (d\u00fczenin) korunmas\u0131n\u0131n ilkeleridir. Ama\u00e7 fethetmek, fethedilen yerde d\u00fczeni sa\u011flamak ve sa\u011flamla\u015ft\u0131rmakt\u0131r; yoksa yenip, ya\u011fmalay\u0131p d\u00f6nmek de\u011fil. B\u00fcy\u00fck zenginliklerin \u00fczerine oturan, bu zenginlikleri korumay\u0131 g\u00fcndemin birinci s\u0131ras\u0131na koyan, maceradan ka\u00e7\u0131nan, daha do\u011frusu maceraya ihtiyac\u0131 olmayan s\u0131n\u0131flar\u0131n (ad\u0131 \u00fczerinde \u201ch\u00e2kim\u201d s\u0131n\u0131flar\u0131n) bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 itibar\u0131yla bunlar uygarl\u0131k hazinesinin nadide par\u00e7alar\u0131. \u00d6\u011frenecek \u00e7ok \u015fey var. Ama sadece esinlenmeyi ve izlenmeyi de\u011fil, a\u015f\u0131lmay\u0131 da bekliyorlar. Ustalar sadece izlenseydi, tarih tekerr\u00fcrden ibaret olurdu. Ustalar\u0131 \u201custal\u0131kla\u201d a\u015fmak gerekir. Ama bu da ancak gerek \u015fart, yeter \u015fart de\u011fil. Ustal\u0131\u011fa gerek olmayacak bir toplumun yolunu d\u00f6\u015femenin \u201custal\u0131kl\u0131\u201d ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atmay\u0131 ba\u015farmak; sorun bu.<\/p>\n<p>Ne demi\u015fti Lao Tse: \u201c<em>Zay\u0131f yener g\u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc<\/em>\u201d. Ama zay\u0131f g\u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc yendi\u011finde ne olacak? Zay\u0131f, g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fc olacak? Bu da ba\u015fka t\u00fcr bir \u201ctekerr\u00fcr\u201d olmuyor mu? Uygarl\u0131\u011f\u0131n (s\u0131n\u0131fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n) tekerr\u00fcr\u00fc\u2026 19. ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ustalar\u0131 bu b\u00fcy\u00fck soruya \u00e7ok ciddi yan\u0131tlar geli\u015ftirdiler. Ama pratikleri kesin yan\u0131t\u0131 bulmaya yetmedi. Bu sorunun yan\u0131t\u0131 21. y\u00fczy\u0131la kald\u0131.<\/p>\n<p>20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131 ile sonu \u00e7ok farkl\u0131yd\u0131. Ba\u015f\u0131yla sonuyla toplam bir muhasebe yap\u0131lacaksa, 20. y\u00fczy\u0131lda yenmeyi de\u011fil yenilmeyi \u00f6\u011frendi\u011fimiz s\u00f6ylenebilir. Bakal\u0131m \u00f6\u011frendiklerimizi ne zaman \u00f6\u011fretebilece\u011fiz? Daha da \u00f6nemlisi, kendini yenmeyi becerebilecek mi insanl\u0131k? Kendini yeni ba\u015ftan yaratabilmek i\u00e7in\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yenilmeyi bilmeyeni kolay yenersin. \u00c7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz yenilmemi\u015f ki\u015fi i\u00e7in yenilgi yak\u0131n demektir. Yenilmeyi bileni ise yenmek zordur. Yenilmeyi bilenle m\u00fcmk\u00fcnse sava\u015fma. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131rsan, sana bildi\u011fini \u00f6\u011fretecektir! Bakal\u0131m, hem sava\u015f hem de ya\u015fam sanat\u0131n\u0131n ustalar\u0131 olan kadim Do\u011fulu bilgeler bu konuda neler s\u00f6ylemi\u015f. \u00d6te yandan ustalar\u0131 da \u201custal\u0131kla\u201d a\u015fmak gerek. Daha do\u011frusu, ustal\u0131\u011fa gerek olmayacak bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":484,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[86,221],"tags":[237,917,333],"class_list":["post-11825","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-48-sayi","category-felsefe","tag-felsefe","tag-laotse","tag-marx"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/484"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11825\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}