Balinalar\u0131n artan n\u00fcfusu, okyanus ekosisteminin kaynaklar\u0131n\u0131 azaltmak \u015f\u00f6yle dursun, belki de bu \u00e7evrenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilir. Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, \u00e7ubuklu balinalar ve ka\u015falotlar\u0131n artan n\u00fcfusu, d\u00fcnya \u00e7evresinde deniz besin a\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131racak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.Bu \u00e7al\u0131\u015fma, \u00e7ok uzun zamand\u0131r devam eden balinalar\u0131n okyanuslara d\u00f6n\u00fc\u015flerinin ekolojik rol\u00fc ve bunun say\u0131s\u0131z tehdit alt\u0131nda olan k\u00fcresel bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi konusundaki tart\u0131\u015fmalara yeni bir kap\u0131 a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
Biliminsanlar\u0131 t\u00fcm d\u00fcnya \u00fczerindeki balina t\u00fcrlerini zaman i\u00e7inde yava\u015f yava\u015f belirledi. Ancak bunlar\u0131n okyanus ekosistemine etkileri konusunda anla\u015fmazl\u0131klar olu\u015ftu. Baz\u0131lar\u0131 balinalar\u0131 daha sonra ticari olarak de\u011ferli t\u00fcrlere d\u00f6n\u00fc\u015fecek omurgas\u0131zlar\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131klar\u0131 adeta s\u00fcp\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in besinsel olarak rakip buldu.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin70\u2019lerve 80\u2019lerde g\u00fcney okyanusunda balina pop\u00fclasyonunun azalmas\u0131yla, deniz besin zincirinde \u00f6nemli yer tutan karides ve kabuklu deniz hayvanlar\u0131n\u0131n miktar\u0131nda art\u0131\u015f olmas\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Oysa bu son ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, balinalar\u0131n artmas\u0131yla karides pop\u00fclasyonu ayn\u0131 kalmakta, hatta balinalar\u0131n azalmas\u0131yla birlikte azalmaktad\u0131r. Peki bu nas\u0131l oluyor?<\/p>\n
Uzmanlar balinalar\u0131n karides ve di\u011fer kabuklu deniz hayvanlar\u0131 gibi alt besin zincirinde yer alan t\u00fcrlere beslenmede destek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. \u00d6rne\u011fin, memeliler su y\u00fczeyini nitrojen ve demir miktar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimli k\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fck miktarda gaz ve idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 yarat\u0131yorlar. Dal\u0131\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda da su y\u00fczeyi ile daha alt tabakalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rarak \u00fcretkenli\u011fe adeta yard\u0131mc\u0131 oluyorlar. Balinalar ayr\u0131ca besinleri okyanusta yatay d\u00fczlemde de hareket ettiriyor. \u00d6rne\u011fin \u00e7ubuklu balinalar\u0131n bir t\u00fcr\u00fc olan kambur balinalar, daha \u00fcst tabakalara b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6\u00e7 yaparak (Alaska civar\u0131ndaki Pasifik Okyanusu sular\u0131 gibi) baz\u0131 nadir bulunan subtropik besinleri yay\u0131yorlar. \u015eu anki tarihsel ve g\u00fcncel bilgiler, n\u00fcfusu artan balinalar\u0131n baz\u0131 subtropikal sularda fitoplankton \u00fcretkenli\u011fini mevcudun y\u00fczde 15\u2019i kadar artt\u0131rabildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6zden ka\u00e7an bir katk\u0131ya ise Frontiers and the Environment<\/em>\u2019de son g\u00fcnlerde yay\u0131mlanan bir makalede dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. O da bu hayvanlar\u0131n \u00f6ld\u00fckleri zaman, derin deniz ekosistemine dev organik bir materyal, yani bedenlerini arma\u011fan ettikleridir. 40 ton a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki bir balinan\u0131n bedeni, deniz ekosistemine 2000 y\u0131lda olu\u015facak karbon ve besin kayna\u011f\u0131n\u0131 bir anda b\u0131rakabilmektedir.<\/p>\n Burlington Vermont \u00dcniversitesi\u2019nden biyolog Joe Roman\u2019a g\u00f6re, balina avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecinde azalan balina n\u00fcfusu, okyanuslarda insan eliyle yarat\u0131lan ilk ve erken soy t\u00fcketme \u00f6rne\u011fi olabilir. Son on y\u0131llar i\u00e7inde sadece 60\u2019dan fazla balina t\u00fcr\u00fc tespit edilmi\u015ftir, ancak bu avc\u0131l\u0131k devam ettik\u00e7e daha pek \u00e7ok t\u00fcr belki de belirlenemeden yok olacakt\u0131r. Roman ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n belirtti\u011fi gibi balinalar\u0131n sa\u011flad\u0131klar\u0131 destekler iyi y\u00f6nde g\u00f6r\u00fclebilse ve bu kesinle\u015fse, deniz ekosisteminin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesindeki rolleri de belirginle\u015fecektir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Balinalar\u0131n artan n\u00fcfusu, okyanus ekosisteminin kaynaklar\u0131n\u0131 azaltmak \u015f\u00f6yle dursun, belki de bu \u00e7evrenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilir. Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, \u00e7ubuklu balinalar ve ka\u015falotlar\u0131n artan n\u00fcfusu, d\u00fcnya \u00e7evresinde deniz besin a\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131racak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.Bu \u00e7al\u0131\u015fma, \u00e7ok uzun zamand\u0131r devam eden balinalar\u0131n okyanuslara d\u00f6n\u00fc\u015flerinin ekolojik rol\u00fc ve bunun say\u0131s\u0131z tehdit alt\u0131nda olan k\u00fcresel bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":25437,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[163,19],"tags":[3250,983,984],"class_list":["post-12015","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-126-sayi","category-bilim-gundemi","tag-balinalar","tag-canlilar","tag-okyanus"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t