{"id":12078,"date":"2014-12-01T01:30:35","date_gmt":"2014-11-30T23:30:35","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12078"},"modified":"2018-04-19T17:37:54","modified_gmt":"2018-04-19T14:37:54","slug":"uzmanlara-sorduk-ataturk-orman-ciftliginin-parcalanmasi-ve-ak-saray","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/12\/01\/uzmanlara-sorduk-ataturk-orman-ciftliginin-parcalanmasi-ve-ak-saray","title":{"rendered":"Uzmanlara sorduk: Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131 ve Ak Saray"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

Ak Saray, d\u00fcnyada e\u015fi benzeri olmayan, g\u00f6revinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bir insan i\u00e7in yapt\u0131r\u0131lan ilk saray olmas\u0131 \u00f6zelli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, yap\u0131m\u0131nda en \u00e7ok hukuk kural\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnendi\u011fi yap\u0131 unvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Meslek odalar\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hukuki m\u00fccadelenin her ad\u0131m\u0131nda mahkemeler y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma ve iptal kararlar\u0131 vermelerine ra\u011fmen in\u015faatlar bir t\u00fcrl\u00fc durdurulamad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hukukun arkas\u0131ndan dola\u015fmay\u0131 kendinde hak g\u00f6ren, parlamentodaki \u00e7o\u011funlu\u011fun kendilerine b\u00fct\u00fcn hukuki ve bilimsel yasalar\u0131n \u00fczerinde bir keyfiyet hakk\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir zihniyetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Ak Saray meselesi kamuoyunun g\u00fcndemine AKP taraf\u0131ndan \u00e7ekilen reklam filmiyle ta\u015f\u0131nd\u0131. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinden k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u201ca\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 da yapaca\u011f\u0131m, i\u00e7ine de girip oturaca\u011f\u0131m … s\u0131k\u0131ysa y\u0131ks\u0131nlar\u201d s\u00f6zlerini sarf etmeden \u00f6nce \u00e7o\u011fu insan\u0131n yap\u0131m\u0131ndan haberdar bile olmad\u0131\u011f\u0131 bina ile ilgili bug\u00fcnlerde muazzam bir bilgi bombard\u0131man\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Yap\u0131m\u0131 yaln\u0131zca halktan de\u011fil meslek odalar\u0131ndan da s\u0131r gibi saklanan, in\u015faat alan\u0131nda \u00f6zel g\u00fcvenliklerce ku\u015f u\u00e7urtulmayan saray\u0131n \u015fa\u015faas\u0131, maliyeti, in\u015faat alan\u0131, ne kadar a\u011fac\u0131n katledilerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hatta mimari tarz\u0131 \u00fczerine s\u00f6ylenti ve ger\u00e7ek kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bilgiler dola\u015f\u0131yor ortal\u0131kta.<\/p>\n

Bu bilgi karma\u015fas\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesiz AKP iktidar\u0131n\u0131n kendisi. Nitekim binan\u0131n hangi ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bile, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmadan \u00f6nce kesin de\u011fildi. Bina Ba\u015fbakanl\u0131k Saray\u0131 m\u0131yd\u0131 yoksa Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Saray\u0131 m\u0131? Davuto\u011flu mu oturacakt\u0131, Erdo\u011fan m\u0131? Hizmet binas\u0131 olarak m\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131, konut olarak m\u0131? Bu sorular bile hen\u00fcz net bir \u015fekilde yan\u0131tlanm\u0131\u015f de\u011fil. Bilinen tek \u015fey, gayri-resmi ad\u0131yla \u201cAk Saray\u201d, unvan\u0131 ne olursa olsun, Erdo\u011fan i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: \u201cCumhuriyet\u2019in Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019ne kar\u015f\u0131 padi\u015fah\u0131n saray\u0131\u201d… Birisi tar\u0131m ve sanayi \u00fcretimini birle\u015ftiren, \u00f6nc\u00fc bir \u00fcretim projesi, di\u011feri s\u0131n\u0131rs\u0131z bir t\u00fcketim ve sefahat abidesi. Yeni rejimin imgesi bu \u015fekilde olu\u015fturulmu\u015f oldu.<\/p>\n

Ak Saray, d\u00fcnyada e\u015fi benzeri olmayan, g\u00f6revinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bir insan i\u00e7in yapt\u0131r\u0131lan ilk saray olmas\u0131 \u00f6zelli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, yap\u0131m\u0131nda en \u00e7ok hukuk kural\u0131n\u0131n (kanun, mahkeme karar\u0131, koruma kurulu karar\u0131) \u00e7i\u011fnendi\u011fi yap\u0131 unvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor olabilir. Dosyada da g\u00f6receksiniz, meslek odalar\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hukuki m\u00fccadelenin her ad\u0131m\u0131nda mahkemeler y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma ve iptal kararlar\u0131 vermelerine ra\u011fmen in\u015faatlar bir t\u00fcrl\u00fc durdurulamad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hukukun arkas\u0131ndan dola\u015fmay\u0131 kendinde hak g\u00f6ren, parlamentodaki \u00e7o\u011funlu\u011fun kendilerine b\u00fct\u00fcn hukuki ve bilimsel yasalar\u0131n \u00fczerinde bir keyfiyet hakk\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir zihniyetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n

Ak Saray dosyas\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken meselenin ne kadar dall\u0131 budakl\u0131 bir konu oldu\u011fu da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. Bas\u0131nda g\u00fcndem edilen haliyle Ak Saray, bir tepenin \u00fczerindeki a\u011fa\u00e7lar kesilerek in\u015fa edilmi\u015f bir yap\u0131dan ibaret de\u011fil. Saray, T\u00fcrkiye\u2019de tek olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi (AO\u00c7)\u2019nde, birinci derece do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel sit alan\u0131 \u00fczerine in\u015fa edildi. \u00dcstelik Ak Saray, AO\u00c7 arazisinde in\u015fa edilen tek yap\u0131 da de\u011fil. AKP d\u00f6neminde, son 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde AO\u00c7, arazilerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yitirdi. Ba\u015fkentin bu en \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131na Ak Saray\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra 4,2 km uzunlu\u011funda, yakla\u015f\u0131k 50 m geni\u015fli\u011finde bir bulvar, 1 milyon 200 bin metrekarelik alana bir e\u011flence park\u0131 (Ankapark), ayn\u0131 d\u00f6nemde in\u015fa edilmeye ba\u015fland\u0131. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, tarihi fabrika binalar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu alana in\u015fa edilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir TBMM K\u00fclt\u00fcr Merkezi projesi de rafta tutuluyor.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla Ak Saray dosyas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca tek bir bina \u00fczerinden ele almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Mesele ayn\u0131 zamanda bir\u00e7ok disiplinin de ilgi alan\u0131na giriyor. Mimarl\u0131k, koruma, \u015fehir planlama, peyzaj mimarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7evre m\u00fchendisli\u011fi vb. Bu nedenle dosyam\u0131zda \u00e7e\u015fitli disiplinlerden biliminsanlar\u0131na ve AO\u00c7\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131na kar\u015f\u0131 y\u0131llard\u0131r m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcten meslek odalar\u0131n\u0131n temsilcilerine konuyla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini sorduk. Yan\u0131tlamalar\u0131 i\u00e7in sundu\u011fumuz \u00e7er\u00e7eve soru \u015fu \u015fekildeydi:<\/p>\n

\u201cAk Saray tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok boyutu var. Sit alan\u0131na in\u015fa edilmi\u015f olmas\u0131, AO\u00c7\u2019deki yap\u0131la\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131racak olmas\u0131, hukuksuzlu\u011fu, a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fct\u00e7esi ve bir kamu binas\u0131 olarak a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc gibi. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir arada d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, AO\u00c7 ve Ak Saray etraf\u0131ndaki tart\u0131\u015fmaya ili\u015fkin neler s\u00f6yleyebilirsiniz?\u201d<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7eve sorunun geni\u015f bir kapsam\u0131 olmakla birlikte bu dosyan\u0131n ve derginin fiziki s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde, konuya ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli meslek alanlar\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesinden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zet niteli\u011findeki yan\u0131tlar\u0131 sunuyoruz.<\/p><\/blockquote>\n

\u2018Anti-demokratik bir iktidar\u0131n mek\u00e2n\u0131\u2019<\/strong><\/p>\n

Yrd. Do\u00e7. Dr. B\u00fclent Batuman
\n<\/strong>Bilkent \u00dcniversitesi
\nKentsel Tasar\u0131m ve Peyzaj Mimarisi B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

\u015eu anki ad\u0131yla \u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Saray\u0131\u201d, AKP iktidar\u0131n\u0131n en iddial\u0131 mimari hamlesini te\u015fkil ediyor. Yerle\u015fkenin projelerinin kamuya a\u00e7\u0131k olmamas\u0131 ve in\u015fa s\u00fcrecinin de g\u00f6zlerden uzak tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, bu hamleyi de\u011ferlendirmeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Yine de, s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6zlemlere ve bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131na dayanarak da olsa, bir tak\u0131m tespitler yapmak m\u00fcmk\u00fcn. Her \u015feyden \u00f6nce yap\u0131y\u0131 isimlendirmenin i\u00e7erdi\u011fi zorlu\u011fun mimari a\u00e7\u0131dan da bir anlam\u0131 bulundu\u011funu g\u00f6rmek gerek. Zira bu zorluk, mimari programa dair tutars\u0131zl\u0131klara i\u015faret ediyor. Bunun nedeni, yap\u0131n\u0131n Ba\u015fbakanl\u0131k Hizmet Binas\u0131 olarak ba\u015flam\u0131\u015f, asl\u0131nda yak\u0131n gelecekte hayata ge\u00e7mesi planlanan bir ba\u015fkanl\u0131k modelinin mimari program\u0131na uygun olarak tasarlanm\u0131\u015f, fakat bug\u00fcn Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na devredilmi\u015f bulunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Burada mimarinin \u00f6zel bir bi\u00e7imde siyasete konu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz: siyasal temsil, siyasi erk(ler)in sistem i\u00e7indeki dizili\u015finin bir ifadesini de mimari programlar\u0131n (ba\u015f)kent mek\u00e2n\u0131na yay\u0131l\u0131\u015f\u0131nda buluyor. Yani binan\u0131n mimari program\u0131, siyaset bilimi terminolojisi i\u00e7inde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken temsiliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam kazan\u0131yor. Siyasal sistemin hiyerar\u015fisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fan \u00e7eli\u015fkili durum, Ba\u015fbakanl\u0131k-Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131-Ba\u015fkanl\u0131k pozisyonlar\u0131 aras\u0131ndaki mu\u011flak ge\u00e7i\u015fkenlikle binay\u0131, a\u015fk\u0131n bir iktidar\u0131n mek\u00e2n\u0131na \u00e7evirir. Bu iktidar, hem siyasal temsil a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne oldu\u011funu tam olarak bilmedi\u011fimiz bir \u201cmakam\u201dd\u0131r, hem de kim oldu\u011funu \u00e7ok iyi bildi\u011fimiz bir ki\u015fi. Mu\u011flakl\u0131k ile \u00fcretilen bu mutlakl\u0131k, ku\u015fkusuz iktidar\u0131 temsiliyetten koparmaya yarar.<\/p>\n

Dahas\u0131, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc alan mutlakl\u0131k, erkler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, (ba\u015f)kent mek\u00e2n\u0131nda yeniden dizili\u015fini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmam\u0131za neden olur. Zira burada mesele sadece devasa bir iktidar mimarisinin in\u015fas\u0131 de\u011fildir. Mesele, gazete sayfalar\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, yeni yerle\u015fkenin metrekare cinsinden d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerindeki \u201csaraylarla\u201d kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da de\u011fildir. As\u0131l mesele, mimari bir problem olarak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn yatayda (benzer y\u00fcr\u00fctme yap\u0131lar\u0131 aras\u0131nda) i\u015faret etti\u011fi farktan \u00e7ok, d\u00fc\u015feyde (farkl\u0131 erkler aras\u0131nda) mevcut farka yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdahaledir. Yani, yeni yerle\u015fkenin \u201cne kadar b\u00fcy\u00fck\u201d oldu\u011funa dair yapaca\u011f\u0131m\u0131z tart\u0131\u015fmada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma k\u0131stas\u0131, siyasi temsil a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Brunei Sultan\u0131\u2019n\u0131n saray\u0131 de\u011fil, TBMM yerle\u015fkesi olmal\u0131d\u0131r. Ulusu temsil eden parlamento, mimari temsil ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctme erkine devretmeye zorlan\u0131r. \u00c7ankaya\u2019dan AO\u00c7\u2019ye yap\u0131lan k\u0131sa hicret, geni\u015fleyen kentin fiziki merkezine do\u011fru kurucu bir harekettir. Yeni yerle\u015fke bir tabula rasa<\/em> \u00fczerine in\u015fa edilmemi\u015ftir; bir palimpsesttir<\/em>. AO\u00c7, fiziksel olarak bo\u015f, anlamsal olarak da silinip \u00fczerine yeni anlamlar yaz\u0131lmas\u0131 gereken bir sayfa olarak okunur iktidar taraf\u0131ndan. B\u00f6ylece fiziksel merkezde sembolik bir a\u011f\u0131rl\u0131k merkezi, eskinin \u00fczerine basarak in\u015fa edilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n

Yerle\u015fkenin sadece idari yap\u0131 grubundan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat edilmelidir. Yerle\u015fkede, bir dizi destek yap\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli iki yap\u0131 daha bulunur: konut ve cami. Asl\u0131nda bu iki yap\u0131, ana yerle\u015fme \u015femas\u0131n\u0131n asli unsurlar\u0131d\u0131r. Zira ana bina her ne kadar arkas\u0131ndaki avlu ile birlikte bir yap\u0131 grubunun par\u00e7as\u0131 ise de, ayn\u0131 anda \u00f6n\u00fcndeki meydan\u0131n iki ucuna yerle\u015fen bu iki yap\u0131yla da bir ba\u015fka grup olu\u015fturuyor. Yerle\u015fkenin giri\u015finde yer alan meydan, temsili olarak (ger\u00e7ekten \u00f6yle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir) bir kamusal alan tarifler. B\u00f6ylesi bir kamusal alan\u0131 g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden yap\u0131lar\u0131n ve ulusal sembollerin tariflemesi beklenir. Burada ise kamusal alan, otorite fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn konutu, y\u00fcr\u00fctme erkinin b\u00fcrokratik ayg\u0131t\u0131 ve caminin sembolizmi aras\u0131nda kurulur. Burada kurulan imgenin demokratik bir mimari imge olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dahas\u0131, olu\u015fturulan temsilin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte dola\u015f\u0131ma girmi\u015f olmas\u0131 da \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir durum de\u011fil, bir g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisidir. Bu temsil, Bat\u0131l\u0131 olmayan fakat oryantal g\u00f6stergelerden de uzak durmay\u0131 ba\u015faran bir klasisizm ile oryantal oldu\u011fu ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmeyen klasik Osmanl\u0131 taklidi caminin birlikteli\u011finden olu\u015fur.<\/p>\n

\"\"
Anadolu Bulvar\u0131\u2019ndan T\u00fcrk Trakt\u00f6r Fabrikas\u0131 ve AO\u00c7, 2006. Kaynak: panoramio.com<\/figcaption><\/figure>\n

\u2018Ak\u0131l tutulmas\u0131n\u0131n bir t\u00fcr tezah\u00fcr\u00fc\u2019<\/strong><\/p>\n

Prof. Dr. G\u00fcven Arif Sarg\u0131n
\n<\/strong>ODT\u00dc Mimarl\u0131k B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

\u0130ktidar, g\u00fc\u00e7 ve mek\u00e2n trilojisi \u00fczerine, neredeyse Foucault\u2019dan bu yana uzun bir s\u00fcredir ve sistemli bir \u015fekilde yaz\u0131l\u0131p \u00e7iziliyor ve meselenin hakk\u0131n\u0131 verecek kadar da engin bir k\u00fclliyat olu\u015ftu – T\u00fcrkiye co\u011frafyas\u0131nda da bu anlamda bir ara\u015ft\u0131rma aks\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funu, hasbelkader bu alana ilgi duyan ve katk\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015fan be\u015feri bir varl\u0131k s\u0131fat\u0131yla, rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. B\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131n, \u00fcn\u00fc ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine, uluslararas\u0131 ortama ta\u015f\u0131nan yeni bir fenomenle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, hen\u00fcz siyaset ve akademik \u00e7evrelerin g\u00f6revlerini tamamlamad\u0131\u011f\u0131\/tamamlayamad\u0131\u011f\u0131 ve bu meseleye dair s\u00f6yleyecek daha \u00e7ok s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn\/tahlilin oldu\u011funu rahatl\u0131kla iddia edebiliriz.<\/p>\n

\"\"<\/strong>Kapitalist saiklerin hen\u00fcz tam anlam\u0131yla ilga edilemedi\u011fi ger\u00e7e\u011finden hareketle, topra\u011fa dayal\u0131 sermaye birikimi modelinin miad\u0131n\u0131 doldurmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz; \u00fcstelik sermayedar s\u0131n\u0131f\u0131 ve devlet b\u00fcrokrasisi aras\u0131nda cereyan eden a\u00e7\u0131k ittifak\u0131n da, \u00f6zellikle kentsel mek\u00e2n\u0131n bir anlamda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerinden rant elde etti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde, elimizde yeteri kadar malzeme var. \u00d6te yandan, bu fenomenin ak\u0131l ve izan\u0131 bu denli zorlayarak, T\u00fcrkiye\u2019de ve \u00fcstelik tek bir siyasi \u00f6znenin s\u0131fat\u0131nda toplanarak zuhur etmesi, yukar\u0131da k\u0131saca de\u011findi\u011fim \u201csermaye birikimi rejiminin\u201d \u00e7ok daha \u00f6tesinde yeni malzemeleri ve dolay\u0131s\u0131yla tahlilleri g\u00f6reve davet ediyor. Tahlil amac\u0131yla uzun uzad\u0131ya yeteri kadar yerimizin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum; dolay\u0131s\u0131yla, bu fenomenin hangi ba\u015fl\u0131klar \u00fczerinden dikkat \u00e7ekti\u011fini belirterek bana verilen s\u00f6z\u00fc tan\u0131mlayay\u0131m.<\/p>\n

Birincisi, tarih yap\u0131m\u0131 (yaz\u0131m\u0131) a\u00e7\u0131s\u0131ndan marazi bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z ve bu durum, Marx\u2019\u0131n \u00fcnl\u00fc s\u00f6z\u00fcn\u00fc an\u0131msat\u0131yor: \u201cHegel, bir yerde, \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zlemde bulunur: b\u00fct\u00fcn tarihsel b\u00fcy\u00fck olaylar ve ki\u015filer, hemen hemen iki kez yinelenir. Hegel eklemeyi unutmu\u015f: ilkinde trajedi\u00a0, ikincisinde komedi\u00a0olarak.\u201d Dolays\u0131yla, hem tarih-yap\u0131m\u0131 ve hem de tarih-yaz\u0131m\u0131 kapsam\u0131nda bir t\u00fcr komediyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z iddia edilebilir. Bu yap\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fen siyasi \u00f6znenin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc\/d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, Marx\u2019a g\u00f6re soytar\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir yana b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n

\"\"<\/strong>Kesintisiz iki y\u0131ld\u0131r in\u015fa edilen ve rakamsal olarak alg\u0131m\u0131z\u0131 zorlayan bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir yap\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 iktisad\u0131n ikinci bir ba\u015fl\u0131k olarak tahlile mazhar oldu\u011funu belirtmeliyiz. K\u00e2r-zarar dengesini her daim g\u00f6zeten burjuvazinin bile onay veremeyece\u011fi ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n (irrasyonel tutumun) ne anlama geldi\u011fini tart\u0131\u015fmayaa\u00e7makla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fumuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bapta, \u00e7evrenin tahribat\u0131na dayal\u0131 ve topra\u011f\u0131 bir t\u00fcr arzu nesnesine indirgeyen ak\u0131l tutulmas\u0131 gelir ki, bunun salt AO\u00c7 alan\u0131n\u0131n ihtiva etti\u011fi do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel peyzaj olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve toplumsal belle\u011fimizde yer edinen kimi kalitelerin \u00e7ok daha \u00f6tesinde bir tahlile gereksinim duydu\u011fu a\u015fik\u00e2r.<\/p>\n

\"\"<\/strong><\/p>\n

Gelelim biz meslek erbab\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumun zavall\u0131 haline: yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m ak\u0131l tutulmas\u0131n\u0131n bir t\u00fcr tezah\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclebilecek bu durumun, ne \u00e7a\u011fda\u015f \u015fehir planlama ne de mimarl\u0131k alan\u0131nda, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en siyasi \u00f6zneyi hakl\u0131 \u00e7\u0131karacak bir taraf\u0131 mevcut. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n \u0131srarla s\u00f6yledi\u011fi, \u201cAnkara\u2019n\u0131n bir Sel\u00e7uklu ba\u015fkenti oldu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla ad\u0131 ge\u00e7en tarihsel d\u00f6nemin mimari \u00fcslubunun stilize edilmesine ili\u015fkin\u201d de\u011ferlendirmelerin, ne sanat ve mimarl\u0131k tarihi, ne kent tarihi ve sosyolojisi ve ne de tasar\u0131m y\u00f6ntembilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir ge\u00e7erlili\u011fi yok – hurafelere dayal\u0131 bir retori\u011fin k\u00fclt\u00fcr ortamlar\u0131ndaki basit d\u0131\u015favurumu olarak addedebilece\u011fimiz bu hezeyan\u0131, biz sade meslek insanlar\u0131n\u0131n kabul edebilmesi ise, olanakl\u0131 de\u011fil. Koca yap\u0131y\u0131 tasarlayarak siyasi iradeye in\u015fa ettiren (kakalayan) mimar m\u00fcelliflerin ise, bilimsel ve mesleki formasyon eksikli\u011finden de\u011fil, \u00f6nce meslek eti\u011fi ve sonras\u0131nda da Kant\u2019\u0131n buyurdu\u011fu \u201csaf ahlak\u0131n\u201d eksikli\u011finden dolay\u0131 yarg\u0131lanmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

Yukar\u0131da ba\u015fl\u0131klar halinde zikretti\u011fim bu yeni fenomeni, bizlerin bilimsel ve etik \u00e7er\u00e7evelerde tahlil etmeye ihtiyac\u0131 var; b\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte, iktidar\u0131n da siyasi bir \u00e7er\u00e7evede bu durumu idrak etmesi gerekir: ge\u00e7erlili\u011fi olan diyalekti\u011fin yasas\u0131d\u0131r – kamu vicdan\u0131n\u0131 zorlayan hi\u00e7bir mek\u00e2n\/saray, onu halka ra\u011fmen in\u015fa eden siyasi \u00f6zneye vars\u0131ll\u0131k getirmemi\u015ftir. \u0130nanmayan tarihi \u00f6\u011frenmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Ak Saray hakk\u0131nda yan\u0131ts\u0131z kalan sorular<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ay\u015feg\u00fcl \u0130bici Oru\u00e7kaptan
\n<\/strong>Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131 Genel Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin 91. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde art\u0131k sadece mahalle veya semt ad\u0131 gibi ad\u0131 kalm\u0131\u015f ama kendi yok edilmi\u015f olan AO\u00c7\u2019deki Ak Saray\/Ka\u00e7ak Saray ve Ankapark tart\u0131\u015fmalar\u0131na girmeden \u00f6nce Cumhuriyet d\u00f6nemini, neden bozk\u0131r ve batakl\u0131k bir alanda Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Atat\u00fcrk \u00c7iftli\u011fi\u2019ni kurmak istedi\u011fini bilmek, ruhunu anlamak gerekir…<\/p>\n

Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn 5 May\u0131s 1925\u2019te kurdu\u011fu bu \u00e7iftlik, \u015fehrin merkezinde ba\u015flayan b\u00fcy\u00fck \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 kentin \u00f6tesine ta\u015f\u0131yarak modern tar\u0131m ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6rne\u011fini olu\u015fturdu.<\/p>\n

AO\u00c7, bir \u00f6zg\u00fcrle\u015fme hareketi, \u00f6zellikle tar\u0131m ve tar\u0131msal eme\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme hareketidir. \u00c7iftlik, tar\u0131msal \u00fcretimi te\u015fvik etmek, k\u0131r ile kenti b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmek, kooperatifler ve devlet \u00e7iftlikleri yoluyla \u00fcretimin \u00f6rg\u00fctlenme mek\u00e2n\u0131n\u0131 olu\u015fturmak, sanayi ve ticaret ile tar\u0131m\u0131n birlikteli\u011fini sa\u011flamak gibi hedeflerle kurulan bir \u00fcretim alan\u0131d\u0131r. 52 bin dekar arazi \u00fczerine kurulan, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne ve T\u00fcrk halk\u0131na emanet edilen\/ba\u011f\u0131\u015flanan AO\u00c7 arazileri bug\u00fcne kadar \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7e\u015fitli yasa ve y\u00f6netmeliklerle adeta talan edildi, yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n

AO\u00c7 arazileri, 1950\u2019li y\u0131llardan ba\u015flayarak, kullan\u0131m ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda; Makine ve Kimya End\u00fcstrisi Kurumu\u2019na, \u00c7imento Fabrikalar\u0131\u2019na, k\u00f6m\u00fcr depolar\u0131na, trafolara, \u00e7e\u015fitli fabrikalara, spor tesislerine, konut kooperatiflerine, h\u00e2l yeri yap\u0131m\u0131na, \u00fcniversitelere, Ankaray depolama tesislerine, Ankara \u015eehirleraras\u0131 Otob\u00fcs Terminali\u2019ne, Ordu Evi\u2019ne, turistik tesislere, lunaparklara ve nihayet \u201cKa\u00e7ak Saray\u201dlara tahsis edilerek, sat\u0131larak par\u00e7a par\u00e7a yok edildi.<\/p>\n

Cumhuriyet\u2019in ve onun kurucu iradesinin en \u00f6nemli miraslar\u0131ndan biri olan AO\u00c7, zaman i\u00e7erisinde Ankara kentinin b\u00fcy\u00fcmesi ile rant alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc, yap\u0131la\u015fma talan\u0131na u\u011frad\u0131, arazi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yitirmeye ba\u015flad\u0131. T\u00fcm bu talana ra\u011fmen AO\u00c7 h\u00e2l\u00e2 Ankara\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131k ve ye\u015fil alan\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra tarihi, k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal anlamda h\u00e2l\u00e2 Ankara\u2019n\u0131n en \u00f6nemli alanlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n

D\u00fcnden bug\u00fcne, AO\u00c7 arazisi \u00fczerinde yap\u0131lan tahribata son olarak hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde in\u015fa edilen Ak Saray eklendi. Bu son darbeyle birlikte AO\u00c7\u2019nin kimliksizle\u015ftirilmesi ve yok edilmesi \u00fczerine kurulu t\u00fcm girdilere bir yenisi daha eklenmi\u015f oldu.<\/p>\n

Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bizlere emanet etti\u011fi Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi, son olarak Bakanlar Kurulu karar\u0131yla Ankara B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019ne emanet edildi ve b\u00f6ylece Belediye Ba\u015fkan\u0131 Melih G\u00f6k\u00e7ek\u2019in ki\u015fisel hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi i\u00e7in oyunca\u011f\u0131 haline getirilmi\u015f oldu.<\/p>\n

1992\u2019de birinci derece sit alan\u0131 olarak tescil edilen Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019nin \u201cGazi Tesisleri\u201d olarak bilinen 46 hektarl\u0131k alan, yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in 2011 y\u0131l\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derece do\u011fal sit alan\u0131 olarak yeniden tescillenerek, rant i\u00e7in dikensiz g\u00fcl bah\u00e7esi yarat\u0131lmak istendi.<\/p>\n

Ne ac\u0131d\u0131r ki; kazan\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcm mahkeme kararlar\u0131na ra\u011fmen yap\u0131m\u0131 hukuksuz bir \u015fekilde tamamlanan, isk\u00e2ns\u0131z, ruhsats\u0131z, \u201cKa\u00e7ak Saray\u201d \u00f6rne\u011finde, \u201cben yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131 tan\u0131mam\u201d diyen d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131 ve \u015fimdinin cumhurba\u015fkan\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yarg\u0131 kararlar\u0131na ra\u011fmen yap\u0131lan \u201cKa\u00e7ak Saray\u201d\u0131n bina ve peyzaj projeleri de TMMOB ve meslek odalar\u0131m\u0131z\u0131n denetimine ve bilgisine a\u00e7\u0131lmad\u0131. Kamu hizmeti veren TMMOB\u2019ye ba\u011fl\u0131 oda y\u00f6neticileri denetleme yapmak \u00fczere in\u015faat alan\u0131na gittiklerinde alan\u0131n yak\u0131n\u0131na dahi sokulmad\u0131lar, projeler mesleki denetimden ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

AO\u00c7\u2019ye in\u015fa edilen Ak Saray\u2019la ilgili meslek alan\u0131m\u0131z\u0131 ilgilendiren baz\u0131 sorular, h\u00e2lihaz\u0131rda yan\u0131ts\u0131zd\u0131r:<\/p>\n

– \u00c7ankaya\u2019da Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 konutu ve yap\u0131lar\u0131 mevcutken neden yeni bir konut\/saray yap\u0131ld\u0131?<\/p>\n

– Mutlaka bir saray yap\u0131lmas\u0131 gerekiyordu ise neden ba\u015fka bir alan de\u011fil de AO\u00c7 se\u00e7ildi?<\/p>\n

– Neden haf\u0131zalar\u0131m\u0131zdan her yerde Cumhuriyet\u2019in izleri silinmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken Osmanl\u0131 ve Sel\u00e7uklu d\u00f6nemini yans\u0131tan yap\u0131lar \u00f6n\u00fcm\u00fcze getiriliyor?<\/p>\n

– Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek\u2019in 1 milyar 370 milyon lira olarak a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 maliyet do\u011fru mu? Bu harcamalar neleri i\u00e7eriyor? Yap\u0131lacak di\u011fer harcamalar neler?<\/p>\n

– Aksaray i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f olan peyzaj projesi nerede? Bu proje kim taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131? Proje neden mesleki denetim i\u00e7in TMMOB Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131\u2019na g\u00f6sterilmedi?<\/p>\n

– Peyzaj proje, yap\u0131sal ve bitkisel uygulama maliyetleri ne kadar?<\/p>\n

– Ak Saray\u2019\u0131n peyzaj\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen ithal bitkilerin al\u0131m\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlenen ihaleler neden halka a\u00e7\u0131lmad\u0131? Bu al\u0131mlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 firmalar hangileri?<\/p>\n

– Ak Saray ka\u00e7 metrekare arazi \u00fczerine kuruldu? Yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda ka\u00e7 a\u011fa\u00e7 kesildi? Kesilen a\u011fa\u00e7lar\u0131n t\u00fcrleri nelerdir?<\/p>\n

\"\"
Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi Marmara K\u00f6\u015fk\u00fc. Kaynak: http:\/\/aocarastirmalari. arch.metu.edu.tr\/\u00a0<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n

Meslek odalar\u0131n\u0131n hukuk m\u00fccadelesi<\/strong><\/p>\n

Deniz Kimyon
\n<\/strong>\u015eehir Planc\u0131lar\u0131 Odas\u0131 Ankara \u015eube Sekreteri<\/p>\n

AO\u00c7 arazisinde \u00f6nceleri Ba\u015fbakanl\u0131k Saray\u0131 ad\u0131 ile yap\u0131lmaya ba\u015flanan daha sonras\u0131nda Erdo\u011fan\u2019\u0131n cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesi ile Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Saray\u0131\u2019na \u00e7evrilen yap\u0131, Orman \u00c7iftli\u011fi \u00f6zelinde Ankara kent tarihine ve T\u00fcrkiye siyasi tarihine ge\u00e7me tahayy\u00fcl\u00fc ile in\u015fa edilmi\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ak Saray, \u015fimdiden mimarisiyle, d\u00fcnyadaki saraylara g\u00f6rece b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ve en \u00f6nemlisi yer se\u00e7imi ile diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn, hukuksuzlu\u011fun siyasi bir simgesi oldu.<\/p>\n

2002\u2019den bu yana AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde neo-liberal kentsel politikalar ile kentlerimiz, kamusal alanlar\u0131m\u0131z, kamusal de\u011ferlerimiz yok ediliyor, kamu kaynaklar\u0131 ve kamu arazileri h\u0131zla el de\u011fi\u015ftiriyor.<\/p>\n

Ak Saray, AO\u00c7 i\u00e7in en tehditkar yap\u0131 olmakla birlikte tek de\u011fil. Saray etraf\u0131nda yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan cami ve konut d\u0131\u015f\u0131nda, vekillere \u00f6zel bir kongre merkezi, mutlak korunmas\u0131 gereken tar\u0131m arazisinde yap\u0131lan bir Melih G\u00f6k\u00e7ek fantezisi Disneyland (Ankapark) projesi, \u00e7iftlik arazisini ortadan b\u00f6len \u00c7iftlik bulvar\u0131 ile \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekilde, topyek\u00fcn alan\u0131n sahip oldu\u011fu t\u00fcm \u00f6zg\u00fcn unsurlar\u0131n\u0131 yok etme amac\u0131 izlenebiliyor. AO\u00c7\u2019de yeni bir tarih yazarcas\u0131na bilin\u00e7li bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm u\u011fra\u015f\u0131 g\u00fcndemde.<\/p>\n

AO\u00c7\u2019nin kurulu\u015f felsefesine, ideallerine bak\u0131nca bu alana dair ciddi m\u00fcdahalelerin bilin\u00e7li bir siyasan\u0131n sonucu oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu siyasi m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 TMMOB\u2019ye ba\u011fl\u0131 meslek odalar\u0131n\u0131n bir s\u00fcredir y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc hukuki m\u00fccadele d\u00f6rt bir koldan ilerliyor. Otoritesindeki kamu kurum ve kurullar\u0131 yetkileri ile b\u00f6ylesi bir dolamba\u00e7l\u0131 yol izleyen AKP\u2019ye kar\u015f\u0131 \u015eehir Planc\u0131lar\u0131 Odas\u0131 Ankara \u015eubesi, Mimarlar Odas\u0131 Ankara \u015eubesi, \u00c7evre M\u00fchendisleri Odas\u0131, Peyzaj Mimarlar\u0131 Odas\u0131, Ziraat M\u00fchendisleri Odas\u0131; AO\u00c7 \u00fczerindeki hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemleri iptal ettirmek \u00fczere ciddi bir hukuki m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n

Odalar\u0131n yarg\u0131ya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 dava konular\u0131na ili\u015fkin \u00f6z durum de\u011ferlendirmesi; planlar, koruma kararlar\u0131, yenileme ve kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kararlar\u0131 ve AO\u00c7 vasiyetnamesinin ihlali davas\u0131 olmak \u00fczere d\u00f6rt konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toparlanabilir.<\/p>\n

Planlar<\/strong>: 2006 y\u0131l\u0131nda Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Kurulu\u015f Kanunu\u2019nda yap\u0131lan esasl\u0131 de\u011fi\u015fiklikle alan \u00fczerindeki plan yetkilerinin B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019ne verilmesiyle AO\u00c7\u2019de talan s\u00fcreci farkl\u0131 bir boyut kazanm\u0131\u015f oldu. Bu tarihten itibaren AO\u00c7 ile ilgili haz\u0131rlanan b\u00fct\u00fcn planlar; tarihi, do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel sit alan\u0131 olan \u00e7iftli\u011fin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 ve yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 esas al\u0131yordu. Bu planlar i\u00e7inde 2007 tarihli 1\/10000 \u00d6l\u00e7ekli Koruma Ama\u00e7l\u0131 Naz\u0131m \u0130mar Plan\u0131, 2010 tarihli 1\/10000 \u00f6l\u00e7ekli bir AO\u00c7 Koruma Ama\u00e7l\u0131 Naz\u0131m \u0130mar Plan\u0131 ve eki Ula\u015f\u0131m \u015eemas\u0131 bulunuyor. Bunlar aras\u0131ndan 2007 tarihli olan plan mahkeme taraf\u0131ndan iptal edildi, 2010 tarihli plan hakk\u0131nda ise y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma karar\u0131 verildi. Ancak bu kararlar AKP\u2019yi durduramad\u0131, \u00e7iftlik \u00fczerinde in\u015faatlar devam etti. Bu hukuksuzlu\u011fa kar\u015f\u0131 da meslek odalar\u0131 taraf\u0131ndan defalarca su\u00e7 duyurusunda bulunuldu.<\/p>\n

\u00d6te yandan, \u00e7iftli\u011fi kuzey-g\u00fcney y\u00f6n\u00fcnden ortadan b\u00f6len, \u00fcst \u00f6l\u00e7ekli planda yer almayan bir g\u00fczergahta \u201cYeni \u00e7iftlik bulvar\u0131 1\/10000 \u00f6l\u00e7ekli naz\u0131m imar plan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finin\u201d iptaline ili\u015fkin davan\u0131n g\u00f6r\u00fclmesine de Ankara 8. \u0130dare Mahkemesi\u2019nde devam ediliyor.<\/p>\n

Koruma kararlar\u0131<\/strong>: Haz\u0131rlanan planlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra AO\u00c7 arazisinde yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak u\u011fruna koruma kurulu kararlar\u0131 da hukukun etraf\u0131ndan dola\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. Bu kararlar i\u00e7inde Ak Saray\u2019\u0131n bulundu\u011fu, birinci derece tarihi ve do\u011fal sit alan\u0131 olan, eski Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Gazi Tesisleri alan\u0131na ili\u015fkin olarak, 10.08.2011 tarihinde verilen koruma kurulu karar\u0131 g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Bu karar, s\u00f6z konusu alan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derece do\u011fal sit alan\u0131 olarak yeniden tescil etmi\u015f, b\u00f6lgenin tarihi sit \u00f6zelli\u011fi kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fal sit derecesi de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu. Tarihi sit stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131 karar\u0131 mahkeme taraf\u0131ndan iptal edilince bu kez Koruma Y\u00fcksek Kurulu devreye sokuldu ve \u201ctarihi sit alanlar\u0131nda kamu yap\u0131lar\u0131n\u0131n yap\u0131labilece\u011fi\u201d h\u00fckm\u00fc getirildi.<\/p>\n

Yenileme ve kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm alan\u0131 kararlar\u0131<\/strong>: Ak Saray\u2019\u0131n oldu\u011fu alana ili\u015fkin olarak Bakanlar Kurulu 27.04.2012 tarihinde kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm proje geli\u015ftirme alan\u0131 ilan\u0131 etti ve bu karar\u0131n ard\u0131ndan Ankara B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Meclisi kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm karar\u0131 ald\u0131. Karar\u0131n iptaline ili\u015fkin a\u00e7\u0131lan dava Dan\u0131\u015ftay\u2019da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Bir ba\u015fka sorunlu yenileme karar\u0131 da Ankapark projesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Hayvanat Bah\u00e7esi b\u00f6lgesiyle ilgili al\u0131nd\u0131. Tamam\u0131 mutlak tar\u0131m arazisine kurulmaya ba\u015flanan Ankapark i\u00e7in, Bakanlar kurulu karar\u0131 ile \u201cyenileme\u201d kavram\u0131yla alakas\u0131z bi\u00e7imde mevcut hayvanat bah\u00e7esinin yedi bu\u00e7uk kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir alan yenileme alan\u0131 ilan edildi. S\u00f6z konusu bakanlar kurulu karar\u0131 mahkeme taraf\u0131ndan iptal edildi; ancak G\u00f6k\u00e7ek bu karar\u0131 da uygulamad\u0131, in\u015faat devam ediyor.<\/p>\n

Vasiyetname ihlali<\/strong>: Bir ba\u015fka dava da AO\u00c7 Vasiyetname ve Ba\u011f\u0131\u015f Senedi\u2019nin \u0130hlalinin Tespiti ve M\u00fcdahalenin Meni \u00fczerindedir. Mustafa Kemal\u2019in vasiyetnamesi ve AO\u00c7 kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131na ayk\u0131r\u0131 i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle bu vasiyet ve ba\u011f\u0131\u015f senedi ihlalinin tespiti talep edildi.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, meslek odalar\u0131 olarak yap\u0131lan hukuksuzluklar\u0131 de\u015fifre etsek de, bilimsel ilke ve esaslar ile yarg\u0131 kararlar\u0131nca AO\u00c7\u2019nin korunmas\u0131 gereklili\u011fini ortaya koysak da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplumsal m\u00fccadelenin olmad\u0131\u011f\u0131 durumda, hukuk tan\u0131mayan projelerin AO\u00c7\u2019de pe\u015fi s\u0131ra dizilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u2018\u00d6rnek \u00e7iftlik\u2019in ya\u011fmalanmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Ara\u015f. G\u00f6r. Selin \u00c7avdar
\n<\/strong>Peyzaj Mimar\u0131, Kentsel Tasar\u0131mc\u0131
\nODT\u00dc \u015eehir ve B\u00f6lge Planlama B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n

\"\"
Harita Selin \u00c7avdar\u2019\u0131n doktora tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda, Selin \u00c7avdar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

1925 y\u0131l\u0131nda \u201c\u00f6rnek \u00e7iftlik\u201d olarak kurulan AO\u00c7, hem k\u0131rsal alan\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lacak modern tar\u0131msal-k\u0131rsal bir modelin \u00f6nc\u00fcs\u00fc hem de Ankara\u2019n\u0131n temsil etti\u011fi modernle\u015fme ve kentlile\u015fme at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Tar\u0131mda makinele\u015fme ve modern tekniklerin uygulanmas\u0131, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ve gen\u00e7 n\u00fcfusun zirai \u00fcretim konusunda e\u011fitimi ve bu ama\u00e7lara uygun \u00fcretim mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n tesis edilmesi Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019nin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki temel d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Cumhuriyet D\u00f6nemi\u2019nde k\u0131rsal alanda ger\u00e7ekle\u015fmesi planlanan k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bir modeli olan AO\u00c7 ayn\u0131 zamanda, t\u00fcm kentlinin bir araya gelebildi\u011fi bir dinlence k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de temsil etmekteydi. Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ve Ankaral\u0131lar\u0131n eme\u011fi ile \u0131slah edilmi\u015f ve k\u00fclt\u00fcrlendirilmi\u015f olan bu peyzaj, 1930\u2019larda, ortak \u00e7abalarla \u00fcretilen bu \u201cvarl\u0131\u011f\u0131\u201d deneyimleme imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir kolektif bellek mek\u00e2n\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

Mustafa Kemal Atat\u00fcrk \u015fahsi m\u00fclk\u00fc olan \u00e7iftlik arazisini, 5 Kas\u0131m 1937\u2019de bir ba\u011f\u0131\u015f mektubu ile ulusuna arma\u011fan etti. 01.04.1950 tarihli ve 5659 Say\u0131l\u0131 AO\u00c7 Kanunu\u2019na da esas te\u015fkil eden ba\u011f\u0131\u015f mektubunda AO\u00c7 ve di\u011fer \u00e7iftlik alanlar\u0131n\u0131n; araziyi \u0131slah etmek, bulunduklar\u0131 peyzaj\u0131 g\u00fczelle\u015ftirmek, halka gezecek, e\u011flenecek ve dinlenecek s\u0131hhi yerler, hilesiz ve nefis g\u0131da maddeleri temin etmek hizmetleri sundu\u011fu ve \u00e7iftli\u011fin bu ama\u00e7lar dahilinde kullan\u0131lmaya devam etmesi gerekti\u011fi belirtiliyordu.<\/p>\n

52 milyon metrekare alan \u00fczerine kurulan AO\u00c7, 1938\u2019den bug\u00fcne kadar ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7te arazi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 kaybetti. Bu kay\u0131plar\u0131n % 14\u2019\u00fc, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Yerle\u015fkesi, Ankapark ve muhtelif yol in\u015faatlar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere son d\u00f6rt y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fti. Ancak, 2010\u2019dan beri s\u00fcregelen uygulamalar bug\u00fcne kadar ger\u00e7ekle\u015fen kay\u0131plarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda AO\u00c7 miras ve emanetini en fazla istismar eden uygulamalar oldu.<\/p>\n

Gelinen noktada \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken esas konu; tarihi, k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal bir varl\u0131k olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn miras\u0131 olan AO\u00c7\u2019nin mevcut y\u00f6netimin eline hangi s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7ilerek bu denli sahipsiz ve savunmas\u0131z bir \u015fekilde teslim edildi\u011fidir. Bug\u00fcne kadar i\u015f ba\u015f\u0131na gelen t\u00fcm h\u00fck\u00fcmetler ve yerel y\u00f6netimler, askeri y\u00f6netimler, Ankara\u2019da yer alan \u00fcniversiteler ve ilgili demokratik kitle \u00f6rg\u00fctleri bu konuda \u00fcstlerine d\u00fc\u015fen g\u00f6revi tam olarak yerine getirmediler. T\u00fcm bu akt\u00f6rler, bir de\u011fer politikas\u0131 \u00fcretmek, var olan toplumsal belle\u011fi korumak, toplumsal bilin\u00e7 olu\u015fturmak ve alana yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalenin ilkelerini tan\u0131mlayacak bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmesi konular\u0131nda zaaf g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n

\u00d6zellikle kapsaml\u0131 bir \u00e7er\u00e7evenin eksikli\u011fi, AO\u00c7\u2019deki ya\u011fmalaman\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebidir. Bu \u00e7er\u00e7evenin s\u0131n\u0131rlar\u0131; uluslararas\u0131, ulusal ve yerel d\u00fczeylerde olu\u015fturulacak bir peyzaj politikas\u0131 ile \u00e7izilmelidir. Peyzaj politikas\u0131, her \u00f6l\u00e7ek ve nitelikteki peyzajlar\u0131n korunmas\u0131, onar\u0131m\u0131 ve y\u00f6netimine ili\u015fkin yasal d\u00fczenlemeler sunmal\u0131d\u0131r. Son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r, T\u00fcrkiye\u2019nin de taraf\u0131 oldu\u011fu, k\u00fclt\u00fcrel peyzaj ve peyzaj alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getiren uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler*, AO\u00c7 gibi \u00f6zel alanlar i\u00e7in verilen m\u00fccadelelerin tematik \u00e7er\u00e7evesini olu\u015fturuyor. Bu s\u00f6zle\u015fmeler, \u00fclkemiz prati\u011finde zaten ihtiya\u00e7 duyulan bir peyzaj politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinin uluslararas\u0131 boyutudur.<\/p>\n

Bir asra yak\u0131n s\u00fcredir devam eden h\u00fcz\u00fcnl\u00fc \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc olu\u015fturan t\u00fcm par\u00e7alar\u0131, hen\u00fcz kaybedilmemi\u015f somut ve somut olmayan de\u011ferleri, onu ele alan t\u00fcm kavray\u0131\u015flar ve kentliye sunduklar\u0131 ile AO\u00c7 k\u00fclt\u00fcrel bir \u201cvarl\u0131k\u201dt\u0131r. AO\u00c7, kendisini var eden \u00e7ok katmanl\u0131 de\u011fer sistemleri nedeniyle \u00f6zeldir. \u00c7iftlik arazisinin kentliye sundu\u011fu \u015fey, asl\u0131nda, \u201c\u015fehir taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015fken kendi ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrebilen bir varl\u0131\u011f\u0131 izleme ve deneyimleme\u201d olana\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

* <\/strong>T\u00fcrkiye, kendi peyzaj politikas\u0131n\u0131n \u015fekillenmesine rehberlik edecek ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde peyzaj de\u011ferlerinin tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u00e7e\u015fitli s\u00f6zle\u015fmelere imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fmelerden Avrupa Peyzaj S\u00f6zle\u015fmesi, 10 Haziran 2003 tarih ve 4881\u00a0<\/em>no.lu<\/em><\/a>\u00a0<\/em>Kanunla <\/em>onaylanarak, 27 Temmuz 2003 tarih ve 25181 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcrel Ve Do\u011fal Miras\u0131n Korunmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi 23.05.1982 tarih ve 8\/4788 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u0131yla <\/em>onaylanarak, 14.02.1983 tarih ve 17959 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de <\/em>yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in bknz: http:\/\/teftis.kulturturizm.gov.tr\/TR,13908\/uluslararasi-sozlesmeler.html<\/p>\n

Do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n

Baran Bozo\u011flu
\n<\/strong>\u00c7evre M\u00fchendisleri Odas\u0131 Genel Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

AO\u00c7 alan\u0131, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel bir de\u011fer olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, Ankara\u2019n\u0131n en \u00f6nemli do\u011fal alan\u0131d\u0131r. Ankara, bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde in\u015faatlar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir \u015fantiye haline getirildi. Yap\u0131lan in\u015faatlar, halk\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evrede ya\u015famas\u0131 i\u00e7in olu\u015fturulan parklar veya do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, devasa binalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7indir. Son d\u00f6nemde, \u0130mrahor Vadisi de, \u0130ncek b\u00f6lgesi de bu rant politikas\u0131ndan nasibini ald\u0131lar. Ankaral\u0131lar\u0131n temiz havaya, sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u00e7me suyuna ihtiyac\u0131 var. Ankara, hava kirlili\u011finde ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011finde T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nde giden kenti haline geldi. Hava kirlili\u011finin temel nedeni ula\u015f\u0131mda \u00f6zel otomobillerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik eden politikalard\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011finin en \u00f6nemli nedeni ise yine ula\u015f\u0131m politikalar\u0131 ve in\u015faat faaliyetleridir. Bu kirlili\u011fin \u00f6nlenmesinde a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6nemli olmakla birlikte, as\u0131l \u00f6nemli olan halihaz\u0131rda kent merkezi ve \u00e7eperinde bulunan ye\u015fil alanlar\u0131 korumakt\u0131r. AO\u00c7 alan\u0131nda yap\u0131lan projelerin tamam\u0131 ye\u015fil alan\u0131n, do\u011fal alan\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n

<\/p>\n

\u00d6te yandan, do\u011fal alanlara yap\u0131lan in\u015faatlar topra\u011f\u0131n ve yer alt\u0131n\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 engelliyor. Bu nedenle, beton d\u00f6k\u00fclen her b\u00f6lge, ya\u011fmurun, kar\u0131n yer alt\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla havzalar\u0131n beslenmesini engeller. Daha ak\u0131ll\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak gerekir. Ankara \u00e7ay\u0131 a\u00e7\u0131k kanalizasyon olarak akarken ve en k\u00f6t\u00fc y\u00fczey suyu kategorisindeyken, bir saray\u0131n ve devasa bir park\u0131n AO\u00c7 alan\u0131na yap\u0131lmas\u0131, \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n dert edilmedi\u011finin de g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

Ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m, Ankara\u2019n\u0131n var olan iki do\u011fal g\u00f6l\u00fc olan Mogan ve Eymir g\u00f6llerindeki t\u00fckeni\u015fi de \u00e7\u00f6zmekten uzak davranmaktad\u0131r…<\/p>\n

\u2018Y\u0131k\u0131m ve talan, sava\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131yor\u2019<\/strong><\/p>\n

Esra Sert
\n<\/strong>Mimarlar Odas\u0131 \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckkent \u015eube Y\u00f6netim Kurulu As\u0131l \u00dcyesi<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de kentsel peyzaj \u00f6zellikle son on y\u0131ld\u0131r telafisi neredeyse m\u00fcmk\u00fcn olmayan, radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere sahne oluyor. 3. K\u00f6pr\u00fc Projesi nedeniyle t\u0131ra\u015flanan Kuzey Ormanlar\u0131, cami yapmak i\u00e7in oyulan \u00c7aml\u0131ca Tepesi, Y\u0131rca\u2019da kesilen 6000 zeytin a\u011fac\u0131 ve bu dosyaya konu olan Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019nin \u00fczerine zorla oturtulan \u201cKa\u00e7ak Saray\u201d\u0131 bug\u00fcn herhangi bir yurtta\u015f\u0131n akl\u0131na gelen ilk \u00f6rnekler olarak s\u0131ralamak m\u00fcmk\u00fcn. Zaman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda kentlerimiz ku\u015fkusuz de\u011fi\u015fecek fakat tarih boyunca bu de\u011fi\u015fimin do\u011fal afet, sava\u015f ve benzeri olaylar d\u0131\u015f\u0131nda b\u00f6ylesine y\u0131k\u0131c\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmedi. De\u011fi\u015fim, birbirinin \u00fczerine eklemlenerek, sonra gelene ya\u015fama, k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal \u00f6zelliklerden yararlanma f\u0131rsat\u0131 tan\u0131yacak, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek \u015fekilde olmu\u015ftur. Bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z talan ve ya\u011fma hali sava\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 ne yaz\u0131k ki aratm\u0131yor. Sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Bu \u00f6yle bir sava\u015f ki herkesi hemen etkilemeyen, ama etkilerine do\u011fal gaz s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 gibi ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 ve memnuniyetsizlikle yava\u015f yava\u015f maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u00f6fkemizi yava\u015f yava\u015f biriktiren ko\u015fullar.<\/p>\n

Daha \u00f6nce de yazm\u0131\u015ft\u0131m ka\u00e7ak saraylar\u0131 maddeye kavu\u015fturan, in\u015fa edenlerin elleri ba\u015fka \u015feyler in\u015fa etmeyi, s\u00f6k\u00fclen a\u011fa\u00e7lar\u0131n kat\u0131 kadar dikmeyi de bilir. \u0130kincisini yapar olduk, birincisi i\u00e7in ise bir araya gelmeli, kafa kafaya, el ele vermeli, \u00f6fkemizi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lacak, birle\u015ftirecek yarat\u0131c\u0131-y\u0131k\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek g\u00fcnleri art\u0131k ger\u00e7ek yapmal\u0131. Bana g\u00f6re bundan \u00f6te g\u00fcc\u00fcm\u00fcz, bundan \u00f6temiz yok.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Ak Saray, d\u00fcnyada e\u015fi benzeri olmayan, g\u00f6revinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bir insan i\u00e7in yapt\u0131r\u0131lan ilk saray olmas\u0131 \u00f6zelli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, yap\u0131m\u0131nda en \u00e7ok hukuk kural\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnendi\u011fi yap\u0131 unvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Meslek odalar\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hukuki m\u00fccadelenin her ad\u0131m\u0131nda mahkemeler y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma ve iptal kararlar\u0131 vermelerine ra\u011fmen in\u015faatlar bir t\u00fcrl\u00fc durdurulamad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hukukun arkas\u0131ndan dola\u015fmay\u0131 kendinde hak […]<\/p>\n","protected":false},"author":453,"featured_media":12079,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[167,234],"tags":[548,2926,382],"class_list":["post-12078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-130-sayi","category-mimarlik-mimarlik-tarihi","tag-akp","tag-kacak-saray","tag-sehircilik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t