{"id":12208,"date":"2014-09-01T20:24:40","date_gmt":"2014-09-01T17:24:40","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12208"},"modified":"2018-05-10T16:14:33","modified_gmt":"2018-05-10T13:14:33","slug":"kuranda-yaratilis-oykusu-ve-insanin-seruveni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/09\/01\/kuranda-yaratilis-oykusu-ve-insanin-seruveni","title":{"rendered":"Kuran\u2019da yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc ve insan\u0131n ser\u00fcveni"},"content":{"rendered":"

Kuran\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc bildik bir \u00f6yk\u00fcd\u00fcr; S\u00fcmerlilere de\u011fin izi s\u00fcr\u00fclebilir. \u00d6te yandan \u00f6yk\u00fc, \u00e7ok somuttur. G\u00fcndelik bedevi ya\u015fam\u0131n\u0131n, somut fiillerine g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r. T\u00fcm bunlardan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar: Kim ne s\u00f6ylerse s\u00f6ylesin, Kuran, ilk muhataplar\u0131 olan Araplara seslenen, onlar\u0131n dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve bili\u015fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yap\u0131tt\u0131r; bu a\u00e7\u0131dan tarihsel ve y\u00f6resel bir metindir. <\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Eyl\u00fcl ay\u0131 i\u00e7inde Do\u00e7. Dr. Hasan Ayd\u0131n\u2019\u0131n \u201cFelsefi Antropolojinin I\u015f\u0131\u011f\u0131nda: Hz. Muhammed ve Kuran<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131 Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan yay\u0131nlanacak. Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z makale bu kitapta yer alan bir b\u00f6l\u00fcm. Ayd\u0131n, ayetleri tarayarak, Kuran<\/em>\u2019\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131yor. B\u00f6ylece ortaya Kuran<\/em>\u2019\u0131n zamana ve mek\u00e2na ba\u011fl\u0131 (tarihsel) oldu\u011funun \u00e7\u0131plak kan\u0131tlar\u0131ndan biri \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p><\/blockquote>\n

23 y\u0131ll\u0131k olu\u015fum s\u00fcrecinde, Kuran<\/em> derli toplu olarak neler s\u00f6ylemektedir? Bir di\u011fer deyi\u015fle, Kuran\u00ee bildiriler, \u00f6\u011fretisel ba\u011flamda, ba\u011flam\u0131ndan kopart\u0131larak soyut olarak ele al\u0131nd\u0131klar\u0131nda, ne ifade etmektedir? Neler ileri s\u00fcrmektedir? Hakikat olarak insana ne ya da neler vaat etmektedir?<\/p>\n

Ku\u015fkusuz bu sorulara yan\u0131t verebilmek i\u00e7in, Kuran<\/em>\u2019\u0131 bir par\u00e7a tarihsel ba\u011flam\u0131ndan kopartarak, onun sundu\u011fu \u00e7e\u015fitli anlay\u0131\u015flar\u0131 teker teker ele almak gerekir. Bu ise, ayr\u0131 ve kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 zorunlu k\u0131lar. Bu makalede, \u00f6rneklik etmesi bak\u0131m\u0131ndan Kuran<\/em>\u2019\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ve bu \u00f6yk\u00fcde insan\u0131n yerini, Kuran<\/em> ayetlerinden yola \u00e7\u0131karak, ayetlere at\u0131fla yorumsuz bir bi\u00e7imde betimlemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. B\u00f6ylelikle Kuran<\/em>\u2019\u0131n \u00f6\u011fretilerinin ana tasla\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. Bunun \u015fu a\u00e7\u0131dan da \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Kuran<\/em>\u2019\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc yer yer bilimsel anlay\u0131\u015flar\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irilmekte, evrimin kar\u015f\u0131s\u0131na bilimsel verilermi\u015f gibi yerle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Hatta bunlardan yola \u00e7\u0131k\u0131larak pek \u00e7ok bilimsel ke\u015fif ve bulu\u015f Kuran<\/em> ayetlerinde okunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kuran\u00ee yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ve insan\u0131n ser\u00fcvenini yorumsuz aktarmakla bir \u015fekilde bu t\u00fcrden iddialara da bir yan\u0131t vermi\u015f olaca\u011f\u0131z. Ancak giri\u015fti\u011fimiz \u015feyin, hi\u00e7 de kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmem gerekir; \u00e7\u00fcnk\u00fc Kuran<\/em> sistemsiz ve da\u011f\u0131n\u0131k bir kitapt\u0131r ve yakla\u015f\u0131k 23 y\u0131ll\u0131k bir zaman dilimine dayanan bildirilerden olu\u015fmakta, s\u0131k s\u0131k tekrarlara d\u00fc\u015fmektedir. Hatta yer yer \u00f6\u011fretisel bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck de ta\u015f\u0131mamakta, S\u00fcmerlilerden beri gelen ve Ortado\u011fu\u2019da yayg\u0131n olan Tevrat<\/em> ve \u0130ncil<\/em>\u2019de yank\u0131 bulan pek \u00e7ok anlay\u0131\u015fa at\u0131flar yap\u0131p ge\u00e7mektedir. Bu at\u0131flar\u0131n izini s\u00fcrmek de ayr\u0131 bir \u00e7aba gerektirmektedir. Bu kay\u0131tlar\u0131 ak\u0131lda tutarak \u015fimdi Kuran<\/em>\u2019\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcne ve bu \u00f6yk\u00fcde insan\u0131n ser\u00fcvenine bakal\u0131m.<\/p>\n

Tanr\u0131 ve evrenin yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n

Tanr\u0131 birdir[1]<\/a>, O\u2019ndan ba\u015fka da Tanr\u0131 yoktur.[2]<\/a> O, do\u011fmam\u0131\u015f ve do\u011frulmam\u0131\u015ft\u0131r[3]<\/a>; onun k\u0131zlar\u0131 da, o\u011fullar\u0131 da[4]<\/a>, yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve orta\u011f\u0131 da bulunmamaktad\u0131r.[5]<\/a> Onun ne bir dengi (k\u00fcf\u00fcv)[6]<\/a>, ne de bir benzeri (misl) vard\u0131r.[7]<\/a> O g\u00f6klerin, yerin, bu ikisinin aras\u0131ndakilerin ve insanlar\u0131n ger\u00e7ek y\u00f6neticisidir\/sultan\u0131d\u0131r.[8]<\/a> \u0130ktidar\u0131n\/m\u00fclk\u00fcn ve y\u00fcce taht\u0131n ger\u00e7ek sahibidir[9]<\/a>; \u00e2lemlerin, g\u00f6r\u00fcnen ve g\u00f6r\u00fcnmeyenlerin efendisidir\/rabbidir.[10]<\/a> O, bir efendi\/rab olarak kutsald\u0131r; esirgeyendir, ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r, esenliktir, g\u00fcven vericidir.[11]<\/a> S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en gururlu ve adil bir krald\u0131r\/meliktir.[12]<\/a> En g\u00fczel s\u00f6z, en g\u00fczel h\u00fck\u00fcm ona aittir.[13]<\/a> Yerlerin ve g\u00f6klerin t\u00fcm g\u00fc\u00e7leri O\u2019nundur.[14]<\/a> O g\u00f6zetip koruyan, \u00fcst\u00fcn olan, istedi\u011fini zorla yapt\u0131ran, b\u00fcy\u00fckl\u00fckte e\u015fi olmayan,[15]<\/a> yeri geldi\u011finde d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 en iyi tuzak kurand\u0131r.[16]<\/a> Bilgilidir; bilgisi yazmakla bitmez[17]<\/a>; hatta a\u011fa\u00e7lar\u0131n t\u00fcm\u00fc kalem, t\u00fcm denizler m\u00fcrekkep olsa, buna yedi kat daha eklense kelimeleri yine t\u00fckenmez.[18]<\/a> En g\u00fczel isimler O\u2019nundur.[19]<\/a> O tek hakikattir; her \u015fey ona muhta\u00e7t\u0131r; o hi\u00e7bir \u015feye muhta\u00e7 de\u011fildir.[20]<\/a> O, diridir[21]<\/a>, evveldir, ahirdir, g\u00f6r\u00fcnendir, g\u00f6r\u00fcnmeyendir.[22]<\/a> O, her \u015feyi g\u00f6r\u00fcr fakat kendisi g\u00f6r\u00fcnmez.[23]<\/a> O g\u00f6zleri kavrar ancak hi\u00e7bir g\u00f6z O\u2019nu kavrayamaz.[24]<\/a> O g\u00f6klerin ve yerin nurudur; O\u2019nun nuru i\u00e7inde lamba bulunan, penceresiz bir oyu\u011fa benzer. Lamba cam bir fanus i\u00e7indedir; cam sanki inciden bir y\u0131ld\u0131zd\u0131r; ne do\u011fuya ne de bat\u0131ya ait olan m\u00fcbarek bir zeytin a\u011fac\u0131ndan yak\u0131l\u0131r. O, neredeyse ate\u015f de\u011fmese de, ya\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k veren bir a\u011fa\u00e7 gibidir. Bu \u0131\u015f\u0131k da nur \u00fcst\u00fcne nurdur.[25]<\/a> O\u2019nun her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeter[26]<\/a>; gizli ve a\u00e7\u0131k her \u015feyi bilir[27]<\/a>, her \u015feyi i\u015fitir ve g\u00f6r\u00fcr[28]<\/a> ve her \u015feyi O irade eder.[29]<\/a> Onun arzusuna, azab\u0131na, g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 koyacak hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 yoktur. M\u00fclk\u00fcnde diledi\u011fi gibi hareket eder. O\u2019nun buyru\u011fu kesindir; hi\u00e7 kimse de\u011fi\u015ftiremez.[30]<\/a> Yasalar\u0131nda ve adetlerinde bir de\u011fi\u015fiklik olmaz.[31]<\/a> Hay\u0131r, \u015fer, iyilik, k\u00f6t\u00fcl\u00fck hep O\u2019ndand\u0131r.[32]<\/a> Kendi istedi\u011fini yarat\u0131r, diledi\u011fini se\u00e7er.[33]<\/a> Diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131r, diledi\u011fine do\u011fru yolu g\u00f6sterir.[34]<\/a> \u0130stedi\u011fi gibi h\u00fckmeder; O h\u00fckmedenlerin en iyisidir.[35]<\/a> Her \u015feyi koruyup g\u00f6zetir ve g\u00f6zetler.[36]<\/a> Yerleri ve g\u00f6kleri koruyup g\u00f6zetmek ona g\u00fc\u00e7 gelmez.[37]<\/a> Yerleri ve g\u00f6kleri ve ikisinin aras\u0131ndakileri hep hak ile yaratm\u0131\u015ft\u0131r.[38]<\/a> O irade etmeksizin hi\u00e7bir \u015fey olmaz.[39]<\/a> Bir \u015feyin olmas\u0131n\u0131 isteyince sadece ol der, hemen oluverir.[40]<\/a> O her an i\u015ftedir.[41]<\/a> O\u2019nun istedikleri, bir g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapan\u0131ncaya kadar, ya da daha az bir s\u00fcrede yerine gelir.[42]<\/a> G\u00f6\u011f\u00fc, yeri ve ikisinin aras\u0131ndakileri oyun ve e\u011flence, bo\u015f bir e\u011flence olsun diye yaratmam\u0131\u015ft\u0131r.[43]<\/a> Geceyi g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn \u00fcst\u00fcne bir \u00f6rt\u00fc gibi \u00f6rten, geceyi ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fc birbiri ard\u0131nca getiren[44]<\/a>, G\u00fcne\u015f\u2019i ve Ay\u2019\u0131 kendisine boyun e\u011fdiren[45]<\/a>; bur\u00e7lar\u0131[46]<\/a>, g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fc ve y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131 yaratan[47]<\/a>, bir tohumun \u00e7i\u00e7ek ve bitki haline gelmesini sa\u011flayan, insan\u0131 a\u015famalar halinde var eden, bulutlar\u0131 r\u00fczg\u00e2rla s\u00fcren, ya\u011fmuru g\u00f6kten belli \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re indiren hep O\u2019dur.[48]<\/a> Bunlar\u0131 bo\u015funa yaratmam\u0131\u015ft\u0131r; insan\u0131, umutland\u0131rmak, korkutmak, \u00f6\u011f\u00fct vermek ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ibret almalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in var etmi\u015ftir.[49]<\/a> O hem g\u00f6r\u00fcnen hem de g\u00f6r\u00fcnmeyen evrenlerin Rabbidir[50]<\/a>; g\u00f6r\u00fcnen ve g\u00f6r\u00fcnmeyen t\u00fcm g\u00fc\u00e7ler ona aittir.[51]<\/a> O, y\u00fcce taht\u0131n da sahibidir[52]<\/a>; taht\u0131na oturmu\u015ftur[53]<\/a>; taht\u0131n\u0131n aya\u011f\u0131 yerleri ve g\u00f6kleri kaplam\u0131\u015ft\u0131r[54]<\/a>; eli her elin \u00fczerindedir[55]<\/a>; O\u2019nu taht\u0131nda ne uyku ne de uyuklama tutar.[56]<\/a> Her \u015feyi taht\u0131ndan y\u00f6netir, her \u015feyin hakimiyeti O\u2019na aittir; hakimiyetinde bir orta\u011f\u0131 yoktur[57]<\/a> Y\u00fcksek karar konseyi (mele\u2019il a\u2019la)[58]<\/a>, katipleri[59]<\/a>, kolluk kuvvetleri ve ordular\u0131[60]<\/a> ve hatta \u015ferefli el\u00e7ileri vard\u0131r; dile\u011fini, iste\u011fini, emrini el\u00e7ileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iletir.[61]<\/a> Do\u011fu da bat\u0131 da O\u2019nundur; ne yana d\u00f6nerseniz d\u00f6n\u00fcn O, oradad\u0131r; zira O her \u015feyi ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.[62]<\/a> Sadece o ebedidir; O\u2019nun y\u00fcz\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda her \u015fey yok olmaya mahk\u00fbmdur.[63]<\/a><\/p>\n

G\u00f6klerin ve Yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte bu g\u00fc\u00e7l\u00fc kral\/melik Tanr\u0131, kendi \u00f6zg\u00fcr karar\u0131yla, g\u00f6kleri, yeri ve bu ikisinin aras\u0131ndakileri, alt\u0131 g\u00fcnde yaratm\u0131\u015f, sonra su \u00fcst\u00fcndeki taht\u0131na oturmu\u015ftur.[64]<\/a> Taht\u0131n\u0131n ayaklar\u0131\/k\u00fcrs\u00fcs\u00fc yerleri ve g\u00f6kleri kaplam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6klerde ve yerlerdekilerin hepsi O\u2019nundur, m\u00fclk\u00fcnde bir orta\u011f\u0131 da yoktur.[65]<\/a> Diledi\u011fini yapmakta \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr ve yapt\u0131klar\u0131ndan da sorumlu de\u011fildir.[66]<\/a> Melekler, O\u2019nun el\u00e7ileridir ve taht\u0131n\u0131 ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.[67]<\/a> Gerek taht\u0131 ta\u015f\u0131yan gerek taht\u0131n \u00e7evresindeki melekler, Rablerini \u00f6vg\u00fcyle anarlar ve O\u2019na inan\u0131p g\u00fcvenirler.[68]<\/a><\/p>\n

En ba\u015f\u0131nda g\u00f6kler ve yerler biti\u015fik idi, onlar\u0131 Tanr\u0131 ay\u0131rd\u0131.[69]<\/a> \u0130ki g\u00fcnde yery\u00fcz\u00fcn\u00fc planlay\u0131p yaratt\u0131.[70]<\/a> Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc yayd\u0131k\u00e7a yayd\u0131, uzatt\u0131.[71]<\/a> Onu t\u0131pk\u0131 bir be\u015fik gibi yapt\u0131.[72]<\/a> Yerin \u00fcst\u00fcnde sabit da\u011flar var etti, oray\u0131 bereketlendirdi, ara\u015ft\u0131r\u0131p soranlar i\u00e7in r\u0131z\u0131klar\u0131 d\u00f6rt g\u00fcnde planlay\u0131p yaratt\u0131.[73]<\/a> Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00f6\u015fedi, yollar a\u00e7t\u0131[74]<\/a>, insanlar ve hayvanlar yararlans\u0131n diye suyunu ve otla\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131, da\u011flar\u0131 yerli yerine oturttu.[75]<\/a> Soranlar i\u00e7in r\u0131z\u0131klar\u0131 d\u00f6rt g\u00fcnde planlay\u0131p yapm\u0131\u015ft\u0131r.[76]<\/a> Orada, insanlar i\u00e7in ve insanlar\u0131n r\u0131z\u0131klar\u0131n\u0131 veremeyece\u011fi kimseler i\u00e7in, ge\u00e7imlikler var etmi\u015ftir.[77]<\/a> Her \u015feyin hazinesi O\u2019nun yan\u0131ndad\u0131r ve O, onu belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde indirir.[78]<\/a> O, bitkileri ve di\u011fer her \u015feyi \u00e7ifter \u00e7ifter yaratm\u0131\u015ft\u0131r.[79]<\/a> Taneler, otlar, sarma\u015f dola\u015f bah\u00e7eler, meyveler, tah\u0131llar, bitkiler \u00e7\u0131karmak i\u00e7in yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f bulutlardan \u015far\u0131l \u015far\u0131l su indirmi\u015ftir.[80]<\/a> Bulutlar\u0131 O s\u00fcrer, birbirine kat\u0131p kavu\u015fturur, y\u0131\u011f\u0131n haline getirir, g\u00f6kte da\u011f gibi olmu\u015f bulutlardan diledi\u011fine indir, diledi\u011fine onu afet yapar.[81]<\/a> \u0130ndirdi\u011fi suyu bir \u00f6l\u00e7\u00fcyle indirmi\u015f ve onu yerin sakini yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz bu suyu yok etmeye de g\u00fcc\u00fc yeter.[82]<\/a> Fakat O, insan\u0131 g\u00f6zetti\u011fi i\u00e7in yery\u00fcz\u00fcn\u00fc bir yerle\u015fim yeri yapm\u0131\u015f, aras\u0131nda nehirler var etmi\u015ftir.[83]<\/a> Yery\u00fcz\u00fcnde birbirine kom\u015fu toprak par\u00e7alar\u0131, \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131, ekinler, \u00e7atall\u0131 \u00e7atals\u0131z hurmal\u0131klar vard\u0131r. T\u00fcm bunlar tek bir suyla sulanmaktad\u0131r.[84]<\/a> Yine yery\u00fcz\u00fcnde tatl\u0131yla tuzlu suyu yarat\u0131p, ibret olsun diye onlar\u0131n birbiriyle kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemi\u015ftir.[85]<\/a> Yery\u00fcz\u00fcnde y\u00fcr\u00fcyen hayvanlar, iki kanad\u0131yla u\u00e7an ku\u015flardan ne varsa hepsi bir topluluktur.[86]<\/a> Hayvanlardan y\u00fck ta\u015f\u0131yan\u0131 ve t\u00fcy\u00fcnden d\u00f6\u015fek yap\u0131lanlar\u0131 yaratan O\u2019dur.[87]<\/a> Onlar\u0131n kimilerinin, etinden, s\u00fct\u00fcnden, ula\u015f\u0131m arac\u0131, binek olarak yararlan\u0131ls\u0131n, ziynet ve g\u00fczellik olsun diye var etmi\u015ftir.[88]<\/a><\/p>\n

Sonra duman halindeki g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne y\u00f6neldi. Ona ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne \u015f\u00f6yle dedi: \u2018\u0130stekli ve isteksiz olarak ikiniz de gelin.\u2019 Onlar da, \u2018isteyerek geldik\u2019, dediler. Sonra g\u00f6\u011fe y\u00f6neldi ve onun da iki g\u00fcn i\u00e7inde yedi g\u00f6k olmas\u0131n\u0131 emretti.[89]<\/a> G\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc elleriyle bina etti; boyuna y\u00fckseklik verdi, d\u00fczene koydu, gecesini karartt\u0131, ku\u015flu\u011funu \u00e7\u0131kartt\u0131.[90]<\/a> Ard\u0131ndan her bir g\u00f6\u011fe i\u015fini bildirdi. D\u00fcnya g\u00f6\u011f\u00fcn\u00fc kandillerle s\u00fcsledi ve \u015feytan ve cinlerden korudu. Bu O\u2019nun bir takdiriydi.[91]<\/a> B\u00f6ylece Tanr\u0131 g\u00f6kleri, yeri ve ikisinin aras\u0131ndakileri tam alt\u0131 g\u00fcnde yaratm\u0131\u015f oldu, yaratt\u0131ktan sonra taht\u0131na oturdu. Yaratma y\u00fcz\u00fcnden ona bir yorgunluk da dokunmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte O, g\u00f6kten yere de\u011fin i\u015fini taht\u0131ndan idare etmektedir. Nihayetinde her i\u015f, insanlar\u0131n hesab\u0131na k\u0131yasla bin sene kadar olan bir g\u00fcnde O\u2019na geri d\u00f6necektir.[92]<\/a> G\u00f6k yar\u0131l\u0131p k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, melekler O\u2019nun etraf\u0131nda olacaklar ve o g\u00fcn O\u2019nun ar\u015f\u0131n\u0131, O \u00fcst\u00fcnde oldu\u011fu halde sekiz melek ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.[93]<\/a><\/p>\n

\u0130ki g\u00fcnde yedi g\u00f6k olmas\u0131n\u0131 emretti\u011fi g\u00f6kleri, direksiz y\u00fckseltti; sonra taht\u0131na oturup, G\u00fcne\u015f\u2019i ve Ay\u2019\u0131 emrine itaat ettirdi.[94]<\/a> G\u00fcne\u015f\u2019i bir \u0131\u015f\u0131k ve p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l parlayan bir kandil, Ay\u2019\u0131 da bir nur yapt\u0131. \u0130nsanlar seneleri, hac vaktini ve hesab\u0131 bilsinler diye Ay\u2019a menziller\/konaklar tayin etti. [95]<\/a> G\u00fcne\u015f kendisi i\u00e7in karar k\u0131l\u0131nan bir yerde\/felekte akar gider. Ne G\u00fcne\u015f Ay\u2019a ne de Ay G\u00fcne\u015f\u2019e yeti\u015febilir, ne de gece g\u00fcnd\u00fcz\u00fc ge\u00e7ebilir. Gece, g\u00fcnd\u00fcz, G\u00fcne\u015f, Ay, hepsi bir g\u00f6k k\u00fcresinde gezerler.[96]<\/a> G\u00f6klerde bur\u00e7lar yaratan, orada kandiller ve \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 Ay\u2019\u0131 var eden Tanr\u0131 ne y\u00fccedir.[97]<\/a> \u0130nsanlar karan\u0131n ve denizin karanl\u0131klar\u0131nda yollar\u0131n\u0131 bulsunlar diye, y\u0131ld\u0131zlar yapt\u0131 ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc bakanlar i\u00e7in onlarla s\u00fcsledi.[98]<\/a> Bu y\u00fczden g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7bir \u00e7atlak, uygunsuzluk g\u00f6remezsin.[99]<\/a> En yak\u0131n g\u00f6\u011f\u00fc kandillerle donatt\u0131\u011f\u0131 gibi, onlar\u0131 \u015feytanlara at\u0131lan ta\u015flar yapt\u0131.[100]<\/a> Onu her azg\u0131n \u015feytan\u0131n \u015ferrinden korudu. Bu y\u00fczden onlar y\u00fcksek konseyi (mele\u2019i a\u2019la) dinleyemezler; ona kulak veremezler. Her taraftan ta\u015flan\u0131rlar.[101]<\/a> O geceyi dinlenmek i\u00e7in, Ay\u2019\u0131 ve G\u00fcne\u015f\u2019i de saymak i\u00e7in yapt\u0131. Geceyi bir \u00f6rt\u00fc yapan, sabah\u0131 yar\u0131p ortaya \u00e7\u0131karan O\u2019dur.[102]<\/a> \u0130nsanlara korku ve \u00fcmit vermek i\u00e7in \u015fim\u015fe\u011fi g\u00f6stermekte, a\u011f\u0131r bulutlar\u0131 O meydana getirmektedir. G\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fc de O yaratm\u0131\u015ft\u0131r; g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc de \u00f6vg\u00fcyle O\u2019nu tesbih etmektedir. Y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131 g\u00f6nderen de O\u2019dur; onunla diledi\u011fini \u00e7arpar.[103]<\/a> Her \u015feyin hazinesi g\u00f6kte O\u2019nun yan\u0131ndad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan \u0130nsanlar\u0131n hem r\u0131zk\u0131 hem de onlara vaat edilen \u015feyler hep O\u2019nun kat\u0131ndad\u0131r.[104]<\/a> G\u00f6k yollara sahiptir[105]<\/a>; ancak insanlar merdiven kurup oraya \u00e7\u0131kmazlar.[106]<\/a> C\u00f6mert olan Tanr\u0131 g\u00f6kleri kendi elleriyle bina etmi\u015ftir.[107]<\/a><\/p>\n

Melekler, cin ve \u015feytan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n

Tanr\u0131 g\u00f6kleri ve yeri alt\u0131 g\u00fcnde yarat\u0131nca meleklerden kendisine el\u00e7iler se\u00e7mi\u015ftir. Bu melekler, iki\u015fer, \u00fc\u00e7er, d\u00f6rder kanatl\u0131d\u0131r. Onlar, Rahman\u0131n \u015ferefli kullar\u0131 ve el\u00e7ileridir. O\u2019ndan \u00f6nce s\u00f6z s\u00f6ylemezler ve her daim O\u2019nun emrini yerine getirirler. [108]<\/a> Onlar\u0131n her birisinin Tanr\u0131 kat\u0131nda belli bir makam\u0131 vard\u0131r; Tanr\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131nda saf saf dizilirler, hi\u00e7 b\u0131kmaks\u0131z\u0131n gece g\u00fcnd\u00fcz O\u2019nu \u00f6verler.[109]<\/a> Bunlar O\u2019nun raz\u0131 oldu\u011fu kimseler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse i\u00e7in arac\u0131l\u0131k\/\u015fefaat etmezler ve O\u2019nun korkusundan tir tir titrerler.[110]<\/a> O\u2019ndan \u00f6yle korkarlar ki, g\u00f6klerin neredeyse \u00fcstlerine par\u00e7alanaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131rlar.[111]<\/a> Kadir gecesinde melekler ve ruh, Rablerinin izniyle her i\u015f i\u00e7in yery\u00fcz\u00fcne inerler[112]<\/a> ve yine miktar\u0131 elli bin y\u0131l olan bir g\u00fcnde O\u2019na geri y\u00fckselirler.[113]<\/a> G\u00f6kte nice melekler vard\u0131r[114]<\/a>; onlar Tanr\u0131\u2019n\u0131n k\u0131zlar\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n di\u015filik \u00f6zellikleri yoktur.[115]<\/a> Taht\u0131 ta\u015f\u0131yan ve onun \u00e7evresindeki melekler, Rablerini \u00f6vg\u00fcyle anarlar; O\u2019na g\u00fcvenirler ve Peygamber ve inananlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 i\u00e7in dua ederler.[116]<\/a> Cehennemin sahipleri de sadece meleklerdir ve cehennem \u00fczerinde on dokuz tane melek vard\u0131r.[117]<\/a> Yak\u0131t\u0131 insan ve ta\u015flar olan cehennem \u00fczerindeki melekler, Tanr\u0131\u2019n\u0131n emrine kar\u015f\u0131 gelmezler ve emredileni yaparlar, \u015fiddetli ve serttirler.[118]<\/a> Bir k\u0131s\u0131m melek de insanlar\u0131n eylemlerini yazmak i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f,[119]<\/a> kimileri, kafirlere lanet eder,[120]<\/a> kimileri insanlar\u0131n canlar\u0131n\u0131 al\u0131r,[121]<\/a> kimileri ise Tanr\u0131\u2019ya tan\u0131kl\u0131k ve el\u00e7ilik eder.[122]<\/a> Bu meleklere, Cebrail ve Mikail\u2019e d\u00fc\u015fmanl\u0131k edilemez.[123]<\/a> G\u00f6k yar\u0131l\u0131p k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, melekler O\u2019nun etraf\u0131nda olacaklar ve o g\u00fcn Tanr\u0131\u2019n\u0131n ar\u015f\u0131n\u0131 sekiz melek omuzlar\u0131nda ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.[124]<\/a><\/p>\n

Tanr\u0131, cinlerin de yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. O cini ate\u015fle kar\u0131\u015f\u0131k zehirleyici dumandan ve dumans\u0131z kor ate\u015ften yaratm\u0131\u015ft\u0131r.[125]<\/a> Onlar\u0131 yaratmadaki amac\u0131, kendisine kulluk etmeleridir.[126]<\/a> Ancak onlar farkl\u0131 yollar edindiler. Onlar aras\u0131nda hem iyiler hem de sap\u0131tm\u0131\u015f olan k\u00f6t\u00fcler vard\u0131r. Tanr\u0131\u2019ya teslim olmu\u015f\/m\u00fcsl\u00fcman olanlar do\u011fru yolu ara\u015ft\u0131ranlard\u0131r. Sap\u0131tm\u0131\u015f olanlar ise, cehenneme odun olacaklard\u0131r.[127]<\/a> Onlar bir zamanlar, haber \u00e7almak i\u00e7in g\u00f6\u011f\u00fcn baz\u0131 yerlerine oturmu\u015flard\u0131. \u015eimdi ise, onlardan kimi g\u00f6kten haber \u00e7almaya, g\u00f6\u011f\u00fc dinlemeye y\u00f6nelse, kendisini g\u00f6zetleyen bir ate\u015f bulmaktad\u0131r.[128]<\/a> Tanr\u0131 d\u00fcnya g\u00f6\u011f\u00fcn\u00fc y\u0131ld\u0131zlarla, kandillerle s\u00fcslemi\u015f ve onu her asi \u015feytandan korumu\u015ftur. Bu y\u00fczden onlar, en y\u00fcce toplulu\u011fu\/g\u00f6ksel konseyi dinleyememekte, her y\u00f6nden kovulup uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Buna ra\u011fmen kulak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yapan olursa, onu delici bir alev takip etmektedir.[129]<\/a> D\u00fcnya g\u00f6\u011f\u00fcndeki kandillerle, onlar ta\u015flanarak kovulmaktad\u0131r.[130]<\/a> Nitekim bir zamanlar onlar g\u00f6\u011fe dokunmak istediler de, oray\u0131 sert bek\u00e7iler ve alevlerle dolmu\u015f buldular. Bu y\u00fczden art\u0131k onlar, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan kimseler i\u00e7in Rableri bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck m\u00fc istendi, yoksa bir iyilik mi diledi, bunu bilemezler.[131]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc cinler Tanr\u0131\u2019n\u0131n ortaklar\u0131 de\u011fildir; onlar\u0131 da O yaratm\u0131\u015ft\u0131r.[132]<\/a><\/p>\n

\u0130blis de cinlerdendi. Tanr\u0131 onu ate\u015ften yaratm\u0131\u015ft\u0131. Tanr\u0131 onu ve onun soyunu g\u00f6klerin, yerin ve kendilerinin yarat\u0131lmas\u0131na \u015fahit yapmam\u0131\u015ft\u0131.[133]<\/a><\/p>\n

Adem\u2019in\/insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 <\/strong><\/p>\n

Bir zamanlar Tanr\u0131, etraf\u0131ndaki melekleri (konseyini) toplayarak \u015f\u00f6yle dedi: Ben \u00e7amurdan, kuru bal\u00e7\u0131ktan, koku\u015fmu\u015f bir \u00e7amurdan bir be\u015fer yaratmaktay\u0131m.[134]<\/a> Onu yery\u00fcz\u00fcne halife yapmak istiyorum. Melekler \u015f\u00f6yle dediler: \u2018Yery\u00fcz\u00fcnde fesat \u00e7\u0131kar\u0131p, kan d\u00f6kecek birisini mi yapacaks\u0131n? Biz seni \u00f6vg\u00fc ile an\u0131yor ve tesbih ediyoruz.\u2019 Tanr\u0131 dedi ki: \u2018Ben bilmediklerinizi bilirim.\u2019[135]<\/a> \u2018Ben onu iki elimle d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde yapt\u0131\u011f\u0131m ve i\u00e7ine ruhumdan \u00fcf\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm zaman, ona hemen secde edin.\u2019[136]<\/a><\/p>\n

Ger\u00e7ekte Tanr\u0131 insan\u0131, t\u00fcrl\u00fc merhalelerden ge\u00e7irerek yaratt\u0131, onu yerden bitki gibi bitirdi; [137]<\/a> yaratmaya \u00e7amurdan ba\u015flad\u0131[138]<\/a>; onu topraktan yaratt\u0131[139]<\/a>; pi\u015fmi\u015f \u00e7amura benzer kuru bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131.[140]<\/a> Yine kuru bir \u00e7amurdan koku\u015fmu\u015f bir bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131.[141]<\/a> \u00c7amurdan bir \u00f6zden yaratt\u0131.[142]<\/a> Yap\u0131\u015fkan bir \u00e7amurdan yaratt\u0131.[143]<\/a> Yaratt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi g\u00fczel yapan O yarat\u0131c\u0131, insan\u0131 yaratmaya \u00e7amurdan ba\u015flay\u0131p, sonra da onun soyunu s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f bir \u00f6zden, de\u011fersiz bir sudan yapt\u0131. Her \u015feyi sudan yaratt\u0131. Sonra onu tesviye edip d\u00fczeltti ve i\u00e7ine ruhundan \u00fcf\u00fcrd\u00fc. \u015e\u00fckretmesi i\u00e7in, kulaklar, g\u00f6zler ve kalpler verdi.[144]<\/a> B\u00f6ylece sudan bir be\u015fer yaratan o Tanr\u0131, akabinde ona bir soy ve h\u0131s\u0131ml\u0131k verdi.[145]<\/a><\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6ylece insan\u0131 en g\u00fczel \u015fekilde yaratan Tanr\u0131, ard\u0131ndan onu bi\u00e7imlendirdi, sonra da meleklere \u00c2dem\u2019e secde edin dedi.[146]<\/a> Tanr\u0131\u2019n\u0131n secde emri \u00fczerine \u0130blis hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn melekler, hep birlikte secde ettiler.[147]<\/a> \u0130blis, cinlerdendi.[148]<\/a> O Tanr\u0131\u2019n\u0131n emrinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131, secde edenlerle birlikte olmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131. Secde etmedi ve y\u00fcz \u00e7evirdi. Kibirlendi ve k\u00e2firlerden oldu. [149]<\/a> Tanr\u0131 ona \u015f\u00f6yle dedi: \u2018Ey \u0130blis sana ne oluyor? Neden secde edenlerle beraber olmuyorsun?[150]<\/a> Sana emretti\u011fim zaman seni secde etmekten al\u0131 koyan nedir?[151]<\/a> Ey \u0130blis, benim iki elimle yaratt\u0131\u011f\u0131ma secde etmene ne engel oldu? Kibirlenmek mi istedin yoksa sen ululardan m\u0131 oldun?\u2019[152]<\/a> \u0130blis \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k verdi: \u2018Kuru bir \u00e7amurdan, koku\u015fmu\u015f bir bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131\u011f\u0131n bir be\u015fere secde edecek de\u011filim. Ben ondan hay\u0131rl\u0131y\u0131m. Beni ate\u015ften, onu ise \u00e7amurdan yaratt\u0131n.[153]<\/a> \u00c7amurdan yaratt\u0131\u011f\u0131na ben secde eder miyim?\u2019 Tanr\u0131, \u2018hemen \u00e7\u0131k oradan, art\u0131k sen kovuldun.[154]<\/a> \u0130n oradan. Orada b\u00fcy\u00fcklenmen sana uygun olmaz. Haydi git, sen k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclenlerdensin.[155]<\/a> K\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne\/din g\u00fcn\u00fcne kadar senin \u00fczerine lanet olsun.[156]<\/a> Ger\u00e7ekten lanetim, din g\u00fcn\u00fcne kadar senin \u00fczerindedir\u2019 dedi.[157]<\/a> \u0130blis \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k verdi: \u2018\u015eu benden daha \u00e7ok de\u011fer verdi\u011fin var ya! Ger\u00e7ekten e\u011fer sen beni k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne de\u011fin bekletirsen, az\u0131 hari\u00e7 onun soyunu kendi buyru\u011fum alt\u0131na alaca\u011f\u0131m.[158]<\/a> Dirili\u015f g\u00fcn\u00fcne dek bana s\u00fcre ver.\u2019[159]<\/a> Bunun \u00fczerine Tanr\u0131, \u2018git! Haydi sen malum vaktin g\u00fcn\u00fcne kadar bekletilenlerdensin, dedi.\u2019[160]<\/a> \u0130blis, \u2018Rabbim\u2019, dedi; \u2018madem sen beni azd\u0131rd\u0131n, ben de yery\u00fcz\u00fcndekileri onlara s\u00fcsleyece\u011fim. Onlardan ihlasl\u0131 olanlar hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn kullar\u0131n\u0131 azd\u0131raca\u011f\u0131m.[161]<\/a> Kullar\u0131ndan belli bir pay alaca\u011f\u0131m ve onlar\u0131 sapt\u0131raca\u011f\u0131m; onlara arzu ve idealler verece\u011fim, onlara devlerin kulaklar\u0131n\u0131 kesmelerini emredece\u011fim, senin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmelerini buyuraca\u011f\u0131m.[162]<\/a> Mademki sen beni azd\u0131rd\u0131n, ben de senin do\u011fru caddene, onlar i\u00e7in oturaca\u011f\u0131m. Sonra da onlar\u0131n \u00f6nlerinden, arkalar\u0131ndan, sa\u011flar\u0131ndan, sollar\u0131ndan gelece\u011fim, sen de onlar\u0131n \u00e7o\u011funu \u015f\u00fckredenler olarak bulmayacaks\u0131n.[163]<\/a> Senin izzetine yemin ederim ki, onlar\u0131n ihlasl\u0131 olanlar\u0131 hari\u00e7 hepsini azd\u0131raca\u011f\u0131m\u2019, dedi.[164]<\/a> Tanr\u0131 \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k verdi: \u2018Bu benim do\u011fru bir yolumdur. Azg\u0131nlardan sana tabi olanlar hari\u00e7 kullar\u0131m\u0131n \u00fczerinde senin bir g\u00fcc\u00fcn yoktur. Onlar\u0131n bulu\u015facaklar\u0131 yer cehennemdir.[165]<\/a> Git! Onlardan kim sana uyarsa, cehennem tam bir ceza olarak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131zd\u0131r. Sen onlardan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fini sesinle \u015fa\u015f\u0131rt. S\u00fcvari ve yayalar\u0131nla onlar\u0131 topla. Onlar\u0131n mallar\u0131na ve \u00e7ocuklar\u0131na ortak ol. Onlara vaatlerde bulun. Benim kullar\u0131m \u00fczerinde bir g\u00fcc\u00fcn yoktur. Rabbin vekil olarak yeter.[166]<\/a> Kim Tanr\u0131\u2019n\u0131n yerine \u015feytan\u0131 dost edinirse, apa\u00e7\u0131k bir zarara u\u011fram\u0131\u015f olur.[167]<\/a> Kovulmu\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015f olarak oradan \u00e7\u0131k. Yemin ederim, onlardan kim sana uyarsa, hepinizle[168]<\/a>, ger\u00e7ek s\u00f6yl\u00fcyorum seninle ve sana uyanlarla cehennemi dolduraca\u011f\u0131m.\u2019[169]<\/a><\/p>\n

Tanr\u0131, Adem\u2019i yaratt\u0131ktan sonra ona konu\u015fmay\u0131[170]<\/a>, kalemle yaz\u0131 yazmay\u0131, bilmediklerini[171]<\/a> ve b\u00fct\u00fcn isimleri ona \u00f6\u011fretti. Sonra ona isimlerini \u00f6\u011fretti\u011fi nesneleri meleklere g\u00f6sterdi; \u2018e\u011fer siz s\u00f6z\u00fcn\u00fczde sad\u0131k iseniz onlar\u0131n isimlerini bana bildirin\u2019, dedi. Melekler, \u2018biz seni tenzih ederiz; senin bize \u00f6\u011frettiklerinin d\u0131\u015f\u0131nda bizim bilgimiz yoktur. Bilen ve bilge olan ancak sensin\u2019, dediler. Tanr\u0131, \u2018ey Adem! Onlar\u0131n isimlerini onlara bildir\u2019, dedi. Adem onlar\u0131 isimlerini onlara bildirince, \u2018ben size g\u00f6klerin ve yerlerin g\u00f6r\u00fclmeyenini bilirim, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 da, gizledi\u011finiz de, bilirim demedim mi?\u2019, dedi.[172]<\/a><\/p>\n

Adem\u2019in\/insan\u0131n cennetten d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n

Tanr\u0131 insan\u0131 tek bir nefisten yaratm\u0131\u015ft\u0131. Ondan da kendisinde huzur bulmas\u0131 i\u00e7in e\u015fini yaratm\u0131\u015ft\u0131.[173]<\/a> Tanr\u0131 Adem\u2019e: \u2018Ey Adem, sen ve e\u015fin cennette yerle\u015fin. Oradan istedi\u011finiz gibi rahat\u00e7a yiyin ve \u015fu a\u011faca yakla\u015fmay\u0131n, sonra zalimlerden olursunuz\u2019 dedi.[174]<\/a> \u0130blis daha \u00f6nce Adem\u2019e secde etmedi\u011fi i\u00e7in Tanr\u0131 Adem\u2019i uyard\u0131 ve dedi ki: \u2018Ey Adem, iblis sana ve e\u015fine d\u00fc\u015fmand\u0131r. Dikkat et de, sizi cennetten \u00e7\u0131kartmas\u0131n. Sonra bedbaht olursun. \u015eimdi sen orada ac\u0131kmayacak, \u00e7\u0131plak da kalmayacaks\u0131n ve sen orada ne susayacak ne de terleyeceksin.\u2019[175]<\/a> Ger\u00e7ekten \u015feytan, insana apa\u00e7\u0131k bir d\u00fc\u015fmand\u0131.[176]<\/a> Bu nedenle ona gizlice \u015f\u00f6yle f\u0131s\u0131ldad\u0131: \u2018Ey Adem, sana ebedilik a\u011fac\u0131n\u0131 ve eskimeyen bir m\u00fclk\u00fc g\u00f6stereyim mi?\u2019[177]<\/a> \u015eeytan, onlardan gizlenen ay\u0131plar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, gizlice yine f\u0131s\u0131ldad\u0131. \u2018Rabbinizin size bu a\u011fac\u0131 yasaklamas\u0131 sadece melek ve kal\u0131c\u0131lardan olmaman\u0131z i\u00e7indir\u2019, dedi ve ekledi: \u2018Ben size kar\u015f\u0131 samimi kimselerdenim.\u2019 S\u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in yemin de etti.[178]<\/a> \u015eeytan, Adem ve e\u015fini d\u00fcrt\u00fckledi\u011fi i\u00e7in ikisi de yasak meyveden yediler. Bu y\u00fczden onlar\u0131n ay\u0131plar\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ve cennet yapra\u011f\u0131ndan \u00fczerlerini kapatmaya ba\u015flad\u0131lar. Adem, Rabbine asi olmu\u015ftu ve sap\u0131tm\u0131\u015ft\u0131.[179]<\/a> \u015eeytan da onlar\u0131 hile ile aldatm\u0131\u015f[180]<\/a>, ayaklar\u0131n\u0131 kayd\u0131rm\u0131\u015f ve bulunduklar\u0131 yerden onlar\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131.[181]<\/a> Halbuki Tanr\u0131 daha \u00f6nce Adem\u2019e vasiyette bulunmu\u015ftu. Ancak o unuttu. Tanr\u0131 onu azimli bulamam\u0131\u015ft\u0131.[182]<\/a> Rableri ikisine de \u015f\u00f6yle seslendi: \u2018Ben size \u015fu a\u011fac\u0131 yasaklamad\u0131m m\u0131? Ve size \u015feytan ikinize de a\u00e7\u0131k bir d\u00fc\u015fmand\u0131r demedim mi?\u2019[183]<\/a> Ard\u0131ndan Adem, Rabbinden birtak\u0131m kelimler ald\u0131 ve hemen t\u00f6vbe etti. \u0130kisi \u015f\u00f6yle dediler: \u2018Rabbimiz! Biz nefsimize zulmettik. E\u011fer bizi ba\u011f\u0131\u015flamaz ve merhamet etmezsen mutlaka zarar edenlerden oluruz.\u2019[184]<\/a> Rabbi Adem\u2019i n t\u00f6vbesini kabul etti ve onu se\u00e7kin k\u0131ld\u0131.[185]<\/a> Ona do\u011fru yolu g\u00f6sterdi[186]<\/a> ve \u015f\u00f6yle dedi: \u2018Birbirinize d\u00fc\u015fman olarak inin! Art\u0131k yery\u00fcz\u00fc sizin i\u00e7in bir yerle\u015fim yeri ve bir ge\u00e7imliktir. Orada ya\u015fayacak, orada \u00f6lecek ve oradan \u00e7\u0131kar\u0131lacaks\u0131n\u0131z.[187]<\/a> Art\u0131k size benden bir hidayet geldi\u011finde, kim benim hidayetime uyarsa, o sapmaz ve bedbaht olmaz. Hidayetime uyanlar i\u00e7in korku yoktur. Onlar mahzun da olmazlar. Kim de benim zikrimden y\u00fcz \u00e7evirirse, onun i\u00e7in dar bir ge\u00e7imlik vard\u0131r ve biz onu, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc k\u00f6r olarak toplar\u0131z.[188]<\/a> Ayetlerimizi ink\u00e2r edip yalanlayanlar, cehennemliktir ve orada uzun s\u00fcre kal\u0131c\u0131d\u0131rlar.\u2019[189]<\/a><\/p>\n

Adem\u2019in ve ademo\u011fullar\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fc ser\u00fcveni <\/strong><\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fc Adem ve e\u015fi i\u00e7in bir ge\u00e7imlikti; art\u0131k cennetten inmi\u015flerdi ve orada ya\u015fayacaklar ve orada \u00f6leceklerdi.[190]<\/a> Onlar\u0131 ilk kez Tanr\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131 ve yine O\u2019na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcleceklerdi.[191]<\/a> Bundan b\u00f6yle yarat\u0131lmalar\u0131, meni arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olacakt\u0131. Tanr\u0131 Adem\u2019in belinde su yaratt\u0131 ve onu g\u00fcvenilir bir yere yerle\u015ftirdi. Sonra spermi, kan p\u0131ht\u0131s\u0131na, kan p\u0131ht\u0131s\u0131n\u0131 et par\u00e7as\u0131 \u00e7evirdi; et par\u00e7as\u0131na da kemikler giydirdi. Sonra onu bir ba\u015fka yarat\u0131l\u0131\u015fla in\u015fa etti.[192]<\/a> \u0130nsan\u0131 bir tek nefisten, e\u015fini de ondan var eden Tanr\u0131, onlar\u0131 bir erkek ve di\u015fiden[193]<\/a>, annelerinin karn\u0131nda \u00fc\u00e7 karanl\u0131k i\u00e7erisinde arkas\u0131 arkas\u0131na bir yarat\u0131l\u0131\u015fla yarat\u0131yor,[194]<\/a> onlar\u0131 kad\u0131nlar ve erkeler halinde \u00e7o\u011falt\u0131p yay\u0131yordu.[195]<\/a> Adem\u2019in iki o\u011flu oldu.[196]<\/a> Tanr\u0131 onlar\u0131 kurban ile denemek istedi. Her birisi Tanr\u0131\u2019ya kurban takdim etmi\u015flerdi, ancak Tanr\u0131, birisininkini kabul etti, di\u011ferininkini ise kabul etmedi. Kurban\u0131 kabul edilmeyen karde\u015f, k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, di\u011ferini \u00f6ld\u00fcrmeye yemin etti. Di\u011feri ise, \u2018Tanr\u0131 ancak takva sahiplerinin kurban\u0131n\u0131 kabul eder dedi\u2019 ve ekledi: \u2018Ant olsun ki sen, \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in bana elini uzatsan (bile) ben sana, \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in el uzatacak de\u011filim. Ben, \u00e2lemlerin Rabbi olan Tanr\u0131\u2019dan korkar\u0131m. Ben istiyorum ki, sen, hem benim g\u00fcnah\u0131m\u0131 hem de kendi g\u00fcnah\u0131n\u0131 y\u00fcklenip ate\u015fe at\u0131lacaklardan olas\u0131n; zalimlerin cezas\u0131 i\u015fte budur.\u2019[197]<\/a> Nihayet nefsi onu, karde\u015fini \u00f6ld\u00fcrmeye itti ve onu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Bu y\u00fczden de kaybedenlerden oldu. Derken Tanr\u0131, karde\u015finin cesedini nas\u0131l g\u00f6mece\u011fini ona g\u00f6stermek i\u00e7in yeri e\u015feleyen bir karga g\u00f6nderdi. (Katil karde\u015f) \u2018yaz\u0131klar olsun bana! \u015eu karga kadar da olamad\u0131m m\u0131 ki, karde\u015fimin cesedini g\u00f6meyim\u2019 dedi ve etti\u011fine yananlardan oldu.[198]<\/a> B\u00f6ylece yery\u00fcz\u00fcnde ilk kan d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f oldu.[199]<\/a><\/p>\n

Sonra Tanr\u0131 Adem\u2019in soyundan gelen insanlar\u0131 birbirleriyle tan\u0131\u015fs\u0131nlar diye milletlere ve kabilelere ay\u0131rd\u0131.[200]<\/a> Ger\u00e7ekten Tanr\u0131 Adem\u2019in o\u011fullar\u0131n\u0131 de\u011ferli k\u0131ld\u0131. Onlar\u0131 karada ve denizde ta\u015f\u0131d\u0131; onlara temiz \u015feylerden r\u0131z\u0131klar verdi. Yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n pek \u00e7o\u011fundan \u00fcst\u00fcn k\u0131ld\u0131.[201]<\/a> G\u00f6klerdekilerin ve yerdekilerin tamam\u0131n\u0131[202]<\/a>, g\u00f6k k\u00fcrelerini, G\u00fcne\u015f\u2019i, Ay\u2019\u0131, geceyi ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fc, nehirleri[203]<\/a>, oradan taze et yemeleri i\u00e7in denizi onlara boyun e\u011fdirdi.[204]<\/a> Onlara erkekli di\u015fili sekiz \u00e7ift hayvan indirdi.[205]<\/a> Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc de g\u00fczelce d\u00f6\u015femi\u015f, insanlar belki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler diye her \u015feyden \u00e7ift \u00e7ift yaratm\u0131\u015ft\u0131.[206]<\/a> Onlara binsinler ve de onlardan yesinler diye, ehil hayvanlar yapm\u0131\u015ft\u0131. Onlarda insan i\u00e7in daha ba\u015fka faydalar da vard\u0131r.[207]<\/a> Atlar\u0131, kat\u0131rlar\u0131 ve e\u015fekleri binmeleri ve (g\u00f6zleri i\u00e7in) ziynet olsun diye (yaratt\u0131). Tanr\u0131, \u015fu anda bile bilemeyece\u011fimiz daha nice (nakil vas\u0131talar\u0131) yaratmaktad\u0131r.[208]<\/a> Tanr\u0131 insan i\u00e7in her \u015feyi yaratsa, hatta g\u00f6kleri, yeri ve bunlar\u0131n aras\u0131ndakileri oyun ve e\u011flence olsun diye yaratmam\u0131\u015f olsa da[209]<\/a>, d\u00fcnya gelip ge\u00e7ici bir yerdi, oyun ve e\u011flenceden ibaretti. As\u0131l yurt, ahret yurduydu.[210]<\/a> D\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n faydas\u0131 ahiret hayat\u0131n\u0131n yan\u0131nda pek azd\u0131.[211]<\/a> Tanr\u0131 kat\u0131nda d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n durumu, O\u2019nun g\u00f6kten indirdi\u011fi bir su gibiydi, fayda verdi\u011fi gibi her an bir afetle sonu\u00e7lanabilirdi.[212]<\/a><\/p>\n

Bu nedensiz de\u011fildi; Tanr\u0131 insanlar\u0131 ve d\u00fcnyay\u0131 bo\u015f yere yaratmam\u0131\u015ft\u0131.[213]<\/a> Onlar\u0131 kendisine kulluk etsinler\/ibadet etsinler diye yaratm\u0131\u015ft\u0131.[214]<\/a> Bu y\u00fczden, Adem\u2019in o\u011fullar\u0131ndan \u015feytana kulluk etmemeleri, kendisine ibadet etmeleri i\u00e7in onlara vasiyette bulunmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015feytan, onlar\u0131n apa\u00e7\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131yd\u0131.[215]<\/a> Tanr\u0131 Ademo\u011fullar\u0131na \u015f\u00f6yle dedi: \u2018Ey Ademo\u011fullar\u0131! Biz size ay\u0131plar\u0131n\u0131z \u00f6rten bir elbise, bir de s\u00fcs indirdik. Ancak takva elbisesi daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.\u2019 \u2018Ey Ademo\u011fullar\u0131! \u015eeytan onlar\u0131n ay\u0131plar\u0131n\u0131 meydana \u00e7\u0131karmak i\u00e7in onlar\u0131n elbiselerini soyarak ana ve baban\u0131z\u0131 cennetten \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 gibi siz de fitneye sokmas\u0131n. \u015e\u00fcphesiz o ve onun toplulu\u011fu sizin onlar\u0131 g\u00f6rmedi\u011finiz bir y\u00f6nden g\u00f6r\u00fcrler. Ger\u00e7ekten de biz \u015feytan\u0131 iman etmeyenlere dost yapt\u0131k.\u2019[216]<\/a><\/p>\n

Ademo\u011fullar\u0131na tanr\u0131sal uyar\u0131lar ve \u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n

Her nefis \u00f6l\u00fcm\u00fc tadacak[217]<\/a> ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcz\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda her \u015fey yok olacakt\u0131.[218]<\/a> T\u00fcm varl\u0131klar\u0131 Tanr\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar sonunda O\u2019na d\u00f6nd\u00fcr\u00fclecekti.[219]<\/a> Tanr\u0131 insan\u0131 bo\u015f yere yaratmam\u0131\u015ft\u0131.[220]<\/a> \u00d6l\u00fcm\u00fc de ya\u015fam\u0131 da, i\u015f bak\u0131m\u0131ndan insanlar\u0131n hangisi daha g\u00fczeldir diye onlar\u0131 denemek i\u00e7in yaratm\u0131\u015ft\u0131.[221]<\/a> E\u011fer Tanr\u0131 dileseydi, insanlar\u0131 tek bir millet yapard\u0131. Ama o, onlara verdiklerinden imtihan edecekti.[222]<\/a> Bu bak\u0131mdan O, insanlar\u0131 mutlaka biraz korku, a\u00e7l\u0131k, mal, can ve \u00fcr\u00fcn eksikli\u011fiyle, hay\u0131r ve \u015fer ile deniyordu. Fakat d\u00f6n\u00fc\u015f O\u2019na olacakt\u0131.[223]<\/a> Tanr\u0131 insan\u0131 yerin halifesi yapm\u0131\u015ft\u0131; emaneti g\u00f6klere, yere ve da\u011flara teklif etmi\u015fti de, kabul etmemi\u015fti. Fakat insanlar, zalim ve cahil olduklar\u0131 i\u00e7in teklifi kabul etmi\u015flerdi.[224]<\/a> Tanr\u0131 Ademo\u011fullar\u0131n\u0131 defalarca, uyar\u0131c\u0131, m\u00fcjdeci ve hat\u0131rlat\u0131c\u0131 olarak peygamberleri g\u00f6nderdi[225]<\/a>; hatta hi\u00e7bir \u00fcmmeti ay\u0131rmad\u0131, hepsine el\u00e7i tahsis etti.[226]<\/a> Nuh\u2019a ve ondan sonraki peygamberlere vahyetti\u011fi gibi \u0130brahim\u2019e, \u0130smail\u2019e, \u0130shak\u2019a, Yakub\u2019a, esb\u00e2ta (torunlar\u0131na), \u0130sa\u2019ya, Eyy\u00fbb\u2019a, Yunus\u2019a, Harun\u2019a ve S\u00fcleyman\u2019a vahyetti. Musa\u2019ya Tevrat<\/em>\u2019\u0131, \u0130sa\u2019ya \u0130ncil<\/em>\u2019i, Davud\u2019a da Zeb\u00fbr<\/em>\u2019u, Muhammed\u2019e Kuran<\/em>\u2019\u0131 verdi.[227]<\/a> G\u00f6nderdi\u011fi uyar\u0131c\u0131lar\u0131n kimini kimine \u00fcst\u00fcn k\u0131ld\u0131; s\u00f6zgelimi \u0130brahim\u2019i dost edindi[228]<\/a>, Musa ile konu\u015ftu.[229]<\/a> Her birine, mucizeler[230]<\/a> ve ayr\u0131 bir \u015feriat verdi. \u0130steseydi, hepsini tek bir \u00fcmmet yapard\u0131.[231]<\/a> Ancak onun kat\u0131nda ger\u00e7ek din \u0130slam\u2019d\u0131.[232]<\/a> Fakat insanlar defalarca peygamberlerini yalanlad\u0131lar ve kimilerini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. O da insanlar\u0131 \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde cezaland\u0131rd\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan insan nank\u00f6rd\u00fcr.[233]<\/a> Oysa g\u00f6nderdi\u011fi peygamberler, yaln\u0131z Tanr\u0131\u2019ya kulluk edeceksiniz, ana-babaya, yak\u0131n akrabaya, yetimlere, yoksullara iyilik edin, insanlara g\u00fczel s\u00f6z s\u00f6yleyin, namaz\u0131 k\u0131l\u0131n, zek\u00e2t\u0131 verin, demi\u015fti.[234]<\/a> Yine, iyilik, y\u00fczlerinizi do\u011fu ve bat\u0131 taraf\u0131na \u00e7evirmeniz de\u011fildir. As\u0131l iyilik, o kimsenin yapt\u0131\u011f\u0131d\u0131r ki, Tanr\u0131\u2019ya, ahiret g\u00fcn\u00fcne, meleklere, kitaplara, peygamberlere inan\u0131r. (Tanr\u0131\u2019n\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek) yak\u0131nlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalm\u0131\u015flara, dilenenlere ve k\u00f6lelere sevdi\u011fi maldan harcar, namaz k\u0131lar, zek\u00e2t verir. Antla\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131 zaman s\u00f6zlerini yerine getirir. S\u0131k\u0131nt\u0131, hastal\u0131k ve sava\u015f zamanlar\u0131nda sabreder. \u0130\u015fte do\u011fru olanlar, bu vas\u0131flar\u0131 ta\u015f\u0131yanlard\u0131r. M\u00fcttak\u00eeler ancak onlard\u0131r, demi\u015flerdi.[235]<\/a> \u0130nsanlardan, Tanr\u0131\u2019ya hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fmamak, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmamak, zina etmemek, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmemek, elleriyle ayaklar\u0131 aras\u0131nda bir iftira uydurup getirmemek, iyi i\u015fi i\u015flemekte kar\u015f\u0131 gelmemek hususunda s\u00f6z alm\u0131\u015flard\u0131.[236]<\/a> Ama insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu onlara inanmad\u0131.<\/p>\n

Tanr\u0131 peygamberlerine uyanlar\u0131 cennetine, uymayanlar\u0131 da cehennemine ataca\u011f\u0131n\u0131 vaat etmi\u015ftir.[237]<\/a> G\u00f6klerde ne var, yer de ne varsa hepsi O\u2019nundur. \u0130nsanlar i\u00e7lerinde bulunan\u0131 a\u00e7\u0131klasalar da gizleseler de Tanr\u0131 onlar\u0131, onunla hesaba \u00e7ekecektir. Fakat o diledi\u011fini affedecek, diledi\u011fine azap verecektir. Tanr\u0131\u2019n\u0131n her \u015feye g\u00fcc\u00fc yeter.[238]<\/a><\/p>\n

\u0130nsanlardan peygamberlerine iman edip iyi i\u015fler yapanlar, halk\u0131n en hay\u0131rl\u0131s\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n Rablerinin yan\u0131ndan m\u00fckafatlar\u0131, altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan Adn cennetleridir. Orada ebedi olarak kal\u0131c\u0131d\u0131rlar. Tanr\u0131 onlardan ho\u015fnuttur; onlar da Tanr\u0131\u2019dan ho\u015fnutturlar.[239]<\/a> \u0130nk\u00e2r edenleri ve Tanr\u0131 yolundan al\u0131koyanlar\u0131, sonra da k\u00e2fir olarak \u00f6lenleri Tanr\u0131 asla ba\u011f\u0131\u015flamayacakt\u0131r.[240]<\/a> \u0130nk\u00e2r edip Tanr\u0131\u2019n\u0131n ayetlerini yalanlayanlar, cehennemlik olanlard\u0131r. Onlar orada ebedi kal\u0131c\u0131d\u0131rlar.[241]<\/a> Tanr\u0131\u2019n\u0131n ayetlerini ve peygamberlerini ink\u00e2r edenlere \u015fiddetli bir azap vard\u0131r. Tanr\u0131 azizdir, intikam al\u0131c\u0131d\u0131r.[242]<\/a> Tanr\u0131\u2019ya ortak ko\u015fmak en deh\u015fetli zul\u00fcmd\u00fcr.[243]<\/a> Bu nedenle, kendisine ortak ko\u015fan kimseye Tanr\u0131 cenneti haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[244]<\/a> Ger\u00e7ekten Tanr\u0131, kendinse ortak ko\u015fulmas\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamayacak, bunun d\u0131\u015f\u0131ndakileri diledi\u011fine ba\u011f\u0131\u015flayacakt\u0131r.[245]<\/a> Tanr\u0131, m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n ve k\u00e2firlerin hepsini cehennemde toplayacak, onlar\u0131 cehennemin en alt tabakas\u0131na koyacakt\u0131r. Onlara bir yard\u0131m eden de bulunmayacakt\u0131r.[246]<\/a> K\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015fledikten sonra t\u00f6vbe edip iman edenlerin bu t\u00f6vbesinden sonra Tanr\u0131 onlar\u0131 mutlaka ba\u011f\u0131\u015flayacak ve ac\u0131yacakt\u0131r.[247]<\/a> T\u00f6vbe edip \u0131slah olanlar ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n ipine s\u0131ms\u0131k\u0131 sar\u0131lanlar ve Tanr\u0131 i\u00e7in dinlerinde ihlasl\u0131 olanlar, m\u00fcminlerle beraberdir. Tanr\u0131 m\u00fcminlere muazzam bir m\u00fckafat verecektir.[248]<\/a><\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn sonu, dirili\u015f ve yarg\u0131lanma<\/strong><\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn mutlaka sonu gelecektir. O\u2019nun sonu geldi\u011finde iki kez sura \u00fcf\u00fcr\u00fclecektir. Sura (birinci kez) \u00fcf\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman, Tanr\u0131\u2019n\u0131n diledi\u011fi kimseler m\u00fcstesna, g\u00f6klerdekiler ve yerdekiler, hemen d\u00fc\u015f\u00fcp bay\u0131lacaklard\u0131r.[249]<\/a> Ard\u0131ndan, yery\u00fcz\u00fc, bir sars\u0131nt\u0131 ile sars\u0131lacak ve yer b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karacakt\u0131r. \u0130\u015fte vaktini Tanr\u0131\u2019dan ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilmedi\u011fi k\u0131yamet gelmi\u015f demektir; o vakit Ay ve G\u00fcne\u015f d\u00fcr\u00fclecek, yery\u00fcz\u00fc \u015fiddetle sars\u0131lacak, da\u011flar par\u00e7a par\u00e7a olup da\u011f\u0131lacakt\u0131r. Sonra sura bir defa daha \u00fcf\u00fcr\u00fclecek ve insanlar kabirlerinden kalk\u0131p bak\u0131\u015facaklard\u0131r.[250]<\/a> \u0130nsanlar mezarlar\u0131ndan bitki gibi biteceklerdir. O g\u00fcn, Tanr\u0131\u2019n\u0131n dilediklerinden ba\u015fka g\u00f6klerde ve yerde olan herkes deh\u015fetle korkar. Hepsi de boyunlar\u0131n\u0131 b\u00fckerek O\u2019nun huzuruna gelirler.[251]<\/a> Kim zerre kadar bir iyilik yapm\u0131\u015fsa onu, kim de zerre kadar k\u00f6t\u00fcl\u00fck i\u015flemi\u015fse onu g\u00f6recektir.[252]<\/a> O g\u00fcn hi\u00e7 kimse hi\u00e7 kimseyi g\u00f6rmeyecek, kimse kimseye arac\u0131l\u0131k edemeyecek, fideye de al\u0131nmayacakt\u0131r; herkesin derdi kendine yetecektir.[253]<\/a> Yaz\u0131c\u0131 meleklerin tuttu\u011fu kitap ortaya konulacak, peygamberler ve \u015fahitler getirilecek, onlara zulmedilmeksizin aralar\u0131nda hakkaniyetle h\u00fckmedilecektir.[254]<\/a> Duyarl\u0131 teraziler konacak, hardal tanesi kadar bir \u015fey bile tart\u0131lacakt\u0131r.[255]<\/a> \u0130nsanlar\u0131n organlar\u0131, kulaklar\u0131, g\u00f6zleri ve derileri, yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 i\u015fler hakk\u0131nda, kendileri aleyhlerine tan\u0131kl\u0131k edeceklerdir.[256]<\/a> Tanr\u0131 herkesin ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in, her insan ne yapt\u0131ysa onun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alacakt\u0131r. \u00d6nlerine kitap konulacak, art\u0131k su\u00e7lu g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131n, onda olanlardan dolay\u0131 deh\u015fetle korkuya kap\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. O zaman \u015f\u00f6yle diyeceklerdir: \u2018Eyvahlar olsun bize, bu kitaba ne oluyor ki, k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck b\u0131rakmay\u0131p her \u015feyi say\u0131p d\u00f6k\u00fcyor?\u2019 Yap\u0131p ettiklerini (\u00f6nlerinde) haz\u0131r bulmu\u015flard\u0131r. Tanr\u0131 hi\u00e7 kimseye zulmetmez.[257]<\/a> \u0130\u015fte o g\u00fcn insanlar \u00f6ncekiler (sabikun), sa\u011f ehli (ashab el-yemin) ve sol ehli (ashab e\u015f-\u015fimal) olarak \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lacakt\u0131r.[258]<\/a><\/p>\n

Sabikun, \u00f6nden gidenler ve yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olanlard\u0131r. Bunlar naim cennetlerindedirler. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00f6ncekilerden, bir k\u0131sm\u0131 da sonrakilerdendir. Birbiri \u00fczerine istif edilmi\u015f, onlar i\u00e7in kurulmu\u015f sedirlerde, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir durumda olacaklard\u0131r. Ba\u015flar\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tmayan ve ak\u0131llar\u0131n\u0131 da gidermeyen bir p\u0131nardan k\u00e2seler, ibrikler ve bardaklarla i\u00e7kiler i\u00e7ecekler ve tercih ettikleri bir meyve ile be\u011fendikleri bir ku\u015fun etini yiyeceklerdir. Demirba\u015f daimi g\u0131lmanlar etraflar\u0131nda dola\u015facakt\u0131r. Yapt\u0131klar\u0131na \u00f6d\u00fcl olarak onlara, sedeflenmi\u015f inci \u00f6rne\u011fi, g\u00f6z al\u0131c\u0131, iri g\u00f6zl\u00fc huriler verilecektir. Orada ne bir bo\u015f s\u00f6z ne de bir lak\u0131rd\u0131 duyacaklard\u0131r. Onlar denilen s\u00f6z, selam size olacakt\u0131r.[259]<\/a><\/p>\n

Kitab\u0131 sa\u011f\u0131ndan verilenler[260]<\/a>, ya budanm\u0131\u015f yabani bir kirazda ya sarma\u015f dola\u015f olmu\u015f bir muzda, ya uzun bir g\u00f6lgede, ya \u00e7a\u011flayan bir suda, ya kesilmeyen, yasaklanmayan bol meyvelikte, ya da y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feklerde olacaklard\u0131r. Tanr\u0131 onlar\u0131 yap\u0131 olarak yeniden yaratacakt\u0131r. Onlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00f6ncekinden bir k\u0131sm\u0131 da sonrakilerdendir. Bunlar i\u00e7in, erke\u011fine d\u00fc\u015fk\u00fcn, ya\u015f\u0131t bakireler vard\u0131r.[261]<\/a><\/p>\n

Kitab\u0131 solundan verilenler[262]<\/a>, zehirleyici ve kaynar suda ve so\u011fuk olmayan, c\u00f6mert de olmayan k\u0131z\u0131l bir g\u00f6lgede olacaklard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, daha \u00f6nce nefsine d\u00fc\u015fk\u00fcn ve zalim idiler ve bat\u0131l olana y\u00f6nelmede \u0131srarl\u0131 idiler.[263]<\/a> Bunlar ink\u00e2rc\u0131lard\u0131r. \u0130\u015fte ink\u00e2r edenler, yani kitaplar\u0131 solundan verilenler, b\u00f6l\u00fckler halinde cehenneme sevke edilecekler, oraya geldiklerinde ve onun kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, onun bek\u00e7ileri onlara \u015f\u00f6yle diyecektir: \u2018Size i\u00e7inizden Rabbinizin ayetlerini okuyan ve bug\u00fcn\u00fcn gelece\u011fini bildiren peygamberler gelmedi mi?\u2019 Onlar, \u2018evet geldi\u2019 diyecekler, ama k\u00e2firlerin \u00fczerine azap s\u00f6z\u00fcm\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fecektir. Onlara, \u2018orada kalaca\u011f\u0131n\u0131z cehennem kap\u0131lar\u0131na gidin, kibirlilerin yeri ne k\u00f6t\u00fcd\u00fcr\u2019, denilecektir.[264]<\/a> Rablerini ink\u00e2r edenler, cehenneme at\u0131ld\u0131klar\u0131nda, onun fokurday\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc i\u015fitecekler[265]<\/a>, tekrar d\u00fcnyaya d\u00f6nmek i\u00e7in yalvaracaklard\u0131r. Ancak dedikleri ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir.[266]<\/a> Cehennem, kininden neredeyse yar\u0131lacak gibi olacakt\u0131r.[267]<\/a> Cehennemin \u00fczerinde 19 melek bulunmaktad\u0131r. Onlar cehennemin bek\u00e7ilerdirler[268]<\/a>, oradan kimse \u00e7\u0131kmayacak, cehennemin kap\u0131lar\u0131 \u00fczerine s\u00fcrg\u00fclenecektir.[269]<\/a> Cehennemin k\u00f6k\u00fcnden, ba\u015f\u0131 \u015feytan ba\u015f\u0131na benzeyen bir zakkum a\u011fac\u0131 \u00e7\u0131kacak, onlar mutlaka ondan yiyecekler ve kar\u0131nlar\u0131n\u0131 onunla dolduracaklard\u0131r.[270]<\/a> Sonra onlara kaynar su, kan ve irin i\u00e7irilecektir. Onlar bunlar\u0131 yutmaya \u00e7al\u0131\u015facaklar, fakat bo\u011fazlar\u0131ndan ge\u00e7iremeyeceklerdir.[271]<\/a> Ate\u015f, onlar\u0131n y\u00fczlerini yalayarak yakacak, onun i\u00e7inde onlar, (etleri s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f olarak s\u0131r\u0131tan) di\u015fleriyle kal\u0131vereceklerdir.[272]<\/a> Onlara her yerden \u00f6l\u00fcm gelmesine ra\u011fmen \u00f6lmeyeceklerdir; derileri her yand\u0131\u011f\u0131nda Tanr\u0131 onlar i\u00e7in yeni deri yaratacak, azab\u0131 tatmalar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 yeniden yakacakt\u0131r.[273]<\/a> Onlara ak\u0131l almaz deh\u015fetli azaplar vard\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar Tanr\u0131\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlememi\u015flerdir. Orada ebedi kal\u0131c\u0131d\u0131rlar. Oras\u0131 ne k\u00f6t\u00fc bir yerdir, k\u00e2firlerin ak\u0131beti ne k\u00f6t\u00fc bir ak\u0131bettir.[274]<\/a><\/p>\n

De\u011ferlendirme ve sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

Kuran<\/em>\u2019a g\u00f6ndermelerle ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde onun anlat\u0131s\u0131 ve s\u00f6zc\u00fcklerini kullanarak olu\u015fturdu\u011fumuz bu \u00f6yk\u00fc ne anlama gelmektedir? Ne t\u00fcrden bir hakikat i\u00e7ermektedir?<\/p>\n

1) Her \u015feyden \u00f6nce belirtmek gerekir ki, Kuran<\/em>\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc bildik bir \u00f6yk\u00fcd\u00fcr; S\u00fcmerlilere de\u011fin izi s\u00fcr\u00fclebilir. Ancak anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Kuran<\/em>\u2019\u0131n bu konudaki yak\u0131n kayna\u011f\u0131 Tevrat<\/em> ve Tevrat<\/em> k\u00f6kenli anlat\u0131lard\u0131r. Hatta S\u00fcmer ve M\u0131s\u0131r\u2019a de\u011fin uzanan ve Helenistik felsefede de k\u00f6kl\u00fc iz b\u0131rakan varolu\u015fta etkin olan, toprak, su, hava ve ate\u015f gibi unsurlar da \u00f6yk\u00fcn\u00fcn i\u00e7eri\u011finde olduk\u00e7a belirleyicidir. S\u00f6zgelimi, \u015feytan\u0131n topraktan yarat\u0131lan Adem\u2019e \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslamas\u0131n\u0131n alt\u0131nda, Helenistik d\u00f6nemde, toprak, su, hava ve ate\u015f s\u0131ralamas\u0131n\u0131n etkisi a\u00e7\u0131k\u00e7a kendini belli etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gelenekte, toprak en altta, \u00fcst\u00fcnde su, onun \u00fcst\u00fcnde hava ve en yukar\u0131da da ate\u015f yer almakta; ontolojik s\u0131ra, de\u011fer hiyerar\u015fisini de ifade etmektedir. Yer ve g\u00f6\u011f\u00fcn biti\u015fikken ayr\u0131lmas\u0131, yedi kat g\u00f6k, g\u00f6\u011f\u00fcn yollara sahip olmas\u0131 gibi anlay\u0131\u015flar da s\u00f6z konusu kadim gelenekte yer almaktad\u0131r. Yine da\u011flar\u0131n kaz\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmesi, bulutlar\u0131n s\u00fcr\u00fclmesi, anne karn\u0131nda ceninin ge\u00e7irdi\u011fi merhaleler vb. g\u00fcndelik bilgi niteli\u011findedir ve Arap tecr\u00fcbesine g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

2) \u00d6te yandan Kuran<\/em>\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fc, \u00e7ok somuttur. G\u00fcndelik bedevi ya\u015fam\u0131n\u0131n, somut fiillerine g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r. Tanr\u0131\u2019y\u0131 eliyle yapan, bina eden, s\u00fcren, \u00e7arpan, ay\u0131ran, birle\u015ftiren, ac\u0131yan, \u00f6fkelenen, intikam alan vb. bir varl\u0131k olarak sunmak, bedevi ya\u015fam\u0131n\u0131n g\u00fcndelik deneyimlerini tanr\u0131sal olana yans\u0131tman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka ne anlama gelebilir? Bu durumun Kuran<\/em>\u2019\u0131n seslendi\u011fi kitleyle ba\u011f\u0131 elbette kurulabilir; bu durumda da, bir metin olarak Kuran<\/em> d\u00f6nemin Arap bili\u015fi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ko\u015fullu bir kitap konumuna indirgenmi\u015f olur. E\u011fer bu durumun nedeni Kuran<\/em>\u2019\u0131n seslendi\u011fi toplumun bili\u015f ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi ise, bu bili\u015f ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi, a\u00e7\u0131k\u00e7a somuta odakl\u0131, \u00f6yk\u00fcsel, felsefi derinlikten yoksun geli\u015fmemi\u015f bir idrak ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyidir. Bu \u00f6yk\u00fcleri sembolik olarak nitelesek de bu durum de\u011fi\u015fmemektedir. Kuran<\/em>\u2019\u0131n seslendi\u011fi toplumun bireyleri ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla entelekt\u00fcel a\u00e7\u0131dan inceltilmemi\u015f bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr ve bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn izd\u00fc\u015f\u00fcmleri Kuran<\/em>\u2019\u0131n sat\u0131r aralar\u0131nda kendini a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r.<\/p>\n

3) Yine Kuran<\/em>\u2019da anlat\u0131lan varl\u0131\u011fa ve insana d\u00f6n\u00fck \u00f6yk\u00fcn\u00fcn hemen her safhas\u0131nda, aktif olarak yapan, bina eden, ay\u0131ran, \u00f6\u011freten, k\u0131zan, intikam alan, ac\u0131yan, iyi ve do\u011fruyu g\u00f6steren (vb.) Tanr\u0131 etkindir; her \u015feyin belirleyicisi O\u2019dur. Onun d\u0131\u015f\u0131nda bir etkin \u00f6zne bulmak olas\u0131 de\u011fildir. Tanr\u0131 evrenin salt\u0131k meliki\/kral\u0131 gibidir; diledi\u011fi gibi her \u015feyi y\u00f6nlendirmektedir. Bu a\u00e7\u0131dan Kuran<\/em>\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fc, insan\u0131n de\u011fil, bir bi\u00e7imde Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Fiilen her \u015feyi O yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, bilginin, de\u011ferlerin ve bir b\u00fct\u00fcn olarak tarihin \u00f6znesi de O\u2019dur ya da O\u2019nun g\u00f6nderdi\u011fi el\u00e7ilerdir.<\/p>\n

4) \u00d6zel olarak insan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc, peygamber ve Tanr\u0131 odakl\u0131d\u0131r; tarihin \u00f6znesi ola\u011fan insanlardan de\u011fil, Tanr\u0131 ve onun se\u00e7ti\u011fi peygamberlerdir. \u0130nsana her \u015feyi Tanr\u0131 \u00f6\u011fretmi\u015f gibidir. \u0130nsan eme\u011fi ve \u00fcr\u00fcn\u00fc olan hemen hi\u00e7bir \u015fey yoktur.<\/p>\n

5) \u0130nsana y\u00f6nelik \u00f6yk\u00fcde insandan istenen, Tanr\u0131 el\u00e7ilerinin ahlaki ve dini s\u00f6ylemlerine ko\u015fulsuz itaattir. Bu anlamda kurtulu\u015f, sorgusuzca peygamberlere ve sunduklar\u0131 \u00f6\u011fretilere uymaya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Cennetten g\u00fcnah\u0131 y\u00fcz\u00fcnden d\u00fc\u015fen Adem\u2019in soyu, ancak ko\u015fulsuz olarak Tanr\u0131\u2019n\u0131n el\u00e7ilerine uyarak kurtulu\u015fa erebilir; yani d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc cenneti yeniden kazanabilir. Bu anlamda d\u00fcnya ya\u015fam\u0131, bir s\u00fcrg\u00fcn yerini an\u0131msat\u0131r; gelip ge\u00e7icidir, oyun ve e\u011flenceden ibarettir. Kendinde \u00f6nemi yoktur; tek \u00f6nemi, s\u00fcrg\u00fcnde itaat etmek ve s\u00fcrg\u00fcnden kurtulmak i\u00e7in mahal olmakt\u0131r. Bu anlamda, d\u00fcnya hayat\u0131 kendinde de\u011fersizdir; as\u0131l olan ahirettir. Ahiret ya\u015fam\u0131n\u0131n belirleyicisi ise, insan\u0131n peygamberlerin sunduklar\u0131 \u00f6\u011fretilere uyup uymamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Uyanlar, d\u00fcnyada ya\u015famad\u0131klar\u0131, erteledikleri t\u00fcm maddi zevkleri cennette ya\u015fayacaklar, inanamayanlar ise, yine olduk\u00e7a maddi betimlenmi\u015f bir azapla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklard\u0131r.<\/p>\n

6) Bu haliyle, Kuran<\/em>\u2019\u0131n sundu\u011fu yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc, bilimsel \u00f6yk\u00fclerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak ve bilimin yerine koymak, deveyi pire sanmak kadar temelsiz olsa gerektir. Kuran<\/em>, anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, seslendi\u011fi Araplar\u0131n bilgi birikimi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, bili\u015fi ve beklentilerini merkeze almaktad\u0131r. Hatta onlara bilgi vermekten \u00e7ok, onlar\u0131n bilgilerini kullanarak Tanr\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcceli\u011fini vurgulamakta ve buradan ahlaki \u00f6devler \u00e7\u0131karmay\u0131 sal\u0131k vermektedir. Bu anlamda kozmolojik \u00f6\u011fretisi bile ahlaki, yer yer de estetik de\u011fer y\u00fckl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

7) T\u00fcm bunlardan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Kim ne s\u00f6ylerse s\u00f6ylesin, Kuran<\/em>, ilk muhataplar\u0131 olan Araplara seslenen, onlar\u0131n dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve bili\u015fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yap\u0131tt\u0131r; bu a\u00e7\u0131dan tarihsel ve y\u00f6resel bir metindir. B\u00f6ylesi bir metni, zorlama \u00e7evirtilerle evrenselle\u015ftirmeye, salt\u0131kla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, sadece o metni bozmak ve tahrif etmektir. Kald\u0131 ki, kan\u0131m\u0131zca metin olduk\u00e7a a\u00e7\u0131kt\u0131r, yal\u0131nd\u0131r, \u00e7evirtiye mahal verecek bir taraf\u0131 da bulunmamaktad\u0131r. O\u2019nu \u00e7evirtiyle bozmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar, asl\u0131nda onda yaz\u0131lanlar\u0131 be\u011fenmeyip de\u011fi\u015ftirmeye kalk\u0131\u015fanlard\u0131r. Her \u00e7evirti yapan, onu yeniden yazmaya y\u00f6nelmektedir.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

[1]<\/a> Bkz. \u0130hlas Suresi, 1; Bakara Suresi, 163, 255; Ali \u0130mran Suresi, 2, 6, 18; En\u2019am Suresi, 19, 22; Hud Suresi, 14; Fussilet Suresi, 6.<\/p>\n

[2]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 255.<\/p>\n

[3]<\/a> Bkz. \u0130hlas Suresi, 2-4.<\/p>\n

[4]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 116; Enam Suresi, 100; Yunus Suresi, 68; Meryem Suresi 35; M\u00fcminun Suresi, 81; Saffat Suresi, 151, 157.<\/p>\n

[5]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 75-76.<\/p>\n

[6]<\/a> Bkz. \u0130hlas Suresi, \u0130hlas Suresi, 4; Nahl suresi, 51; Enam Suresi, 22-24; M\u00fcminun Suresi, 92; Ha\u015fr Suresi 23.<\/p>\n

[7]<\/a> Bkz. \u015eura Suresi, 11.<\/p>\n

[8]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi 116; Ali \u0130mran Suresi, 26, 189; Nas Suresi, 1-3; Gafir Suresi, 16; Enam Suresi, 75.<\/p>\n

[9]<\/a> Bkz. Ha\u015fr Suresi, 23;Tevbe Suresi 129; M\u00fcminun Suresi, 116; Saffat Suresi, 180; Zuhruf Suresi, 82.<\/p>\n

[10]<\/a> Bkz. Fatiha Suresi, 2; Nahl Suresi 77.<\/p>\n

[11]<\/a> Bkz. Ha\u015fr Suresi, 22-23.<\/p>\n

[12]<\/a> Bkz. Ha\u015fr Suresi 24; Nisa Suresi, 40; Araf Suresi, 29.<\/p>\n

[13]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 57; Yunus Suresi, 109; Furkan Suresi, 33; Z\u00fcmer Suresi, 23.<\/p>\n

[14]<\/a> Bkz. Fetih Suresi, 4, 7.<\/p>\n

[15]<\/a> Bkz. Ha\u015fr Suresi, 23.<\/p>\n

[16]<\/a> Bkz. Ali \u0130mran Suresi, 54.<\/p>\n

[17]<\/a> Bkz. M\u00fcmin Sures\u015f, 7; Kehf Suresi, 109.<\/p>\n

[18]<\/a> Bkz. Lokman Suresi, 27.<\/p>\n

[19]<\/a> Bkz. Ha\u015fr Suresi, 24.<\/p>\n

[20]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 115; Enam Suresi, 62; Taha Suresi, 111.<\/p>\n

[21]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 255; Taha Suresi, 11; Ali \u0130mran Suresi, 2.<\/p>\n

[22]<\/a> Bkz. Hadid Suresi, 3.<\/p>\n

[23]<\/a> Bkz. Hadid Suresi, 3.<\/p>\n

[24]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 103.<\/p>\n

[25]<\/a> Bkz. Nur Suresi, 35.<\/p>\n

[26]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 20; Ali \u0130mran Suresi, 26; Furkan Suresi, 54.<\/p>\n

[27]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 29, 33, 231; Maide Suresi, 7, 9.<\/p>\n

[28]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 96, 110; Nisa Suresi, 58.<\/p>\n

[29]<\/a> Bkz. Bkz. Kasas Suresi, 68.<\/p>\n

[30]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 34, 115.<\/p>\n

[31]<\/a> Bkz. \u0130sra Suresi, 77; Ahzab Suresi, 38-39; Fat\u0131r Suresi, 43; fetih Suresi, 23.<\/p>\n

[32]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 60; Enbiya Suresi, 101; Yunus Suresi, 11; Z\u00fcmer Suresi, 62.<\/p>\n

[33]<\/a> Bkz. Kasas Suresi, 68.<\/p>\n

[34]<\/a> Bkz. \u0130brahim Suresi, 4; Nahl Suresi, 93.<\/p>\n

[35]<\/a> Bkz. Tin Suresi, 8; Yunus Suresi, 109; Araf Suresi, 87.<\/p>\n

[36]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 1;<\/p>\n

[37]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 102.<\/p>\n

[38]<\/a> Bkz. Duhan Suresi, 38-39; Ahkaf Suresi, 3.<\/p>\n

[39]<\/a> Bkz. Tekvir Suresi, 29.<\/p>\n

[40]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 53; Meryem Suresi, 25.<\/p>\n

[41]<\/a> Bkz. Rahman Suresi, 29.<\/p>\n

[42]<\/a> Bkz. Kamer Suresi, 51; Nahl Suresi, 77.<\/p>\n

[43]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 27; Duhan Suresi, 38-39; Enbiya Suresi, 16.<\/p>\n

[44]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 54; Ala Suresi, 2-3.<\/p>\n

[45]<\/a> Rad Suresi, 2; Lokman Suresi, 29.<\/p>\n

[46]<\/a> Furkan Suresi, 25; Ala Suresi, 87.<\/p>\n

[47]<\/a> Rad Suresi, 13; Rum Suresi, 24.<\/p>\n

[48]<\/a> Bkz. Yunus Suresi, 5; Furkan Suresi, 2; Yasin Suresi, 37-40; Kamer Suresi, 49; M\u00fclk Suresi, 3; Abese Suresi, 19.<\/p>\n

[49]<\/a> Bkz. Rum Suresi, 24; Duhan Suresi, 58; \u0130brahim Suresi, 52;<\/p>\n

[50]<\/a> Bkz. Fatiha Suresi, 2; Nahl Suresi, 77.<\/p>\n

[51]<\/a> Bkz. Fetih Suresi, 4, 7.<\/p>\n

[52]<\/a> Bkz. Neml Suresi, 26; M\u00fcminun Suresi, 116; Zuhruf Suresi, 82.<\/p>\n

[53]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 54; Yunus Suresi, 3.<\/p>\n

[54]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 255.<\/p>\n

[55]<\/a> Bkz. Fetih Suresi, 10.<\/p>\n

[56]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 255.<\/p>\n

[57]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 255; Ali \u0130mran Suresi, 2; M\u00fcmin Suresi, 65.<\/p>\n

[58]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 67-69; Saffat Suresi, 6-8.<\/p>\n

[59]<\/a> Bkz. Kaf Suresi, 17.<\/p>\n

[60]<\/a> Bkz. Fetih Suresi, 4; M\u00fcddessir Suresi, 31; Saffat Suresi, 172-173; Tevbe Suresi, 25-36.<\/p>\n

[61]<\/a> Bkz. Hakka Suresi, 40.<\/p>\n

[62]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 115; Rahman Suresi, 17; M\u00fczemmil Suresi, 9.<\/p>\n

[63]<\/a> Bkz. Rahman Suresi, 26-27.<\/p>\n

[64]<\/a> Bkz. Secde Suresi, 4; Araf Suresi, 54; Hud Suresi, 7.<\/p>\n

[65]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 255.<\/p>\n

[66]<\/a> Bkz. Enbiya Suresi, 23.<\/p>\n

[67]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 75.<\/p>\n

[68]<\/a> Bkz. M\u00fcmin Suresi, 7.<\/p>\n

[69]<\/a> Bkz. Enbiya Suresi, 30.<\/p>\n

[70]<\/a> Bkz. Fussilet Suresi, 9;<\/p>\n

[71]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 19-21; Zariyat Suresi, 48. Nahl Suresi, 15-16. Rad Suresi, 13.<\/p>\n

[72]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 53.<\/p>\n

[73]<\/a> Bkz. Fussilet Suresi, 10.<\/p>\n

[74]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 53.<\/p>\n

[75]<\/a> Bkz. Naziat Suresi, 27-33.<\/p>\n

[76]<\/a> Bkz. Fussilet Suresi, 10.<\/p>\n

[77]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 19-21; Nahl Suresi, 15-16.<\/p>\n

[78]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 21.<\/p>\n

[79]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 53; Zuhruf Suresi, 12.<\/p>\n

[80]<\/a> Bkz. Nebe Suresi, 14-16; Zuhruf Suresi, 11; Ankebut Suresi, 63.<\/p>\n

[81]<\/a> Bkz. Nur Suresi, 43.<\/p>\n

[82]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi, 18.<\/p>\n

[83]<\/a> Bkz. Neml Suresi, 61.<\/p>\n

[84]<\/a> Bkz. Rad Suresi, 4.<\/p>\n

[85]<\/a> Bkz. Rahman Suresi, 19; Furkan Suresi, 53.<\/p>\n

[86]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 37.<\/p>\n

[87]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 142.<\/p>\n

[88]<\/a> Bkz. Nahl Suresi, 5-8.<\/p>\n

[89]<\/a> Bakara Suresi, 29.<\/p>\n

[90]<\/a> Bkz. Naziat Suresi, 27-33.<\/p>\n

[91]<\/a> Bkz. Fussilet Suresi, 12.<\/p>\n

[92]<\/a> Bkz. Secde Suresi, 4-5; Araf Suresi, 54; Kaf Suresi, 38.<\/p>\n

[93]<\/a> Bkz. Hakka Suresi, 16-17.<\/p>\n

[94]<\/a> Bkz. Rad Suresi, 2.<\/p>\n

[95]<\/a> Bkz. Nebe Suresi, 3; Yunus Suresi, 5.<\/p>\n

[96]<\/a> Bkz. Yasin Suresi, 38-40; Enbiya Suresi, 33.<\/p>\n

[97]<\/a> Bkz. Furkan Suresi, 61.<\/p>\n

[98]<\/a> Bkz. Hicr suresi, 16; Enam Suresi, 97.<\/p>\n

[99]<\/a> Bkz. M\u00fclk Suresi, 3-5.<\/p>\n

[100]<\/a> Bkz. M\u00fclk Suresi, 3-5.<\/p>\n

[101]<\/a> Bkz. Saffat Suresi 6-10.<\/p>\n

[102]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 96; Nebe Suresi, 10.<\/p>\n

[103]<\/a> Bkz. Rad Suresi, 12-13.<\/p>\n

[104]<\/a> Bkz. Zariyat Suresi, 7, 47.<\/p>\n

[105]<\/a> Bkz. Zariyat Suresi, 7.<\/p>\n

[106]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 35.<\/p>\n

[107]<\/a> Bkz. Zariyat Suresi, 47.<\/p>\n

[108]<\/a> Bkz. Fatur Suresi, 1; hac Suresi, 75; Enbiya Suresi, 26.<\/p>\n

[109]<\/a> Bkz. Saffat Suresi, 164-166; Fussilet Suresi, 38.<\/p>\n

[110]<\/a> Bkz. Enbiya Suresi, 46.<\/p>\n

[111]<\/a> Bkz. \u015eura Suresi, 5.<\/p>\n

[112]<\/a> Bkz. Kadir Suresi, 4.<\/p>\n

[113]<\/a> Bkz. Mearic Suresi, 4.<\/p>\n

[114]<\/a> Bkz. Necm Suresi, 26.<\/p>\n

[115]<\/a> Bkz. Zuhruf Suresi, 19.<\/p>\n

[116]<\/a> Bkz. M\u00fcmin Suresi, 7.<\/p>\n

[117]<\/a> Bkz. M\u00fcddessir Suresi, 30-31.<\/p>\n

[118]<\/a> Bkz. Tahrim Suresi, 16.<\/p>\n

[119]<\/a> Bkz. \u0130nfitar Suresdi, 11-12.<\/p>\n

[120]<\/a> Bkz. Bakara suresi, 161.<\/p>\n

[121]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 97; Araf Suresi, 37.<\/p>\n

[122]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 166.<\/p>\n

[123]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 98.<\/p>\n

[124]<\/a> Hakka Suresi, 16-17.<\/p>\n

[125]<\/a> Bkz. Rahman Suresi, 15.<\/p>\n

[126]<\/a> Bkz. Zariyat Suresi, 56.<\/p>\n

[127]<\/a> Bkz. Cin Suresi, 14-15.<\/p>\n

[128]<\/a> Bkz. Cin Suresi, 10-15.<\/p>\n

[129]<\/a> Bkz. Saffat Suresi, 6.<\/p>\n

[130]<\/a> Bkz. M\u00fclk Suresi, 5.<\/p>\n

[131]<\/a> Bkz. Cin Suresi, 8-10.<\/p>\n

[132]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 100.<\/p>\n

[133]<\/a> Bkz. Kehf Suresi, 50-51.<\/p>\n

[134]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 71; Hicr Suresi, 28.<\/p>\n

[135]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 30.<\/p>\n

[136]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 29.<\/p>\n

[137]<\/a> Bkz. Nuh Suresi, 14,17.<\/p>\n

[138]<\/a> Bkz. Secde, 7.<\/p>\n

[139]<\/a> Bkz. Hac Suresi, 5.<\/p>\n

[140]<\/a> Bkz. Rahman Suresi, 14.<\/p>\n

[141]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 26.<\/p>\n

[142]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi, 12.<\/p>\n

[143]<\/a> Bkz. Saffat Suresi, 11.<\/p>\n

[144]<\/a> Bkz. Secde Suresi, 7-9.<\/p>\n

[145]<\/a> Bkz. Furkan Suresi, 54.<\/p>\n

[146]<\/a> Bkz. Tin Suresi, 4; Araf Suresi, 11.<\/p>\n

[147]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 30,31; Araf Suresi, 11.<\/p>\n

[148]<\/a> Bkz. Kehf Suresi, 50.<\/p>\n

[149]<\/a> Bkz. Kehf Suresi, 50; Hicr Suresi, 30,31; Araf Suresi, 11.<\/p>\n

[150]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 32.<\/p>\n

[151]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 12.<\/p>\n

[152]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 75.<\/p>\n

[153]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 76; Araf Suresi, 12.<\/p>\n

[154]<\/a> Bkz. sad Suresi, 77; Hicr Suresi, 34; \u0130sra Suresi, 61.<\/p>\n

[155]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 13.<\/p>\n

[156]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 35.<\/p>\n

[157]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 78.<\/p>\n

[158]<\/a> Bkz. \u0130sra Suresi, 62.<\/p>\n

[159]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 36.<\/p>\n

[160]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 37-38; \u0130sra Suresi, 63.<\/p>\n

[161]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 39-40.<\/p>\n

[162]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 118-119.<\/p>\n

[163]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 16-17.<\/p>\n

[164]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 82-83.<\/p>\n

[165]<\/a> Bkz. Hicr Suresi, 41-43.<\/p>\n

[166]<\/a> Bkz. \u0130sra Suresi, 63-65.<\/p>\n

[167]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 119.<\/p>\n

[168]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 18.<\/p>\n

[169]<\/a> Bkz. Sad Suresi, 84-85.<\/p>\n

[170]<\/a> Bkz. Rahman Suresi, 4.<\/p>\n

[171]<\/a> Bkz. Alak Suresi, 4-5.<\/p>\n

[172]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 31-33.<\/p>\n

[173]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 1; Araf Suresi, 189.<\/p>\n

[174]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 19; Bakara Suresi, 35.<\/p>\n

[175]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 116-119.<\/p>\n

[176]<\/a> Bkz. \u0130sra Suresi, 53.<\/p>\n

[177]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 120.<\/p>\n

[178]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 20-21.<\/p>\n

[179]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 121.<\/p>\n

[180]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 22.<\/p>\n

[181]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 36.<\/p>\n

[182]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 115.<\/p>\n

[183]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 22.<\/p>\n

[184]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 23.<\/p>\n

[185]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 122.<\/p>\n

[186]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 122.<\/p>\n

[187]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 24-25.<\/p>\n

[188]<\/a> Bkz. Taha Suresi, 24.<\/p>\n

[189]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 39.<\/p>\n

[190]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 24-25.<\/p>\n

[191]<\/a> Bkz. Fussilet Suresi, 21.<\/p>\n

[192]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi, 12-14.<\/p>\n

[193]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 16; Nisa Suresi, 1.<\/p>\n

[194]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 6.<\/p>\n

[195]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 1.<\/p>\n

[196]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 27.<\/p>\n

[197]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 27-29.<\/p>\n

[198]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 30-31.<\/p>\n

[199]<\/a> Bkz. Maide suresi, 30.<\/p>\n

[200]<\/a> Bkz. Hucurat Suresi, 13.<\/p>\n

[201]<\/a> Bkz. \u0130sra Suresi, 70.<\/p>\n

[202]<\/a> Bkz. Casiye Suresi, 12.<\/p>\n

[203]<\/a> Bkz. \u0130brahim Suresi, 32-33.<\/p>\n

[204]<\/a> Bkz. Nahl Suresi, 14.<\/p>\n

[205]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 6.<\/p>\n

[206]<\/a> Bkz. Zariyat Suresi, 48-49.<\/p>\n

[207]<\/a> Bkz. M\u00fcmin Suresi, 79-80.<\/p>\n

[208]<\/a> Bkz. Nahl Suresi, 16.<\/p>\n

[209]<\/a> Bkz. Duhan Suresi, 44.<\/p>\n

[210]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 32.<\/p>\n

[211]<\/a> Bkz. Tevbe Suresi, 38.<\/p>\n

[212]<\/a> Bkz. Yunus Suresi, 24.<\/p>\n

[213]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi, 115.<\/p>\n

[214]<\/a> Bkz. Zariyat Suresi, 50.<\/p>\n

[215]<\/a> Bkz. Yasin Suresi, 60-61.<\/p>\n

[216]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 26-27.<\/p>\n

[217]<\/a> Bkz. Ankebut Suresi, 57.<\/p>\n

[218]<\/a> Bkz. Kasas Suresi, 88.<\/p>\n

[219]<\/a> Bkz. Rum Suresi, 11.<\/p>\n

[220]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi, 115.<\/p>\n

[221]<\/a> Bkz. M\u00fclk Suresi, 2.<\/p>\n

[222]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 48.<\/p>\n

[223]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 55; Enbiya Suresi, 35.<\/p>\n

[224]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 31-33; Enam Suresi, 165.<\/p>\n

[225]<\/a> Bkz. Enam Suresi, 73.<\/p>\n

[226]<\/a> Bkz. Nahl Suresi, 36.\u2019<\/p>\n

[227]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 163.<\/p>\n

[228]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 125.<\/p>\n

[229]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 164.<\/p>\n

[230]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 36, 84, 91 154.<\/p>\n

[231]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 48.<\/p>\n

[232]<\/a> Bkz. Ali \u0130mran Suresi, 19.<\/p>\n

[233]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 70.<\/p>\n

[234]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 83.<\/p>\n

[235]<\/a> Bakara Suresi, 177.<\/p>\n

[236]<\/a> Bkz. M\u00fcmtahine Suresi, 12.<\/p>\n

[237]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 10-20.<\/p>\n

[238]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 284.<\/p>\n

[239]<\/a> Bkz. Bkz. Beyyine Suresi, 7-8.<\/p>\n

[240]<\/a> Bkz. Muhammed Suresi, 34.<\/p>\n

[241]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 39.<\/p>\n

[242]<\/a> Bkz. Ali \u0130mran Suresi, 4.<\/p>\n

[243]<\/a> Bkz. Lokman Suresi, 13.<\/p>\n

[244]<\/a> Bkz. Maide Suresi, 72.<\/p>\n

[245]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 48, 116.<\/p>\n

[246]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 140-145.<\/p>\n

[247]<\/a> Bkz. Araf Suresi, 153.<\/p>\n

[248]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 146.<\/p>\n

[249]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 68.<\/p>\n

[250]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 68-69.<\/p>\n

[251]<\/a> Bkz. Neml Suresi, 87.<\/p>\n

[252]<\/a> Bkz. Zilzal Suresi, 7.<\/p>\n

[253]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 48.<\/p>\n

[254]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 69.<\/p>\n

[255]<\/a> Bkz. Enbiya Suresi, 47.<\/p>\n

[256]<\/a> Bkz. Fussilet Suresi, 20.<\/p>\n

[257]<\/a> Bkz. Kehf Suresi, 49.<\/p>\n

[258]<\/a> Bkz. Vaka Suresi, 1.<\/p>\n

[259]<\/a> Bkz. Vak\u0131a Suresi, 10-26.<\/p>\n

[260]<\/a> Bkz. Hakka Suresi, 19.<\/p>\n

[261]<\/a> Bkz. Vak\u0131a Suresi, 27-41.<\/p>\n

[262]<\/a> Bkz. Hakka Suresi, 25.<\/p>\n

[263]<\/a> Bkz. Vak\u0131a Suresi, 41-46.<\/p>\n

[264]<\/a> Bkz. Z\u00fcmer Suresi, 71-72.<\/p>\n

[265]<\/a> Bkz. M\u00fclk Suresi, 6-8.<\/p>\n

[266]<\/a> Bkz. Bakara Suresi, 166-167; Fat\u0131r Suresi, 37.<\/p>\n

[267]<\/a> Bkz. M\u00fclk Suresi, 8.<\/p>\n

[268]<\/a> Bkz. M\u00fcddessir Suresi, 27-31.<\/p>\n

[269]<\/a> Bkz. Beled Suresi, 19-20;<\/p>\n

[270]<\/a> Bkz. Saffat Suresi, 62-68.<\/p>\n

[271]<\/a> Bkz. \u0130brahim Suresi, 16-17.<\/p>\n

[272]<\/a> Bkz. M\u00fcminun Suresi, 104.<\/p>\n

[273]<\/a> Bkz. Nisa Suresi, 56.<\/p>\n

[274]<\/a> Bkz. Te\u011fabun Suresi, 10.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuran\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc bildik bir \u00f6yk\u00fcd\u00fcr; S\u00fcmerlilere de\u011fin izi s\u00fcr\u00fclebilir. \u00d6te yandan \u00f6yk\u00fc, \u00e7ok somuttur. G\u00fcndelik bedevi ya\u015fam\u0131n\u0131n, somut fiillerine g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r. T\u00fcm bunlardan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar: Kim ne s\u00f6ylerse s\u00f6ylesin, Kuran, ilk muhataplar\u0131 olan Araplara seslenen, onlar\u0131n dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve bili\u015fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yap\u0131tt\u0131r; bu a\u00e7\u0131dan tarihsel ve y\u00f6resel bir metindir. Sunu\u015f Eyl\u00fcl […]<\/p>\n","protected":false},"author":483,"featured_media":25092,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[164,224,221,222],"tags":[441,946,592,442],"class_list":["post-12208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-127-sayi","category-din-ve-dinler-tarihi","category-felsefe","category-tarih","tag-islam-felsefesi","tag-islam-tarihi","tag-kuran","tag-yaratilis"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t