Antarktika tatarc\u0131\u011f\u0131n\u0131n genom dizilimini inceleyen biliminsanlar\u0131, genomun k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar\u0131n\u0131n (bug\u00fcne kadar tan\u0131mlanan en k\u00fc\u00e7\u00fck genom) tatarc\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetli ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in bir adaptasyonu olarak a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini tahmin ediyor.<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck ve kanats\u0131z bir sinek olan tatarc\u0131k, iki y\u0131l s\u00fcren larva evresinin \u00e7o\u011funu, Antarktika buzlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde donmu\u015f olarak ge\u00e7iriyor. Yeti\u015fkinlikte ise, 7 ile 10 g\u00fcn aras\u0131 olan ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00e7iftle\u015ferek ve yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakarak t\u00fcketiyor ve sonras\u0131nda \u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n
Tatarc\u0131\u011f\u0131n genomu, a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck v\u00fccut biti (105 milyon baz \u00e7ifti) ve kanatl\u0131 parazit Strensiptera<\/em> (108 milyon baz \u00e7ifti) genomlar\u0131ndan da, ba\u015fka \u00fc\u00e7 tatarc\u0131k ailesi \u00fcyesinin genomlar\u0131ndan da daha k\u00fc\u00e7\u00fck, yaln\u0131zca 99 milyon baz n\u00fckleotid \u00e7ifti i\u00e7eriyor. Pek \u00e7ok DNA b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve hayvan genomlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda bulunan protein \u00fcretmeyen yenileme unsurlar\u0131 tatarc\u0131\u011f\u0131n genomunda bulunmuyor.<\/p>\n Ohio Devlet \u00dcniversitesi\u2019nden b\u00f6cekbilim, evrim, ekoloji ve ya\u015fam biyolojisi profes\u00f6r\u00fc David Denlinger, genomda b\u00f6yle bir \u201cy\u00fck\u201d eksikli\u011finin, Antarktika\u2019n\u0131n so\u011fuk ve kurak ko\u015fullar\u0131nda hayatta kalabilmek i\u00e7in evrimsel bir cevap olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Denlinger, \u201cGenomunu en temel d\u00fczeye, daha \u00f6nce m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden daha k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlara indirmi\u015f \u201d diyor ve ekliyor: \u201cAntarktika\u2019da, yani ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7evre ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fayabilen kene, kurt ve bunlar gibi organizmalar\u0131n genomlar\u0131n\u0131n da b\u00f6yle olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek ilgin\u00e7 olacak. Yoksa yaln\u0131zca tatarc\u0131klara m\u0131 \u00f6zg\u00fc? Hen\u00fcz bilmiyoruz.\u201d<\/p>\n Genomlardaki bu DNA b\u00f6l\u00fcmleri ve yenileme unsurlar\u0131n\u0131n, gen dizilimiyle ilgili \u00f6nemli fonksiyonlar\u0131 oldu\u011fu biliniyor. Ayn\u0131 zamanda pek \u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n seyrine de etki ediyorlar. Denlinger, \u201cHen\u00fcz bu ekstra y\u00fcke sahip olmaman\u0131n olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kavram\u0131\u015f de\u011filiz. Bir\u00e7ok y\u00f6nden iyi bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, fakat organizmalar asl\u0131nda bu y\u00fckten baz\u0131 faydalar da sa\u011flarlar\u201d diyor.<\/p>\n Tatarc\u0131k genomu yap\u0131sal olarak k\u00fc\u00e7\u00fck olmakla birlikte, gen say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6yle de\u011fil: Di\u011fer sinek genomlar\u0131 gibi, yakla\u015f\u0131k 13.500 i\u015flevsel gen ta\u015f\u0131yor. Nature Communications <\/em>dergisinde yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmada belirtildi\u011fine g\u00f6re, Denlinger, \u0131s\u0131-\u015fok proteinlerinin aktivasyonu da dahil olmak \u00fczere, Antarktika tatarc\u0131\u011f\u0131n\u0131n ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 stres tepkileri \u00fczerinde uzun y\u0131llar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Hayvanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu proteinleri yaln\u0131zca \u015fiddetli strese maruz kald\u0131klar\u0131nda, \u00f6zellikle de a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcksek veya d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda aktifle\u015ftiriyor ve stres ge\u00e7ti\u011finde devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131yorlar. Fakat \u0131s\u0131-\u015fok proteinleri Antarktik tatarc\u0131\u011f\u0131n larva evresinde s\u00fcrekli aktif halde bulunuyor. Biliminsanlar\u0131, bu \u00f6zelli\u011fin sert ko\u015fullarda hayatta kalmakla ili\u015fkili oldu\u011funa inan\u0131yor. Denlinger\u2019\u0131n laboratuvar\u0131nda, bu proteinlere ba\u011fl\u0131 baz\u0131 genler kopyaland\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Denlinger, \u201cGenomun s\u0131ralanmas\u0131, daha \u00f6nce ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok ba\u015fka yak\u0131n ili\u015fkili genlere daha kapsaml\u0131 ula\u015fma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flad\u0131\u201d diyor.<\/p>\n Antarktika ekosisteminde, tatarc\u0131klar, bakteriler ve alglerin yan\u0131 s\u0131ra azot bak\u0131m\u0131ndan zengin penguen at\u0131klar\u0131yla da besleniyor. Onlar\u0131 avlayan ba\u015fka bir t\u00fcr yok ve Denlinger\u2019\u0131n laboratuvar\u0131nda ya\u015famlar\u0131n\u0131 tehdit eden tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir patojen bulunmuyor.<\/p>\n Bununla birlikte Antarktika\u2019daki kurakl\u0131k, dondurucu so\u011fuk ve y\u00fcksek seviyelerdeki mor\u00f6tesi radyasyon gibi ciddi tehditlere ve zor ko\u015fullara ra\u011fmen, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bi\u00e7imde hayatta kalabiliyorlar ve bunu nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcrebildikleri, k\u0131smen gizemini koruyor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma ayn\u0131 zamanda, h\u00fccrelerde su al\u0131\u015fveri\u015finde g\u00f6rev alan, akuaporin denilen \u00e7ok say\u0131da geni de ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Bu genler ve proteinler tatarc\u0131\u011f\u0131n Antarktika\u2019da hayatta kalmas\u0131nda da rol oynuyorlar. B\u00f6ceklerin \u00e7o\u011fu, h\u00fccrelerindeki suyun y\u00fczde 20\u2019sini kaybedene dek hayatta kalabilirken, tatarc\u0131klar y\u00fczde 70\u2019e kadar kayba dayanabiliyor. Denlinger, \u201cA\u015f\u0131r\u0131 d\u00fczeydeki s\u0131v\u0131 kayb\u0131 durumunda ya\u015fama kabiliyeti, d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda ya\u015fayabilmenin anahtar\u0131ndan biri\u201d diyor.<\/p>\n Denlinger\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, uzun vadede nakillerde kullan\u0131lacak insan dokusunun so\u011fuk hava depolar\u0131nda uzun s\u00fcre s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini sa\u011flamakta da yararl\u0131 olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Denlinger, \u201cIs\u0131-\u015fok proteinlerinin s\u00fcrekli aktif olmas\u0131 di\u011fer dokular\u0131 uzun bir s\u00fcre i\u00e7in nas\u0131l koruyabilece\u011finiz hakk\u0131nda ipu\u00e7lar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor olabilir. Tatarc\u0131klar fizyolojilerini buna g\u00f6re d\u00fczenlemi\u015fler ve bu, baz\u0131 hayvan dokular\u0131n\u0131n dondurucu so\u011fukta ya\u015fayabilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Antarktika tatarc\u0131\u011f\u0131n\u0131n genom dizilimini inceleyen biliminsanlar\u0131, genomun k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar\u0131n\u0131n (bug\u00fcne kadar tan\u0131mlanan en k\u00fc\u00e7\u00fck genom) tatarc\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetli ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in bir adaptasyonu olarak a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini tahmin ediyor. K\u00fc\u00e7\u00fck ve kanats\u0131z bir sinek olan tatarc\u0131k, iki y\u0131l s\u00fcren larva evresinin \u00e7o\u011funu, Antarktika buzlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde donmu\u015f olarak ge\u00e7iriyor. Yeti\u015fkinlikte ise, 7 ile 10 g\u00fcn aras\u0131 olan ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00e7iftle\u015ferek […]<\/p>\n","protected":false},"author":846,"featured_media":25095,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[164,19,21,231],"tags":[3186,292,773,3187],"class_list":["post-12241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-127-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-antarktika","tag-genetik","tag-genom","tag-tatarcik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/846"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12241\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}