Kromozomlar par\u00e7aland\u0131klar\u0131 zaman bazen devasa dairesel \u015fekilli canavarlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu devasa olu\u015fumlar kanser genlerini i\u00e7lerine al\u0131p onlar\u0131 kendi DNA\u2019lar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131na katar ve b\u00f6ylece agresif t\u00fcm\u00f6rler olu\u015ftururlar.<\/p>\n
1950\u2019lerde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, kanser h\u00fccrelerindeki kromozomlar\u0131n anormal derecede b\u00fcy\u00fck ve bazen de dairesel \u015fekilde olduklar\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015fti. Bu kromozomlara \u201cneokromozomlar\u201d denilmektedir. Neokromozomlar, t\u00fcm kanserli h\u00fccrelerin y\u00fczde 3\u2019\u00fcnde, ayr\u0131ca ya\u011f ve kemik kanserlerinin y\u00fczde 25\u2019inde tespit edilmi\u015f olup, bu kromozomlar\u0131n nas\u0131l ve neden olu\u015ftu\u011fu bilinmemekteydi.<\/p>\n
Sidney\u2019deki Garvan Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucu, bu devasa kromozomlar\u0131n dizilimi elde edilip, evrimsel geli\u015fim s\u00fcreci incelendi. Laboratuvar ortam\u0131nda geli\u015ftirilmi\u015f ya\u011f ve ba\u011f doku kanser h\u00fccrelerine (liposarkom h\u00fccreleri) bak\u0131ld\u0131. Baz\u0131 neokromozomlarda, di\u011fer b\u00fct\u00fcn kromozomlara ait DNA bilgisi tespit edildi. \u0130lgin\u00e7 bir ba\u015fka tespit ise, kanserli h\u00fccre geli\u015fimine neden olan genlerin neokromozomlarda 60\u2019la 100 aras\u0131 tekrarlanm\u0131\u015f olarak yer almas\u0131 olmu\u015ftur; bu sayede h\u00fccre i\u00e7inde olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck yer kaplayarak daha dominant hale gelmekteler. Baz\u0131 neokromozomlarda tespit edilen DNA miktar\u0131, normal bir h\u00fccrenin en b\u00fcy\u00fck kromozomunun DNA\u2019s\u0131n\u0131n 3 kat\u0131 olarak g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Yap\u0131lan modellemeler sonucu g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki, bu kromozomlar\u0131n yap\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi ad\u0131m ad\u0131m de\u011fil, tuhaf bir geli\u015fim s\u00fcreciyle ger\u00e7ekle\u015fmektedir. \u00d6ncelikle, kromozom hasar alarak par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131yor. Bu ayr\u0131lma esnas\u0131nda, \u201ctelomer\u201d ad\u0131 verilen, kromozomu bir arada tutmaya yarayan ve u\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bulunan k\u0131s\u0131mlar da ayr\u0131l\u0131yor. Normal \u015fartlar alt\u0131nda DNA, do\u011fal olarak sahip oldu\u011fu tamir mekanizmalar\u0131yla ayr\u0131lan par\u00e7alar\u0131 birle\u015ftirir, par\u00e7alanma \u00e7ok karma\u015f\u0131k halde oldu\u011fundaysa h\u00fccre genellikle \u00f6l\u00fcr. Fakat bazen bu par\u00e7alanm\u0131\u015f garip kromozomlar telomerleri olmadan, u\u00e7lar\u0131n\u0131 birle\u015ftirerek halka haline geliyor ve hayatta kalmay\u0131 ba\u015far\u0131yor.<\/p>\n
H\u00fccre her b\u00f6l\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnde bu dairesel kromozomlar e\u015fit olmayan par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131yor. Par\u00e7alar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 di\u011ferlerinden daha fazla par\u00e7a al\u0131yor, yani baz\u0131 genlerini kaybedip di\u011ferlerinden tekrarl\u0131 par\u00e7alar al\u0131yor. Ayr\u0131ca h\u00fccre i\u00e7indeki par\u00e7alara ayr\u0131lm\u0131\u015f olan di\u011fer kromozomlar\u0131n DNA par\u00e7alar\u0131n\u0131 da al\u0131yor. Binlerce b\u00f6l\u00fcnme sonucu bu kromozomlar gitgide b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmalarda fark edilen bir di\u011fer nokta ise, bu dairesel canavarlar\u0131n b\u00f6l\u00fcnme s\u0131ras\u0131nda kanserli h\u00fccre geli\u015fiminde rol alan genleri \u00f6zellikle b\u00fcnyesinde toplad\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Yani kanserli genleri spesifik olarak \u201cse\u00e7mektedir\u201d. Canavar kromozomlar\u0131n kanserli genleri almalar\u0131 engellendi\u011finde h\u00fccrenin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Bir noktadan sonra bu canavar kromozomlar dairesel olarak b\u00fcy\u00fcmeyi b\u0131rak\u0131p, d\u00fcz hale geliyor. Bunu yapmak i\u00e7in bir ba\u015fka kromozomun telomerine tutunuyor.<\/p>\n
Her ne kadar neokromozomlar b\u00fct\u00fcn kanser tiplerindeki h\u00fccrelerde olmasa da, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar kanserli h\u00fccre geli\u015fimi anlamak i\u00e7in \u00f6nemliler. Kanserli h\u00fccrelerin kendi geli\u015fimlerine yarayacak DNA par\u00e7alar\u0131n\u0131 se\u00e7ip istemedi\u011fi par\u00e7alar\u0131 almay\u0131\u015f\u0131 bilgisi, kansere kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadelede b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m olabilir, bu gen par\u00e7alar\u0131n\u0131n aktifli\u011fini bozacak ila\u00e7lar\u0131n yap\u0131m\u0131 gibi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kromozomlar par\u00e7aland\u0131klar\u0131 zaman bazen devasa dairesel \u015fekilli canavarlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu devasa olu\u015fumlar kanser genlerini i\u00e7lerine al\u0131p onlar\u0131 kendi DNA\u2019lar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131na katar ve b\u00f6ylece agresif t\u00fcm\u00f6rler olu\u015ftururlar. 1950\u2019lerde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, kanser h\u00fccrelerindeki kromozomlar\u0131n anormal derecede b\u00fcy\u00fck ve bazen de dairesel \u015fekilde olduklar\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015fti. Bu kromozomlara \u201cneokromozomlar\u201d denilmektedir. Neokromozomlar, t\u00fcm kanserli h\u00fccrelerin y\u00fczde 3\u2019\u00fcnde, ayr\u0131ca ya\u011f ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":662,"featured_media":23769,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[167,19,231],"tags":[272,444,2925],"class_list":["post-12290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-130-sayi","category-bilim-gundemi","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-dna","tag-kanser","tag-kromozomlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t