{"id":12581,"date":"2017-11-15T15:45:56","date_gmt":"2017-11-15T12:45:56","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12581"},"modified":"2017-11-21T14:08:43","modified_gmt":"2017-11-21T11:08:43","slug":"modern-avci-toplayicilar-yiyecek-toplama-etkinligini-maksimize-etmek-icin-yer-degistiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/11\/15\/modern-avci-toplayicilar-yiyecek-toplama-etkinligini-maksimize-etmek-icin-yer-degistiriyor","title":{"rendered":"Modern avc\u0131 toplay\u0131c\u0131lar, yiyecek toplama etkinli\u011fini maksimize etmek i\u00e7in yer de\u011fi\u015ftiriyor"},"content":{"rendered":"

Bir \u00e7i\u00e7ekten di\u011ferine nektar i\u00e7in dola\u015fan yabani ar\u0131lar, belirli bir noktada yiyecek aray\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ok verimsiz hale geldi\u011finde, ba\u015fka bir b\u00f6lgeye ta\u015f\u0131n\u0131rlar. Di\u011fer hayvanlar aras\u0131nda da g\u00f6zlemlenen bu davran\u0131\u015f, \u201cmarjinal de\u011fer teoremi\u201d ad\u0131 verilen, biyolojide yayg\u0131n olan bir modele uygundur. Benzer \u015fekilde, modern avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 gruplar da\u00a0Early Edition of the Proceedings of the National Academy of Sciences<\/em>\u2019ta (PNAS) \u00e7evrimi\u00e7i olarak yay\u0131mlanan bir Dartmouth ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, avlanma verimini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kamplar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rlar. Bulgular, marjinal de\u011fer teorisinin, insanlar\u0131n kamp hareketlerini, \u00f6zellikle Malezya Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan bir yerli avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 grubu olan Batek\u2019inkini de \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ilk kez g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\u201cSonu\u00e7lar\u0131m\u0131z, bir\u00e7ok antropolo\u011fun uzun s\u00fcredir \u015f\u00fcphelendi\u011fi \u015feyleri destekliyor; avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar\u0131n kamplar\u0131n\u0131 yerel kaynaklar\u0131n t\u00fckenme h\u0131z\u0131na yan\u0131t olarak ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, hominin atalar\u0131n antik zamanlarda gruplar halinde nas\u0131l hareket etmi\u015f olabilece\u011fi hakk\u0131nda yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r\u201d diyor, \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6neminde Dartmouth\u2019da biyoloji biliminde y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisi olan, \u015fimdilerde Harvard \u00dcniversitesi\u2019nde insan evrimi biyolojisi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015fyazar Vivek V. Venkataraman.<\/p>\n

Batek, kuzey-orta Peninsular Malezya\u2019n\u0131n tropik ya\u011fmur ormanlar\u0131nda g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fayan, toplumsal a\u00e7\u0131dan e\u015fitlik\u00e7i bir topluluktur. K\u00fclt\u00fcrel antropolog Kirk ve Karen Endicott\u2019un 1975-1976 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan elde edilen verilere dayanarak, Dartmouth ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, \u00fcst Lebir Nehri havzas\u0131nda ya\u015fayan Batek\u2019in 93 g\u00fcn boyunca yer de\u011fi\u015ftirme modellerini analiz etti. Batek, s\u0131ras\u0131yla 11 yerle\u015fim kamp\u0131n\u0131 i\u015fgal etti ve her kampta ortalama 8,2 g\u00fcn kald\u0131. Erkekler genellikle k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar avlarken, kad\u0131nlar yabani kay\u0131s\u0131 gibi meyveler toplad\u0131. Buna ek olarak, erkekler ayr\u0131ca hintkam\u0131\u015f\u0131 (raten) topluyor ve pirin\u00e7 ticareti yap\u0131yorlar.<\/p>\n

Marjinal de\u011fer teoremi tahminlerini test etmek i\u00e7in, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Batek\u2019in kamplardaki zamanlar\u0131 boyunca ne kadar yiyecek ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7m\u00fc\u015f ve Batek\u2019in yerel kaynaklar\u0131 ne kadar s\u00fcrede t\u00fcketti\u011fini esas alarak hareket etmesi gerekti\u011fi zaman\u0131 tahmin etmi\u015fti. Marjinal de\u011fer modelinin tahminleri ile fiili kamp\u0131 ta\u015f\u0131ma s\u00fcreleri aras\u0131nda yak\u0131n bir e\u015fle\u015fme bulundu. Yerel kaynaklar\u0131 tamamen t\u00fcketmeden \u00f6nce genellikle ba\u015fka bir kampa ta\u015f\u0131nd\u0131lar. Batek karma\u015f\u0131k sosyal gruplar halinde ya\u015f\u0131yor olsa da, belki de k\u0131smen kapsaml\u0131 toplumsal i\u015fbirli\u011fi ve yiyecek payla\u015f\u0131m\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, avlanma verimlili\u011fini grup olarak maksimize etmeyi ba\u015fard\u0131. Kamp\u0131n ta\u015f\u0131nma karar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve toplu olarak yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Batek, \u00e7o\u011fu kez karar vermelerinin, kad\u0131nlar\u0131n karbonhidratlar\u0131 (s\u0131kl\u0131kla yumrular\u0131) aramas\u0131na \u00a0dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylese de, hintkam\u0131\u015f\u0131n\u0131n, Batek\u2019in bir kampta kal\u0131\u015f s\u00fcresinin daha do\u011fru bir \u00f6n belirleyicisi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Venkataraman ve arkada\u015flar\u0131, Batek olgusunun, cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin, pirin\u00e7 gibi geleneksel toplumsal cinsiyete dayal\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcmlerini de\u011fi\u015ftiren tar\u0131msal karbonhidratlara eri\u015fim yoluyla, avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 toplumlara girdi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Dartmouth Antropoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden emekli profes\u00f6r Kirk Endicott, \u201c1970\u2019lerde Karen ve ben, tamamen g\u00f6\u00e7ebe bir grup olan Batek avc\u0131 toplay\u0131c\u0131lar\u0131yla birlikte ya\u015famak i\u00e7in nadir bir f\u0131rsat yakalad\u0131k ve yiyecek ve rattan edinimlerini ve yiyecek payla\u015f\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 kaydetme \u00e7abalar\u0131m\u0131zda nas\u0131l hevesli e\u015flik\u00e7iler haline geldiklerini izledik. Evrimsel biyolojiden gelen yetenekli gen\u00e7 meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kamp hareketlerinin belirleyicileri de dahil olmak \u00fczere \u00f6nemli sorular\u0131 yan\u0131tlamak i\u00e7in toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 verileri kullanabilmesinden dolay\u0131 mutluluk duyuyoruz\u201d diyor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada Venkataraman\u2019a ek olarak, Dartmouth\u2019da ekoloji ve evrimsel biyoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u00fcksek lisans yapm\u0131\u015f, \u015fimdi Kaliforniya Santa Barbara\u2019da doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmakta olan Thomas Kraft Endicott\u2019a ve Dartmouth\u2019da\u00a0 evrimsel biyoloji alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f antropoloji profes\u00f6r\u00fc Nathaniel J. Dominyde de ortak yazar olarak g\u00f6rev ald\u0131.<\/p>\n

Vekataraman ve Kraft, avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 olarak Batek ya\u015fam bi\u00e7iminin 21. y\u00fczy\u0131lda nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini anlamak i\u00e7in, Endicottlar taraf\u0131ndan 34 y\u0131l boyunca toplanan verileri 2013, 2014 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda kendi alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla birle\u015ftirerek, daha geni\u015f bir boylamsal \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar. 115 y\u0131l boyunca 1000\u2019den fazla Batek bireyinden bir soy a\u011fac\u0131 in\u015fa ettiler ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli topluluklarda insan sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131n ve organizasyonunun zaman ve mek\u00e2n bak\u0131m\u0131ndan nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini inceleyerek, insan\u0131n evrimine dair kavray\u0131\u015f edinmeyi umuyorlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir \u00e7i\u00e7ekten di\u011ferine nektar i\u00e7in dola\u015fan yabani ar\u0131lar, belirli bir noktada yiyecek aray\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ok verimsiz hale geldi\u011finde, ba\u015fka bir b\u00f6lgeye ta\u015f\u0131n\u0131rlar. Di\u011fer hayvanlar aras\u0131nda da g\u00f6zlemlenen bu davran\u0131\u015f, \u201cmarjinal de\u011fer teoremi\u201d ad\u0131 verilen, biyolojide yayg\u0131n olan bir modele uygundur. Benzer \u015fekilde, modern avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 gruplar da\u00a0Early Edition of the Proceedings of the National Academy of Sciences\u2019ta […]<\/p>\n","protected":false},"author":383,"featured_media":12583,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19],"tags":[243,459,528],"class_list":["post-12581","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","tag-antropoloji","tag-avci-toplayici","tag-goc"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t