{"id":12586,"date":"2017-11-15T15:54:27","date_gmt":"2017-11-15T12:54:27","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12586"},"modified":"2017-11-21T14:08:19","modified_gmt":"2017-11-21T11:08:19","slug":"kutlecekimsel-dalgalar-super-kutleli-kara-delikleri-yerinden-firlatiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/11\/15\/kutlecekimsel-dalgalar-super-kutleli-kara-delikleri-yerinden-firlatiyor","title":{"rendered":"K\u00fctle\u00e7ekimsel dalgalar, s\u00fcper k\u00fctleli kara delikleri yerinden f\u0131rlat\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p>Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, 1 milyar g\u00fcne\u015ften daha iri bir s\u00fcper k\u00fctleli kara delik, yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131 ile galaksisinin \u00e7ekirde\u011finden at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Canavar kara delik kendi galaksisinin merkezine 35.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta; bu D\u00fcnya ve G\u00fcne\u015f\u2019in Samanyolu\u2019nun merkezinden olan uzakl\u0131\u011f\u0131ndan daha fazla. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kara deli\u011fin \u015fu anda 4,7 milyon mil \/ saat (7,6 milyon km\/s) h\u0131zla d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 20 milyon y\u0131l sonra galaksisinden tamamen ka\u00e7abilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>\u0130talya\u2019daki Roman Tre \u00dcniversitesi\u2019nden, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n e\u015fyazarlar\u0131ndan Stefano Bianchi, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u201cGalaksinin kara deli\u011fi bir safra gibi atmak i\u00e7in e\u015f-zamanl\u0131 patlayan 100 milyon s\u00fcpernovan\u0131n enerjisine e\u015fde\u011fer bir enerjisinin olmas\u0131 gerekir\u201d diyor.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma ekibi, NASA\u2019n\u0131n Hubble Uzay Teleskobunu, D\u00fcnya\u2019dan yakla\u015f\u0131k 8 milyar \u0131\u015f\u0131ky\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktaki galaksi 3C186\u2019y\u0131 incelemek i\u00e7in kulland\u0131. Hubble g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri galaksideki kuazar\u0131 (s\u00fcperk\u00fctleli bir kara deli\u011fin inan\u0131lmaz parlak enerjiklikteki imzas\u0131n\u0131) ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>Bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil; her ne kadar galaksilerin hepsinde de\u011filse de \u00e7o\u011funun merkezlerinde s\u00fcper k\u00fctleli kara delikler bulunur. Fakat 3C186\u2019n\u0131n kuazar\u0131 galaksisinin merkezinde de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u015fimdiye kadar g\u00f6zlenen merkezden en uzak kara delik oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Bu tuhaf nesne neden hilek\u00e2r davran\u0131yor? Hubble verileri, 3C186\u2019n\u0131n, galaksi birle\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda k\u00fctle\u00e7ekim kuvvetleri taraf\u0131ndan \u00fcretilen, gelgit kuyruklar\u0131 ad\u0131 verilen kavisli \u00f6zelliklere sahip oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. \u00c7al\u0131\u015fma ekibi, bu g\u00f6zlem ve teorik \u00e7al\u0131\u015fmaya dayanarak, her \u015feyin 1-2 milyar y\u0131l \u00f6nce iki galaksinin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u00c7arp\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, iki galaksinin merkez kara delikleri birbirlerini \u00e7evreleyecek \u015fekilde giderek yak\u0131nla\u015ft\u0131. Birle\u015fme ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, kara delikler, bir as\u0131r \u00f6nce Einstein taraf\u0131ndan uzay-zaman dalgalanmalar\u0131 olarak \u00f6nerilen ve ge\u00e7en y\u0131l Lazer \u0130nterferometre K\u00fclte\u00e7ekimsel Dalga G\u00f6zlemevi (LIGO) Projesi taraf\u0131ndan tespit edilen k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131 yayd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu k\u00fctle\u00e7ekim dalgas\u0131 yay\u0131l\u0131m\u0131, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olarak bir y\u00f6nde ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130ki merkezi kara delik sonunda birle\u015fince, bu yay\u0131l\u0131m durdu ve yeni yarat\u0131lan su canavar\u0131 ters y\u00f6nde f\u0131rlad\u0131.<\/p>\n<p>Bianchi, \u201cBizim teorimiz do\u011fruysa, g\u00f6zlemler, s\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin asl\u0131nda birle\u015febilece\u011fini g\u00f6steren g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar sa\u011fl\u0131yor\u201d diyor. \u201cY\u0131ld\u0131z k\u00fctleli kara delikler i\u00e7in kara delik \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 olduklar\u0131na dair kan\u0131t var, ancak s\u00fcper k\u00fctleli karadelikleri d\u00fczenleyen s\u00fcre\u00e7 daha karma\u015f\u0131k ve hen\u00fcz tam olarak anla\u015f\u0131lmad\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Sloan Digital G\u00f6ky\u00fcz\u00fc Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve NASA\u2019n\u0131n Chandra X-ray G\u00f6zlemevi\u2019nden al\u0131nan verileri de i\u00e7eren yeni \u00e7al\u0131\u015fma,\u00a0<em>Astronomy &amp; Astrophysics<\/em>\u00a0dergisinde yay\u0131mlanacak. Makaleyi, bask\u0131dan \u00f6nce arXiv.org\u2019da \u00fccretsiz olarak okuyabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, 1 milyar g\u00fcne\u015ften daha iri bir s\u00fcper k\u00fctleli kara delik, yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131 ile galaksisinin \u00e7ekirde\u011finden at\u0131ld\u0131. Canavar kara delik kendi galaksisinin merkezine 35.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta; bu D\u00fcnya ve G\u00fcne\u015f\u2019in Samanyolu\u2019nun merkezinden olan uzakl\u0131\u011f\u0131ndan daha fazla. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kara deli\u011fin \u015fu anda 4,7 milyon mil \/ saat (7,6 milyon km\/s) h\u0131zla d\u0131\u015far\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":383,"featured_media":12587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[248,291,1075,1074],"class_list":["post-12586","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","tag-astronomi","tag-galaksiler","tag-genel-gorelilik","tag-yercekimi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/383"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12586"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12586\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}