\u00d6ncelikle deneye sizden ba\u015flayal\u0131m. Yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez okuyun, sonra da kelime kelime hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kadar\u0131n\u0131 yaz\u0131n. Zorluk ya\u015fad\u0131n\u0131z m\u0131? \u0130\u015fte bunda ne kadar iyi oldu\u011funuz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fclkeyle ilgili olabilir.<\/p>\n
Bili\u015fsel yetilerdeki cinsiyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131 hayat boyu s\u00fcren biyolojik, fizyolojik ve sosyal etkile\u015fimlerin bir sonucu. \u0130leri ya\u015flarda sahip olunan bili\u015fsel yetilerin sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00e7evre incelenmeden anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bu sebeple e\u011fitim alma ve i\u015f hayat\u0131na kat\u0131lma a\u00e7\u0131s\u0131ndan gruplanan kad\u0131nlar\u0131n ileri ya\u015flarda bili\u015fsel yetilerinin ne seviyede oldu\u011fu test edildi.<\/p>\n
Be\u015f k\u0131tadan ve 27 \u00fclkeden 200.000 kad\u0131nla yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma\u00a0Psychological Science<\/em>\u00a0dergisinde yay\u0131mland\u0131. Sonu\u00e7lar, tutucu \u00fclkelerdeki orta ya\u015f \u00fcst\u00fc kad\u0131nlar\u0131n e\u015fitlik\u00e7i \u00fclkelerdeki kad\u0131nlara g\u00f6re haf\u0131za testlerinde daha ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Genel pop\u00fclasyonun ya\u015flanmas\u0131 da ileri ya\u015flarda bili\u015fsel yetileri ve \u00fcreticili\u011fi etkileyen cinsiyet rollerinin \u00f6neminin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n Demografi uzman\u0131 Eric Bonsang ve ekibi 50 ya\u015f alt\u0131ndaki bireylerin ulusal anket sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 analiz etti. Bunun i\u00e7in \u201cotobiyografik bellek\u201d \u00fczerine yap\u0131lan bili\u015fsel performans testlerinin verilerini kulland\u0131lar. Bu testler bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan okunan 10 kadar kelimenin 1 dakika i\u00e7inde ya da k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde hat\u0131rlanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu. Ekip, \u00fclkelerin cinsiyet e\u015fitli\u011fi skalas\u0131nda nerede oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131daki c\u00fcmle ile hemfikir olan insanlar\u0131n oran\u0131yla belirledi:\u201c\u0130\u015fler az oldu\u011funda, erkekler kad\u0131nlara g\u00f6re daha fazla i\u015f bulma hakk\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n Kad\u0131nlar cinsiyet e\u015fitli\u011finin oldu\u011fu \u0130sve\u00e7, Danimarka, Hollanda, Amerika ve pek \u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde erkeklere g\u00f6re haf\u0131za testlerinde daha iyi sonu\u00e7 elde etti. Gana, Hindistan, \u00c7in, G\u00fcney Afrika ve daha geleneksel Avrupa \u00fclkelerinde (Rusya, Portekiz, Yunanistan, \u0130spanya) sonu\u00e7lar tersine d\u00f6nd\u00fc. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n tahmin etti\u011fi \u00fczere kad\u0131nlar daha k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar g\u00f6sterdiler. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde, e\u015fitlik\u00e7i \u00fclkelerdeki erkekler de tutucu \u00fclkelerdekilerden daha iyi sonu\u00e7 elde etti.<\/p>\n Sonu\u00e7lar \u00fclkelerin b\u00f6lgelerine veya ekonomik geli\u015fmelerine dayand\u0131r\u0131lmad\u0131. Burada ba\u015fka bir fakt\u00f6r de etkili olabilir; modern \u00fclkelerde (cinsiyet e\u015fitli\u011fi olanlar\u0131n \u00e7o\u011fu) daha iyi sa\u011fl\u0131k standartlar\u0131 var. Orta ya\u015f \u00fcst\u00fc yeti\u015fkinler bu \u00fclkelerde daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olabilir, ancak bu g\u00f6zlemlenen cinsiyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yeterli de\u011fildir.<\/p>\n Ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada yazarlar, toplum taraf\u0131ndan hangi davran\u0131\u015flar\u0131n ve \u00f6zelliklerin kad\u0131nlar ve erkekler i\u00e7in uygun bulundu\u011funu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131. Bu sosyal beklentiler insanlar\u0131n hayat ama\u00e7lar\u0131nda, meslek se\u00e7imlerinde ve deneyimlerinde farkl\u0131l\u0131\u011fa sebep oluyor. Sonu\u00e7 olarak, daha geleneksel toplumlarda kad\u0131nlar bili\u015fsel yeteneklerini harekete ge\u00e7irecek e\u011fitim ve i\u015f gibi aktivitelerden uzak kal\u0131yor. Asl\u0131nda e\u011fitim ve i\u015fe kat\u0131l\u0131m, bulgular\u0131n sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n her ya\u015f grubunu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya ihtiyac\u0131 var ve e\u011fitime eri\u015fme imk\u00e2n\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkeler aras\u0131ndaki fark kapan\u0131yor, yani e\u011fitimin bili\u015fsel yetiler \u00fczerindeki etkisi azal\u0131yor.<\/p>\n Kal\u0131plar\u0131 y\u0131kmak<\/strong><\/p>\n Yeteneklerimizi \u015fekillendiren kal\u0131plar hakk\u0131nda kan\u0131t sa\u011flarken kad\u0131ns\u0131l\u0131\u011fa atfedilen sosyal duyarl\u0131l\u0131k ve dil becerisi gibi kal\u0131plar\u0131n uygunlu\u011funun da ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, geleneksel \u00fclkelerdeki erkekler sosyal duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7en testlerde kad\u0131nlara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck puanlar m\u0131 al\u0131yor? Amerikal\u0131 \u00f6\u011frencilerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ara\u015ft\u0131rma tam da bunu g\u00f6sterdi. Bu etki, daha tutucu \u00fclkelerde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6zlemlenebilir.<\/p>\n Yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmada, bir \u015feyi onaylad\u0131\u011f\u0131nda ya da destekledi\u011finde bir gruba atfedilen olumsuz \u00f6zelliklerle damgalanma korkusu anlam\u0131na gelen \u201ckal\u0131pyarg\u0131 tehdidi\u201d incelendi. Farz edelim ki matematik testi \u00e7\u00f6zen bir kad\u0131ns\u0131n\u0131z. Genel alg\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131n matematikte k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde olmas,\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131z puan\u0131 ve konsantrasyonunuzu etkileyebilir. Bu korku daha d\u00fc\u015f\u00fck not alman\u0131za ve kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f gruplarla k\u0131yaslanman\u0131za yol a\u00e7abilir.<\/p>\n Bu etki \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve olumsuz kal\u0131plar hat\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kad\u0131nlar matematik testlerinde d\u00fc\u015f\u00fck performans g\u00f6sterebilir. Ba\u015fka bir test de Afrikal\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131n entelekt\u00fcel yetenekleriyle ilgili benzer sonu\u00e7lar vermi\u015ftir. \u0130leri ya\u015ftaki kad\u0131nlarla ilgili ara\u015ft\u0131rma da kal\u0131pyarg\u0131 tehdidi teorisiyle yorumlanabilir.<\/p>\n Yap\u0131lan ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada daha ya\u015fl\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lara \u201cya\u015f kal\u0131pyarg\u0131lar\u0131\u201d ile ilgili, haf\u0131zan\u0131n ya\u015fla zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan makaleler okutuldu. Sonu\u00e7lara g\u00f6re, bili\u015fsel bir g\u00f6rev verildi\u011finde tepki s\u00fcrelerinin gecikti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ayr\u0131ca, beyin dalgalar\u0131n\u0131n aktivitesine bakarak kendileri hakk\u0131nda daha olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, olumsuz kal\u0131plara k\u0131sa s\u00fcre maruz kalman\u0131n bili\u015fsel fonksiyonlar \u00fczerinde kal\u0131c\u0131 etkiler yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Ayn\u0131 durum s\u00fcrekli olumsuz cinsiyet ve ya\u015f kal\u0131plar\u0131na maruz kalan tutucu \u00fclkelerdeki d\u00fc\u015f\u00fck haf\u0131za testi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131klayabilir.<\/p>\n Bir \u00fclkeyi ne cinsiyet\u00e7i yapar?<\/strong><\/p>\n Gelecekteki \u00e7al\u0131\u015fmalar yaln\u0131zca cinsiyet rollerine odaklanmak yerine \u00fclkelerin politik sistemlerini de de\u011ferlendirmeli. Bir teoriye g\u00f6re modernle\u015fme zamanla demokratikle\u015fmeye ve cinsiyet rollerine olan yakla\u015f\u0131m da dahil olmak \u00fczere \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeye sebep oldu. Buna g\u00f6re toplumun politik veya dini miras\u0131 toplumun de\u011ferlerini etkiliyor.<\/p>\n Tesad\u00fcf olmayacak \u015fekilde, en uzun s\u00fcreli demokrasiler de en e\u015fitlik\u00e7i \u00fclkelerden \u00e7\u0131kt\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, demokratikle\u015fme ve kal\u0131pyarg\u0131 tehdidinin medyada geleneksel cinsiyet rollerini ele\u015ftiren reklamlar yard\u0131m\u0131yla ortadan kalkmas\u0131 \u00f6nemli g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar kad\u0131n ile erkek aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fe d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir denge getirebilir.<\/p>\n Kaynaklar ve \u0130leri Okuma:<\/strong><\/p>\n –\u00a0<\/b>http:\/\/journals.sagepub.com\/doi\/full\/10.1177\/0956797617708634<\/p>\n -http:\/\/journal.frontiersin.org\/article\/10.3389\/fnagi.2017.00223\/full<\/p>\n – https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC1751474\/<\/p>\n – https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s11199-005-3714-x<\/p>\n – https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/10560326<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00d6ncelikle deneye sizden ba\u015flayal\u0131m. Yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez okuyun, sonra da kelime kelime hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kadar\u0131n\u0131 yaz\u0131n. Zorluk ya\u015fad\u0131n\u0131z m\u0131? \u0130\u015fte bunda ne kadar iyi oldu\u011funuz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fclkeyle ilgili olabilir. Bili\u015fsel yetilerdeki cinsiyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131 hayat boyu s\u00fcren biyolojik, fizyolojik ve sosyal etkile\u015fimlerin bir sonucu. \u0130leri ya\u015flarda sahip olunan bili\u015fsel yetilerin sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00e7evre incelenmeden anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":808,"featured_media":12608,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1128,19,212,29],"tags":[1077,270,557,1076],"class_list":["post-12604","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-163-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-toplum","tag-cinsiyet","tag-demografi","tag-kadin","tag-zihin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t