{"id":12658,"date":"2017-04-01T17:53:28","date_gmt":"2017-04-01T14:53:28","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12658"},"modified":"2018-02-12T11:34:52","modified_gmt":"2018-02-12T08:34:52","slug":"otorite-isterse-sucsuz-bir-insana-elektrik-soku-verir-misiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/04\/01\/otorite-isterse-sucsuz-bir-insana-elektrik-soku-verir-misiniz","title":{"rendered":"Otorite isterse, su\u00e7suz bir insana elektrik \u015foku verir misiniz?"},"content":{"rendered":"

Ba\u015fl\u0131k net, \u201c2015\u2019te elektik \u015foku verir misiniz?\u201d ve yap\u0131lan kopya deneyin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re cevap, evet. Var\u015fova Sosyal ve Be\u015feri Bilimler \u00dcniversitesi, \u00fcnl\u00fc Milgram deneyinin modern bir versiyonunu uygulad\u0131 ve 50 y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmaya benzer sonu\u00e7lar buldu. Ara\u015ft\u0131rma\u00a0Sosyal Psikoloji ve Sosyal Ki\u015filik Bilimi<\/em>dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131 ama\u00e7lar\u0131n\u0131, Polonyal\u0131lar aras\u0131nda hangi seviyede bir itaat etmeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar\u0131n\u0131n incelenmesi olarak belirtiyor. Milgram paradigmas\u0131ndaki testler merkez Avrupa\u2019da hi\u00e7bir zaman yap\u0131lmad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar b\u00f6lgedeki \u00fclkelerin farkl\u0131 tarihlerinin otoriteye itaat konusunu onlar i\u00e7in son derece ilgin\u00e7 ve farkl\u0131 hale getirdi\u011fini yaz\u0131yor.<\/p>\n

Milgram deneyine yabanc\u0131 olanlar i\u00e7in deney, y\u00fcr\u00fcten ki\u015fi taraf\u0131ndan desteklendi\u011finde deneye kat\u0131lan insanlar\u0131n ba\u015fka birisine elektrik \u015foku vermesindeki isteklili\u011fi test etti. Deneklerin hi\u00e7birisine ger\u00e7ekte elektrik \u015foku verilmezken, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ger\u00e7ek oldu\u011funa inand\u0131. Milgram deneyleri otoriteden kaynakl\u0131 belirli bask\u0131 ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda, insanlar\u0131n ba\u015fka birine zarar veriyor da olsa emirleri uygulamakta istekli olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada bulunan psikologlardan biri olan Tomasz Grzyb, Milgram deneyleri hakk\u0131nda bilgisi olan insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun asla o \u015fekilde davranmayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n insanlar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 durumun g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve ho\u015f bulmad\u0131klar\u0131 \u015feyleri ne kadar kolay kabul ettiklerini g\u00f6sterdi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n

Etik kayg\u0131lar deneylerin birebir ayn\u0131lar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 engellese de, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n itaat seviyesini test etmek i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck \u015fok d\u00fczeylerinde benzer bir d\u00fczenek olu\u015fturdu.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar deney i\u00e7in ya\u015flar\u0131 18 ile 69 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen 80 kat\u0131l\u0131mc\u0131 (40 kad\u0131n ve 40 erkek) \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n her birisi daha y\u00fcksek \u015fok seviyesinde olan 10 butona sahipti. Sonu\u00e7lar kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00f6nergelere itaat seviyesinin orijinal Milgram \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndakine benzer y\u00fcksekliklerde oldu\u011fu g\u00f6sterildi.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar insanlar\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n deneydeki en y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131kma konusunda istekli oldu\u011funu buldu. Bir erkekle bir kad\u0131na elektrik \u015foku verme konusunda insanlar\u0131n isteklilikleri aras\u0131ndaki fark a\u00e7\u0131s\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u015fok uygulanacak ki\u015fi kad\u0131n oldu\u011funda verilen emirleri yerine getirmeye itiraz edenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat daha fazla olmas\u0131n\u0131 kayda de\u011fer bulsa da, deneyin kapsam ve kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131ndan dolay\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmam\u0131za izin vermeyece\u011fini belirtiyorlar.<\/p>\n

Toplumun nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi konusunda Grzyb, Migram\u2019\u0131n otoriteye itaat \u00fczerine olan orijinal ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndan yar\u0131m y\u00fczy\u0131l sonra insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun h\u00e2l\u00e2 \u00e7aresiz bir ki\u015fiye elektrik ak\u0131m\u0131 vererek zarar vermeye istekli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ba\u015fl\u0131k net, \u201c2015\u2019te elektik \u015foku verir misiniz?\u201d ve yap\u0131lan kopya deneyin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re cevap, evet. Var\u015fova Sosyal ve Be\u015feri Bilimler \u00dcniversitesi, \u00fcnl\u00fc Milgram deneyinin modern bir versiyonunu uygulad\u0131 ve 50 y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmaya benzer sonu\u00e7lar buldu. Ara\u015ft\u0131rma\u00a0Sosyal Psikoloji ve Sosyal Ki\u015filik Bilimidergisinde yay\u0131mland\u0131. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131 ama\u00e7lar\u0131n\u0131, Polonyal\u0131lar aras\u0131nda hangi seviyede bir itaat etmeyle kar\u015f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":749,"featured_media":12659,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[195,19,36,28,29],"tags":[606,1072,1086,430],"class_list":["post-12658","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-158-sayi","category-bilim-gundemi","category-psikoloji","category-sosyal-bilimler","category-toplum","tag-deney","tag-otorite","tag-sosyal-psikoloji","tag-toplum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t