Hacim olarak daha b\u00fcy\u00fck beyinler mi, yoksa \u00f6zelle\u015fmi\u015f davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol eden geni\u015f beyin b\u00f6lgeleri mi; evrimsel s\u00fcre\u00e7te hangisi daha \u00f6nce olu\u015ftu? Onlarca y\u0131ld\u0131r sinirbilimciler taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lan bu soruya Cornell \u00dcniversitesi\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bir yan\u0131t buldu.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fma, omurgal\u0131 hayvanlar\u0131n beyinlerinin boyut, yap\u0131 ve yetenek bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini, beyin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn evriminin bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011fuyla ili\u015fkili oldu\u011funu, b\u00fcy\u00fck beyinlerin daha fazla kabiliyete neden oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n
58 \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015f t\u00fcr\u00fcyle yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma ayr\u0131ca hacim olarak daha b\u00fcy\u00fck beyin geli\u015ftirilince, gaga ve a\u011fz\u0131 kontrol eden beyin b\u00f6lgeleri ile \u015fark\u0131 s\u00f6ylemeyle ilgili beyin b\u00f6lgelerinin yeni sinir a\u011flar\u0131 geli\u015ftirdiklerini ke\u015ffediyor.<\/p>\n
Kolombiya \u00dcniversitesi\u2019nden doktora sonras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan Jordan Moore ile Cornell \u00dcniversitesi\u2019den psikoloji profes\u00f6r\u00fc Timothy DeVoogd\u2019un ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 10 May\u0131s\u2019ta\u00a0Proceedings of the Royal Society B.<\/em>dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n Bulgular, bu ilkenin insan\u0131n evriminin a\u00e7\u0131klanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6steriyor; \u00f6nce hacim olarak daha geli\u015fmi\u015f beyin, sonra dil gibi belirli yetenekleri kontrol eden geli\u015fmi\u015f adaptasyonlara imk\u00e2n veren daha b\u00fcy\u00fck beyin b\u00f6lgelerini geli\u015ftirmi\u015f olabiliriz.<\/p>\n DeVoogd, \u201cPek \u00e7ok sinirbilimci, beynimizin evrimle\u015fme yolu konusunda \u00f6zel bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor; bunu anlamak i\u00e7in yapmam\u0131z gereken \u015fey, genel olarak beyin evriminin alt\u0131nda yatan ilkeleri anlamakt\u0131r\u201d diyor ve ekliyor: \u201cDaha b\u00fcy\u00fck bir beyin in\u015fa etmek, her \u015feyi b\u00fcy\u00fctmek de\u011fil, yava\u015f yava\u015f ilerletmek veya geli\u015fim par\u00e7alar\u0131n\u0131 geni\u015fletmektir.\u201d<\/p>\n B\u00f6ylelikle daha b\u00fcy\u00fck beyinler, hayvanlarda ve insanlarda en son geli\u015fecek \u00a0b\u00f6lge olan daha geli\u015fmi\u015f bir kortekse sahip olacakt\u0131r (Korteks, bellek, dikkat, alg\u0131, bilin\u00e7, d\u00fc\u015f\u00fcnce, dil ve bilin\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r).<\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fma, beyin evrimine dair birbiriyle rakip iki teoriyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran ve \u00e7\u00f6zen ilk \u00e7al\u0131\u015fma. Teorilerden biri, do\u011fal seleksiyonun beynin belirli alanlar\u0131nda a\u015famal\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yaparak, daha sonra t\u00fcrlerin hayatta kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan daha b\u00fcy\u00fck beyinlere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder. Di\u011fer teori ise, baz\u0131 t\u00fcrlerin zamanla hacim olarak daha b\u00fcy\u00fck beyin kazand\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00f6zelle\u015fmi\u015f karma\u015f\u0131k davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol eden beyin b\u00f6lgelerinin daha sonra kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eder.<\/p>\n Bu teorileri test etmek i\u00e7in, Moore ve DeVoogd, 20 familya, 58 t\u00fcr\u00fc kapsayan \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kontrol eden 30 ayr\u0131 beyin b\u00f6lgesini inceledi. DeVoogd, \u201cKu\u015flar\u0131n beyinlerine bakman\u0131n avantajlar\u0131ndan biri, \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 t\u00fcr\u00fcn \u00f6rneklerini alman\u0131n nispeten kolay olmas\u0131 ve farkl\u0131 t\u00fcrlerin ne yapt\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok say\u0131da verinin bulunuyor olmas\u0131 ve bu i\u015flevlere ayr\u0131lm\u0131\u015f belirli alanlar\u0131n kolayca g\u00f6r\u00fclebilece\u011fidir\u201d diye belirtiyor.<\/p>\n Beyin b\u00f6lgelerindeki varyasyonlar\u0131n \u00e7o\u011fu, beynin genel boyutundaki farkl\u0131l\u0131klardan kaynaklanmaktad\u0131r. Fakat iki belirli sistemde, beyin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile a\u00e7\u0131klanandan daha fazla de\u011fi\u015fkenlik mevcuttu. \u015eark\u0131 s\u00f6ylemeyi kontrol eden alanlar, daha \u00e7e\u015fitli ve karma\u015f\u0131k \u015fark\u0131 \u00fcreten t\u00fcrlerde \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Ayr\u0131ca, y\u00fcz\u00fc ve a\u011fz\u0131 kontrol eden beyin b\u00f6lgeleri, tohumlar\u0131 yiyen k\u0131sa, \u015fi\u015fkin gagal\u0131 t\u00fcrlerde b\u00fcy\u00fck ve b\u00f6cekleri t\u00fcketen uzun, ince gagal\u0131 t\u00fcrlerde ise k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc. \u201cE\u011fer bir ay\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00e7ekirde\u011fi yiyen bir ku\u015fu izlerseniz, tohumlar\u0131 diliyle itti\u011fini ve gagas\u0131nda farkl\u0131 noktalar ile kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha sonra onu a\u00e7\u0131p tersy\u00fcz etti\u011fini g\u00f6receksiniz\u201d diyor.<\/p>\n DeVoogd, insanlara gelince \u201cBenli\u011fimizi nas\u0131l olu\u015fturdu\u011fumuz tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r\u201d diyor. B\u00fcy\u00fck bir beyin daha \u00e7ok enerjiye ve oksijene ihtiya\u00e7 duydu\u011fundan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, y\u00fcksek kaliteli g\u0131dalar\u0131 bulma ve pi\u015firme becerisi de dahil olmak \u00fczere, erken insan\u0131n diyetindeki de\u011fi\u015fikliklerin, gerekli kalorileri ve proteini sa\u011flayarak genel insan beyninin b\u00fcy\u00fcmesini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlar. DeVoogd, di\u011fer baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ise, sosyal ya\u015fam\u0131n ilkel insanlar\u0131 korudu\u011funu ve dil geli\u015ftirmek i\u00e7in evrimsel bask\u0131lar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylediklerini ekliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hacim olarak daha b\u00fcy\u00fck beyinler mi, yoksa \u00f6zelle\u015fmi\u015f davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol eden geni\u015f beyin b\u00f6lgeleri mi; evrimsel s\u00fcre\u00e7te hangisi daha \u00f6nce olu\u015ftu? Onlarca y\u0131ld\u0131r sinirbilimciler taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lan bu soruya Cornell \u00dcniversitesi\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bir yan\u0131t buldu. \u00c7al\u0131\u015fma, omurgal\u0131 hayvanlar\u0131n beyinlerinin boyut, yap\u0131 ve yetenek bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini, beyin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn evriminin bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011fuyla ili\u015fkili oldu\u011funu, b\u00fcy\u00fck beyinlerin […]<\/p>\n","protected":false},"author":761,"featured_media":12739,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,32],"tags":[254,197,200],"class_list":["post-12738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-beyin","tag-biyoloji","tag-evrim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/761"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12738"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12738\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}