{"id":12774,"date":"2017-11-16T16:33:30","date_gmt":"2017-11-16T13:33:30","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12774"},"modified":"2017-11-16T16:33:30","modified_gmt":"2017-11-16T13:33:30","slug":"crispr-gen-duzenleme-beklenmedik-yuzlerce-mutasyona-yol-acabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/11\/16\/crispr-gen-duzenleme-beklenmedik-yuzlerce-mutasyona-yol-acabilir","title":{"rendered":"CRISPR gen d\u00fczenleme, beklenmedik y\u00fczlerce mutasyona yol a\u00e7abilir"},"content":{"rendered":"

Modern t\u0131pta potansiyel olarak en d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bulu\u015flardan biri olarak g\u00f6sterilen ve bug\u00fcne kadarki di\u011fer teknolojilere k\u0131yasla tasar\u0131m bebeklerine(1)<\/sup>\u00a0daha yak\u0131n olma ihtimalimizi artt\u0131ran CRISPR-Cas9 teknolojisi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden daha riskli olabilir.<\/p>\n

Bir gen-d\u00fczenleme devrimi ba\u015flatan teknolojinin, genomda y\u00fczlerce istenmeyen mutasyona neden oldu\u011fu tespit edildi ve bilimadamlar\u0131 mutajeni insanlarda test ederek ciddi uyar\u0131 sinyali verdiler.<\/p>\n

Columbia \u00dcniversitesi T\u0131p Merkezi\u2019nden Stephen Tsang, \u201cBiliminsanlar\u0131n\u0131n, tekli n\u00fckleotit mutasyonlar\u0131 ve genomun anlams\u0131z b\u00f6lgelerindeki mutasyonlar olmak \u00fczere, CRISPR\u2019\u0131n neden oldu\u011fu t\u00fcm hedef d\u0131\u015f\u0131 mutasyonlar\u0131n potansiyel tehlikelerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131n\u0131n kritik oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz\u201d diyor.<\/p>\n

Tsang ve ekibi, hedeflenen genlerle tamamen ilgisiz alanlarda istenmeyen mutasyonlar\u0131n olu\u015fabilece\u011fini ke\u015ffetmek i\u00e7in CRISPR gen d\u00fczenlenmesinden ge\u00e7irilen bir canl\u0131 organizman\u0131n ilk genom taramas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n

Bu mutasyonlar \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalarda g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc genomda, etkilenmesi olduk\u00e7a muhtemel alanlar\u0131 belirlemek ve ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f bilgisayar algoritmalar\u0131 kullan\u0131yorlard\u0131. \u201cCRISPR tercih edilen h\u00fccrelerde veya dokularda ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finde bu tahmin algoritmalar\u0131 iyi bir i\u015f \u00e7\u0131kard\u0131, ancak b\u00fct\u00fcn genom dizilimi, canl\u0131 hayvanlardaki hedef d\u0131\u015f\u0131 etkileri ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lmad\u0131\u201d diyor ekibin bir di\u011fer \u00fcyesi Iowa \u00dcniversitesi\u2019nden Alexander Bassuk.<\/p>\n

CRISPR-Cas9 yutturmaca trenini(2)<\/sup>\u00a0bir \u015fekilde ka\u00e7\u0131rd\u0131ysan\u0131z a\u00e7\u0131klayal\u0131m, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, insan, di\u011fer hayvanlar ve bitki DNA\u2019s\u0131nda spesifik d\u00fczenlemeler yapma kabiliyetine dayanan teknoloji \u201cdevrim\u201d olarak lanse edildi\u011finde bunu duymaya ba\u015flad\u0131k. Bu teknik, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n belirli bir geni bulmak ve DNA\u2019dan uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir protein kulland\u0131klar\u0131, biyolojik \u201ckes yap\u0131\u015ft\u0131r\u201d y\u00f6ntemidir. \u00d6rne\u011fin, ar\u0131zal\u0131 bir geni sa\u011fl\u0131kl\u0131 olan\u0131yla de\u011fi\u015ftirebilirler. CRISPR,\u00a0 bir\u00e7ok umut verici t\u0131bbi icad\u0131n aksine, potansiyelini bug\u00fcne kadar devam ettirmi\u015ftir.<\/p>\n

Son y\u0131llarda, kanserin kontrol merkezine girmek, k\u00f6rl\u00fc\u011fe neden olan bir mutasyonu onarmak, canl\u0131 hayvanlarda genetik hastal\u0131\u011f\u0131 tedavi etmek ve hatta k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa ve d\u00fc\u015f\u00fck yapmaya neden olan \u015feyleri anlamaya y\u00f6nelik insan embriyolar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yapmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u00d6nc\u00fcl denemelerde \u201chedef d\u0131\u015f\u0131\u201d mutasyon bulgular\u0131 varken dahi, teknolojinin insanlara uygulanmas\u0131 engellenmedi.<\/p>\n

CRISPR\u2019\u0131n, \u00c7in\u2019de g\u00fcncel konularla ilgili ilk klinik uygulamalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fiyor.(3)\u00a0<\/sup>ABD ve \u0130ngiltere\u2019de de benzer \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00fcndemde. Asl\u0131nda, baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00c7in ile ABD aras\u0131ndaki uzay yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n biyomedikal e\u015fde\u011feri olan, ciddi bir rekabetin yak\u0131nda tetiklenebilece\u011fini tahmin ediyorlar. Pennsylvania \u00dcniversitesi\u2019nden bir imm\u00fcnoterapist olan ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l ABD\u2019de yap\u0131lacak CRISPR ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda bilimsel bir uzman olarak yer alacak olan Carl June,\u00a0Nature<\/em>\u2019a ge\u00e7en y\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u201c\u00c7in ve ABD aras\u0131ndaki biyomedikal bir d\u00fcello, Sputnik 2.0\u2019\u0131 tetikleyebilir\u201d demi\u015fti.<\/p>\n

\u015eimdi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, canl\u0131 hayvanlarda CRISPR\u2019\u0131n getirdi\u011fi istenmeyen mutasyonlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden daha yayg\u0131n olabilece\u011fine dair kan\u0131tlar buldu. Tsang ve ekibi, daha \u00f6nceki bir \u00e7al\u0131\u015fmada CRISPR ile geni d\u00fczenlenmi\u015f iki fare ve kontrol grubunu te\u015fkil eden sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir farenin t\u00fcm genomunu \u00e7\u0131kartt\u0131. DNA ve RNA\u2019n\u0131n yap\u0131ta\u015flar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6ren tek bir n\u00fckleotit molek\u00fcl\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirenler de dahil olmak \u00fczere CRISPR teknolojisiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 herhangi bir mutasyon ar\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Bu teknikle, farelerde k\u00f6rl\u00fc\u011fe neden olan bir genin ba\u015far\u0131yla d\u00fczeltildi\u011fini buldular. Ancak CRISPR gen d\u00fczenleme i\u015flemine tabi tutulan iki fare, beklenmedik \u015fekilde 1500\u2019den fazla tek n\u00fckleotit mutasyonunu ve 100\u2019den fazla delesyon ve insersiyon(4)\u00a0<\/sup>olay\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n

Ekip, \u201cBu DNA mutasyonlar\u0131n\u0131n hi\u00e7birisi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan hedef d\u0131\u015f\u0131 etkileri ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bilgisayar algoritmalar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u201d diye rapor ediyor.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu bulgu mutlaka CRISPR\u2019\u0131n insanlarda ilerlemeye uygun olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; bu sonu\u00e7lar\u0131 farelerden ziyade insanlarda ve daha b\u00fcy\u00fck \u00f6rneklerde ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in daha fazla ara\u015ft\u0131rma yapmak gerekir. Ancak t\u0131bbi bir tedavinin ciddi ve uzun vadeli potansiyel yan etkileri olabilece\u011fini ke\u015ffetmek gibi testlerimiz onlar\u0131 yakalayamamaktad\u0131r.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, CRISPR ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na derhal uygulanmak \u00fczere hedef d\u0131\u015f\u0131 mutasyonlar\u0131n tespitine y\u00f6nelik daha iyi tarama testleri olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden Vinit Mahajan, \u201cH\u00e2l\u00e2 CRISPR konusunda iyimser konumday\u0131z\u201d diyor. \u201cBiz doktoruz ve her yeni terapinin baz\u0131 potansiyel yan etkileri oldu\u011funu biliyoruz; fakat bunlar\u0131n ne oldu\u011funun fark\u0131na varmak zorunday\u0131z.\u201d<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) Embriyonik d\u00f6nemde geneti\u011fine m\u00fcdahale edilmi\u015f insan yavrular\u0131.<\/p>\n

2) Hype train ifadesi, pop\u00fcler medyada bir konunun reklam arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla manip\u00fcle edilmesini ifade ediyor.<\/p>\n

3) \u00c7in, CRISPR konusunda ilk uygulama izni veren \u00fclke durumunda.<\/p>\n

4) Delesyon ve insersiyon, n\u00fckleotit silinmesi veya eklenmesi gibi DNA diziliminin de\u011fi\u015fimine neden olan genetik kusurlard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Modern t\u0131pta potansiyel olarak en d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bulu\u015flardan biri olarak g\u00f6sterilen ve bug\u00fcne kadarki di\u011fer teknolojilere k\u0131yasla tasar\u0131m bebeklerine(1)\u00a0daha yak\u0131n olma ihtimalimizi artt\u0131ran CRISPR-Cas9 teknolojisi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden daha riskli olabilir. Bir gen-d\u00fczenleme devrimi ba\u015flatan teknolojinin, genomda y\u00fczlerce istenmeyen mutasyona neden oldu\u011fu tespit edildi ve bilimadamlar\u0131 mutajeni insanlarda test ederek ciddi uyar\u0131 sinyali verdiler. Columbia \u00dcniversitesi T\u0131p Merkezi\u2019nden […]<\/p>\n","protected":false},"author":761,"featured_media":12775,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21],"tags":[197,272,431,526],"class_list":["post-12774","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-biyoloji","tag-dna","tag-gen","tag-mutasyon"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/761"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12774"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12774\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}