K\u00f6peklerin, en yak\u0131n vah\u015fi kuzenleri olan kurtlardan en b\u00fcy\u00fck farklar\u0131, insanlarla kurduklar\u0131 ileti\u015fim ve etkile\u015fim olmu\u015ftur. Science Advances\u2019de yay\u0131mlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, genetik bir de\u011fi\u015fikli\u011fin hem k\u00f6peklerde hem de insanlarda sosyal davran\u0131\u015flar aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131ya i\u015faret etti\u011fini; bunun da insan ve k\u00f6peklerin y\u00fcksek sosyal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ayn\u0131 genetik temele dayand\u0131r\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na gelebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Princeton \u00dcniversitesi\u2019nde yap\u0131lan disiplinleraras\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, k\u00f6peklerin 6. kromozomundaki ard\u0131\u015f\u0131k b\u00f6lgelerin ve k\u00f6pek DNA\u2019s\u0131n\u0131n \u00e7oklu b\u00f6lgelerinin, onlar\u0131n sosyal davran\u0131\u015f \u00f6zellikleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilece\u011fi g\u00f6sterildi. Bir\u00e7ok durumda transpozon olarak adland\u0131r\u0131lan (Transpozon, v\u00fccuttaki hareketli gen b\u00f6lgeleridir. Bu genler h\u00fccre i\u00e7indeki bir genomda yer de\u011fi\u015ftirebilme \u00f6zelli\u011fine sahiptir. Bu genlere insan h\u00fccresinden bakteri h\u00fccresine kadar t\u00fcm canl\u0131 h\u00fccrelerde rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Transpozonlar bu de\u011fi\u015fim i\u015flemini bazen bir defa bazen de y\u00fczlerce veya binlerce kez tekrarlayabilmektedir) \u00f6zg\u00fcn bir gen eklentisinin Williams- Beuren (WBRSC) sendromuna yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015fti. Bu sendrom, insanlar\u0131n ya\u015fama s\u00fcrekli olumlu bakmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, ac\u0131 veya s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fasalar da s\u00fcrekli g\u00fcl\u00fcmsedikleri; y\u00fcksek sosyal davran\u0131\u015flar, a\u015f\u0131r\u0131 girginlik yaratan, ancak kalp, beyin ve sinir sisteminde anormalliklere neden olan genetik bir hastal\u0131k olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tam tersi olarak insanlarda ayn\u0131 gen b\u00f6lgesinde bir eklenti de\u011fil bir delesyon (silinme) s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
Princeton\u2019da s\u00f6z\u00fc edilen \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fkanl\u0131k eden ekoloji ve evrim biyolo\u011fu Profes\u00f6r Bridgett von Holdt, Williams- Beuren sendromundaki davran\u0131\u015flarla evcil k\u00f6peklerin ortaya koydu\u011fu samimiyet ve sokulganl\u0131k aras\u0131ndaki g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr benzerli\u011fin, iki fenotipin genetik mimarisinin de benzer olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtiyor.<\/p>\n
VonHoldt, 2010\u2019da Nature dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, k\u00f6peklerle WBSCR aras\u0131ndaki benzerli\u011fi belirlemi\u015fti. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmada da yer alan Princeton mezunu Emily Shuldiner, bu benzerli\u011fin bir \u201cgenetik ortakl\u0131k\u201d olabilece\u011fine \u00f6zellikle vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Shuldiner ve arkada\u015flar\u0131, k\u00f6peklerin ve gri kurtlar\u0131n davran\u0131\u015fsal ve genetik verilerini analiz ettiler. K\u00f6peklerle insan davran\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir genetik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm belirlediler. Monique Udell, Oregon Devlet \u00dcniversitesi\u2019nden \u00e7al\u0131\u015fmaya uzman dan\u0131\u015fman olarak kat\u0131larak 18 evcil k\u00f6pe\u011fin ve insanlar taraf\u0131ndan bir \u015fekilde al\u0131konulmu\u015f 10 kurdun davran\u0131\u015fsal verilerini toplay\u0131p analiz etti. Ayr\u0131ca bunlar\u0131, biyolojik materyalden daha \u00f6nce elde edilmi\u015f olan genetik dizilimle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Udell \u00f6ncelikle, k\u00f6peklerin insan ba\u011flant\u0131l\u0131 sosyal \u00f6zelliklerini \u00f6l\u00e7meyi hedefledi. Bunlar aras\u0131nda i\u00e7indeki sosisi alabilmek i\u00e7in a\u00e7\u0131lmas\u0131 yasak bir kutunun kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7maktan, insanlarla benzeyen ya da benzemeyen sosyal etkile\u015fimlere kadar pek \u00e7ok davran\u0131\u015f vard\u0131. Daha sonra bulgular, von Holdt ve Shuldiner\u2019in laboratuvar\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 gen dizilimiyle ili\u015fkilendirildi.
\nHipotezlerini tutarl\u0131 k\u0131lacak \u015fekilde, k\u00f6peklerin kurtlara nazaran daha fazla insan odakl\u0131 davran\u0131\u015f g\u00f6sterdikleri ve insanlara yak\u0131n olarak daha fazla zaman ge\u00e7irdikleri g\u00f6sterildi. Ayr\u0131ca WBSCR\u2019de g\u00f6r\u00fclen transpozonlar\u0131n, sadece evcil k\u00f6peklerde oldu\u011fu, kurtlar da hi\u00e7 bulunmad\u0131\u011f\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Von Holdt\u2019un bulgular\u0131, bu b\u00f6lgede yer alan az say\u0131daki transpozonun, karma\u015f\u0131k sosyal davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol edebildi\u011fini g\u00f6stermi\u015fti. Von Holdt, \u201csosyal gen\u201d ke\u015ffetmediklerini, ancak olduk\u00e7a \u00f6nemli bir genetik i\u00e7eri\u011fin, hayvan ki\u015fili\u011fini \u015fekillendirerek evcille\u015ftirilmi\u015f bir vah\u015fi kurttan tamamen evcil bir k\u00f6pe\u011fe evrilme s\u00fcrecine yard\u0131m etti\u011finin izlenebilmi\u015f oldu\u011funu vurguluyor.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lmayan Ilinois \u00dcniversitesi\u2019nden hayvan bilimci Anna Kukekova\u2019ya g\u00f6re ise, bu \u00e7al\u0131\u015fma sonucu, bu genlerin evrimsel olarak sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da temelde evrim boyunca de\u011fi\u015fmeden korunarak geldi\u011fine i\u015faret etmektedir. \u00c7al\u0131\u015fma, kesin bir evrimsel korunma mekanizmas\u0131 oldu\u011funu ve bunun da sosyalli\u011fin t\u00fcrler aras\u0131nda ge\u00e7i\u015fine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 zamanda evcille\u015ftirmenin k\u00f6pek davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n evrimi \u00fczerinde bir rol\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da sorguluyor. \u00c7o\u011fu uzman\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortak g\u00f6r\u00fc\u015f, ilk evcille\u015ftirilen k\u00f6pekler, insan yerle\u015fkelerine yakla\u015fma riskini g\u00f6ze alan kurtlard\u0131. Bu \u00f6nc\u00fcl k\u00f6pekler sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerini de\u011fil t\u00fcrlerin bir arada ya\u015famas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da evriltmi\u015flerdi.
\nBununla birlikte, bununla benzemez \u015fekilde bir \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmada, evcille\u015ftirme s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda k\u00f6peklerin bir dizi bili\u015fsel yetenekleri, \u00f6zellikle de jestleri ve sesleri ay\u0131rt edebilme \u00f6zellikleri sebebiyle se\u00e7ildikleri, k\u00f6peklerin de bu s\u00fcre\u00e7 zarf\u0131nda insanla arkada\u015fl\u0131\u011fa bir e\u011filim g\u00f6sterdikleri vurgulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u00f6peklerin, en yak\u0131n vah\u015fi kuzenleri olan kurtlardan en b\u00fcy\u00fck farklar\u0131, insanlarla kurduklar\u0131 ileti\u015fim ve etkile\u015fim olmu\u015ftur. Science Advances\u2019de yay\u0131mlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, genetik bir de\u011fi\u015fikli\u011fin hem k\u00f6peklerde hem de insanlarda sosyal davran\u0131\u015flar aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131ya i\u015faret etti\u011fini; bunun da insan ve k\u00f6peklerin y\u00fcksek sosyal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ayn\u0131 genetik temele dayand\u0131r\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na gelebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Princeton \u00dcniversitesi\u2019nde […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":12808,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21],"tags":[431,555,1098],"class_list":["post-12807","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-gen","tag-insan","tag-sosyal-davranis"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12807"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12807\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}