{"id":12830,"date":"2017-11-17T11:32:54","date_gmt":"2017-11-17T08:32:54","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12830"},"modified":"2018-02-07T19:01:41","modified_gmt":"2018-02-07T16:01:41","slug":"dunyada-kiyametlerden-kurtulacak-tek-tur-tardigrat-olabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/11\/17\/dunyada-kiyametlerden-kurtulacak-tek-tur-tardigrat-olabilir","title":{"rendered":"D\u00fcnyada \u201ck\u0131yametlerden\u201d kurtulacak tek t\u00fcr tardigrat olabilir"},"content":{"rendered":"<p>Oxford ve Harvard \u00dcniversitelerinin ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n en diren\u00e7li t\u00fcr\u00fc olan, suay\u0131s\u0131 olarak da bilinen\u00a0sekiz bacakl\u0131 bir mikro hayvan tardigrat, G\u00fcne\u015f \u00f6l\u00fcnceye kadar hayatta kalacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u00a0dir.<\/p>\n<p><em>Scientific Reports<\/em>\u2019ta yay\u0131mlanan yeni ara\u015ft\u0131rma, bu k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar\u0131n, t\u00fcm olas\u0131 astrofizik felaketlerden kaynaklanacak yok olma riskini atlat\u0131p, insan \u0131rk\u0131ndan \u00e7ok daha uzun s\u00fcre, en az 10 milyar y\u0131l boyunca var olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Astrofiziksel bir olay\u0131n insan hayat\u0131 \u00fczerindeki yok edici etkisi \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, tardigratlar\u0131n ve gezegendeki hayat\u0131n devam\u0131na etkileri \u00fczerine \u00e7ok az yay\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma, G\u00fcne\u015f parlamaya devam etti\u011fi s\u00fcrece D\u00fcnya\u2019da ya\u015fam\u0131n var olaca\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret ediyor. Ayr\u0131ca, hayat bir kez ortaya \u00e7\u0131karsa, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede diren\u00e7li olaca\u011f\u0131na ve di\u011fer gezegenlerde ya\u015fam olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fine de dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p>Tardigratlar yery\u00fcz\u00fcndeki en sa\u011flam, en esnek ya\u015fam \u015fekli olup, yiyecek veya su olmadan 30 y\u0131la kadar hayatta kalabilirler ve 150\u00a0<sup>o<\/sup>C derecelere \u00e7\u0131kan hava s\u0131cakl\u0131klar\u0131na ve hatta derin denizlere ve dondurucu uzay bo\u015flu\u011funa bile dayanabilirler. Suda ya\u015fayan bu mikro hayvan 60 y\u0131la kadar ya\u015fayabilir ve en iyi mikroskop alt\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilir olup, maksimum 0,5 mm\u2019lik bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahiptir. Oxford \u00dcniversitesi\u2019nden ve Harvard \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu canl\u0131n\u0131n, muhtemelen d\u00fcnyan\u0131n okyanuslar\u0131n\u0131 kaynatmaya yetecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olamayacak bir asteroit \u00e7arpmas\u0131 gibi astrofizik felaketleri atlatabilece\u011fini ke\u015ffettiler.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak \u00fc\u00e7 olas\u0131 olay g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131: B\u00fcy\u00fck asteroid etkisi ve s\u00fcpernova \u015feklindeki y\u0131ld\u0131z patlamalar\u0131 veya gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamalar\u0131.<\/p>\n<p><strong>Asteroidler<em><br \/>\n<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Okyanuslar\u0131n kaynamas\u0131na yol a\u00e7maya yetecek miktarda k\u00fctleye sahip (2\u00d710<sup>18<\/sup>\u00a0kg) sadece bir d\u00fczine bilinen asteroit ve c\u00fcce gezegen vard\u0131r; bunlar aras\u0131nda Vesta (2\u00d710<sup>20<\/sup>\u00a0kg) ve Pluto (10<sup>22<\/sup>\u00a0kg) bulunur, ancak bu g\u00f6kcisimlerinin hi\u00e7biri D\u00fcnya\u2019n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesiyle kesi\u015fmeyecek ve tardigratlara tehdit olu\u015fturmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcpernova<\/strong><\/p>\n<p>Okyanuslar\u0131n kaynamas\u0131 i\u00e7in patlayan bir y\u0131ld\u0131z\u0131n 0,14 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta olmas\u0131 gerekir. G\u00fcne\u015f\u2019e en yak\u0131n y\u0131ld\u0131z d\u00f6rt \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktad\u0131r ve G\u00fcne\u015f\u2019in ya\u015fam\u0131 boyunca, D\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n her bi\u00e7imini \u00f6ld\u00fcrebilecek yak\u0131n tarihli bir patlama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ihmal edilebilir derecede d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamalar\u0131 s\u00fcpernovadan daha parlak ve nadirdir. Pek \u00e7ok s\u00fcpernova gibi, gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 patlamalar\u0131n\u0131n da d\u00fcnya i\u00e7in ya\u015fanabilecek bir tehdit olarak de\u011ferlendirilebilmesi \u00e7ok uzak ihtimaldir. D\u00fcnyan\u0131n okyanuslar\u0131n\u0131 kaynatabilmesi i\u00e7in, patlaman\u0131n en fazla 40 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta olmas\u0131 gerekir ve bu kadar yak\u0131n bir patlama ihtimali yine d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>Oxford \u00dcniversitesi Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazar\u0131 olan Dr. Rafael Alves Batista \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBizi koruyan teknolojimiz olmaks\u0131z\u0131n t\u00fcr\u00fcm\u00fcz \u00e7ok hassast\u0131r. \u0130nsan t\u00fcr\u00fc, ortamdaki ufak de\u011fi\u015fikliklerden bile \u00f6nemli derecede etkilenir. Yery\u00fcz\u00fcnde \u00e7ok daha diren\u00e7li t\u00fcrler var. \u0130nsanlar gittikten sonra bu gezegendeki hayat uzun s\u00fcre devam edebilir. Tardigratlar D\u00fcnya\u2019n\u0131n sonu geldi\u011finde ya\u015fayabilir. Evrenin ba\u015fka yerlerinde ba\u015fka dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcr \u00f6rnekleri olmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ba\u011flamda Mars\u2019ta ve genel olarak G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin ba\u015fka b\u00f6lgelerinde ya\u015fam aramak i\u00e7in ger\u00e7ek bir nedenimiz var. Tardigratlar d\u00fcnyan\u0131n en diren\u00e7li t\u00fcr\u00fcyse, kim bilir orada neler vard\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Oxford \u00dcniversitesi Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi ve gene \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazar\u0131 olan Dr. David Sloan da \u015f\u00f6yle diyor: \u201c\u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, d\u00fcnyadaki insan \u0131rk\u0131n\u0131 yok edebilecek s\u00fcpernovalar gibi, astrofiziksel \u2018k\u0131yamet\u2019 senaryolar\u0131na odakland\u0131. Bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z bunun yerine en diren\u00e7li t\u00fcr olan targidrata odakland\u0131. \u015eimdilerde, astronomide, d\u0131\u015f gezegenleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve yak\u0131nda spektroskopi yapmay\u0131, ya\u015fam izlerini bulmay\u0131 umdu\u011fumuz a\u015famalara girerken, bu en diren\u00e7li hayat\u0131n ne kadar k\u0131r\u0131lgan olabilece\u011fini ara\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. Bizim i\u00e7in s\u00fcrpriz olan \u015fu ki, yak\u0131nlardaki s\u00fcpernovalar veya b\u00fcy\u00fck asteroid etkileri insanlar i\u00e7in felaket yaratabilecek olmas\u0131na ra\u011fmen, tardigratlar\u0131 etkilemeyeceklerini bulduk. Dolay\u0131s\u0131yla bir kere harekete ge\u00e7ti\u011finde ya\u015fam\u0131n ortadan kalkmas\u0131 zor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7ok say\u0131da t\u00fcr, hatta b\u00fct\u00fcn cinsin nesli yok olabilir, ancak bir b\u00fct\u00fcn olarak ya\u015fam devam edecek.\u201d<\/p>\n<p>Genel olarak ya\u015fam\u0131n esnekli\u011fini vurgulayan bu ara\u015ft\u0131rma, G\u00fcne\u015f Sistemi i\u00e7erisindeki ve d\u0131\u015f\u0131ndaki, D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00f6tesindeki ya\u015fam alan\u0131n\u0131 da geni\u015fletiyor. Harvard \u00dcniversitesi Astronomi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazar\u0131 Prof. Abraham Loeb \u015f\u00f6yle diyor: \u201c\u2018Ya\u015fan\u0131labilir bir gezegenden ya\u015fam bi\u00e7imlerinin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmak zordur. Mars\u2019\u0131n ge\u00e7mi\u015fi, bir zamanlar a\u015f\u0131r\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda olsa da, ya\u015fam\u0131 destekleyebilecek bir atmosfere sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu \u015fartlar alt\u0131nda, radyasyona ve s\u0131cakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 tardigratla benzer toleranslara sahip olan organizmalar uzun s\u00fcre y\u00fczeyin alt\u0131nda hayatta kalm\u0131\u015f olabilir. Europa ve Enceladus \u00fczerinde var oldu\u011funa inan\u0131lan y\u00fczey alt\u0131 okyanuslar\u0131nda, tardigratlar\u0131n bulundu\u011fu yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn derin okyanuslar\u0131na benzer bir \u015fekilde, \u0131\u015f\u0131ktan uzak bir ortamda \u0131s\u0131 sa\u011flayan volkanik menfezler bulunmakta. Bu t\u00fcr yerlerde ekstremofillerin (ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7evre ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fayabilen organizmalar\u0131n) ke\u015ffi, di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n etraf\u0131ndaki gezegenlerde ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini belirgin olarak bir ad\u0131m ileriye ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oxford ve Harvard \u00dcniversitelerinin ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n en diren\u00e7li t\u00fcr\u00fc olan, suay\u0131s\u0131 olarak da bilinen\u00a0sekiz bacakl\u0131 bir mikro hayvan tardigrat, G\u00fcne\u015f \u00f6l\u00fcnceye kadar hayatta kalacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u00a0dir. Scientific Reports\u2019ta yay\u0131mlanan yeni ara\u015ft\u0131rma, bu k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar\u0131n, t\u00fcm olas\u0131 astrofizik felaketlerden kaynaklanacak yok olma riskini atlat\u0131p, insan \u0131rk\u0131ndan \u00e7ok daha uzun s\u00fcre, en az 10 milyar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":383,"featured_media":12831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,21,26],"tags":[1094,247,795,595],"class_list":["post-12830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-fizik","tag-asteroit","tag-astrofizik","tag-gunes","tag-yasam"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/383"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12830\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}