H\u00fccreler \u00e7evrelerini saran fiziksel d\u00fcnyay\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ufak duyarga\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Fakat bu minik sens\u00f6rler \u00e7evreye dair ne miktarda ke\u015fif sa\u011flayabilir? Princeton \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, tipik bir h\u00fccrenin bulundu\u011fu ortamdaki dokunun sertlik veya esneklik a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fini ve h\u00fccrenin \u00e7evresiyle ilgili anlaml\u0131 miktar bilgi toplayabilmek i\u00e7in hareket etmesi ve \u015fekil de\u011fi\u015ftirmesi gerekti\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Bulgular, h\u00fccrelerin mekanik i\u015faretlere nas\u0131l cevap verdiklerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve g\u00f6\u00e7 eden t\u00fcm\u00f6r h\u00fccreleri yeni bir organ\u0131 koloni haline getirdi\u011finde veya ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccreleri yara iyile\u015fme s\u00fcrecine kat\u0131ld\u0131klar\u0131nda neler oldu\u011funun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 konusunda yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n
18 Temmuz\u2019da\u00a0Nature Communications<\/em>\u00a0dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131ndan, Princeton\u2019dan Prof. Ned Wingreen konuyla ilgili olarak \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z h\u00fccrelerin kas veya kemik dokusu gibi ortamlar\u0131 nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131yor\u201d diyor. \u201cBu dokular h\u00fccresel \u00f6l\u00e7ekte olduk\u00e7a kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r ve h\u00fccreler sadece hemen yak\u0131n \u00e7evresindeki alanda \u00f6l\u00e7\u00fcm yapabilir. Biz i\u015fte bu s\u00fcreci modellemek istedik.\u201d<\/p>\n V\u00fccuttaki organ ve dokular h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 (ekstrasell\u00fcler) matris denilen, h\u00fccrelerin ya\u015fayabilmesi, hareket edebilmesi ve spesifik fonksiyonlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in farkl\u0131la\u015fabilmesi i\u00e7in iskele g\u00f6revi g\u00f6ren lif zengini yap\u0131larla sar\u0131l\u0131p sarmalanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fccreler h\u00fccre y\u00fczeyinden uzatt\u0131klar\u0131 yap\u0131\u015fkan proteinler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yak\u0131ndaki lifleri \u00fcstlerine \u00e7eker ve bu \u015fekilde matrisle etkile\u015fime girer. Bu i\u015fleme \u0130ngilizce\u2019de \u201cmechanosensing\u201d deniyor. Genellikle suni d\u00fcz y\u00fczeyler kullan\u0131larak yap\u0131lan ge\u00e7mi\u015fteki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere, h\u00fccreler bu dokunu\u015f arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ald\u0131klar\u0131 geri bildirimden yararlanarak ortam\u0131n sertlik veya elastikli\u011fini tespit edebiliyor. Fakat do\u011fal bir matrisin t\u00fcm fiberleri karma\u015f\u0131k 3-boyutlu bir a\u011f i\u00e7erisinde birbirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olduklar\u0131ndan, h\u00fccrelerin yak\u0131n \u00e7evrelerinden ne kadar kullan\u0131\u015fl\u0131 bilgi toplayabildikleri a\u00e7\u0131k de\u011fildi.<\/p>\n Bunu anlamak i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ten, kemik, kas ve ba\u011flant\u0131 dokular\u0131nda bulunan kolajen proteinlerden olu\u015fan bir matris i\u00e7erisindeki tipik bir h\u00fccreyi modelleyerek bir bilgisayar sim\u00fclasyonu olu\u015fturdu. Ekip ayr\u0131ca kan p\u0131ht\u0131s\u0131n\u0131 meydana getiren sa\u011flam ve ipliksi bir protein olan fibrin a\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde bulunan bir h\u00fccreyi de modelledi.<\/p>\n Bu modeller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015fu soruyu sorabildi: H\u00fccreler \u00e7evrelerindeki ortam\u0131 alg\u0131layarak ortam\u0131n sertli\u011fi veya esnekli\u011fiyle ilgili yararl\u0131 olacak \u00f6l\u00e7\u00fcde bilgi toplayabiliyor mu? E\u011fer cevap \u201cevet\u201d ise, bulgular h\u00fccrelerin \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na nas\u0131l tepki verdikleri meselesine \u0131\u015f\u0131k tutabilir. \u00d6rne\u011fin, \u00e7al\u0131\u015fma kanser h\u00fccrelerinin b\u00fcy\u00fcmelerine elveri\u015fli yap\u0131ya sahip bir organa ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l tespit ettiklerinin veya bir yaraya ula\u015fan h\u00fccrelerin iyile\u015fmeyi desteklemek i\u00e7in protein salg\u0131lamalar\u0131 gerekti\u011fini nas\u0131l bilebildiklerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar h\u00fccrelerin yak\u0131nlardaki lifleri \u00e7ekmesi sonucu lif a\u011flar\u0131n\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde deforme olabilece\u011fini hesaplad\u0131. Bulgulara g\u00f6re, hem kolajen hem de fibrin a\u011flar\u0131 -b\u00fck\u00fclmeye daha yatk\u0131n olanlardan \u00e7ok sert olanlara de\u011fin- geni\u015f \u00e7e\u015fitlilikte kolektif sertli\u011fe sahip lif konfig\u00fcrasyonlar\u0131 i\u00e7eriyor. Dahas\u0131 bu b\u00f6lgeler birbirleriyle yan yana bulunabiliyor. Sonu\u00e7 olarak, h\u00fccre yan yana iki noktan\u0131n birinde sertlik, \u00f6tekinde ise esneklik tespit edebilir ki bu, h\u00fccrenin dokunu\u015f arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l bir tip doku \u00fczerinde bulundu\u011funu \u00f6\u011frenmesini zorla\u015ft\u0131ran bir durum. Wingreen bununla ilgili olarak, \u201cH\u00fccrenin bulundu\u011fu ortam\u0131n k\u0131sa bir mesafe i\u00e7erisinde dahi nas\u0131l h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fti\u011fini ke\u015ffetti\u011fimizde olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k\u201d diyor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar h\u00fccrenin \u00e7evreyle ilgili tutarl\u0131 bir de\u011ferlendirmede bulunabilmesi i\u00e7in h\u00fccrenin hareket etmesi ve ayr\u0131ca \u015fekil de\u011fi\u015ftirmesi (mesela matrisin farkl\u0131 bir b\u00f6lgesini kapsayacak \u015fekilde uzamas\u0131) gerekti\u011fi sonucuna vard\u0131rlar. \u201cSim\u00fclasyonumuzdan edindi\u011fimiz bilgiler deneycilerin bulgular\u0131yla uyu\u015fuyor\u201d diyor Wingreen ve ekliyor, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z, h\u00fccrelerin i\u00e7erisinde bulunduklar\u0131 dokular\u0131 alg\u0131lamak i\u00e7in yeni ve \u2018ak\u0131ll\u0131\u2019 stratejiler kullan\u0131yor olabileceklerini ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" H\u00fccreler \u00e7evrelerini saran fiziksel d\u00fcnyay\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ufak duyarga\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Fakat bu minik sens\u00f6rler \u00e7evreye dair ne miktarda ke\u015fif sa\u011flayabilir? Princeton \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, tipik bir h\u00fccrenin bulundu\u011fu ortamdaki dokunun sertlik veya esneklik a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fini ve h\u00fccrenin \u00e7evresiyle ilgili anlaml\u0131 miktar bilgi toplayabilmek i\u00e7in hareket etmesi ve \u015fekil […]<\/p>\n","protected":false},"author":677,"featured_media":12837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1125,19,21],"tags":[1106,306,488],"class_list":["post-12836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-162-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-algi","tag-hucre","tag-organizma"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/677"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12836"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12836\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}