{"id":12872,"date":"2017-09-01T15:32:34","date_gmt":"2017-09-01T12:32:34","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12872"},"modified":"2018-02-07T19:06:46","modified_gmt":"2018-02-07T16:06:46","slug":"yasli-farelerin-beyni-genclestirildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/09\/01\/yasli-farelerin-beyni-genclestirildi","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131 farelerin beyni gen\u00e7le\u015ftirildi!"},"content":{"rendered":"<p>V\u00fccudun di\u011fer par\u00e7alar\u0131 gibi beyin de ya\u015f ilerledik\u00e7e esnekli\u011fini kaybeder ve bu durum \u00f6\u011frenme, hat\u0131rlama ve adapte olabilme yetilerini etkiler. Fakat, Utah \u00dcniversitesi\u2019nden biliminsanlar\u0131, fare beyninin plastisitesini yeniden canland\u0131rmay\u0131 ve yeni deneyimlere kar\u015f\u0131l\u0131k de\u011fi\u015fim g\u00f6sterebilme yetisinde y\u00fckselme sa\u011flamay\u0131 ba\u015fard\u0131klar\u0131n\u0131 rapor ettiler. Bunu tek bir geni manip\u00fcle ederek ba\u015fard\u0131lar ve bu da bu genin, beynin gen\u00e7likteki potensiyelini yeniden sa\u011flayabilecek terapiler i\u00e7in hedef olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Ara\u015ft\u0131rma\u00a0<em>Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)\u00a0<\/em>dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131may\u0131 y\u00f6neten Utah Health \u00dcniversitesi N\u00f6robiyoloji ve Anatomi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Do\u00e7. Dr. Jason Shepherd,ald\u0131klar\u0131 sonu\u00e7la ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015fu s\u00f6zlerle ifade ediyor: \u201cBu \u00e7ok heyecan verici, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeti\u015fkin beyinlerde sadece tek bir geni manip\u00fcle ederek plastisiteyi yeniden canland\u0131rabiliyoruz. Bu, ya\u015flanmayla birlikte olu\u015fan kognitif fonksiyonlardaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131nda ya da fel\u00e7lerden veya travmatik beyin yaralanmalar\u0131ndan sonra iyile\u015fmenin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131nda etkili olabilir.\u201d \u0130nsanlardaki beyin plastisitesinin farelerdeki gibi kontrol edilip edilmedi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in daha fazla ara\u015ft\u0131rma gerekecek.<\/p>\n<p>Beynin y\u0131llar i\u00e7erisinde ge\u00e7irdi\u011fi dramatik de\u011fi\u015fim, \u00e7ok uzun s\u00fcredir biliminsanlar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekiyor. Beyin plastisitesinin \u201ckritik penceresi\u201d, g\u00f6z tembelli\u011fi gibi baz\u0131 g\u00f6z rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n neden ileri ya\u015flarda de\u011fil de, sadece \u00e7ocukluk \u00e7a\u011flar\u0131nda tedavi edilebildi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bu olgu \u015fu soruyu ak\u0131llara getiriyor: Bu pencereyi ne a\u00e7\u0131k tutuyor? Ve e\u011fer bu pencere bir kez kapan\u0131rsa, plastisite yeniden kazan\u0131labilir mi?<\/p>\n<p>Shepherd\u2019\u0131n, makalenin bir di\u011fer yazar\u0131 olan Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Dr. Mark Bear ile daha \u00f6nce y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00f6sterdi\u011fine g\u00f6re, Arc isimli bir geni eksik olan farelerde \u201ckritik penceresi\u201d hi\u00e7 a\u00e7\u0131lm\u0131yor. Gen\u00e7 bir farenin tek bir g\u00f6z\u00fcn\u00fc birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ge\u00e7ici olarak kapatmak, g\u00f6rsel kortekse normal girdilerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve n\u00f6ronlar\u0131n g\u00f6rsel deneyimdeki de\u011fi\u015fikliklere verecekleri elektrofizyolojik tepkileri engelliyor. Buna kar\u015f\u0131n, Arc genine sahip olmayan gen\u00e7 fareler de benzer \u015fekilde yeni deneyimlere adapte olam\u0131yor.<\/p>\n<p>\u201c\u00d6nceki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, Arc geninin normal beyin geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda plastisitenin kritik periyodunu kontrol etmek i\u00e7in kilit bir g\u00f6revde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak ettik\u201d diyor Shepherd. \u201cE\u011fer Arc olmadan g\u00f6rsel plastisiteden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, bir sonraki ad\u0131mda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey, bu genin \u2018kritik penceresini\u2019 a\u00e7\u0131k tutmada \u00f6nemli bir rol\u00fc oldu\u011fuydu.\u201d<\/p>\n<p>Yeni ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 da bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekler nitelikte. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re farelerin g\u00f6rsel korteksinde, Arc geninin ifade edilme oran\u0131 g\u00f6rsel plastisiteye paralel olarak y\u00fckseliyor veya azal\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu ba\u011flant\u0131y\u0131 iki farkl\u0131 yolla daha inceledi. \u0130lk olarak, Tokyo \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Dr. Harohiko Bito\u2019yla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde ya\u015fam s\u00fcresi boyunca g\u00fc\u00e7l\u00fc bir Arc deste\u011fi alan fareleri incelediler. Orta ya\u015fl\u0131 fareler de g\u00f6rsel yoksunlu\u011fa yavru fareler kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Arc\u2019\u0131n ula\u015f\u0131labilirlik s\u00fcresinin uzat\u0131lmas\u0131, plastisite penceresinin daha uzun bir s\u00fcre a\u00e7\u0131k kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Arc\u2019\u0131 manip\u00fcle etmek plastisiteyi artt\u0131ran ilk i\u015flem de\u011fil. Fareleri kronik olarak\u00a0 bir antidepresan olan fluoksetine tabii tutmak ve onlar\u0131 oyuncaklar\u0131n ve pek \u00e7ok sosyal etkile\u015fimin oldu\u011fu uyar\u0131c\u0131 bir ortamda b\u00fcy\u00fctmek, ayn\u0131 etkiyi g\u00f6steren uygulamalar\u0131n \u00f6rnekleri.<\/p>\n<p>Fakat, ikinci bir dizi deney, \u00e7\u0131talar\u0131 daha da y\u00fckseltti. Arc\u2019\u0131, kritik pencerenin art\u0131k kapanm\u0131\u015f oldu\u011fu orta ya\u015fl\u0131 farelere iletmek i\u00e7in vir\u00fcsler kullan\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece Arc normalde daha fazla ifade edilecekti. Bu m\u00fcdahaleden sonra ya\u015fl\u0131 fareler g\u00f6rsel kayba ayn\u0131 gen\u00e7 fareler gibi tepki verdiler. Kritik pencere kapanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Arc o pencerenin tekrar a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabildi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n e\u015fyazarlar\u0131ndan ve Shepherd\u2019\u0131n laboratuvar\u0131nda \u00f6\u011frenci olan Kyle Jenks, \u201cNormal bir geli\u015fim ve ya\u015flanma s\u00fcrecinden ge\u00e7mi\u015f bir farede, sadece Arc\u2019\u0131 bir vir\u00fcs yard\u0131m\u0131yla a\u015f\u0131r\u0131 ifade etmenin, plastisiteyi yeniden sa\u011flayabildi\u011fini g\u00f6rmek inan\u0131lmazd\u0131\u201ddiyor.<\/p>\n<p>Plastisitenin nas\u0131l azald\u0131\u011f\u0131na dair mevcut g\u00f6r\u00fc\u015f, inhibit\u00f6r n\u00f6ronlar\u0131n olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hale geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. Shephered, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n, \u00f6\u011frenmenin kritik periyotlar\u0131n\u0131n nas\u0131l kontrol edildi\u011fine dair yeni bir boyut getirdi\u011fine inan\u0131yor; \u201cBeyindeki inhibasyonun artmas\u0131, aktiviteye ba\u011f\u0131ml\u0131 genlerin ifadesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor; \u00f6rne\u011fin deneyim ve \u00f6\u011frenmeyle birlikte aktive olan Arc gibi. Bu da beyin plastisitesinde azalmaya sebep oluyor.\u201d<\/p>\n<p>Normalde, Arc bir uyarana kar\u015f\u0131 hemen aktive oluyor ve n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ileti\u015fimi sa\u011flayan n\u00f6rotransmiter resept\u00f6rlerinin sinapslardan ta\u015f\u0131nmas\u0131nda rol oynuyor. Fakat Arc\u2019\u0131n plastisiteyi tam olarak nas\u0131l harekete ge\u00e7irdi\u011fini anlamak i\u00e7in daha fazla ara\u015ft\u0131rma gerekiyor.<\/p>\n<p>Shepherd\u2019a g\u00f6re, Arc\u2019\u0131n beyindeki di\u011fer yap\u0131lar taraf\u0131ndan kontrol edilen \u00f6\u011frenme, haf\u0131za ya da onarma gibi ba\u015fka n\u00f6rolojik fonksiyonlar\u0131n plastisitesini de kontrol edip etmedi\u011finin\u00a0 gelecekte test edilmesi gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u00fccudun di\u011fer par\u00e7alar\u0131 gibi beyin de ya\u015f ilerledik\u00e7e esnekli\u011fini kaybeder ve bu durum \u00f6\u011frenme, hat\u0131rlama ve adapte olabilme yetilerini etkiler. Fakat, Utah \u00dcniversitesi\u2019nden biliminsanlar\u0131, fare beyninin plastisitesini yeniden canland\u0131rmay\u0131 ve yeni deneyimlere kar\u015f\u0131l\u0131k de\u011fi\u015fim g\u00f6sterebilme yetisinde y\u00fckselme sa\u011flamay\u0131 ba\u015fard\u0131klar\u0131n\u0131 rapor ettiler. Bunu tek bir geni manip\u00fcle ederek ba\u015fard\u0131lar ve bu da bu genin, beynin gen\u00e7likteki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":811,"featured_media":12873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1128,19,21],"tags":[254,197,1115,431],"class_list":["post-12872","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-163-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","tag-beyin","tag-biyoloji","tag-fare","tag-gen"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/811"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12872"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12872\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}