{"id":12877,"date":"2017-11-17T15:45:50","date_gmt":"2017-11-17T12:45:50","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12877"},"modified":"2018-02-07T19:01:05","modified_gmt":"2018-02-07T16:01:05","slug":"biliminsanlari-hangi-hayvanlarin-genomlarini-dizileyecegine-nasil-karar-veriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/11\/17\/biliminsanlari-hangi-hayvanlarin-genomlarini-dizileyecegine-nasil-karar-veriyor","title":{"rendered":"Biliminsanlar\u0131 hangi hayvanlar\u0131n genomlar\u0131n\u0131 dizileyece\u011fine nas\u0131l karar veriyor?"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnyada tahminen 8,7 milyon t\u00fcr var ve bu t\u00fcrlerin hepsinin genomlar\u0131n\u0131 biliminsanlar\u0131n\u0131n dizilemesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Afrika pen\u00e7eli kurba\u011falar\u0131, orangatunlar ve ke\u00e7ilerin ortak noktas\u0131 nedir? Genetik\u00e7iler onlar\u0131n genlerinin derinine indiler: Bu t\u00fcrlerin genomlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc dizilenmi\u015fti.<\/p>\n

Kendi genomunuzun dizilenme ihtimalini duymu\u015f olabilirsiniz. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, bir insan genomu dizilemenin (sekanslama) fiyat\u0131 1000 dolara kadar d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu az bir miktar de\u011fil, fakat ilk insan genomunu dizilemek i\u00e7in gereken 2,7 milyar dolarl\u0131k maliyet gibi de de\u011fil. Bununla birlikte, hayvanlar\u0131 dizilemek daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Hayvanlarda \u00f6nceden hi\u00e7bir t\u00fcr dizilenmemi\u015f oldu\u011fundan, genomu referanss\u0131z bir araya getirmek daha zordur.<\/p>\n

1998 y\u0131l\u0131nda, bir yuvarlak solucan olan\u00a0C.elegans,\u00a0<\/em>genomu dizilenen ilk hayvan olmu\u015ftu.
\nO zamandan beri, geli\u015fen teknoloji, genom diziliminde biliminsanlar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k organizmalara ge\u00e7melerini ve dizilemeyi \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Ama h\u00e2l\u00e2 biliminsanlar\u0131n\u0131n her hayvan\u0131n genomunu dizilemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Toplamak ve se\u00e7mek zorundalar, ama nereden ba\u015flamal\u0131? Bu karar i\u00e7in bir kriter bulunmamaktad\u0131r. Kimi zaman t\u00fcrler ve onlar\u0131n insanl\u0131\u011fa olan yarar\u0131 hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k yaratmak, bir kriter olabilir:
\nSamantha Both\u2019un\u00a0Singapure Times\u2019<\/em>da yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; Singapur Ulusal \u00dcniversitesi\u2019nden (National University of Singapore) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, \u00e7ukur engere\u011finin (Tropidolaemus wagleri<\/em>) genomunu bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda dizilemek i\u00e7in fon ba\u015fvurusunda bulunma sebepleri de buydu. Samantha Both bu engerekten, \u201cBilimadamlar\u0131n\u0131n bir kas gev\u015fetici ila\u00e7 haline gelebilece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 bir n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler inhibit\u00f6r olan\u00a0waglerin\u00a0<\/em>ad\u0131 verilen toksini \u00fcretti\u011fi bilinen tek y\u0131lan t\u00fcr\u00fcd\u00fcr\u201d diye bahsetti.<\/p>\n

Genom dizilimi, t\u0131bbi yararlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, d\u00fcnyay\u0131 bilimsel ve tarihi olarak anlamland\u0131rmada \u00f6nemli bir uygulamad\u0131r. Genomik \u00c7e\u015fitlilik Laboratuvar\u0131 (Laboratory of Genomic Diversity) Ba\u015fkan\u0131 Stephen O\u2019Brien bir konferans\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cCanl\u0131 t\u00fcrlerin genomlar\u0131nda gizlenmi\u015f olan \u015fey, onlar\u0131n bug\u00fcn nereye ait olduklar\u0131n\u0131 belirleyen adaptif olaylar\u0131n tarihi ayak izleridir.\u201d<\/p>\n

\"\"
San Clemente ke\u00e7isi Papadum\u2019un genomu bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda yeni bir teknik kullan\u0131larak yeniden d\u00fczenlendi (Brian L. Sayre).<\/figcaption><\/figure>\n

Hayvanlar\u0131n mevcut genomlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 biliminsanlar\u0131na, bu t\u00fcrlerin ge\u00e7mi\u015fini, ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7evrenin tarihini ve onlarla ya\u015fam\u0131\u015f di\u011fer t\u00fcrleri g\u00f6sterebilir. \u00d6rne\u011fin evcille\u015ftirilmi\u015f hayvanlar\u0131n genomu, insanl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7mi\u015fini a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131m edebilir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yerle\u015fik hayata ge\u00e7ip tar\u0131mla u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, hem insanlar hem de inek ve domuz gibi hayvanlar da de\u011fi\u015fti (ve de\u011fi\u015fmeye devam ediyorlar). Evcille\u015firken nas\u0131l evrimle\u015ftiklerini \u00e7al\u0131\u015fmak, genetik\u00e7ilere eski insan evrimi hakk\u0131ndaki fakt\u00f6rleri anlamaya ve hayvanlar\u0131n tam olarak ne zaman evcille\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131klamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

Bu evcil hayvan genomlar\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011fa sunacak \u00e7ok \u015feyleri var. Do\u011fal \u0130nsan Genomu Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc (National Human Genome Research Institute) bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, \u201cKesin referans genomlar (reference genome, dijital n\u00fckleik asit dizisi veritaban\u0131) bir organizman\u0131n biyolojisini anlamada, hastal\u0131\u011f\u0131n ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n genetik sebeplerini \u00f6\u011frenmede ve hayvanlarda d\u00f6llenme kararlar\u0131 almada \u00f6nemlidir.\u201d<\/p>\n

Bazen bir hayvan genomu dizilenmesi biliminsanlar\u0131n\u0131n tetikte olmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Normalde insan genomu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan Kanadal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Kanada\u2019n\u0131n 150. do\u011fumg\u00fcn\u00fcn\u00fc kutlamak i\u00e7in bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda kunduz genomunu dizilediler. Bilimadam\u0131 Stephen Scherer, \u201c\u00c7abalar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu insan genomu \u00fczerinedir, fakat bu asl\u0131nda bizi entelekt\u00fcel olarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin \u00f6tesine bakmaya te\u015fvik eder\u201d diyor. Kunduzun Kanada\u2019n\u0131n ulusal sembol\u00fc olmas\u0131 incitici de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc bazen iyi halkla ili\u015fkiler, herhangi bir sebep kadar iyidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcnyada tahminen 8,7 milyon t\u00fcr var ve bu t\u00fcrlerin hepsinin genomlar\u0131n\u0131 biliminsanlar\u0131n\u0131n dizilemesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Afrika pen\u00e7eli kurba\u011falar\u0131, orangatunlar ve ke\u00e7ilerin ortak noktas\u0131 nedir? Genetik\u00e7iler onlar\u0131n genlerinin derinine indiler: Bu t\u00fcrlerin genomlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc dizilenmi\u015fti. Kendi genomunuzun dizilenme ihtimalini duymu\u015f olabilirsiniz. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, bir insan genomu dizilemenin (sekanslama) fiyat\u0131 1000 dolara kadar d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu az […]<\/p>\n","protected":false},"author":871,"featured_media":12878,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,32],"tags":[200,431,292,773,776],"class_list":["post-12877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-evrim","tag-gen","tag-genetik","tag-genom","tag-hayvanlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/871"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12877"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12877\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}