{"id":12891,"date":"2017-04-01T14:01:01","date_gmt":"2017-04-01T11:01:01","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12891"},"modified":"2018-02-08T16:16:04","modified_gmt":"2018-02-08T13:16:04","slug":"en-kucuklerin-fizigi-baslarken-cift-yarik-deneyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/04\/01\/en-kucuklerin-fizigi-baslarken-cift-yarik-deneyi","title":{"rendered":"En k\u00fc\u00e7\u00fcklerin fizi\u011fi ba\u015flarken: \u00c7ift yar\u0131k deneyi"},"content":{"rendered":"

Yaz\u0131 dizimizin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, tarihteki belki de ilk bilimsel g\u00f6zlemlerden olan Ar\u015fimed deneylerinden bahsetmi\u015ftik. \u015eimdi ise antik\u00e7a\u011fdan 18. y\u00fczy\u0131la, Ege\u2019nin huzurlu kumsallar\u0131ndan Britanya\u2019n\u0131n ya\u011fmurlu elma tarlalar\u0131 aras\u0131nda bulunan Somerset\u2019e gidiyoruz. \u00d6yk\u00fcm\u00fcz, t\u00fcccar bir ailenin 10 \u00e7ocu\u011fundan birinin do\u011fmas\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor, Einstein\u2019\u0131n, modern fizi\u011fe ve kuantum kuramlar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderme yaparak \u201cher \u015feyi bilen son ki\u015fi\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 biliminsan\u0131, Thomas Young.<\/p>\n

\"\"Gen\u00e7 Thomas, ailesinin iste\u011fiyle dini e\u011fitim veren bir kasaba okuluna, oradan da Bristol\u2019da bir yat\u0131l\u0131 okula g\u00f6nderilir. Hocalar\u0131 Thomas\u2019\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede \u00fcst\u00fcn zek\u00e2l\u0131lar i\u00e7in \u00f6zel bir okula y\u00f6nlendirirler. Bu okulda ders d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm zamanlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve okumaya verir. 1786\u2019da, daha 14 ya\u015f\u0131ndayken, Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, Osmanl\u0131ca, Yunanca, Frans\u0131zca, \u0130talyanca ve \u0130branice dillerinde ak\u0131c\u0131 bir \u015fekilde konu\u015fabilmektedir. Kendisini matematik ve fizik konusunda e\u011fitmeye ba\u015flayan gen\u00e7 dahi, \u00d6klid\u2019in Elementler<\/em> ve Newton\u2019un Principia Mathematica<\/em>\u2019s\u0131n\u0131 okur. \u00dcniversite \u00e7a\u011f\u0131na eri\u015fti\u011finde, herkesin \u00f6vg\u00fcyle bahsetti\u011fi ger\u00e7ek bir entelekt\u00fcel haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u0131p okumak ister. \u00d6zellikle g\u00f6z\u00fcn yap\u0131s\u0131 ya da insan v\u00fccudunun fiziksel olgularla ili\u015fkisi ilgisini \u00e7ekmektedir. Bu merak\u0131 onu, bu i\u015flerin en iyi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerden birine, G\u00f6ttingen\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Hekim olarak mezun oldu\u011funda, amcas\u0131ndan kendisine miras kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olanak onun i\u015fin daha derinlerine inmesine izin verir. G\u00f6ze ne girer? I\u015f\u0131k\u2026 Peki \u0131\u015f\u0131k nedir? Thomas Young, bu sorunun cevab\u0131n\u0131 elde etmek i\u00e7in optik ve elektrodinamik \u00f6\u011frenmeye ba\u015flar.<\/p>\n

Fizikte, d\u00f6neminin \u201cmodas\u0131\u201d elektrik ve manyetizma konular\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle Descartes ve Newton taraf\u0131ndan, bir \u00f6nceki y\u00fczy\u0131lda geli\u015ftirilen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n par\u00e7ac\u0131k oldu\u011fu hipotezi, h\u00e2l\u00e2 geni\u015f kapsamda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n pek \u00e7ok davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaktayd\u0131. Fakat elektrik ak\u0131m\u0131 ke\u015ffedildi\u011finde, bu t\u00fcr yap\u0131lar\u0131n t\u0131pk\u0131 birer dalga gibi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sonras\u0131nda biliminsanlar\u0131 bu yepyeni \u201cmalzeme\u201d elektrikle binlerce deney yapt\u0131lar ve bu deneyler, dalgalar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan temel matemati\u011fi yaratt\u0131. Sonu\u00e7 gayet a\u00e7\u0131kt\u0131: Elektrik dalgalar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015f\u0131, ses dalgalar\u0131ndan farks\u0131z… Bu durumun matematiksel olarak fark edilmesi, dalga ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz \u201c\u015fey\u201dlere yepyeni bir boyut kazand\u0131rarak, onlar\u0131 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n en \u00f6nemli fenomeni haline getirdi.<\/p>\n

Young, bu bilimsel arg\u00fcmanlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sordu: \u201cI\u015f\u0131k bir dalga olabilir mi?\u201d Kan\u0131t\u0131 olmayan bir soruydu bu. \u00d6zellikle \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n prizmadan ge\u00e7irildi\u011finde renklerine ayr\u0131lmas\u0131 ve bu renklerin farkl\u0131 enerji de\u011ferlerine sahip olmas\u0131, d\u00f6nemin par\u00e7ac\u0131k kuram\u0131yla a\u00e7\u0131klanam\u0131yordu. Young, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in kafas\u0131nda bir deney d\u00fczene\u011fi tasarlamaya giri\u015fti.<\/p>\n

\"\"
Thomas Young\u2019\u0131n fizik notlar\u0131ndan kendi \u00e7izimiyle giri\u015fim desenleri. A ve B noktalar\u0131ndan dalgalar yarat\u0131lmaya ba\u015flan\u0131rsa C, D, E ve F noktalar\u0131nda y\u0131k\u0131c\u0131 giri\u015fim desenleri g\u00f6zlenecektir.<\/figcaption><\/figure>\n

Su dalgalar\u0131yla R\u00f6nesans\u2019tan bu yana yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalardan elde edilen bir sonu\u00e7 vard\u0131. \u0130ki kaynaktan \u00e7\u0131kan dalgalar kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldiklerinde birle\u015firler; buna s\u00fcperpozisyon ad\u0131 verilir. Birinin tepe noktas\u0131 \u00f6tekinin alt noktas\u0131na gelirse birbirlerini s\u0131f\u0131rlarlar, bu duruma da \u201cgiri\u015fim\u201d ad\u0131 verilir. Giri\u015fimler (interference), yap\u0131c\u0131 (constructive) ya da y\u0131k\u0131c\u0131 (destructive) olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 eksen \u00fczerinden birbirinden belirli bir uzakl\u0131ktaki iki delikten dalga yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 farz edelim. Yarataca\u011f\u0131m\u0131z dalgalar birbirleriyle y\u00fczlerce y\u0131k\u0131c\u0131 ve yap\u0131c\u0131 giri\u015fim yapacakt\u0131r. Havuzun tam tepesinden ya\u015fanan \u201ckarma\u015fa\u201dy\u0131 \u00e7izmeye kalkarsak, optikte \u201cgiri\u015fim deseni\u201d ad\u0131 verdi\u011fimiz yap\u0131y\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f oluruz.<\/p>\n

Young, 1800\u2019de \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga olabilece\u011fini iddia eden bir makale yazm\u0131\u015ft\u0131 ve iki sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc kendisini bask\u0131 alt\u0131nda hissediyordu. \u0130lki, kendisi deney yapamadan birisi daha bunu d\u00fc\u015f\u00fcnebilirdi. \u0130kincisi, akademik ortamda, ortaya bir \u015feyler s\u00f6yleyip ka\u00e7an ki\u015fi olmak de\u011fil, kafas\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 modeli kan\u0131tlayan ki\u015fi olmak istiyordu. Bir deney d\u00fczene\u011fi planlamaya ba\u015flad\u0131. 1803\u2019te art\u0131k haz\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Britanya Kraliyet Bilim Toplulu\u011fu, t\u0131p e\u011fitimi alm\u0131\u015f birinin iddias\u0131na \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Young\u2019dan, toplulu\u011fun g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde kan\u0131t sunmas\u0131 talep edildi. Toplant\u0131 salonuna \u00f6nce kocaman bir le\u011fenle \u00e7\u0131kt\u0131 Thomas Young. Le\u011fene, iki yerine delik a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir tahta yerle\u015ftirdi ve dikd\u00f6rtgen le\u011fenin bir yan\u0131ndan dalgalar yaratmaya ba\u015flad\u0131. Giri\u015fim desenlerini g\u00f6stermesinin ard\u0131ndan, t\u00fcm salonun siyah perdelerle hi\u00e7 \u0131\u015f\u0131k almayacak \u015fekilde kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. Perdelerden birine toplu i\u011fneyle iki tane yar\u0131k a\u00e7t\u0131. Bundan yar\u0131m metre i\u00e7eriye de ba\u015fka bir perde yerle\u015ftirdi. Herkesin g\u00f6rmeyi bekledi\u011fi \u015fey iki kocaman \u00e7izgiyken, beklenmeyen bir \u015fey oldu. \u0130\u00e7 k\u0131s\u0131mdaki perde \u00fczerinde, ayn\u0131 su veya ses dalgalar\u0131nda oldu\u011fu gibi giri\u015fim desenleri g\u00f6r\u00fclmekteydi. Salonda, Newtoncu gelenekten gelen onca \u201c\u00f6nemli\u201d isim sessizli\u011fini korumaktayd\u0131. Hayatlar\u0131n\u0131 adad\u0131klar\u0131 bilim modelinin, ya\u015fam i\u00e7in en \u00f6nemli \u015fey olan, her g\u00fcn her yerde dolanan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamakta zay\u0131f kalmas\u0131n\u0131n \u015fokunu atlatmalar\u0131, yakla\u015f\u0131k y\u00fczy\u0131l alacakt\u0131.<\/p>\n

Deneyin ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinden hemen sonra, d\u00f6nemin akademik dergilerinden Edinburgh Review<\/em>\u2019da anonim bir biliminsan\u0131, deneyin t\u00fcm\u00fcyle kurmaca oldu\u011funu, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n h\u00e2l\u00e2 par\u00e7ac\u0131k gibi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Thomas Young\u2019\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z bir doktor oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle bir \u015farlatanl\u0131k i\u015fine giri\u015fti\u011fini yazd\u0131. Benzer yaz\u0131lar, d\u00f6nemin \u201cakademik muhafazak\u00e2rlar\u0131\u201d diyebilece\u011fimiz, de\u011fi\u015fime kar\u015f\u0131 fizik\u00e7iler taraf\u0131ndan da kaleme al\u0131nd\u0131. Fakat bu insanlara ne Young, ne de d\u00fcnya akademik camias\u0131 ald\u0131r\u0131\u015f etti. Bilim, kan\u0131tlara dayal\u0131 olarak ilerlemesini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Fizi\u011fin \u201cpandora kutusu\u201d diyebilece\u011fimiz kuantum fizi\u011finin \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, kutu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 bir kere.<\/p>\n

Young, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga modeli hakk\u0131ndaki teorik arka plan\u0131 olu\u015fturdu. Kurdu\u011fu deney d\u00fczene\u011fi t\u00fcm d\u00fcnyada konu\u015fulmakta ve tekrarlanmaktayd\u0131. 1807\u2019de \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga modelini a\u00e7\u0131klayan bir ders kitab\u0131 yay\u0131mlayan Young, fizik alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakarak g\u00f6z hekimli\u011fine geri d\u00f6nd\u00fc. \u015eimdi s\u0131rada, \u0131\u015f\u0131k modelleri hakk\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi bu fenomeni t\u0131p alan\u0131na sokmak vard\u0131. D\u00f6nemin \u00f6nde gelen fizik\u00e7ilerinden Jean Fresnel ve Christiaan Huygens\u2019in beraber \u00e7al\u0131\u015fma isteklerini kibarca reddedip muayenehanesini a\u00e7t\u0131. Huygens ve Fresnel, sonras\u0131nda optik alan\u0131nda Huygens-Fresnel prensibi olarak bilinecek olan ve Young deneyini t\u00fcm dalgalar i\u00e7in genelle\u015ftiren bir form\u00fclasyon geli\u015ftirdiler. Yaratt\u0131klar\u0131 prensip hem \u0131\u015f\u0131kta, hem seste, hem suda, hem elektrikte, hem de manyetizmada kullan\u0131labiliyordu.<\/p>\n

\"\"
Genel bir Young deneyi tasviri. Bu deney tasar\u0131m \u015femas\u0131, d\u00fcnyadaki hemen t\u00fcm fizik b\u00f6l\u00fcmlerinde standart olarak kullan\u0131l\u0131r. Kaynak: ODT\u00dc Optik Deneyleri Dersi Rapor Kitab\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Young\u2019dan sonra farkl\u0131 deney d\u00fczenekleri<\/strong><\/p>\n

I\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga modeline kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u201czihniyet\u201din kendini toparlamas\u0131n\u0131n bir y\u00fczy\u0131l kadar ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. 1829\u2019da ya\u015fama veda eden Young\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden yakla\u015f\u0131k 80 y\u0131l sonra, \u00e7ift yar\u0131k deneyiyle ilgili \u015f\u00fcpheci yakla\u015f\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Deneye itirazlar iki temel kapsamda yap\u0131lmaktayd\u0131. Birinci yorum, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n o zamana kadar hep bir b\u00fct\u00fcn halinde g\u00f6nderildi\u011fi, bundan dolay\u0131 da par\u00e7ac\u0131k olan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n, daha yar\u0131\u011fa girmeden kendi kendine \u00e7arp\u0131\u015f\u0131p bu yar\u0131klar\u0131 olu\u015fturabilece\u011fi \u00fczerine kuruluydu. Bu yakla\u015f\u0131m, 2012\u2019de yap\u0131lan bir deneyle yanl\u0131\u015fland\u0131. Birer birer yollanan elektronlar ve elektronlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 foton taneleriyle yap\u0131lan deneyde, uzun s\u00fcren saatler sonra yine giri\u015fim deseni elde edildi.<\/p>\n

\u0130kinci yorum ise, h\u00e2l\u00e2 yan\u0131t bulamam\u0131\u015f a\u00e7\u0131k bir soru olarak gizemini korumaktad\u0131r. Dalga modeline itiraz eden fizik\u00e7iler 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda \u015funu s\u00f6ylediler: \u201c\u00c7ift yar\u0131\u011f\u0131n hemen giri\u015fine bir dedekt\u00f6r koyal\u0131m, \u0131\u015f\u0131\u011fa tam yar\u0131ktan ge\u00e7ti\u011fi anda ne oluyor bakal\u0131m.\u201d 2004\u2019de Harvard \u00dcniv. Fizik Profes\u00f6r\u00fc \u015eahriyar Af\u015far (Shahriar Afshar), geli\u015fen teknolojik aletler sayesinde ikinci yorumun deneyini yapmay\u0131 ba\u015fard\u0131. \u201cKuantum Fizi\u011finde Af\u015far Deneyi\u201d olarak ge\u00e7en deney, \u00a0basit\u00e7e, \u00e7ift yar\u0131\u011f\u0131n tam \u00fcst noktas\u0131na bir dedekt\u00f6r\u00fcn konmas\u0131yla olu\u015fturuldu. Dedekt\u00f6r, ge\u00e7en her fotonun konum bilgisini bilgisayara kaydetti. Fakat ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durum meydana geldi: I\u015f\u0131k sanki g\u00f6zlemlendi\u011fini biliyordu ve par\u00e7ac\u0131k gibi davranmaya ba\u015flad\u0131. Ekranda iki adet uzun \u00e7izgi meydana gelmi\u015fti. Dedekt\u00f6r kapand\u0131\u011f\u0131nda ise yeniden dalga gibi bir giri\u015fim deseni olu\u015ftu. Yani \u0131\u015f\u0131k, yak\u0131ndan izlendi\u011finde bir par\u00e7ac\u0131k, izlenmedi\u011finde bir dalga gibi davranmakta… Bu g\u00f6zlenen durumun arkas\u0131ndaki matematiksel yap\u0131 h\u00e2l\u00e2 kurulabilmi\u015f de\u011fil ve halen kuantum mekani\u011finin zay\u0131f halkalar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fclmekte. Kim bilir, belki bu yaz\u0131y\u0131 okuyan okurlar\u0131m\u0131zdan biri b\u00f6yle bir modeli geli\u015ftirmeyi ba\u015far\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak insanl\u0131k, halen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n gizemini \u00e7\u00f6zebilmi\u015f de\u011fil ve \u00f6n\u00fcm\u00fczde a\u015faca\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok yol var gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Fakat bildi\u011fimiz bir \u015fey var. \u0130\u015fler gitgide tuhafla\u015f\u0131yor ve art\u0131k fizik\u00e7iler eskisi gibi genel \u00f6nermelerde bulunam\u0131yorlar. Eskiden bu durumun elimizdeki teknolojinin eksikli\u011finden yahut teorimizin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fck. Fakat bunlardan daha ziyade, fiziksel d\u00fcnyan\u0131n en temelinde kesin olmayan, olas\u0131l\u0131klara ba\u011fl\u0131 bir d\u00fczenin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130nceledi\u011fimiz par\u00e7ac\u0131klar\u0131n varolu\u015funun temel \u00f6zelli\u011fi, her \u00f6zelliklerinin kesin olarak tahmin edilememesi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Genel san\u0131m\u0131za \u00e7ok ters bir durumdan bahsetti\u011fimi biliyorum. \u0130\u015fte bu y\u00fczden fizi\u011fin gizemlerinin olu\u015fturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck da\u011f\u0131 a\u015fman\u0131n yolu, ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n bizde yaratt\u0131\u011f\u0131 sa\u011fduyudan kurtulup hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn izinden gitmek\u2026 Bilim tarihinin ve \u201cher \u015feyi bilen son insan\u201d\u0131n bize \u00f6\u011fretti\u011fi budur, hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yere git.<\/p>\n

Kaynaklar<\/b><\/p>\n

– http:\/\/www-groups.dcs.st-and.ac.uk\/~history\/Biographies\/Young_Thomas.html<\/p>\n

– Thomas Young, \u201cOn The Theory of Light and Colours\u201d, 1807.<\/p>\n

– https:\/\/arxiv.org\/pdf\/1210.6243.pdf (2012\u2019de elektronlarla yap\u0131lan \u00e7ift yar\u0131k deneyi)<\/p>\n

– http:\/\/irims.org\/blog\/index.php (Prof. Af\u015far\u2019a ait web sayfas\u0131, konuyla ilgili wikipedia sayfas\u0131 da kendisi taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yaz\u0131 dizimizin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, tarihteki belki de ilk bilimsel g\u00f6zlemlerden olan Ar\u015fimed deneylerinden bahsetmi\u015ftik. \u015eimdi ise antik\u00e7a\u011fdan 18. y\u00fczy\u0131la, Ege\u2019nin huzurlu kumsallar\u0131ndan Britanya\u2019n\u0131n ya\u011fmurlu elma tarlalar\u0131 aras\u0131nda bulunan Somerset\u2019e gidiyoruz. \u00d6yk\u00fcm\u00fcz, t\u00fcccar bir ailenin 10 \u00e7ocu\u011fundan birinin do\u011fmas\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor, Einstein\u2019\u0131n, modern fizi\u011fe ve kuantum kuramlar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderme yaparak \u201cher \u015feyi bilen son ki\u015fi\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":512,"featured_media":12894,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[195,26,605],"tags":[1118,606,288,1085,328,505],"class_list":["post-12891","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-158-sayi","category-fizik","category-unlu-deneyler","tag-dalga","tag-deney","tag-fizik","tag-isik","tag-kuantum-fizigi","tag-su"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t