{"id":12927,"date":"2017-08-01T16:54:40","date_gmt":"2017-08-01T13:54:40","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12927"},"modified":"2018-02-08T16:09:53","modified_gmt":"2018-02-08T13:09:53","slug":"atomun-derinliklerinden-insan-kibrine-yag-damlasi-deneyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/08\/01\/atomun-derinliklerinden-insan-kibrine-yag-damlasi-deneyi","title":{"rendered":"Atomun derinliklerinden insan kibrine: Ya\u011f damlas\u0131 deneyi"},"content":{"rendered":"

\u201cMillikan basit, tekrarlanabilir, sade ama nihai sonu\u00e7 verecek bir deney d\u00fczene\u011fi aray\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Elektronun y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7mek istiyordu. E\u011fer elektronun negatif y\u00fck\u00fc bilinirse, fizik ve kimya alanlar\u0131ndaki pek \u00e7ok fenomen en ba\u015ftan yaz\u0131lacak, par\u00e7ac\u0131klar\u0131n k\u00fctleleri \u00fczerine yap\u0131lan \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin do\u011frulu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclebilecekti. Peki ama nas\u0131l?<\/em>\u201d<\/p>\n

\"\"
Milikan, 1901\u2019de.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu ayki \u00f6yk\u00fcm\u00fcz 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda, kuzeydo\u011fu ABD\u2019de ba\u015fl\u0131yor. \u0130\u00e7 sava\u015f biteli \u00e7ok olmam\u0131\u015f, yaralar\u0131n\u0131 sard\u0131k\u00e7a kendinden daha emin olarak ilerleyen ABD\u2019de sanayi at\u0131l\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Gemi makine teknolojilerindeki ilerleme, ABD\u2019nin Bat\u0131 toplumu ile diyalo\u011funu artt\u0131rm\u0131\u015f, bilimsel camian\u0131n da daha rahat ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir zamanda sizleri Illinois\u2019un sade kasabalar\u0131ndan birine g\u00f6t\u00fcr\u00fcyoruz. \u00c7iftliklerinden \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnlerle beslenen alt\u0131 \u00e7ocuklu bir ailenin ikinci \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015fti Robert Millikan. \u00c7ocuklu\u011fu k\u0131rda bay\u0131rda do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015fti. Daha ilkokuldayken okuma yazmay\u0131 h\u0131zl\u0131 s\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve kavray\u0131\u015f kabiliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, bu \u00e7ocukta farkl\u0131 bir zek\u00e2 belirtisi oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc \u00f6\u011fretmeni. Papaz bir \u00e7ift\u00e7i olan babas\u0131, bulunduklar\u0131 b\u00f6lgede hi\u00e7 lise olmad\u0131\u011f\u0131ndan onu Iowa\u2019da yat\u0131l\u0131 bir liseye yazd\u0131rd\u0131. Sonra o liseden de \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131larla mezun olup Colombia \u00dcniversitesi\u2019nde doktoras\u0131n\u0131 alacakt\u0131 gen\u00e7 Millikan. Matematiksel teorik konulardan \u00e7ok uygulamal\u0131 konular, \u00f6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n son teknolojilerinin fizikteki uygulamalar\u0131 ilgisini \u00e7ekiyordu. Fakat Colombia \u00dcniversitesi yeni kurulmu\u015ftu, pek \u00e7ok konuda eksikti, \u00f6zellikle de ekipmanlar konusunda. Robert, e\u011fer bir deneysel fizik\u00e7i olmak istiyorsa, o d\u00f6nemde kendisine daha fazla imk\u00e2n sa\u011flayabilecek bir \u00fcniversiteye ge\u00e7meliydi. \u015eikago \u00dcniversitesi en uygun yerlerden biriydi. Gerek olaylar\u0131 kavray\u0131\u015f konusundaki h\u0131zl\u0131l\u0131\u011f\u0131, gerekse ba\u015fkalar\u0131na bu bilgileri anlatma konusundaki \u00fcst\u00fcn yetene\u011fi, onu Illinois\u2019un \u201cba\u011flar\u0131ndan\u201d al\u0131p, \u015eikago \u00dcniversitesi\u2019nde ba\u015far\u0131l\u0131 bir profes\u00f6r yapm\u0131\u015f, akademik kariyeri ad\u0131m ad\u0131m y\u00fckselmi\u015fti.<\/p>\n

Atomun yap\u0131s\u0131n\u0131 ke\u015ffin yeni cephesi: Elektronun y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7mek<\/strong><\/p>\n

Robert\u2019in en \u00fcretken oldu\u011fu zamanlarda, bilimsel ortamdaki temel soru i\u015fareti atomun yap\u0131s\u0131yd\u0131. Kendisinden \u00f6nce pek \u00e7ok biliminsan\u0131, adeta bir yapboz \u00e7\u00f6z\u00fcyormu\u015f gibi ad\u0131m ad\u0131m bo\u015fluklar\u0131 doldurmu\u015ftu, ancak h\u00e2l\u00e2 yapacak \u00e7ok \u015fey vard\u0131. Temel ama\u00e7 atomun yap\u0131s\u0131na ait nihai bir model olu\u015fturmak ve e\u011fer varsa atomun alt katmanlar\u0131ndaki par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ke\u015ffetmekti. Ellerindeki o zamanki bilgiye g\u00f6re, atomun i\u00e7inde belirli y\u00fcklere sahip par\u00e7ac\u0131klar oldu\u011funu anlam\u0131\u015flard\u0131. \u00d6zellikle \u00e7ekirdekte bulunan protonun \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc pozitif enerjisi, \u00e7evresinde \u201cdolanan\u201d ufak par\u00e7ac\u0131klar\u0131n negatif enerjiye sahip oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yordu. Bu durum ise ortaya yeni bir soru \u00e7\u0131kar\u0131yordu, e\u011fer elektron varsa ve negatif y\u00fcke sahipse, bu y\u00fck\u00fcn de\u011feri \u00f6l\u00e7\u00fclebilir miydi? Elektronlar\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7mek\u2026 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki en \u00f6nemli m\u00fccadele olan atomun yap\u0131s\u0131n\u0131 ke\u015ffetme s\u00fcrecinde yepyeni bir \u201ccephe\u201d a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Prof. Millikan, 1902\u2019de profes\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc elde etti\u011finde, yeni bulu\u015flar\u0131n ya\u015fanaca\u011f\u0131 \u00f6nemli zamanlarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131 ve hemen elektron \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Teorik arka plan halihaz\u0131rda geli\u015ftirilmekteydi, fakat var olan \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri s\u0131nayacak deneyler hen\u00fcz tasarlanmam\u0131\u015ft\u0131. Millikan basit, tekrarlanabilir, sade ama nihai sonu\u00e7 verecek bir deney d\u00fczene\u011fi aray\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Elektronun y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7mek istiyordu. E\u011fer elektronun negatif y\u00fck\u00fc bilinirse, fizik ve kimya alanlar\u0131ndaki pek \u00e7ok fenomen en ba\u015ftan yaz\u0131lacak, par\u00e7ac\u0131klar\u0131n k\u00fctleleri \u00fczerine yap\u0131lan \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin do\u011frulu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclebilecekti. Peki ama nas\u0131l? O d\u00f6nemki doktora \u00f6\u011frencisi Harvey Fletcher\u2019in bir fikri vard\u0131.<\/p>\n

Millikan\u2019\u0131n deney yaln\u0131zca kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131s\u0131n h\u0131rs\u0131<\/strong><\/p>\n

Fletcher \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc: Elektronun y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7mek istiyorsak onu bir manyetik alan i\u00e7erisine almal\u0131y\u0131z. Bu manyetik alan sabit olmal\u0131yd\u0131, elektron buraya g\u00f6nderildi\u011finde, e\u011fer ger\u00e7ekten negatif y\u00fckl\u00fcyse, bu manyetik alana kar\u015f\u0131l\u0131k verecek, a\u015fa\u011f\u0131 inmek istemeyecekti. Elektron kayna\u011f\u0131 olarak kullanabilecekleri bir materyal aramaya ba\u015flad\u0131lar. Harvey, su damlalar\u0131n\u0131 bir t\u00fcpe f\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131 \u00f6nerdi. Fakat sonu\u00e7 alamad\u0131lar, zira deney d\u00fczene\u011fi i\u00e7inde de su buhar\u0131 bulunmaktayd\u0131 ve bu durum deneyin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na zarar vermekteydi. Bir miktar kimya arka plan bilgisi bulunan Millikan\u2019\u0131n akl\u0131na ya\u011f damlac\u0131klar\u0131 kullanmak fikri geldi. Buna g\u00f6re ufak ya\u011f damlac\u0131klar\u0131, t\u00fcp\u00fcn i\u00e7ine g\u00f6nderilecek ve bir miktar elektrik voltaj\u0131 ile birlikte iyice enerji kazan\u0131p titre\u015fecek, sonras\u0131nda t\u00fcp\u00fcn alt k\u0131sm\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zl\u0131ca manyetik alan bulunan b\u00f6lgeye n\u00fcfuz edeceklerdi. Millikan, bu muhte\u015fem deney fikrinin i\u015fe yarayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyordu, fakat bu deney \u201cMillikan deneyi\u201d olarak an\u0131lmal\u0131yd\u0131, \u201cMillikan-Fletcher deneyi\u201d olarak de\u011fil. Deney d\u00fczene\u011fini haz\u0131rlarken Fletcher\u2019a haber vermedi.<\/p>\n

Millikan, kazan benzeri bir t\u00fcp ald\u0131 ve alt k\u0131sm\u0131n\u0131 kaynak ile kapad\u0131. \u0130ki k\u0131s\u0131m aras\u0131na da bir kapak\u00e7\u0131k koydu. Kazan\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131na g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 monte etti ve en tepeye i\u00e7inde motor ya\u011f\u0131 bulunan bir sprey koydu. Kazan\u0131n alt k\u0131sm\u0131na ise manyetik alan yaratacak bir bobin yerle\u015ftirdi, pozitif y\u00fckl\u00fc olan k\u0131sma bir mikroskop konu\u015fland\u0131ran Millikan, e\u011fer ya\u011f damlac\u0131klar\u0131, pozitif y\u00fcke do\u011fru hareket ederse bunlar\u0131 g\u00f6rebilecekti (Bkz. Deney \u015femas\u0131). Deney tam bir ba\u015far\u0131yd\u0131. Elektronlar\u0131n -1.6 E-19 Coulomb y\u00fcke sahip oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, atom fizi\u011finde yeni bir sayfa a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 art\u0131k. Bu demek oluyordu ki iki elektronun birbirlerine etkile\u015fimleri \u00fczerinden kuvveti, k\u00fctleyi, avagadro say\u0131s\u0131n\u0131, enerjiyi, manyetik alan\u0131 \u00e7ok daha tutarl\u0131 bir \u015fekilde hesaplayabilecekti biliminsanlar\u0131.<\/p>\n

Fletcher i\u00e7in bu durum \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirdi. B\u00f6ylesine bir akademik ba\u015far\u0131y\u0131, \u00f6\u011frencisiyle payla\u015fmak istemeyen hocas\u0131n\u0131 anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lad\u0131 ve t\u00fcm bu durumu \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra okunacak vasiyetine kadar bir s\u0131r olarak saklad\u0131. Fletcher\u2019in bu \u201colgun\u201d tavr\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131ran Millikan ise, doktora sonras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na p\u00fcr\u00fcss\u00fczce devam edebilmesi i\u00e7in ona her t\u00fcrl\u00fc kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131. Alexander Graham Bell\u2019in kurdu\u011fu Bell \u015eirketi\u2019nde deneysel fizik\u00e7i olarak ona bir i\u015f ayarlad\u0131. Sonras\u0131nda Fletcher, Bell \u015eirketi b\u00fcnyesinde d\u00fcnyadaki ilk i\u015fitme cihaz\u0131n\u0131, sesi direkt olarak kasete kaydeden bir ta\u015f\u0131nabilir kay\u0131t cihaz\u0131n\u0131 ve buna benzer birbirinden farkl\u0131 alanlarda ilk te\u015fkil eden bulu\u015flar\u0131 geli\u015ftirdi.<\/p>\n

\"\"
Ya\u011f damlas\u0131 deneyinin kabaca \u015femas\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Oynanm\u0131\u015f verilerin mumu yats\u0131ya kadar\u2026<\/strong><\/p>\n

S\u0131ra bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n makalesinin yaz\u0131lmas\u0131na gelmi\u015fti. Fakat Millikan, deneyin y\u00fczde 2\u2019lik bir hata pay\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131n, g\u00fcvenilirli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bundan dolay\u0131 veriler i\u00e7erisinde sonu\u00e7la en alakas\u0131z olan birka\u00e7 veriyi \u00e7\u0131karmaya karar verdi ve bu \u015fekilde hata pay\u0131n\u0131 y\u00fczde 1,5\u2019e indirdi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Millikan\u2019\u0131n y\u00f6ntemini s\u0131namak i\u00e7in makalede g\u00f6sterilmi\u015f ekipmanlar\u0131 in\u015fa eden biliminsanlar\u0131n\u0131n hi\u00e7birisi, Millikan\u2019\u0131n \u201c\u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc hassasiyette\u201d sonu\u00e7lar elde edemedi. \u00c7o\u011fu fizik\u00e7i i\u00e7in bu bir sorun olmasa da, baz\u0131lar\u0131 bu soru i\u015faretlerini k\u00e2\u011f\u0131da d\u00f6kmeye karar verdi. O d\u00f6nemde Colorado \u00dcniversitesi\u2019nde par\u00e7ac\u0131k fizik\u00e7isi olarak \u00e7al\u0131\u015fan Allan Franklin, verilerin tam d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc Millikan\u2019dan talep etti. Millikan\u2019\u0131n ka\u00e7acak bir yeri yoktu, foyas\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 ve verilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u00e7mak zorunda kald\u0131. Kaliforniya Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden David Goodstein gibi bir tak\u0131m biliminsanlar\u0131 kendisini k\u0131nasa da, sonu\u00e7lar zaten teoride beklenilenlere \u00e7ok yak\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n prestijini d\u00fc\u015f\u00fcrmeye yetmedi. Ayr\u0131ca o d\u00f6nemde a\u00e7\u0131k\u00e7a rekabet halinde olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclen bu \u00fcniversitelerden gelen bu gere\u011finden fazla \u015f\u00fcpheci tavr\u0131n, ABD\u2019de maddi a\u00e7\u0131dan \u00f6zel olan \u00fcniversitelerin kendi aralar\u0131ndaki prestij rekabetinden \u00f6t\u00fcr\u00fc olabilece\u011fi de bir a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 noktayd\u0131.<\/p>\n

\"\"
Harvey Fletcher, Bell Laborotuvarlar\u0131\u2019nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken.<\/figcaption><\/figure>\n

1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131na kadar s\u00fcren bu tart\u0131\u015fmalar, yerini sava\u015f teknolojilerine b\u0131rakt\u0131. 1914\u2019e kadar s\u00fcrekli olarak bulu\u015fan, sohbet eden, bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 yapan ve rekabet eden bu \u00f6nemli biliminsanlar\u0131, sanki t\u00fcm bu ge\u00e7mi\u015fi unutmu\u015f\u00e7as\u0131na \u00fclkelerindeki milliyet\u00e7i ve \u015foven ak\u0131mlara kat\u0131l\u0131p sava\u015f taraftar\u0131 olmu\u015flard\u0131. O d\u00f6nemde Planck sabiti \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten Robert Millikan da, bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 b\u0131rak\u0131p ABD Ordusu i\u00e7in denizalt\u0131 teknolojileri ve torpidolar \u00fcretmeye koyuldu. Fakat yine de ABD\u2019nin sava\u015fa girdi\u011fi 1917\u2019ye kadar Planck sabitini, metallerin \u00fczerine g\u00f6nderdi\u011fi ya\u011f kabarc\u0131klar\u0131 ve \u0131\u015f\u0131k demetlerini inceleyerek \u00f6l\u00e7meyi ba\u015fard\u0131, ama yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, ilgilenebilecek \u00e7o\u011fu ki\u015finini sava\u015fla ilgilenmesi sebebiyle yeterince \u00f6nemsenemedi. Albert Einstein ve \u00e7evresindeki biliminsanlar\u0131 ise \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00e7ok be\u011fendiler ve atom teorisini geli\u015ftirirken Millikan\u2019\u0131 referans olarak g\u00f6stermeyi unutmad\u0131lar.<\/p>\n

\"\"
Millikan, ya\u011f damlas\u0131 deney d\u00fczene\u011finin biraz geli\u015ftirilmi\u015f haliyle birlikte.<\/figcaption><\/figure>\n

Avrupa sistematik bir \u015fekilde birbirini yok etmi\u015f ve sava\u015f bitmi\u015fti. ABD ise g\u00f6rece daha az hasar alm\u0131\u015ft\u0131, \u00fcstelik \u00e7o\u011fu biliminsan\u0131 ak\u0131n ak\u0131n ABD\u2019ye gelmek istiyordu. Millikan merkezli eski tart\u0131\u015fmalar b\u00fct\u00fcn\u00fcyle unutulmu\u015f, a\u00e7\u0131lan yeni sayfada art\u0131k atomu par\u00e7alay\u0131p i\u00e7indeki alt par\u00e7ac\u0131klar\u0131n yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme m\u00fccadelesinin ba\u015flamas\u0131na ramak kalm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6yle heyecanl\u0131 zamanlarda, 1925\u2019de ya\u011f damlas\u0131 deneyi i\u00e7in Robert Millikan\u2019a Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fc verildi. On y\u0131llar sonra Fletcher\u2019\u0131n da en az Millikan kadar deneye katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, Nobel Komitesi\u2019ne ne yap\u0131laca\u011f\u0131 soruldu. Komite, Jocelyn Bell Burnell vakas\u0131nda oldu\u011fu gibi bir karar verdi: \u201cDoktora \u00f6\u011frencilerine Nobel yok, akademisyen olmalar\u0131 laz\u0131m.\u201d<\/p>\n

Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar her zaman umut verici, biliminsanlar\u0131 da her zaman \u00f6rnek ki\u015filikler olmayabiliyor. Biliminsanlar\u0131, i\u00e7inde bulunduklar\u0131 toplumun de\u011ferleri etraf\u0131nda \u015fekillenirken, kendi sayg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 ve prestijlerini korumak u\u011fruna bilimsellikten uzakla\u015fabiliyorlar, verilerle oynayabiliyorlar, hatta kendi \u00f6\u011frencilerinin akademik kariyerlerini harcayabiliyorlar. Bundan dolay\u0131 bilimsellikten uzakla\u015fmamak gerekse de, bilimin de nihai ahlak sa\u011flay\u0131c\u0131 bir kurum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu iyi kabul edilen davran\u0131\u015flar\u0131n bireye farkl\u0131 \u015fekillerde de verilmesi gerekti\u011fi a\u015fik\u00e2r. Terazinin t\u00fcm kefelerini de\u011ferlendirerek, yine de Prof. Robert Millikan\u2019\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in anmak ve insanl\u0131\u011fa kazand\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 -Harvey Fletcher ismini de unutmadan- hat\u0131rlamak gerekiyor. Bilimle kal\u0131n.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

– http:\/\/www.nobelprize.org\/nobel_prizes\/physics\/laureates\/1923\/millikan-bio.html<\/p>\n

– https:\/\/www.britannica.com\/biography\/Robert-Millikan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cMillikan basit, tekrarlanabilir, sade ama nihai sonu\u00e7 verecek bir deney d\u00fczene\u011fi aray\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Elektronun y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00e7mek istiyordu. E\u011fer elektronun negatif y\u00fck\u00fc bilinirse, fizik ve kimya alanlar\u0131ndaki pek \u00e7ok fenomen en ba\u015ftan yaz\u0131lacak, par\u00e7ac\u0131klar\u0131n k\u00fctleleri \u00fczerine yap\u0131lan \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin do\u011frulu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclebilecekti. Peki ama nas\u0131l?\u201d Bu ayki \u00f6yk\u00fcm\u00fcz 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda, kuzeydo\u011fu ABD\u2019de ba\u015fl\u0131yor. \u0130\u00e7 sava\u015f biteli […]<\/p>\n","protected":false},"author":512,"featured_media":12928,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1125,26,605],"tags":[250,606,1124],"class_list":["post-12927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-162-sayi","category-fizik","category-unlu-deneyler","tag-atom-fizigi","tag-deney","tag-milikan"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/512"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12927"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12927\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}