{"id":12979,"date":"2017-10-01T12:34:46","date_gmt":"2017-10-01T09:34:46","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=12979"},"modified":"2018-02-07T19:06:04","modified_gmt":"2018-02-07T16:06:04","slug":"karanlik-enerji-icermeyen-yeni-bir-evren-modeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/10\/01\/karanlik-enerji-icermeyen-yeni-bir-evren-modeli","title":{"rendered":"Karanl\u0131k enerji i\u00e7ermeyen yeni bir evren modeli"},"content":{"rendered":"

Yeni Zelanda\u2019da bulunan Canterbury \u00dcniversitesi\u2019nden bir grubun yeni \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Tip Ia s\u00fcpernovan\u0131n standart karanl\u0131k enerji modelindense, karanl\u0131k enerjisiz evren modeline daha uygun oldu\u011fu bulundu. Karanl\u0131k enerjinin, evrenin \u015fu andaki maddesel i\u00e7eri\u011finin tahminen y\u00fczde 70\u2019ini olu\u015fturdu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. Ancak, bu gizemli miktar, asl\u0131nda bilinmeyen bir fizi\u011fin yerini tutuyor.<\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc evren modelleri, evrenin geni\u015flemesinde g\u00f6zlemlenen ivmeyi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in karanl\u0131k enerji terimine ihtiya\u00e7 duyuyor. Biliminsanlar\u0131 bu sonuca, uzak galaksilerdeki s\u00fcpernova patlamalar\u0131n\u0131n uzakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin, evrenin geni\u015flemesinin h\u0131zlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcmlerden daha fazla \u00e7\u0131kmas\u0131yla ula\u015f\u0131yorlar. Buna ra\u011fmen kozmik ivmenin istatiksel olarak ne kadar anlaml\u0131 oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Standart Lambda So\u011fuk Karanl\u0131k Madde (Lambda-CDM) kozmolojisi, geni\u015flemenin ne h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 ne de yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 bo\u015f bir evren modeline kar\u015f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bu iki modelde basitle\u015ftirilmi\u015f 100 y\u0131ll\u0131k eski kozmik geni\u015fleme yasas\u0131n\u0131 -Friedmann denklemini- varsaymaktad\u0131r. Friedmann\u2019\u0131n denklemi, geni\u015flemenin karma\u015f\u0131k yap\u0131s\u0131 olmayan \u00f6zelliksiz bir \u00e7orbaya benzedi\u011fini varsayar. Fakat mevcut evren, asl\u0131nda geni\u015f bo\u015fluklar\u0131 \u00e7evreleyen ve kapsayan galaksi bulutlar\u0131ndan olu\u015fan karma\u015f\u0131k bir kozmik a\u011f\u0131 olu\u015fturan tabaka ve filamentler i\u00e7erir.<\/strong><\/p>\n

Prof. David Wiltshire, \u201cGe\u00e7ti\u011fimiz tart\u0131\u015fma \u00f6nemli bir noktay\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131; e\u011fer karanl\u0131k enerji yoksa, o zaman olas\u0131 alternatif olan ortalama geni\u015fleme yasas\u0131 Friedmann\u2019\u0131n denklemine uymayacakt\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n

Standart Lambda-CDM kozmolojik modeli ile bo\u015f evren modelini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktansa, yeni ara\u015ft\u0131rma Lambda-CDM\u2019de s\u00fcpernova verilerinin uyumu ve \u201ctimescape kozmolojisi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan ve karanl\u0131k enerji i\u00e7ermeyen farkl\u0131 bir modeli kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor. Modelde, galaksilerdeki g\u00f6zlemciler taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nan saatler, evrendeki yap\u0131n\u0131n \u00f6beklili\u011fi belirgin hale geldi\u011finde, ortalama geni\u015flemeyi en iyi a\u00e7\u0131klayan saatten farkl\u0131 oluyor. Birinin h\u0131zlanan geni\u015fleme sonucuna varmas\u0131 ya da varmamas\u0131, kullan\u0131lan saate ba\u011fl\u0131 kal\u0131yor.<\/p>\n

Timescape kozmolojisi en b\u00fcy\u00fck s\u00fcpernova veri kataloguna Lambda-CDM kozmolojisinden birazc\u0131k daha iyi uyum sa\u011fl\u0131yor. Ne yaz\u0131k ki istatistiksel kan\u0131tlar, bir modelin veya di\u011ferinin lehine kesin olarak karar verilmesini sa\u011flayacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fil; ama Avrupa Uzay Ajans\u0131\u2019n\u0131n \u00d6klid uydusu gibi gelecekteki g\u00f6revler, standart kozmoloji ve di\u011fer modelleri ay\u0131rt etmeye ve biliminsanlar\u0131n\u0131n karanl\u0131k enerjinin ger\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermesine yard\u0131mc\u0131 olacak. Buna karar vermek, s\u00fcpernovalar\u0131n \u00f6zelliklerini de daha iyi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Yeni \u00e7al\u0131\u015fma, yaln\u0131zca bir geni\u015fleme kanunu uygulan\u0131rsa, ka\u00e7\u0131r\u0131lan \u00f6nemli beklenmedik etkileri g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemli.<\/p>\n

Sadece bir oyuncak model olarak bile timescape kozmolojisi, mevcut anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 test etmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni Zelanda\u2019da bulunan Canterbury \u00dcniversitesi\u2019nden bir grubun yeni \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Tip Ia s\u00fcpernovan\u0131n standart karanl\u0131k enerji modelindense, karanl\u0131k enerjisiz evren modeline daha uygun oldu\u011fu bulundu. Karanl\u0131k enerjinin, evrenin \u015fu andaki maddesel i\u00e7eri\u011finin tahminen y\u00fczde 70\u2019ini olu\u015fturdu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. Ancak, bu gizemli miktar, asl\u0131nda bilinmeyen bir fizi\u011fin yerini tutuyor. Bug\u00fcnk\u00fc evren modelleri, evrenin geni\u015flemesinde g\u00f6zlemlenen ivmeyi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":870,"featured_media":12980,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1130,30,19,26],"tags":[247,657,1084],"class_list":["post-12979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-164-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-astrofizik","tag-evren","tag-karanlik-madde"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t