Daha evvel \u00e7e\u015fitli vesilelerle okurun iyi kitaptan nas\u0131l haberdar olabilece\u011fine, iyi kitapla nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fine, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onu nas\u0131l ay\u0131rt edebilece\u011fine de\u011findi\u011fim oldu. \u0130ster kurgu ister kurgu d\u0131\u015f\u0131 olsun konunun bir de pek \u00fczerinde durulmayan \u201c\u00e7eviri eser\u201d boyutu var. Bir metnin \u00e7evirisinin ba\u015fka bir metin oldu\u011funa, \u015fiirin veya baz\u0131 metinlerin ba\u015fka dillere \u00e7evrilemeyece\u011fine, fikir eserlerinin \u00e7evirisi i\u00e7in her dilin kavram da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131na dair genellemeleri \u00e7ok duyar\u0131z. \u2018Bilenler\u2019 taraf\u0131ndan \u201conu orijinal dilinden okumal\u0131,\u201d denir kula\u011f\u0131m\u0131za f\u0131s\u0131lt\u0131yla. Ke\u015fke olabilse! Halbuki iki yabanc\u0131 dilde daha anadilimizdeki gibi okuyabilsek bile alt taraf\u0131 \u00fc\u00e7 dilde okuyabilen biriyizdir. Maalesef d\u00fcnya o kadar k\u00fc\u00e7\u00fck, tarih o kadar k\u0131sa, insanl\u0131\u011f\u0131n birikimi de \u00fc\u00e7 dile s\u0131\u011facak kadar c\u0131l\u0131z de\u011fil. Her dilin kendine \u00f6zg\u00fc bir co\u011frafyas\u0131, k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131, tarihselli\u011fi var ve birka\u00e7 dili iyi bilmek bizi kurtarmaya yetmiyor. E\u011fer \u201cokur\u201dsak hepimiz az veya \u00e7ok ama mutlaka \u00e7eviri de okuyoruz.<\/p>\n
Bir kitap neden \u00e7evrilir?\u00a0<\/strong><\/p>\n \u0130ktisad\u0131n kaba yasalar\u0131 gere\u011fince \u00e7eviri kitap da bir \u00fcr\u00fcn ve bu \u00fcr\u00fcn\u00fc bir ihtiyaca cevap verecek bi\u00e7imde \u00fcreterek sat\u0131\u015f\u0131ndan k\u00e2r elde etmek ay\u0131p de\u011fil. Fakat san\u0131yorum yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bu kaba tarifin yan\u0131nda ba\u015fka motivasyonlar\u0131 da var. Yay\u0131nc\u0131, k\u00e2r etti\u011fi s\u00fcrece ne satt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemsemeyen kat\u0131ks\u0131z t\u00fcccar gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u00c7o\u011fu yay\u0131nc\u0131 kurulu\u015fun faaliyetine y\u00fckledi\u011fi anlamlar, kendince benimsedi\u011fi baz\u0131 misyonlar vard\u0131r. Kimi pop\u00fcler bilim yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapar, kimi polisiye kitaplar\u0131n adresi olmak ister, kiminin tasas\u0131 bast\u0131\u011f\u0131 kitaplarla sosyal bilimler g\u00fcndemini etkilemektir, kimi yeni \u015fiirin, yeni edebiyat\u0131n destek\u00e7isidir, kimi antik metinlerin, kimi klasik edebiyat\u0131n, kimi \u00e7a\u011fda\u015f Amerikan \u015fiirinin yay\u0131nc\u0131s\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman benimsedi\u011fi amac\u0131n anlam\u0131n\u0131 bast\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n tan\u0131t\u0131m metninde, arka kapak yaz\u0131s\u0131nda veya \u00e7eviri \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde vurgulamaktan \u00e7ekinmez. \u201cBu kitab\u0131 dilimize kazand\u0131rarak \u015fu konuda bir katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck,\u201d \u201c\u00f6nemli bir yazar\u0131 \u00fclkemiz okuruna tan\u0131tmak istedik,\u201d gibi c\u00fcmlelerle hakl\u0131 olarak \u00f6v\u00fcn\u00fcr yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften dolay\u0131. Baz\u0131 kitaplar\u0131 o kitab\u0131n yay\u0131n\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z yay\u0131nevinin bask\u0131s\u0131ndan okumay\u0131 tercih ederiz. \u00d6rne\u011fin gotik bir roman i\u00e7in normalde yaln\u0131zca felsefe kitaplar\u0131 basan bir\u00a0 yay\u0131nevinin bask\u0131s\u0131n\u0131 tercih etmek biraz riskli olabilir. \u0130yi niyetle de yap\u0131lsa k\u00f6t\u00fc bir i\u015fin al\u0131c\u0131s\u0131 olmay\u0131 kimse istemez.<\/p>\n \u201cYeni \u00e7eviri\u201dnin gerek\u00e7esi<\/strong><\/p>\n Konunun tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k yan\u0131 ise \u201cyeni \u00e7eviri\u201d. Herhangi bir kitap\u00e7\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda baz\u0131 metinlerin \u00e7ok say\u0131da \u00e7evirisiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Bu konuda tercih yapmak her okur i\u00e7in kolay de\u011fildir. E\u011fer k\u00f6t\u00fc bir al\u0131\u015fveri\u015f yaparsak en az\u0131ndan o kitaba harcayaca\u011f\u0131m\u0131z birka\u00e7 g\u00fcn\u00fc heba etmi\u015f oluruz Bu nedenle farkl\u0131 \u00e7evirileri birbirinden ay\u0131rt edebilmeli, aralar\u0131ndan ger\u00e7ekten ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuzu se\u00e7ebilmeliyiz. Asl\u0131nda \u00e7o\u011fu zaman bunlar\u0131n biri do\u011fru, di\u011ferleri yanl\u0131\u015f kitap de\u011fildir. \u00c7evirisi mevcut bir kitab\u0131n hangi ama\u00e7la tekrar \u00e7evrildi\u011fine farkl\u0131 yan\u0131tlar verilebilir.<\/p>\n Daha evvel yoklu\u011funun eksiklik oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u00f6nemli bir metnin eksik veya kusurlu da olsa, \u201cbir \u015fekilde\u201d okurla bulu\u015fturulmas\u0131 istenmi\u015f olabilir. Orijinal dilinden \u00e7eviri g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc gibi teknik sorunlar varsa ba\u015ftan baz\u0131 kusurlar ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda gelecek ele\u015ftiriler g\u00f6ze al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r zaten. B\u00f6yle kitaplar T\u00fcrk\u00e7e\u2019de az de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin\u00a0Faust\u00a0<\/em>ve\u00a0\u0130lahi Komedya\u00a0<\/em>orijinalinde manzum eser olduklar\u0131 halde uzun y\u0131llar T\u00fcrk\u00e7e\u2019de nesir bi\u00e7iminde ve yer yer k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f halde bulundular. Daha sonra bi\u00e7im ve i\u00e7erik olarak asl\u0131na daha sad\u0131k \u00e7evirileri haz\u0131r oldu\u011funda yay\u0131nevleri bu \u00f6zelliklerini \u00f6ne \u00e7\u0131kararak tekrar sundu\u00a0 okuyucuya. Marx\u2019\u0131n\u00a0Alman \u0130deolojisi<\/em>\u00a0i\u00e7inden bir b\u00f6l\u00fcm, muhtemelen baz\u0131 tart\u0131\u015fmalara \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131 niyetiyle y\u0131llar evvel Selahattin Hilav taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015f uzun s\u00fcre de dola\u015f\u0131mda kalm\u0131\u015ft\u0131. Tam metin olarak birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce bas\u0131labildi.\u00a0Kapital<\/em>\u2019in dahi Almanca asl\u0131ndan, g\u00f6zden ge\u00e7irilerek tekrar T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 son y\u0131llar\u0131n olay\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n Bir di\u011fer gerek\u00e7e mevcut \u00e7evirilerin dilini ve \u00fcslubunu yeterli veya do\u011fru bulmamak olabilir. Bat\u0131 dillerinden a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 150 y\u0131ld\u0131r dilimize \u00e7e\u015fitli metinler aktar\u0131l\u0131yor. Halbuki biz o zaman\u0131n T\u00fcrk\u00e7e\u2019siyle okuyup yazm\u0131yoruz. 50 y\u0131l \u00f6nce yaz\u0131lm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00e7e metinleri bile okumak nas\u0131l dikkat gerektiriyorsa, ayn\u0131 d\u00f6nemde yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7eviri de \u00fcslubuyla, i\u00e7erdi\u011fi s\u00f6zc\u00fcklerle bug\u00fcn\u00fcn diliyle konu\u015fup d\u00fc\u015f\u00fcnen okura yabanc\u0131 kalabiliyor. Jules Verne\u2019in romanlar\u0131n\u0131, \u00fcnl\u00fc \u00e7evirmeni Ferid Nam\u0131k Hansoy\u2019un dilinden bug\u00fcn\u00fcn gen\u00e7lerine okutmak kolay de\u011fil. Durkheim\u2019\u0131 1950\u2019lerde yap\u0131lan \u00e7evirileri \u00fczerinden okumak, anlamak, o d\u00f6nem T\u00fcrk\u00e7esinin kavramlar\u0131yla yeti\u015fmemi\u015f \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi i\u00e7in dahi zahmetli. Ayn\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n bir ba\u015fka boyutu olarak \u00e7evirinin kitab\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyay\u0131 yeterince yans\u0131tamad\u0131\u011f\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Aristokrat s\u0131n\u0131flar\u0131n hikayesini anlatan bir metnin \u00e7eviri dilinin o d\u00fcnyan\u0131n nezaketini ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 iddia edilebilir. Polisiye bir anlat\u0131n\u0131n \u00e7evirisinin argo bak\u0131m\u0131ndan benzer zenginli\u011fi sunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Buna benzer \u00fcslup kayg\u0131lar\u0131 da yeni bir \u00e7eviriye pek\u00e2l\u00e2 gerek\u00e7e olabiliyor.<\/p>\n Bunlara benzer ba\u015fka gerek\u00e7eler de makul olabilir. Sorunsa belki bu gerek\u00e7elerin biri veya birka\u00e7\u0131 benimsenirken okurun ayn\u0131 bilgiden mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131. Yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin kalitesini y\u00fckseltmek isteyen her kurum gibi yay\u0131nevleri de bir yandan bu kaliteyi ay\u0131rt edebilecek muhataplar\u0131n\u0131 bilin\u00e7lendirmeye, okurlar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerini geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131lar. Aksi halde \u015f\u0131k ka\u011f\u0131t, cafcafl\u0131 cilt kapa\u011f\u0131, dahas\u0131, \u201cfarkl\u0131 marka\u201d ile s\u00fcpermarkette yar\u0131 fiyat\u0131na sat\u0131lan \u201cayn\u0131 kitap\u201d, ciddi emek verilmi\u015f \u00e7eviri eserlerin potansiyel okurlar\u0131n\u0131 \u00e7almaya devam edecek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Daha evvel \u00e7e\u015fitli vesilelerle okurun iyi kitaptan nas\u0131l haberdar olabilece\u011fine, iyi kitapla nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fine, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onu nas\u0131l ay\u0131rt edebilece\u011fine de\u011findi\u011fim oldu. \u0130ster kurgu ister kurgu d\u0131\u015f\u0131 olsun konunun bir de pek \u00fczerinde durulmayan \u201c\u00e7eviri eser\u201d boyutu var. Bir metnin \u00e7evirisinin ba\u015fka bir metin oldu\u011funa, \u015fiirin veya baz\u0131 metinlerin ba\u015fka dillere \u00e7evrilemeyece\u011fine, fikir eserlerinin \u00e7evirisi i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":13041,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1123,513,515],"tags":[1139,210],"class_list":["post-13040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-161-sayi","category-kitapcil","category-nautilus","tag-ceviri","tag-kitap"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/74"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13040\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}